Memorie van toelichting

32291Hetgevenaangemeentenvandeverantwoordelijkheidvoorschuldhulpverlening(Wetgemeentelijkeschuldhulpverlening)Nr.3MEMORIEVANTOELICHTINGALGEMEEN1.InleidingEenbelangrijkuitgangspuntvankabinetsbeleidishetvoorkomenenwegnemenvandrempelsdiedeparticipatievanburgersingevaarbrengenofzelfsbelemmeren.Deregeringvindthetuitsociaaloogpuntnietaanvaardbaareneconomischnietverantwoordwanneermensenbuitendesamenlevingstaan.Omdezeredeneninvesteertderegeringinmaatregelenomdeparticipatievanburgerstevergroten.Arbeidspartici-patiestaatdaarbijvoorop.Eenproblematischeschuldiseenbelangrijkebelemmerendefactorvoor(volwaardige)participatie.Deregeringheeftzicheenforseambitiegesteldopdeterreinenvanarmoedebestrijdingenschuldenproblematiek.Problematischeschuldenmoetenzoveelmogelijkvoorkomen,danwelopgelostworden.Demaatschappelijkekostenvanschuldenzijnimmershoog:armoede,socialeuitsluiting,huisuitzetting,onverzekerbaarheid,afsluitingenvangasenlicht.Vaneenproblematischeschuldsituatieisnaarhetoordeelvanderegeringsprakeindienvaneennatuurlijkepersoonredelijkerwijsistevoorziendathijnietzalkunnenvoortgaanmethetbetalenvanzijnschulden,ofwaarinhijheeftopge-houdentebetalen.Hetkabinetheefteengrootaantalmaatregelengenomengerichtopdeheleketenrondomschuldenproblematiek:hetverbeterenvandefinan-ciëlebewustwording,hetvoorkomenvanoverkreditering,hetversterkenvandeinkomenspositievoorkwetsbaregroepen,hettegengaanvanhetniet-gebruikvaninkomensondersteunendevoorzieningen,hetbevorderenvanvroegsignalering,desamenwerkingrondomschuldenproblematiekenhetverbeterenvandeeffectiviteitendekwaliteitvandeschuldhulpver-lening.Indeaanbiedingsbriefvan15september2008(KamerstukkenII2008/09,24515,nr.140)bijhetonderzoek«Schulden?DeGemeentehelpt!»,constateerthetkabinetdatdegemeentelijkeschuldhulpverleningeffec-tievermoetenookkan.Eenbelangrijkemaatregelomdittebereikenishetwettelijkinbeddenvandetaakvangemeentenophetterreinvandeintegraleschuldhulpverlening.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1402910910tkkst32291-3ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.31 2.VoorgeschiedenisOnderzoeknaardeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningHetkabinetheeftdeTweedeKamermeerderemalenopdehoogtegesteldvanzijnvoornemensenideeënomdeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningteverbeteren(KamerstukkenII2008/09,24515,nrs.119,140,146,149,152en153)IndebriefaandeTweedeKamervan19oktober2007(KamerstukkenII2007/08,24515,nr.119)heefthetkabinetzichuitdrukkelijkdevraaggesteldofer,naasthetnemenvanmaatregelenopalleniveausomdeschuldenproblematiekaantepakken,voorverdereversterkingnietookingrepenindeopzeteninrichtingvandeschuldhulpverleningnodigzijn.Omdezevraagadequaattekunnenbeantwoordenisinvervolgopdezebriefnaderonderzoekuitgevoerd.Ditonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»isbijdebriefvan15september2008aandeTweedeKamergestuurd.Uitkomsteninvogelvluchtvanhetonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»Hetonderzoeknaardeeffectiviteitvanschuldhulpverleningdoorgemeentenbegintmeteenbeschrijvingvanhetideaalbeeld:hoezietdeidealewereldvanschuldhulpverleningeruit?Deonderzoekershebbenzichdaarbijinbelangrijkematelatenleidendoordeuitgangspuntendiehetkabinetindebriefvan19oktober2007heeftgeformuleerdtenaanzienvanschuldhulpverlening.Kernachtigsamengevatzietditideaalbeelderalsvolgtuit:ErisinNederlandeenstelselvanschuldhulpverleningdatbestaatuiteenminnelijkeneenwettelijktraject.DitwettelijktrajectwordtgevormddoordeWetschuldsaneringnatuurlijkepersonen(Wsnp).Eriseenbelangrijkerolvoorderijksoverheidvoorhetfunctionerenvandezetweetrajectenbinnenhetstelsel.Dedriebelangrijksteuitgangspuntenvanditstelselzijn:•doorpreventieenmaatregelendiezorgvuldigekredietverstrekkingwaarborgen,isdebehoefteaanschuldhulpbeperkt;•alseenschuldensituatieisontstaanenburgershebbenhulpnodigomuitdezesituatietekomen,danmoetvoorheninprincipeschuldhulp-verleningaanwezigzijn;•degemeentelijkeschuldhulpverleningbiedtintegraleoplossingenvoorschuldsituaties.Uithetrapportblijktdatditideaalbeeldnognietisgerealiseerd.Deonder-zoekersstellenvastdatdeeffectiviteitvanschuldhulpverleningdoorgemeentenopditmomentbeperktisenuiteenlooptvannoggeentienprocenttotvijftigprocentpergemeente.Inongeveereenkwartvandegevallenleidthetaanbodvanschuldhulpverleningtoteenoplossing.Belangrijkefactorendiedeverschillenineffectiviteittussengemeentenkunnenverklarenzijn:•deproductendiegemeentenaanbieden;•devoorwaardendiegemeentenstellenaanschuldenarenofschuldei-sers;•deafsprakendiegemeentenmakenmetlokaleschuldeisers;•dematevansamenwerkingmetanderehulpverlenendeorganisaties;en•dematewaarinerruimteisvoormaatwerk.ReactieopdeinhoudvanhetonderzoekHetkabinetheeftindebriefvan15september2008hetideaalbeelddatdeonderzoekersschetsenonderschreven.Ditideaalbeeldstrooktmetdeuitgangspuntenenambitiestenaanzienvanschuldhulpverleningdiehetkabinetheeftgeformuleerdinzijnbriefvan19oktober2007.Hetkabinetsteltindestartnotitie(KamerstukkenII2008/09,24515,nr.146)vastdataanvullendemaatregelenophetbestaandebeleidnodigzijnomstappenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.32 voorwaartstezettenrichtinghetzoveelmogelijkrealiserenvanhetideaal-beeldschuldhulpverlening.Ditomdatuithetonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»duidelijkwordtdatdebestaandegemeentelijkeschuld-hulpverleningmeteenaantalproblemenkamptdieleidentoteenbeperkteeffectiviteit.Debelangrijkstezijndebeperktetoegankelijkheidvandeschuldhulpverlening,hetnietaltijdvolledigmeewerkenvanschul-denaren,delangewacht-endoorlooptijden,individueleschuldeisersdiedetotstandkomingvaneenschuldregelingbelemmeren,hetontbrekenvanintegraleschuldhulpverleningwaarbijdegemeentederegierolopzichneemt,onvoldoendekwaliteitvandeschuldhulpverlening,schuldei-sersdiedegemeentelijkeschuldhulpverleningnietalseenaantrekkelijkalternatiefvoordeWsnpzienenhetfeitdatdegemeentelijkeschuldhulp-verleninggeenonderwerpiswaaropdegemeentebeleidvoert.Dematewaarineengemeentemetdezeproblementemakenheeftisnietvoorelkegemeentehetzelfde.Inalgemenezingeldtdatgemeentendiedeschuldhulpverleningbeteropordehebbenmindermetdeproblementemakenhebbendiespecifiekdegemeentelijkeschuldhulpverleningbetreffen.Uithetonderzoeknaardefinanciëlegevolgenvoordegemeentenvanditwetsvoorstelvoorgemeenten,zoalsdatinhoofdstuk6aandeordekomt,blijktdateenaantalgemeentenal(bijna)ophetdoorditwetsvoorstelbeoogdeniveaufunctioneren.Vooreendeelvandegemeentengeldtditechterniet.Dezegemeentenmoetenookophetbeoogdeniveaugaanfunctioneren.Dewettelijkeinbeddingvandezorg-plichtvangemeenteniseengoedinstrumentomeendeelvandehier-voorgenoemdeproblemenoptelossen.Hetgaatdanomhetrealiserenvandebredetoegankelijkheid,debeperkingvandewacht-endoorloop-tijden,hetrealiserenvandeintegraleschuldhulpverlening,zoveelmoge-lijkonderregievandegemeenteenhetopdepolitiekeagendazettenvandegemeentelijkeschuldhulpverlening.Doordehiervoorgenoemdeonderdelenvandegemeentelijkeschuldhulpverleningineenwettelijkeregelingoptenemenwordteenbodemindegemeentelijkeschuldhulp-verleninggelegd,waaraangemeentenmoetenvoldoen.Ditwijktfunda-menteelafvandeopditmomentbestaandesituatie,waaringeenanderwettelijkkadervoordegemeentelijkeschuldhulpverleninggeldtandersdandealgemenezorgplichtvangemeentenvoorhuninwonersopbasisvandeGemeentewet.Daarkomtbijdatgemeentendewenselijkheidvaneenwettelijkeregelingophetterreinvandegemeentelijkeschuldhulpver-leningbreedonderschrijven1.Hetleggenvaneenbodemindegemeente-lijkeschuldhulpverleningzalnaarhetoordeelvanderegeringmetnametotgevolghebbendatdegemeentendiehunzorgplichtophetterreinvandegemeentelijkeschuldhulpverleningtotopditmomentinbeperktematehebbeningevuldindekomendeperiodeeeninhaalslagzullenmaken.Hetpastdaarbijindegeldendebestuurlijkeverhoudingtussenrijkengemeentendatdegemeentenhiervoorineersteinstantiezelfverantwoor-delijkheidnemen.Hetfeitdatdegemeentelijkeschuldhulpverleningalsgevolgvanditwetsvoorsteljaarlijksopdepolitiekeagendavandegemeenteraadzalstaanzalhelpenomdezeverantwoordelijkheidookwaartemaken.Voorhetoplossenvandeoverigeproblemeniswetgevingnietnodigofniet(opkortetermijn)mogelijk.Hetgaatdanomhetnietaltijdvolledigmeewerkenvanschuldenaren,individueleschuldeisersdiedetotstandko-mingvaneenschuldregelingbelemmeren,onvoldoendekwaliteitvandeschuldhulpverleningenschuldeisersdiedegemeentelijkeschuldhulpver-leningnietalseenaantrekkelijkalternatiefzienvoordeWsnp.Geheelofgedeeltelijkeoplossingvandehiervoorgenoemdeproblemenzalbijdragenaandeverbeteringvandeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverlening.Daarmeezalhetookeenbijdrageleverenaanhetbereikenvandeparticipatiedoelstellingvanhetkabinet.Deeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningzalooktoenemendoordatschuldenarenalsgevolgvandeinditwetsvoorstel1BriefvandeVNGaanTweedeKamerderStatenGeneraalt.a.v.deledenvandevastecommissievoorSZWvan4september2009.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.33 opgenomenvoorstelleneenbeterbeeldzullenkrijgenwatvanwatvandegemeentewelennietverwachtmagworden.Hetgaatdanomzakenalseengoedetoegankelijkheid,dekwaliteitvandeschuldhulpverleningenhetzoveelmogelijkvoorafinzichtgeveningeldendetermijnen.Degemeentenmoetenzichinspannenomaanschuldenarenvoorafzogoedmogelijkinzichtelijkmakenwatverwachtmagworden.Ditinzichtvoorafheefteenpositieveinvloedopdemotivatievanschuldenaren.Deregeringwilechterbenadrukkendatschuldenarenzelfookeengroteverantwoor-delijkheiddragen.Zijmoetennamelijkopeengoedeensnellemaniermeewerkenaandeschuldhulpverlening.Omdebenodigdestappenvoorwaartstekunnenzettenophetterreinvandegemeentelijkeschuldhulpverleningishet,naastdewettelijkeinbed-dingvandezorgplicht,ooknoodzakelijkdatallebijdeschuldhulpverle-ningbetrokkenpartijen–inclusiefdeoverheid–hunverantwoordelijkheidwaarmaken.Hetgaatdaarbijnaastdegemeentenenderijksoverheidomdevolgendepartijen:deschuldenaar,deschuldeiserendeschuldhulpver-lener.Bijhetwaarmakenvandeverantwoordelijkheidvandeonderscheidenpartijengaathetnaarhetoordeelvanderegeringomhetvolgende:Schuldenaren:•zijnzelfverantwoordelijkvoorhetaangaanvanfinanciëleverplich-tingen,hetbetalenvanaangeganeschuldenenhetvoorkomenvanproblematischeschulden;•werkenmeeaandeuitvoeringvandeafgesprokenschuldregeling,makendieookafenmakennietopnieuwproblematischeschulden;•werken,indienditaandeordeis,actiefmeeaanre-integratie.Deschuldeisers:•gevenalleenkredietofleverenalleeneendienstopafbetalingnatoet-singofiemanddenieuwefinanciëleverplichtingopzichkannemen;•wijzenschuldenarenvroegtijdigopbetalingsachterstandenenwijzenschuldenarenmetfinanciëleproblemenopeenvroegmomentopdemogelijkhedenvanschuldhulpverlening;•zijnbereidmeetewerkenaanschuldhulpverleningdiewerktopbasisvangestandaardiseerdmaatwerkendievangoedekwaliteitis(certifi-cering);•geventoepassingaanderegelingvandebeslagvrijevoet.Deschuldhulpverleners1:•gaanbijhetbiedenvaneenoplossinguitvangestandaardiseerdmaat-werk;•biedenintegraleschuldhulpverlening.Degemeenten:•biedenschuldhulpverleningaandiebreedtoegankelijkis;•biedenintegraleschuldhulpverleningaanenvervullenderegierol;•biedenschuldregelingenaandieuitgaanvangestandaardiseerdmaat-werk;•biedenschuldhulpverleningaandievangoedekwaliteitiswaarbijopevenwichtigewijzerekeningwordtgehoudenmetdebelangenvandeschuldeisers;•leggenzomogelijksanctiesopindieneencliëntnietofonvoldoendemeewerktaaneenschuldhulpverleningstraject;•biedennazorgaannaafloopvandeschuldhulpverlening.Derijksoverheid:•issysteemverantwoordelijkvooreenparticipatiebevorderendstelselvanschuldhulpverlening.Opbasisvandeinformatieoverdewerkingvanhetsysteemneemtderijksoverheidhaarverantwoordelijkheid;•neemtmaatregelenomoverkrediteringtevoorkomen;1Vooreendeelvanderollenenverantwoor-delijkhedendieonderdegemeentenzijnopgenomengeldtdatdieookopgepaktkunnenwordendoorschuldhulpverleners.Dithangtafvandeinconcretogehanteerdetaakverdelingtussendegemeenteendeeventueleschuldhulpverlener.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.34 •neemtmaatregelenomdeeffectiviteitvanschuldhulpverleningteverbeteren;•voorkomtzoveelmogelijkeenonnodigberoepopdeWsnpdoorhetbevorderenvandetotstandkomingvanminnelijkeakkoorden;•gaatnietgebruikvaninkomensondersteunendevoorzieningenactieftegen.Opbasisvanhetvoorgaandeisduidelijkdatdeoverheidnietinallegevallenzalkunnenvoorkomendatmensenonverantwoordefinanciëlerisico’snemenendatzijnietkangaranderendatelkschuldhulpverle-ningstrajecttoteenduurzameoplossingzalleiden.Ookzalonverant-woordekredietverleningnietaltijdvoorkomenkunnenworden.Burgerszelf,maatschappelijkeorganisaties,schuldeisersenschuldbemiddelaarshebbenhierinhuneigenverantwoordelijkheiddiedeoverheidnietkanennietwilovernemen.Eenwettelijkkadergemeentelijkeschuldhulpverleningdraagtbijaandeverbeteringvandeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningomdathetmeteenwettelijkkadermogelijkiseisentestellenaandegemeentelijkeschuldhulpverlening.Deeerdergenoemdeeisendiederegeringaandegemeentelijkeschuldhulpverleningsteltdragenstukvoorstukbijaandeverbeteringvandeeffectiviteit.Zowordteen«bodem»indegemeentelijkeschuldhulpverleninggelegd,zondertevervalleningede-tailleerderegelgeving.Hetisnaarhetoordeelvanderegeringbelangrijkdatgemeentenvoldoenderuimtebehoudenommaatwerktekunnenleveren.Voordiversegemeentenzalhetvoldoenaandezeeisengeennieuwewerkwijzetotgevolghebben,aangezienhetvoorhenalbestaandeofvoorgenomenpraktijkis.Erzijnechterookgemeentendienietofmaarzeerbeperktuitvoeringgevenaanhetaanbiedenvanschuldhulpverle-ning,zoalsgeregeldinhetwettelijkkader.Methetwettelijkkaderzullendeverschillentussendegemeentenafnemenzonderafbreuktedoenaandemogelijkheidommaatwerkteleverenenrechttedoenaanplaatselijkeofregionaleverschillen.De«bodem»indegemeentelijkeschuldhulpverleningzalnaardeovertui-gingvanderegeringleidentoteentoenemendvertrouwenvandeschul-denaren,maarvooralookvandeschuldeisersindegemeentelijkeschuld-hulpverlening.Ditvertrouweniseenvandeessentiëlevoorwaardenvoordeverbeteringvandeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverle-ning.Dezeovertuigingisgebaseerdopdeverwachtingdatalsgevolgvanditwetsvoorsteldeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningzaltoenemen.Immersalsgevolgvanditwetsvoorstelzaldegemeente-lijkeschuldhulpverleningindetoekomstondermeerbreedtoegankelijkzijnvoornatuurlijkepersonen,zullendewachttijdenzijngemaximeerdenzaldeschuldhulpverleningeenintegraalkarakterkrijgen.Ditzijnstukvoorstukzakendie,zoalsuithetonderzoek«Schulden?Degemeentenhelpt!»blijkt,bijdragenaandeverbeteringvandeeffectiviteitvandegemeente-lijkeschuldhulpverlening.Indiendeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningtoeneemtendusinmeergevalleneenoplossingvandeproblematischeschuldengebodenkanwordendievoorschuldenarenenschuldeisersaanvaard-baaris,zalditnaarverwachtingvanderegeringleidentotmeervertrouwenindegemeentelijkeschuldhulpverleningvanzowelschulde-narenalsschuldeisers.Naasthetvoorgaandeishetvoorhetvertrouwenvanschuldeisersindegemeentelijkeschuldhulpverleningvangrootbelangdatdekwaliteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningverbe-tert.Afsprakenoverdekwaliteittussenschuldhulpverleners(gemeenten)enschuldeisers,eventueelindevormvancertificeringzijndaarvooressentieel.Deregeringheeftervertrouwenindatdezeafspraken,diedeprimaireverantwoordelijkheidzijnvanpartijenophetterreinvanschuld-hulpverlening,totstandzullenkomen.EenbelangrijkestimulanshierbijisTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.35 datdegemeenteraadinhetoptestellenplanvoorintegraleschuldhulp-verleningzalmoetenaangevenwelkemaatregelenhijneemtomdekwali-teitvandeuitvoeringvandegemeentelijkeschuldhulpverleningteborgen.Deregeringrealiseertzichoverigensdathetindepraktijk,ooknadeinwerkingtredingvanhet«wettelijkkadergemeentelijkeschuldhulpverle-ning»,nietmogelijkzalzijnomhetideaalbeeldschuldhulpverleningvolledigterealiseren.3.DeinhoudvanhetwettelijkkadergemeentelijkeschuldhulpverleningVerhoudingtussenrijkengemeentenEenbelangrijkuitgangspuntbijdenadereuitwerkingvandewettelijkekadersvoordegemeentelijkeschuldhulpverleningzijndeafsprakendierijkengemeentenhebbengemaaktinhetbestuursakkoord«Samenaandeslag»van4juni2007(KamerstukkenII2006/07,30800B,nr.17).Kern-puntenuitditbestuursakkoordzijnhetgezamenlijk(rijk,gemeenten,burgersenmaatschappelijkeorganisaties)oplossenvanmaatschappelijkevraagstukken,waaronderdebevorderingvanparticipatie,decentralisatieenversterkingvandegemeentelijkeautonomie.Hetwettelijkkadersluitaanbijdezeafspraken,omdathetzalbijdragenaaneeneffectieveregemeentelijkeschuldhulpverleningenhetvoldoenderuimtelaatvoormaatwerkdoorgemeenten.Bijdenadereuitwerkingvanelkonderdeelvanhetwettelijkekaderheeftderegering,medegeziendeverschillenderollenenverantwoordelijk-hedenvandebijdeschuldhulpverleningbetrokkenpersoneneninstan-ties,naareenevenwichtigeinvullinggezocht.IntegraleschuldhulpverleningenderegierolvandegemeenteEenbelangrijkuitgangspuntvanhetwettelijkkadergemeentelijkeschuld-hulpverleningisdatdeschuldhulpverleningeenintegraalkarakterheeft.Ditbetekentdaterbijdeschuldhulpverleningnietalleenaandachtmoetzijnvoorhetoplossenvandefinanciëleproblemenvaneencliënt,maarookvooreventueleomstandighedendieopenigerleiwijzeinverbandkunnenstaanmetdefinanciëleproblemenvaneencliënt.Hetkandaarbijbijvoorbeeldgaanompsychosocialefactoren,relatieproblemen,dewoon-situatie,degezondheid,deverslavingofdegezinssituatie.Hetisvanbelanginhetkadervandeschuldhulpverleningdeeventueleoorzaken,dietengrondslagliggenaanhetontstaanvandeschulden,zomogelijkwegtenemen.Hetzelfdegeldtuiteraardookvoorhetwegnemenvanomstandighedendiehetoplossenvanproblematischeschuldenindewegstaan.Kortomhetwegnemenvandezeoorzakenofomstandighedenisinveelgevallenessentieelomdefinanciëleproblemenvandecliëntinstruc-turelezinoptelossen.Ditbetekentdatookvoorschuldeiserseeninte-graleschuldhulpverleningvanbelangis.Hetspreektdaarbijvanzelfdatdezevormvanintegraleschuldhulpverle-ningtoegesnedenmoetzijnopdeindividueleschuldenaarendusersprakeisvanmaatwerk.Inindividuelegevallenkanhetnodigzijnomvoorhetoplossenvanhetfinanciëleprobleemvaneenschuldenaarofzelfsvoorgroepenvanschuldenareneersteenanderprobleem–bijvoor-beeldeenverslaving–optelossen.Deintegraleschuldhulpverleningmoetzowordenvormgegevendatdezeookadequaatisvoorgroepenalsbijvoorbeelddak-enthuislozen,ex-gedetineerdenenlichtverstandelijkgehandicapten.Omintegraleschuldhulpverleningsuccesvoltekunnenlatenzijngeldtinalgemenezindatdemedewerkingvandeschuldenaareeneerstevereisteis.Hetisvanbelangdatdegemeentedeschuldenaarookactiefaanspreektopdeeigenverantwoordelijkheid.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.36 Activiteitengerichtoppreventieomproblematischeschuldenzoveelmogelijktevoorkomendoorbijvoorbeeldvoorlichting,vroegsignalering,bestrijdingvannietgebruikofbudgetbegeleidingzijnonderdeelvaninte-graleschuldhulpverlening.Ditgeldtookvoorhetverlenenvannazorgopindividueelencollectiefniveau.Ditomtevoorkomendatschuldenarenopnieuwmetproblematischeschuldentemakenkrijgen.Hetdoordegemeenteraadvasttestellenplanvoorintegraleschuldhulpverleningzaldusookopdezepreventieennazorgmoeteningaan.Naarhetoordeelvanderegeringkunnenvrijwilligersbijdeuitvoeringvanhetgemeentelijkebeleidgerichtoppreventieennazorgeenbelang-rijkerolspelen.Eenheldererolverdelingtussendeprofessionalendevrijwilligerisdaarbijvanbelang.Hetaldannietinschakelenvanvrijwilli-gersenzojavoorwelkeonderdelenvandeintegraleschuldhulpverlening,iseenbeslissingdieophetgemeentelijkniveaugenomenmoetworden.Hetisvanbelangdatbijdeinrichtingendeuitvoeringvandeintegraleschuldhulpverleningeeninstantiezoveelmogelijkderegieheeft.Degemeenteisopbasisvandeverantwoordelijkheidvanhetcollegevanburgemeesterenwethouders(BenW)naarhetoordeelvanderegeringhetbestinstaatomdezeregierolbijdeintegraleschuldhulpverleningopzichtenemen.Degemeenteisnaardemeningvanderegeringhetbesttoegerustomdeschuldenproblematiekvanschuldenareninhunonder-lingesamenhangintegraaltebeoordelen.Immersdegemeenteheeftinveelgevallenofeenfinancieringsrelatieoftenminsteeensamenwer-kingsrelatiemetorganisatiesdiebetrokkenkunnenzijnbijhetintegraaloplossenvandeproblemenvaneenschuldenaar.Hetvervullenvanderegierolisessentieelomsamenhangtewaarborgenindeaanpakvandeproblemenvandeschuldenaar.Hiermeekanvoor-komenwordendatorganisatieslangselkaarheenwerkenenuitsluitendbezigzijnomhunaspectvanhetprobleemoptelossen,zonderaandachttehebbenvoordeproblematiekvandeschuldenaaralsgeheel.Opbasisvanhetvoorgaandeisderegeringvanmeningdathetwenselijkisdatdegemeentederegierolopzichneemt.Dituiteraardinnauweafstemmingmetandereinstantiesdiebijdeintegraleschuldhulpverleningbetrokkenzijn.DegemeenteraadkrijgtopbasisvanditwetsvoorsteldetaakomeenofmeerplannenvasttestellendierichtinggevenaandedoorhetcollegevanBenWtenemenbeslissingenoverdeintegraleschuldhulpverleningdoordegemeenteenderegieroldaarbij.Ditiseentaakvandegemeente-raaddievergelijkbaarismetdetaakdiedegemeenteraadheeftbijnadereinvullingvanhetbeleidalshetgaatomdeWetmaatschappelijkeonder-steuning(WMO).Naastdealgenoemdepreventie,nazorgendewijzewaaropdeintegraleschuldhulpverleningwordtafgestemdopdesituatievandeaanvragerzalhetplaniniedergevalmoeteningaanopdedoel-stellingvandegemeenteenhetsamenhangendebeleidbetreffendedeintegraleschuldhulpverlening,welkeactieszullenwordenondernomen,welkeresultatendegemeentewensttebehalenenwelkemaatregelendegemeenteraadenhetcollegevanBenWgaannemenomdekwaliteitteborgenvandewijzewaaropintegraleschuldhulpverleningwordtuitge-voerd.Dewijzewaaropdegemeenteraadinvullinggeeftaandeintegraleschuldhulpverleningzalinhogemateafhangenvandeplaatselijkeofregionalesituatiewaarindeintegraleschuldhulpverleningvormeninhoudmoetkrijgen.Dezezalvangemeentetotgemeentekunnenverschillen.Uiteraardzalditdenodigeafstemmingvragenmetdienstenenorganisatieszowelbinnenalsbuitendegemeente.Eenessentieelonderdeelvanhetdoordegemeenteraadoptestellenplanvoorintegraleschuldhulpverleningisookdefinanciering.Ditzalernaarverwachtinginveelgevallentoeleidendaterindegemeenteraadeendiscussiegevoerdzalwordenoverhetbelangvandeintegraleschuld-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.37 hulpverlening,dedaaraanverbondenkosten,maarzekerookoverdedaaraanverbondenmaatschappelijkeopbrengsten.Kortomdeintegraleschuldhulpverleningendeeffectiviteitdaarvanzalonderdeel(gaan)uitmakenvandedoordegemeenteraadtestellenprioriteiten.Dediscussieoverdetestellenprioriteitenophetpuntvandeschuldhulpver-leningzalmedebepaaldwordendoordeinhoudvandeinditwetsvoor-stelopgenomennormen.TenminstejaarlijkszalhetcollegevanBenWinhetjaarverslagaandegemeenteraadverantwoordingafleggenoverdeuitvoeringvanhetdoorderaadvastgesteldeplanmetbetrekkingtotintegraleschuldhulpverle-ning.Debesprekingvanhetjaarverslagindegemeenteraadkanuiteraardaanleidingzijnomhetbeleidendeuitvoeringvandeintegraleschuld-hulpverleningbijtestellen.Opdezemanierisgegarandeerddatdegemeentelijkeschuldhulpverleningendeeffectiviteitervantenminstejaarlijksopdeagendavandegemeenteraadstaat.Indiengemeentendeintegraleschuldhulpverleningenhunregierolindatkader,opeengoedemaniervormeninhoudgevenenhetvrijblijvenddoorverwijzenvancliëntennaarde(schuld)hulpverleningtothetverledenbehoort,ishetmogelijkforsewinsttebehalenbijhetopweghelpenvanschuldenarennaareenschuldenvrijetoekomst.Endaarmeeeenbijdrageleverenaandevergrotingvandeparticipatie.Immersproblematischeschuldenvervallendanalsbelemmeringvoorparticipatie.Ookzaldeintegraleschuldhulpverleningbijdragenaanhetgemotiveerdhoudenvandeschuldenaarendaarmeeaandeoplossingvanhetschul-denprobleem.Deregeringrealiseertzichdathetopgemeentelijkniveaurealiserenvaneenintegraleschuldhulpverleningeenforseinspanningvangemeentenzalvragen.Hetvereistvangemeentenimmersdatzijhunregierolophetterreinvandeintegraleschuldhulpverleningaanhunburgersechthandenenvoetengeven.Ditiseenproceswaarbijeenforsaantalorganisatiesintensiefzalmoetensamenwerkenendaaroverdusafsprakenzalmoetenmaken.Ditzalertoeleidendathettempo,waarineenintegraleschuld-hulpverleningenderegieroldaarbijvandegemeentegerealiseerdwordt,vangevaltotgevalzalkunnenverschillen.Hetkabinetheeftinhetkadervandeextramiddelen,dievoorschuldhulp-verleningindejaren2009totenmet2011beschikbaarwordengesteld,geldenvrijgemaaktomhethiervoorbeschrevenprocesteondersteunen.BredetoegankelijkheidvandegemeentelijkeintegraleschuldhulpverleningUithetonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»blijktdathetslechtvoordeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningisalsbepaaldegroepenvanschuldhulpverleningwordenuitgesloten.Ditenhetfeitdatproblematischeschuldeneenbelangrijkebelemmerendefactorvoor(volwaardige)participatieis,isvoorderegeringredenomvoortestellenindewetoptenemendatdegemeentelijkeschuldhulpverleningbreedtoegankelijkmoetzijnvoornatuurlijkepersonenendatgeengroepenopvoorhandvanschuldhulpverleningwordenuitgesloten.Ditbetekentdatdegemeentelijkeschuldhulpverleningtoegankelijkisvoornatuurlijkepersonenwaarvanredelijkerwijsistevoorziendatdienietzullenkunnenvoortgaanmethetbetalenvandeschuldenofdieverkerenineentoestanddatzijzijnopgehoudentebetalen.Hierbijwilderegeringnogmaalsbenadrukkendathetvoorkomenvanproblematischeschuldendooroppreventiegerichteactiviteiteneenbelangrijkonderdeelisvandeintegraleschuldhulpverlening,zoalshiervoortoegelicht.Denatuurlijkepersoon,dieeenberoepwildoenopgemeentelijkeschuld-hulpverlening,moetzichwendentotdegemeentewaarhijzijnwoon-plaatsheeft.VoordaklozengeldtdatdeschuldhulpverleningwordtTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.38 verleenddoorhetcollegevanBenWvandegemeentewaardedaklozezichbevindtophetmomentdathijzichtotdegemeentewendt.Indepraktijkzalditbetekenendatdecentrumgemeentenvoordak-enthuis-lozendeschuldhulpverleningvoordezegroepopzichzullennemen.Danisgegarandeerddatdezorgvoordak-enthuislozen,inclusiefheteven-tueelverstrekkenvaneenuitkeringopgrondvandeWetwerkenbijstand(WWB)endeschuldhulpverleningdoordezelfdegemeenteplaatsvindt.Eenbelangrijkevraagisofdegemeentelijkeschuldhulpverleningooktoegankelijkmoetzijnvoornatuurlijkepersonenmeteenonderneming(zelfstandigen).Deregeringisvanmeningdatgemeentelijkeschuldhulp-verleningniettoegankelijkkanzijnvoorzelfstandigenmeteennogfuncti-onerendeonderneming.Indienhetvoortbestaanvaneenondernemingingevaarisvanwegetehoogoplopendeschuldenzaldezelfstandigeveelalbijeenbankaankloppenomextrakrediet.Indienhetnietmogelijkishetbenodigdeextrakredietbijeenbankteverkrijgen,kaneenzelfstandigeberoepdoenophetBesluitbijstandverleningzelfstandigen2004(Bbz2004).Inhetkadervandebijstandsverleningzaldegemeentedaneenonderzoekuitvoerennaardeschuldensituatievandezelfstandige.Daarnaastzaldegemeenteeenonderzoek(laten)doennaardelevensvat-baarheidvandeondernemingvandezelfstandige.Getoetstwordthoedesituatienabijstandsverleningzalzijn.Indiendeonderneminglevensvat-baariskanbeslotenwordentothetverstrekkenvan(extra)bedrijfskapi-taal,waarmeedeschuldenwordengeherfinancierd.Schuldhulpverleningvanwegeproblematischeschuldenisdannietmeeraandeorde.Indiendeondernemingnietlevensvatbaaris,zalvoordezelfstandigevaakgeenanderemogelijkheidrestendanhetstakenvandeonderneming.Inhetgevaldatdezelfstandigebesluittestoppenmetdeondernemingkanhijzichwendentotdegemeentevoorschuldhulpverlening.NaarhetoordeelvanderegeringisdaarbijeenvoorwaardedatdezelfstandigefeitelijkmetzijnondernemingstoptenzichuitschrijftbijdeKamervanKoophandel.IngevaldezelfstandigenabeoordelingvanhetberoepopBbz2004aange-wezenraaktopdegemeentelijkeschuldhulpverlening,ishetvanbelangdateenwarmeoverdrachtplaatsvindttussenBbz2004endegemeente-lijkeschuldhulpverlening.ErzijnzelfstandigenmetproblematischeschuldendiegeenberoepdoenophetBbz2004,ofdaarvoornietinaanmerkingkomen(bijvoorbeeldomdatdebetrokkeneeenpartnermetinkomenheeft).Dezezelfstandigenkunnenzichtotdegemeentewendenvoorschuldhulpverlening.VoorwaardendaarvoorzijndatzijstoppenmetdeondernemingenzichuitschrijvenbijdeKamervanKoophandel.Indepraktijkblijkenergemeententezijndiezelfstandigenmeteenfuncti-onerendeondernemingondervoorwaardentoelatentotdegemeentelijkeschuldhulpverlening.Opbasisvanditwetsvoorstelblijftdat,indieneengemeenteditwenst,mogelijk.MethetoogopeengoedeuitvoeringvanditwetsvoorstelishetgewenstdathetcollegevanBenWbeleidsregelsvaststeltwaarinwordtvastge-legdopbasisvanwelkeindividueleomstandighedeneennatuurlijkepersoondetoegangtotdeschuldhulpverleningwordtontzegd.Hierbijisvanbelangdathetgaatomhetontzeggenvandetoegangtotdegemeen-telijkeschuldhulpverleningmeteenintegraalkarakter.Ditbetekentdathetinditkaderommeergaatdanhetoplossenvandefinanciëleproblemenvaneenschuldenaar.Hetkanimmersookgaanomhetaanpakkenvanomstandighedendieermogelijkaanhebbenbijgedragendateenschulde-naarproblematischeschuldenheeft,ofdiemakendathetnietmogelijkisdeproblematischeschuldenoptelossen.Zoalsaleerdergenoemdkanhethieromomstandighedengaandieverbandhoudenmetbijvoorbeeldpsychosocialefactoren,relatieproblemen,dewoonsituatie,degezond-heid,verslavingendegezinssituatie.OpbasisvanhetvoorgaandeisookduidelijkdathetgaatomeenafwegingvandegemeenteinindividueleTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.39 gevallenomdetoegangtotdeschuldhulpverleningaldannietteontzeggen.Voorbeeldenvanindividueleomstandighedenopbasiswaarvaneennatuurlijkepersoonmogelijkdetoegangtotdeminnelijkeschuldhulpverleningkanwordenontzegdzijn:•hetfeitdateennatuurlijkepersoonalmeerderekerentotdegemeenteheeftgewendvoorminnelijkeschuldhulpverleningenhethemofhaarteverwijtenisdatditgeenresultatenheeftopgeleverd;•hetfeitdatdenatuurlijkepersoonzijnondernemingnietheeftgestopt.ZonderafbreuktewillendoenaandebevoegdheidvancollegevanBenWhechtderegeringeraanoptemerkendathetbijdeafweginginindivi-duelegevallenvanbelangisomnietzozeernaarhetverledentekijken,maartekijkenwaterindetoekomstmogelijkis.Hetgaaterimmersomomdekansenopparticipatietevergrotenofdeproblemenvaneennatuurlijkepersoonofvandegemeente,bijvoorbeeldingevaliemanddakloosis,teverminderen.Hetisoverigensookmogelijkdatdegemeenteeencliëntinhetkadervandeintegraleschuldhulpverleningenigerleivormvanhulpverleentzonderdatditdirectofzelfsoptermijnleidttoteentrajectgerichtophetdefinitiefoplossenvandeproblematischeschuldenvandeschuldenaar.Dezesitu-atiekanzichbijvoorbeeldvoordoeningevaldeverslavingnognietondercontroleis,bijzwarepsycho-socialeproblemenofbijeenlichtverstande-lijkebeperking.Deregeringgaatervanuitdatdegemeentenzichinditsoortgevallentenminstezullenrichtenophetstabiliserenvandeschuldenomtevoorkomendatdeomvangvandeschuldentoeneemtenhet–bijvoorbeelddoorbudgetbeheer–zekerstellendatdeschuldenaaraaneenaantallopendeverplichtingenvoldoetombijvoorbeeldhuisuitzet-tingofhetafsluitenvanenergieenwatertevoorkomen.Hetishierbijvoordemotivatievandeschuldenaarenvoorhetbehoudvandemedewerkingvandeschuldeisersvanbelangomhetperspectiefophetoplossenvanhetschuldenprobleemzoveelmogelijkinbeeldtehouden.Hetisinditkaderookbelangrijkdatdeperiode,gedurendewelkedeschuldengesta-biliseerdwordeninafwachtingvandeoplossingvanhetschuldenpro-bleem,zokortmogelijkis.Erontstaatnietvanrechtswegeeenrechtopschuldhulpverleningopgrondvanditwetsvoorstel(nadathettotwetisverheven).EeneventueelrechtopschuldhulpverleningontstaatpasnadathetcollegevanBenWdebeslissingheeftgenomentotaanbodvanschuldhulpverlening.EenbeslissingvanhetcollegevanBenWtothetdoenvaneenaanbodoftothetweigerenvanschuldhulpverleningiseenbesluitindezinvandeAlge-menewetbestuursrecht.Tegeneendergelijkebeslissingisdanookbezwaarenberoepmogelijk.Naastdemogelijkheidvanindienenvanbezwaarenhetinstellenvanberoepheefteenschuldenaardiehetnieteensismeteenbeslissingvandegemeenteinzijnindividuelegevaldevolgendemogelijkhedenomditkenbaartemaken:•Debestaandeklachtenprocedureopbasisvangedragscodeschuldre-gelingvandeNVVKindiengehandeldisinstrijdmetdeGedragscodeSchuldregelingofdeschuldregelingsovereenkomst.•Eenbestaandeklachtenprocedurevaneengemeente.•Klagenbijdenationaleombudsman,tenzijdegemeenteeeneigenombudsvoorzieningheeft.OverigenszijopgemerktdateenfeitelijkehandelingvanhetcollegevanBenWgeenbesluitisindezinvandeAlgemenewetbestuursrecht.Tegeneenfeitelijkehandelingisdanookgeenbezwaarenberoepmogelijk.DekwaliteitvandegemeentelijkeintegraleschuldhulpverleningEenbelangrijkevoorwaardevooreeneffectieveintegraleschuldhulpverle-ningisdatdekwaliteitvandeschuldhulpverleninggoedis.ZoalseerdervermeldkrijgtdegemeenteraadopbasisvanditwetsvoorsteldetaakomTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.310 eenofmeerplannenvasttestellendierichtinggevenaandedoordegemeenteraadenhetcollegevanBenWtenemenbeslissingenoverdeintegraleschuldhulpverleningdoordegemeenteenderegieroldaarbijvandegemeente.Deuitvoeringvanhetdoordegemeenteraadvastge-steldeplanzaltenminstejaarlijksinhetoverlegtussengemeenteraadenhetcollegevanBenWaandeordekomen,waarbijhetcollegevanBenWverantwoordingaflegtoverdewijzewaarophetplanisuitgevoerd.DeregeringverwachtdatvanditoverlegtussengemeenteraadenhetcollegevanBenWeenbelangrijkeimpulsuitgaatomeenintegraleschuldhulpverleningenderegierolvandegemeentedaarbijopeenkwali-tatiefgoedenookeffectiefniveautebrengen.Voordeeffectiviteitvandeintegraleschuldhulpverleningishetessentieeldatdeschuldeisersvertrouwenhebbenindewijzewaaropdegemeente-lijkeschuldhulpverleningwordtuitgevoerd.Essentieelvoorhetverkrijgenenbehoudenvanhetvertrouwenvanschuldeisersisvanbelangdatzijervertrouweninhebbendatrechtgedaanwordtaanhunbelangenendatdekwaliteitvandegeleverdedienstengoedis.VerdermoetenschuldeiserszichrealiserendateeneventueeltrajectopbasisvandeWsnpgeenlonendalternatiefisvanwegededaaraanverbondenkosten.Funestvoorhetvertrouwenvanlandelijkopererendeschuldeisersindegemeentelijkeschuldhulpverleningzijnverschillentussengemeentenalshetgaatombijvoorbeeldgehanteerdenormeninhetkadervanschuldhulpverlening.Hetwerkenvolgensstandaardafsprakenleverteenbelangrijkebijdrageaanhetvertrouwenvanschuldeisersindegemeentelijkeschuldhulpverle-ning.Hetbelangvancliëntenvraagtechterineenaantalgevallenomhetbiedenvanmaatwerk.Voorhetbehoudvanhetvertrouwenvanschuldei-serszouafwijkingvandestandaardafsprakenalleenmogelijkmoetenzijningevaldeschuldenaarendeschuldeisersdaarmeeinstemmen.BelangrijkestappenopwegnaardehiervoorbeschrevenwerkwijzevangestandaardiseerdmaatwerkzijndevaststellingvandenormenwaaraanschuldhulpverlenersvoorcertificeringmoetenvoldoenendevernieuwdewerkwijzevoorledenvandeNVVK(Verenigingvoorschuldhulpverleningensociaalbankieren).Dezevernieuwdewerkwijzezalechter–inafwijkingvandeaanvankelijkeplanning–nognietop1januari2010dooralleledenvandeNVVKintegraalzijningevoerd.Voorzoweldenormendiegeldeningevalvancertificeringalsvoordenormendie(gaan)geldenopbasisvandevernieuwdewerkwijzevandeNVVKgeldtdatzezijnontwikkelddoorvertegenwoordigersuitdesectorschuldhulpverlening.Ditsluitnaadloosaanbijhetuitgangspuntvanderegeringdathetdeverantwoordelijkheidvansectorenzelfendusookvandesectorschuldhulpverleningisomdekwaliteitvandedienstverleningteborgen.Opbasisvandituitgangspuntenopbasisvandeontwikkelingenbinnendesectorkiestderegeringervoorominditwetsvoorstelgeenbepalingenoptenemenbetreffendedekwaliteitvandeschuldhulpverle-ning.Deregeringvolstaatmeteenberoepopdesectorschuldhulpverle-ningomopkortetermijntotdenoodzakelijkekwaliteitsverbeteringtekomen.HetimplementerenvandevernieuwdewerkwijzevandeNVVKiseeneerstestap.Ookdoetderegeringeenberoepopdesectoromdeproblemendiedecertificeringvandeschuldhulpverleningopditmomentindewegstaanopzokortmogelijketermijnwegtenemen.Deproblemenhebbenvooralbetrekkingopdekostenverbondenaandecertificeringendemogelijkheidominbepaaldegevallendelooptijdvaneenschuldregelingteverlengen.Hetoplossenvandezeproblemenisnaarhetoordeelvanderegeringookmogelijk,omdatbinnendesectorconsensusbestaatoverhetovergrotedeelvandenormendieinhetkadervandecertificeringzijnontwikkeld.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.311 Eenonderdeelvandeschuldhulpverleningwaaraanderegeringinditkaderondankshetvoorgaandeapartaandachtwilbestedenisdevaststel-lingvandeafloscapaciteitvaneencliëntmeteenschuldregeling.EengebruikelijkemethodeomdeafloscapaciteitvasttestellenisdeRecofa-methode.DitisdemethodedieisontwikkeldenwordtonderhoudendoordewerkgroeprekenmethodevrijtelatenbedragvanRecofa.Recofaisdewerkgroeprechter-commissarisseninfaillissementen.DeRecofa-methodegeldtingevalvantoepassingvandeWsnp.DeregeringachthetzeergewenstdatdeRecofa-methodeookgeldtbijdegemeentelijkeschuld-hulpverlening.Inlijnmetdenormdieinhetkadervandecertificeringisvastgelegdhechtderegeringeraandat,indieneenschuldenaareeninkomenheeftterhoogtevandevoorhemvantoepassingzijnbijstands-norm,maximaal5%vandiebijstandsnormzalwordenaangewendvooraflossing.Eenminimuminkomenvan95%vandevoorhemvantoepas-singzijndebijstandsnormisalsgevolghiervangegarandeerd.Ookisopdezemaniergegarandeerddateencliëntnietonderdebeslagvrijevoet,zoalsopgenomeninartikel475dvanhetWetboekvanBurgerlijkeRechts-vordering,komt.Naastdecorrectevaststellingvandeafloscapaciteitbijhetbeginvandeschuldregelingishetvanbelangdatbijeenlopendeschuldregelingperio-diekgecontroleerdwordtofdeafloscapaciteitnogcorrectis.Indienhetinkomenenofrelevanteomstandighedenvandeschuldenaarwijzigenheeftditgevolgenvoordeafloscapaciteit.Deregeringachthetvanbelangdatcontrolevandehoogtevandeafloscapaciteit–overeenkomstigdegedragscodeschuldregelingvandeNVVK–tenminstejaarlijksplaats-vindt.DeregeringisvanmeningdateenfunctionerendLandelijkInformatiesys-teemSchulden(LIS)eenbijdragekanleverenaanhetvoorkomenvanoverkrediteringendathetvoorgemeenteneenbelangrijkeinformatiebronkanzijnvoordeschuldhulpverlening.DeregeringconstateertechterookdathetCollegebeschermingpersoonsgegevenseenaantalbelangrijkebezwarenheefttegendebestaandeopzetvanhetLIS.OfenhoeverderzalwordengegaanmethetLISwordtopditmomentonderzochtdoorderegering.InditkaderheeftdeministervanFinanciëndeTweedeKamerderStatenGeneraaltoegezegdinmaart2010eenquickscantezullensturenvantweemogelijkealternatievevarianten.Wacht-endoorlooptijdenUithetonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»blijktdatlangewacht-endoorlooptijdeneennegatieveinvloedhebbenopdemotivatievandeschuldenaarommeete(blijven)doenaaneenschuldhulpverleningstra-ject.Beperkingvanwacht-endoorlooptijdenisookpositiefvoorbereid-heidvanschuldeisersommeetewerkenaaneenschuldhulpverlenings-trajectendraagtbijaanhetvoorkomenenbeperkenvanproblematischeschulden.Daarnaastishet,zoblijktuithetonderzoek,vanbelangdatdeschuldenaarvoorafeenglobaalbeeldheeftvandedoorlooptijdendatrekeningwordtgehoudenmetdeindividuelesituatievandeschuldenaar.MaximalewachttijdInvervolgophetonderzoekenoverlegdaarovermetdeTweedeKamersteltderegeringvooromindeweteenmaximalewachttijdoptenemen.Ditismogelijkomdaterindeperiodetussenhetmomentvandeeerstehulpvraagenhetmomentwaaropdegemeenteaaneenoplossinggaatwerkennognauwelijkssprakeisvanmaatwerk.Deindewetoptenemenwachttijdmoetzodanigkortzijndatdezegeennegatieveinvloedheeftopdemotivatievandeschuldenaar.Deindewetoptenemenwachttijdmoetechterookuitvoerbaarzijnvoordegemeente.Uithetonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»blijktdatdegemiddeldewachttijd4wekenwas.ErzijngemeentendieindepraktijkTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.312 eenkorterewachttijdhanteren.Uitdepraktijkblijktdatdelengtevandewachttijdkanvariërenmethet«succes»vandegemeentelijkeschuldhulp-verlening.«Succes»genereertextratoeloopendaarmeeopkortetermijnmogelijklangerewachttijden.Hetopkortetermijnoplopenvandewacht-tijdkanindatsoortgevallennietaltijdwordenvoorkomen.Opbasisvanhetvoorgaandeishetvoorstelomindeweteenmaximalewachttijdvan4wekenindewetoptenemen.Deregeringgaaterdaarbijvanuitdatdegemeenteninhetdoordegemeenteraadopbasisvandewetvasttestellenbeleidmetbetrekkingtotdewachttijdeneenkorterewachttijdzullenhanterendandemaximaletermijnvan4weken.Ditomzekertestellendathetenigszinsoplopenvandewachttijdnietdirectleidttotoverschrijdingvandemaximalewachttijd.Hetvaststellenvanbeleidmetbetrekkingtotwachttijdeniseentaakvandegemeenteraaddieindewetwordtvastgelegd.EenmooivoorbeeldvanhoegemeentelijkbeleideruitkanzienisdewijzewaaropditinTilburgisvormgegeven.Eencliëntdiezichbijdegemeentemeldtmeteenmogelijkschuldenprobleemkandirectgebruikmakenvaneeninloop-spreekuurdatplaatsvindtopallemomentendatdegemeentevoorhetpubliekisgeopend.Ervindtdandirecteengesprekvannaarschattingeenuurplaatstussendecliënteneengoedgekwalificeerdemedewerkervandegemeentediedoorgerichtevragengoedinzichtkrijgtindesituatievandecliëntenofermogelijksprakeisvaneenschuldenprobleem.Indiendoorverwijzingnaarbijvoorbeeldmaatschappelijkwerkplaatsmoetvinden,dangebeurtdatdirect.Ookalsersprakeisvaneencrisissituatiewordtdiedirectaangepaktenzomogelijkopgelost.Opditeerstegesprekvolgt,indienermogelijksprakeisvanproblematischeschulden,namaxi-maal2wekeneengegevensverzamelgesprek.DoordeintakeopdezewijzevormtegevenbereiktdegemeenteTilburgdataldirectbijheteerstecontacttussencliëntengemeentegewerktwordtaanhetzomoge-lijkoplossenvandeproblemen.Eenmaximalewachttijdvan4wekenisingevalvanbedreigendeschuldennietadequaat.Bedreigendeschuldenzijnschuldendiebetrekkinghebbenopdeleveringvanenergie,water,dehuurvaneenwoningofdepremievooreenzorgverzekering.Hetuitgangspuntvanderegeringisdatbedreigendeschuldenzoveelmogelijkvoorkomenmoetenwordenendat,ingevaldatnietlukt,bijbedreigendeschuldeneigenlijkelkewachttijdtelangis.Verergeringvandesituatievandeschuldenaarmoetimmerszoveelmogelijkvoorkomenworden.Ingevalvanbedreigendeschuldengeldtuiteraardookdatdeindewetoptenemenmaximalewachttijduitvoerbaarmoetzijn.Inverbandhiermeesteltderegeringvooromingevalvanbedreigendeschuldeneenmaxi-malewachttijdvan3werkdagenindewetoptenemen.Deregeringheeftoverwogenom,indieneengemeenteernietinslaagtombinnen4wekennadeeerstehulpvraagaaneenoplossingtegaanwerken,deschuldenaardemogelijkheidtebiedeneldershulptebieden.Ditzoukunnendoordeschuldenaarinditsoortgevalleneenbudgettenbehoevevandeschuldhulpverleningtoetekennen.Dehieraanverbondenkostenzoudendanvoorrekeningvandegemeentemoetenkomen.Uiteindelijkheeftderegeringbeslotenomdezemogelijkheidnietindewetoptenemen.Debelangrijksteredenenhiervoorzijndat:•deintegraliteitvandeschuldhulpverleningnietofveellastigeristerealiseren;•hetvoordegemeentenietofveellastigerisomderegieopdeschuld-hulpverleningwaartemaken;•dekostenvoordegemeenten,ingevalzijernietinslagendegeldendemaximalewachttijdinachttenemen,mogelijkonbeheersbaarworden;•deuitvoeringdoorgemeentengecompliceerderwordt.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.313 Demaximalewachttijdiseentermijnvanorde.Ditbetekentdatergeendirectesanctievoordegemeenteis,indiendezedegeldendetermijnoverschrijdt.DoorlooptijdIntegenstellingtoteenmaximalewachttijdachtderegeringhetnietmogelijkomeenmaximaledoorlooptijdindewetoptenemen.Immersdedoorlooptijd,namelijkhetaantalwekendatverstrijkttussenhetmomentwaaropdehulpverleningstartenhetbereikenvaneenresultaat(hetopstartenvaneenschuldregeling,betalingsregeling,herfinanciering,uitvalvandeschuldenaarofeenadviesgesprekopbasiswaarvandeschuldenaardesituatiezelfkanoplossen),isbijuitstekdeperiodewaarinhetbiedenvanmaatwerkaandeschuldenaaraandeordeis.Ditmaaktdatdedoorlooptijdvanschuldenaartotschuldenaarkanverschillen.Zomaakthetvoordelengtevandedoorlooptijdveeluitofeenschuldenaaruitsluitendeenfinancieelprobleemheeft,ofdatdefinanciëleproblemendirectsamenhangenmetbijvoorbeeldeen«zware»psychosocialeproble-matiek.Voordebeperkingvandedoorlooptijdisookvanbelangdatdecommunicatietussendeschuldhulpverleningendeschuldeisersgoedverloopt.Hetgaaterdaarbijenerzijdsomdatschuldeisersbinneneenredelijketermijnreagerenopverzoekenominformatieoverbijvoorbeelddepreciezehoogtevandevordering.Anderzijdsgaatheteromdatdeschuldhulpverleningdeschuldeisersinformeertoverdevoortgang.Ditlaatsteisookbelangrijkvoorhetvertrouwenvanschuldeisersindekwali-teitvandeschuldhulpverlening.Opbasisvanhetvoorgaandeachtderegeringhetnietmogelijkdatgemeenteninhetoptestellenplantermijnenopnemenalshetgaatomdemaximalelengtevandedoorlooptijd.Deregeringachthetwelmogelijkdateengemeenteaaneenschuldenaarvoorafeenglobaalinzichtgeeftindeverwachtedoorlooptijd.Ditglobaleinzichtvoorafzal,zoblijktuithetonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»bijdragenaandemotivatievandeschuldenaaromdeelte(blijven)nemenaaneenschuldhulpverleningstraject.Inditwetsvoorstelisopgenomendatgemeentenverplichtzijnschulde-narenvoorafglobaalinzichttegevenindeteverwachtendoorlooptijd.Hierbijgeldtdenadrukkelijkevoorwaardedatdeschuldenaarmeewerktaandeschuldhulpverlening.Degemeentenzullenditglobaleinzichtsteedsbeterkunnengevendoortesturenopdeverwachtedoorlooptijden.Zijkunnenopgemeentelijkniveaustreefcijfersvoordedoorlooptijdenontwikkelen,metbijvoorbeeldeenonderscheidnaartypeschuldsituatie.Opdezewijzekunnendegemeentenvoorafglobaalinzichtgevenindeteverwachtendoorlooptijd,enblijftgeborgddatgemeentenrekeninghoudenmetdeomstandig-hedenvanhetindividuelegeval(maatwerk).Ookdeverwachtingdiedegemeenteafgeeftm.b.t.demaximaledoor-looptijdiseentermijnvanorde.RechtenenplichtenEenproblematischeschuldiseenbelemmerendefactorvoor(volwaar-dige)participatie.Ditisvoorderegeringaanleidingintezettenopdebredebeschikbaarheidentoegankelijkheidvaneffectievegemeentelijkeschuldhulpverlening.Ditisvoordeschuldenaarechternietvrijblijvend.Deregeringisvanmeningdatvandeschuldenaarverwachtmagwordendatdezezichvollediginzetvoorhetslagenvandegemeentelijkeschuld-hulpverlening,omdatdeschuldenaaralseerstezelfverantwoordelijkisvoorhetwegnemenvanparticipatiebelemmerendefactoren.HetisdaarvoornoodzakelijkdattijdenseenschuldhulptrajecttussengemeenteenschuldenaardedoordegemeenteopgelegdeverplichtingenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.314 vandeschuldenaarduidelijkvastliggenendatdeschuldenaarookgehoudenisdezeverplichtingennatekomen.Deregeringconstateertmetgenoegendathetopditmomentalgebruikelijkisombijdestartvandegemeentelijkeschuldhulpverleningdeverplichtingenoverenweerschriftelijkvastteleggen.Belangrijkeverplichtingeninditkaderzijndeverplichtingmeetewerkenaanhetwegnemenvanbijvoorbeelddeoorzakenvandeproblematischeschulden,deverplichtingommeetewerkenaanstabilisatievaninkomstenenuitgavenendeverplichtingomeenschuldhulptrajectvolledigaftemaken.Eennegatieveprikkelvoordeschuldenaarommeete(blijven)werkenaandeschuldhulpverleningisdedreigingdatbijbeëindigingvandeschuldhulpverleningdeschuldenaaropnieuwwordtgeconfronteerdmetschuldeisersenalledaaraanverbondengevolgen.Vooreenuitkeringsgerechtigde,dierechtheeftopeenuitkeringopbasiswaarvaneenverplichtingtotre-integratiegeldt,bestaatdemogelijkheideensanctieopteleggenindiendeuitkeringsgerechtigdenietofnietmeermeewerktaanschuldhulpverleningenalsgevolgdaarvandere-integratiebelemmert.Hetopleggenvaneenfinanciëlesanctievanwegehetnietmeewerkenaanschuldhulpverlening,dienoodzakelijkisomtere-integreren,heeftalsnadeeldatalsgevolgvandefinanciëlesanctiedecapaciteitomdeschuldenaftelossenafneemt.Hetkanechtereennood-zakelijkestapzijnomdeschuldenaartelatenmeewerkenaanschuldhulp-verlening.Hetnadeelisbeperkt,omdatdeschuldenaardienietmeewerktaanschuldhulpverleningdebestaandeafloscapaciteitvaaknietzalgebruikenomdeschuldenaftelossen.Naastnegatieveprikkelsishetookmogelijkdatdegemeenteschulde-naren,diegebruikmakenvandegemeentelijkeschuldhulpverleningendedaaraanverbondenverplichtingengoednakomen,tebelonenindevormvanpositieveprikkels.Degemeentenkunnendaarineeneigenbeleidvoeren.Eenpositieveprikkeldiegemeentenvaaktoepassenisomschul-denaren,dieineenschuldregelingzitten,inaanmerkingtelatenkomenvoorhetgemeentelijkarmoedebeleid.Ditondanksdathuninkomendaar-voortehoogis.Immersdoordatschuldenafgelostmoetenwordenzalhetfeitelijkeinkomenvoldoenaandenormendiegeldenominaanmerkingtekunnenkomenvoorhetgemeentelijkearmoedebeleid.Eenandervoor-beeldvaneenpositieveprikkelisdatdegemeenteingevalvanschuldsa-neringeendeelvandeschuldkwijtscheldtalseenuitkeringsgerechtigdeopbasisvandeWWBtijdensdeschuldregelingaanhetwerkgaat.MoratoriumInhetonderzoek«Schulden?Degemeentehelpt!»ishetvoorstelopge-nomenomindeweteenmoratoriumoptenemen.Eenmoratoriumiseenperiodegedurendewelkecrediteurentijdelijkhunfeitelijkeinvorde-ringsmaatregelenstakenomzodenoodzakelijkerusttecreërenom–zomogelijk–toteenschuldregelingtekomen.VanwegedesamenhangmetdestandpuntbepalingvanhetkabinetoverhetadviesvandeCommissieKortmanntotherzieningvandeFaillissementswetheefthetkabinetnoggeenstandpuntingenomenoverdewenselijkheidvanhetmoratorium,zoalsdoordeonderzoekersisvoorgesteld.Welheefthetkabinetbeslotenomeenonderzoekintestellenopbasiswaarvanobjectiefvastgesteldkanwordenwatdetoegevoegdewaardeisvandeinstellingvaneenbreedwettelijkmoratoriumvoordeeffectiviteitvandeschuldhulpverlening.Inditonderzoekzalookdevraagwordenbetrokkenofdewerkingvanvrij-willigafgeslotenmoratoriaeenwettelijkmoratoriumoverbodigmaken.Hetintestellenonderzoekzalvoor1juli2010wordenafgerond.Aandehandvandeuitkomstenvanditonderzoekzalhetkabinetdewenselijk-heidbezienvaneenwettelijkmoratorium.Totgenoegenvanderegeringzulleneenaantal(koepelsvan)schuldeisersendeVerenigingvanNederlandseGemeenten(VNG)indekomendeperiodegaanoverleggenoverdeinhoudvaneenmogelijkconvenantTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.315 overeenmoratorium.Deregeringachtdetotstandkomingvanzo’nconvenantondermeervanbelang,omdatdithetmogelijkmaaktvasttestellenofeenconvenantovereenmoratoriumeenmogelijkalternatiefisvooreeneventueelwettelijkmoratorium.WettelijkegereedschapskistvandegemeentelijkeschuldhulpverleningDitwetsvoorstelbiedteenwettelijkkadervoordegemeentelijkeschuld-hulpverlening.Ditwettelijkkaderkomtbovenopdewettelijkeinstru-mentendiedegemeentedesgewenst,aldannietnainschakelingvanderechterofandereinstanties,kaninzetteninhetkadervandegemeente-lijkeschuldhulpverlening.Dezeinstrumentenzijn:•curatele;•beschermingsbewind;•afgifteWsnp-verklaring;•dwangakkoord,moratoriumendevoorlopigevoorzieninginhetkadervandeWsnp;•budgetbeheerinhetkadervandeWWB;•hetopleggenvaneensanctieindieneenuitkeringsgerechtigdemeteenverplichtingtotre-integratienietmeewerktaanschuldhulpverle-ningendaardoordere-integratiebelemmert;•beschermingdoordebeslagvrijevoet.4.ImplementatievanhetwettelijkkadergemeentelijkeintegraleschuldhulpverleningDeregeringachthetvanbelangdatdegemeentendeimplementatievanhetwettelijkkadergemeentelijkeschuldhulpverleningvoortvarendterhandnemen.Metnamedevormgevingvandeintegraleschuldhulpverle-ningenderegieroldiedegemeentedaarbijmoetspelenzalnaarverwachtingdenodigetijdvergen.Oplokaalenofregionaalniveauzaleenmodelmoetenwordenuitgewerktdathetmogelijkmaaktomdeintegraleschuldhulpverleningenderegieroldiedegemeentedaarbijmoetspelenvormeninhoudtegeven.Goedesamenwerkingtussendedaarbijbetrokkenorganisatiesisdaarvooreeneerstevereiste.Vooruitlopendopdeinwerkingtredingvanditwetsvoorstelishetvoorgemeentenmogelijktebeginnenmetdeimplementatievandeinhetwettelijkkaderopgenomennormenvoordegemeentelijkeschuldhulpver-lening.Deregeringachtditgewenst,omdatalsgevolgvandeeconomi-schecrisishetberoepopdegemeentelijkeschuldhulpverleningtoeneemtenhetjuistnuvanbelangisdatdeeffectiviteitvandegemeentelijkeschuldhulpverleningverbetert.Vanwegedewenselijkheidendemogelijkheidtebeginnenmetimplemen-tatievandenormenuithetwettelijkkadergemeentelijkeschuldhulpverle-ningheefthetkabinetindebriefvan19juni2009(KamerstukkenII2008/09,24515,nr.153),waarbijhetplan«extramaatregelenschuldhulp-verleninginverbandmetdeeconomischecrisis»aandeTweedeKamerisgestuurd,onderandereopgenomendatgemeentenmetdeextramiddelenhetvolgendezullenrealiseren:•opvangvandeextratoeloopopdeschuldhulpverlening;•hetrealiserenofinstandhoudenvandebredetoegankelijkheidvandeintegraleschuldhulpverlening.Ditisextravanbelanginverbandmetdetoestroomvannieuwegroepennaardeschuldhulpverleningalsgevolgvandeeconomischecrisis;•debeperkingvandewacht-endoorlooptijden.Hetstreveniserdaarbijnadrukkelijkopgerichtomdewachttijdtebeperkentotmaximaalvierweken,zonderdatditnegatievegevolgenheeftvoordelengtevandedoorlooptijd.Daarnaastzijninhetplanmiddelenvrijgemaaktomgemeenten,vooruitlo-pendopdeinwerkingtredingvanditwetsvoorstelteondersteunenbijhetimplementerenvanonderdelenvanditwetsvoorstel.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.316 DeVNGheeftmetdeinhoudvanhetplan«extramaatregelenschuldhulp-verleninginverbandmetdeeconomischecrisis»ingestemd.Metdeuitvoeringvandeinhetplanopgenomenmaatregelenisinmiddelsbegonnen.Deextramiddelen,diein2009primairbedoeldzijnomdeextratoestroomnaardegemeentelijkeschuldhulpverleningoptevangen,zijninoktober2009aandegemeentenuitgekeerd.Hetvoorgaandebete-kentdatgemeentennualaandeslagzijnomdeeffectiviteitvandeinte-graleschuldhulpverleningteverbeterenopbasisvandeinditwetsvoor-stelopgenomennormen.Deregeringheeftgrotewaarderingvoordezeconstructievehoudingvangemeenten.Dewijzewaaropdeondersteuningvandegemeentenbijdeimplemen-tatievanonderdelenvanditwetsvoorstelvormeninhoudgegevenzalworden,wordtnaderuitgewerktinnauwoverlegmetdeVNGenDivosa.Dezeondersteuningheeftotdoeldekwaliteitvandeintegraleschuldhulp-verleningzosnelmogelijkteverbeteren.5.InformatievoorzieningentoezichtDeuitvoeringvandenieuwewetenvooraldeeffectendaarvanzullenopbasisvanbeleidsinformatiewordengemonitord.Indiendeuitkomstenvandemonitoringdaarvooraanleidinggevenzalbestuurlijkoverlegmetgemeentenenanderebelanghebbendenplaatsvinden.Daartoevoorzietditwetsvoorstelineenalgemeneverplichtingvoordecollegesomdeministersystematischinformatieteverstrekken.Overdeinhoudvandedoorgemeentenaanministerteverstrekkeninformatiezaloverlegplaats-vindenmetdeVNG.Hetuitgangspuntisdatvoordeinformatiedievangemeentengevraagdzalwordenzoveelmogelijkaangeslotenzalwordenbijdeinformatiediealbinnendegemeentenzelfalbeschikbaaris.InlijnmetdekabinetsreactieophetrapportvandecommissieOosting«Vanspecifieknaargeneriek»(KamerstukkenII2007/08,31200VII,nr.61)steltderegeringvoorinditwetsvoorstelgeenspecifiektoezichtsarrange-mentoptenemen.6.FinanciëlegevolgenvoordegemeentenOnderzoeksbureauCebeonheefteenquickscanuitgevoerdnaardefinan-ciëleeffectenvanhetwetsvoorstelvoorgemeenten.Uithetonderzoek,ondereenselectievangemeenten,kwamnaarvorendatveelgemeentendeafgelopenjarenalaanzienlijkgeïnvesteerdhebbeninschuldhulpverle-ning,waardoorveelgemeentenal(bijna)ophetniveauvanditwetsvoor-stelopereren.Ookblijktverderdatdeuitgavenaanschuldhulpverleningindeperiode2008–2010volgensgemeentelijkebegrotingscijferstenlastevanhetgemeentefondsmetcirca20miljoeneurozijngestegen(ookhetjaar2009ishierrelevantomdatgemeentenvanafditjaarkostenkunnenhebbengemaaktnaaraanleidingvananticipatieopdenieuwewet).Dezekostenstijgingkanevenwelnietgeheelwordentoegerekendaandenieuwewet.Ookautonomebeleidskeuzesendeontwikkelingvandeconjunctuurspeleneenrol.Hetisnietmogelijkdezeeffectenkwantitatieftescheiden.Indelaatstefasevanhetwetsontwerpiservoorgekozendatookbezwaarenberoepmogelijkwordtgemaakt.Cebeonheefteenindi-catiegegevenvandekostendieditmetzichmeekanbrengen:tussen0,2en0,6europerinwoner.Landelijkkomtditneeropeenbandbreedtevan€3,3tot€9,9miljoen.Hierwordtuitgegaanvanhetgemiddeldevandezebedragen;€6,6miljoen.Tegenoverkostenzijnerookinverdieneffectenvanhetwetsvoorstel.Hierbijkangedachtwordenaaninverdieneffectenophetvolumedoorpreventie/vroegsignalering,nazorgenbeperkingvanrecidiveeneffectenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.317 opaanverwante(gemeentelijke)taakgebieden(bijzonderebijstand,re-integratie,afsluitingennutsvoorzieningen,huisuitzettingen,verslaaf-denzorg).Voorwatbetreftinverdieneffectenbinnenhetgemeentelijkdomeinkonalleenheteffectophetaantalhuisuitzettingengekwantifi-ceerdworden.Wanneerdematewaaringemeentenactiefzijnmetvroeg-signaleringbijwoningcorporatiesgebruiktwordtalsbenaderingvoorhetdeelvandehuisuitzettingendatnoggerealiseerdkanworden,isongeveer53%vanhetaantaltevoorkomenhuisuitzettingennogterealiseren.Hiermeeisvolgenshetonderzoekeeninverdieneffectgemoeidvancirca9miljoeneuro.Ditbetekentdatdenettokosten(kostenminusinverdienef-fecten)vanhetwetsvoorstelmaximaal17,6miljoeneurobedragenin2010.Destructurelenettokostenzullenomtweeredenenlagerliggen.Teneersteomdatdegeconstateerdekostenstijgingnietzuiverheteffectvandewetis,maarookvandeeconomie.DedoorCebeongeconstateerdetotalenettokostenstijgingdientdanookgezuiverdtewordenvanhet«crisiseffect».Alsgevolgvandehuidigeeconomischecrisisligthetaantalaanvragenimmershogerdanindestructurelesituatiezondercrisis.Hetaantalaanvragenschuldhulpverleningstijgtforsmetdecrisisalsbelang-rijksteoorzaak;van2008op2009metcirca25–30procentvolgenseenprognosevandeNVVK.Onderdehiervanafgeleideaannamedatdekostenvanschuldhulpverleningzondercrisisindestructurelesituatiecirca30procentlagerliggen,wordendestructurelenettokosteninge-schatopmaximaal0,70x17,6miljoeneuro(kosten2010)isafgerond12miljoeneuro.Tentweedebetreffengenoemdebedragenmaximaomdatveelinverdien-effecten,zoalsoverigensvaakhetgevalis,nietgekwantificeerdkondenworden.Ditterwijlerwelveelinverdieneffectenteverwachtenzijnnaaraanleidingvan(verdereimplementatievan)integraleschuldhulpverle-ning.EeneerderestudievandeVolkskredietbankvoorNoord-OostGroningenuit2007concludeertinditverbanddathetfinanciëlemaat-schappelijkerendementvanschuldhulpverleningruimschootsdekostenhiervanoverstijgt(hierbijmoetwordenaangetekenddatdebevindingenindezestudiemetonzekerheidzijnomgeven).OpgrondvandeFinanciëleverhoudingswet,artikel2endeGemeen-tewet,artikel108,dienttewordenaangegevenhoegemeentendoorhetRijkinstaatwordengestelddefinanciëlegevolgenvanRijksbeleidteondervangen.Ingevolgeartikel110,vijfdelid,vandeGemeentewetdientditookaangegeventewordenvoordateenplanvaneengemeentebe-stuurwordtgevorderdofgevraagd.Deregeringconstateertdatdemaximalekostendieditwetsvoorstelmetzichmeebrengtbeperktzijn.Hierbijkomtdaterverschillendeniet-kwantificeerbarebaten(inverdieneffecten)zijn,zodatinhetgunstigstegevalerzelfssprakekanzijnvannettoopbrengsten.Omdezeredenmeentderegeringdatstructureleextramiddelennietnodigzijn.Welkandit(voorna2011)opnieuwaandeordekomenviahetreguliereonder-houdvanhetgemeentefondsalsblijktdateronevenredigegevolgenvoordeuitgavenophetclusterWerkeninkomenzichtbaarworden.EventuelekostenkunnengedektwordenuitdevolgendedoorhetRijkverstrektemiddelen.Teneerstedealgemeneuitkeringuithetgemeente-fonds.Cebeongeeftaandatuithetperiodiekonderhoudvanhetgemeen-tefondsblijktdatdefeitelijkenetto-uitgavenvangemeentenophettaak-gebiedWerkeninkomendelaatstejarensteedsrondhetijkpuntvanhetgemeentefondsteliggen.Deverwachtingisdatgegevendegeringefinanciëleeffectenditindetoekomstnietzalveranderen.TentweedeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.318 kunnengemeentengebruikmakenvanandereuitkeringen,metnamehetParticipatiebudget(waardemeestegemeententhansnoggecumuleerdeoverschottenophebben).Voordeperiode2009–2011,tenderde,wordtviahetBesluitspecifiekeuitkeringschuldhulpverlening(tijdelijkespecifiekeuitkeringschuldhulp-verlening)extrageld(cumulatief€130miljoen)aangemeentenbeschik-baargesteld.Dezemiddelenzijnvoorhetovergrotedeelbedoeldomdetijdelijkeextrakostenalsgevolgvandecrisismeetedekken.Alsgevolgvandecrisisneemtimmersdevraagnaarschuldhulpverleningtoe,waar-doorsommigegemeentenextramoeteninvesterenomaandevereistenvanditwetsvoorsteltevoldoen.7.AdministratievelastenburgersenbedrijvenDeadministratievelastenvoorburgersenbedrijvenwordenbepaalddoordekostenentijddiegemoeidzijnmetschuldhulpverlening.Ditwetsvoor-stelleidttottweeeffectenopdeadministratievelastenvoorgenoemdegroepen.Teneerstevindtergeencategorialeuitsluitingmeerplaatsvangroepenburgersdieaanspraakwillenmakenopschuldhulpverlening.Ditleidttoteengroteregroepschuldenarenbijgemeenten.Ditleidtopbasisvanenkeleaannamestotjaarlijkscirca165duizendextraurenaancontactmomententussenschuldeisers(bedrijven),burgersengemeenten,inclusiefextratijdvoorhetverzameleneninvullenvangegevens.Eentweedeverwachteffectvandewetopdeadministratievelastenisdatdoordebeoogdeverhoogdeeffectiviteithetaantalcontactentussengemeenteenschuldenaarperschuldenaarzaltoenemen.Hetaantalover-eenkomstentussenbetrokkenpartijenzaltoenemen,waardoormeerschuldregelingenenschuldsaneringendoorgangvindendieuiteindelijkmoetenleidentoteenschonelei.Eenschattingvandeextratijdbelastingdieditmetzichmeebrengt,ligtindeordevangroottevan100000extrauurperjaar.Burgersenschuldeisersuithetbedrijfslevenzullenookmeerreiskostenmaken.Dekostenhiervanbedragenopbasisvanenkeleaannamesongeveer270000europerjaar.Deextratijdenkostendiegenoemdegroepenmaken,zijnopbasisvanvrijwilligheidendienenbeschouwdtewordenalseenvrijwilligeinvesteringdiemoetleidentoteenverbeterde,stabielefinanciëlesituatie.8.ConsultatieenadviezenVerenigingvanNederlandseGemeentenDeVNGgeeftaanophoofdlijnentekunneninstemmenmethetwetsvoor-stelgemeentelijkeschuldhulpverlening1.BijhetopstellenvandezebriefkendedeVNGdeversievanhetconceptwetsvoorstel,zoalsdatisvoor-gelegdaanhetuitvoeringspanelgemeenten.DeVNGwijstindezebriefopeenaantalvoorwaardendienaarhetoordeelvandeVNGvervuldzoudenmoetenzijnvooreengoedeuitvoeringvandewettelijkeverant-woordelijkheiddoorgemeenten.DeVNGwijstdaarbijalseersteophetbelangvandebenodigdefinancieringvooreenadequateuitvoering.Inhoofdstuk6vanhetalgemeendeelvandezememorievantoelichtingisingegaanopdefinanciëlegevolgenvanditwetsvoorstelvoordegemeenten.DeVNGwijstookophetbelangvaneenwettelijkmoratoriumenhetbelangvansturingsmogelijkhedenrichtingdeschuldeisers.HetgaatdeVNGdanomhetindewetvastleggenvanminimumeisenaanschuldei-sersvoorwatbetrefteenreactietermijneneenmotivatievoorafwijzing.Deregeringonderschrijfthetbelangvaneenvormvanmoratoriumvoordeeffectiviteitvandeschuldhulpverlening.Voorhetrealiserenvaneenmoratoriumstaantweewegenopen.Enerzijdsdewegvaneenconvenant1ZiebriefvandeVNGvan4september2009aandeledenvandevastecommissievoorSZW.Dezebriefisop9september2009t.k.n.aandestaatssecretarisvanSZWgestuurd.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.319 overeenmoratorium(afkoelingsperiode)tussendeVNGendebelang-rijkste(koepelsvan)schuldeisersenanderzijdsdewegvaneenwettelijkmoratorium.Deregeringisvoornemensbeidewegenteverkennen.Ditbetekentdatderegeringstreeftnaardetotstandkomingvaneenconve-nantovereenmoratoriumtussendeVNGendebelangrijkste(koepelsvan)schuldeisers.IndatkaderisvanbelangdatzoweldeschuldeisersalsdeVNGhebbenaangegevenbereidtezijnominoverlegtegaanovereenmoratorium.HetisnaarhetoordeelvanderegeringteverwachtendatdeVNGendeschuldeiserszullenonderhandelenoverdeinhoudvanhettesluitenconvenant.Deeisendiepartijenoverenweeraanelkaarwillenstellenzullendaarbijongetwijfeldaandeordekomen.Hetpastnaarhetoordeelvanderegeringnietominditwetsvoorsteleisenaanschuldeisersoptenemen.Methetoogopeenmogelijkwettelijkmoratoriumheeftderegeringbeslotenomeenonderzoektelatenuitvoerenopbasiswaarvanobjectiefvastgesteldkanwordenwatdetoegevoegdewaardeisvandeinstellingvaneenbreedwettelijkmoratoriumvoordeeffectiviteitvandeschuld-hulpverlening.Inhetonderzoekzalookdevraagwordenbetrokkenofdewerkingvanvrijwilligafgeslotenmoratoriaeenwettelijkmoratoriumoverbodigmaken.Hetintestellenonderzoekzalvoor1juli2010wordenafgerond.Aandehandvandeuitkomstenvanhetonderzoekzaldewenselijkheidwordenbezienvaneenwettelijkmoratorium.VoortsheeftdeVNGderelatietussenhetwettelijkkaderschuldhulpverle-ningendeAlgemenewetbestuursrechtaandeordegesteld.Naaraanlei-dinghiervanisbezienwaareenschuldenaardiehetnieteensismeteenbeslissingvandegemeenteinzijnindividuelegevalditkenbaarkanmaken(ziedienaangaandehoofdstuk3vanhetalgemeendeelvandezememorievantoelichtingonder«Bredetoegankelijkheidvandegemeente-lijkeintegraleschuldhulpverlening»).DeconclusieisdateenbeslissingvanhetcollegevanBenWtothetdoenvaneenaanbodoftothetweigerenvanschuldhulpverleningeenbesluitisindezinvandeAlge-menewetbestuursrecht.DitbrengtmetzichdatopgrondvandeAlge-menewetbestuursrechtbezwaarenberoepmogelijkistegeneenderge-lijkebeslissing.TotslotsteltdeVNGdepositievandeondernemermetpersoonlijkeschuldendiezijnondernemingnietstaaktaandeorde.DeVNGpleitervoorhetmogelijktemakenookdezeondernemersteblijvenhelpen.Bijdebeschrijvingvandebredetoegankelijkheidvandeschuldhulpverleningisuitgebreidingegaanopschuldhulpverleningaannatuurlijkepersonenmeteenondernemingenwordtgeconcludeerddathetvoorgemeentenmogelijkblijftomschuldhulpverleningteverstrekkenaannatuurlijkepersonenmeteenfunctionerendeonderneming.UitvoeringspanelgemeentenHetwetsvoorstelisvooradviesvoorgelegdaanhetUitvoeringspanelgemeenten.OpbasisvanhetadviesvanhetUitvoeringspanelgemeentenishetwetsvoorstelopeenaantalpuntengewijzigd.Zoisinhetwetsvoor-stel(viadewijzigingvandeWetSUWI)opgenomendatdegemeentendeinformatie,dieisopgenomeninSuwi-net,kunnengebruikenvoordeschuldhulpverlening.VerderisindezememorievantoelichtingbenadruktdateenfunctionerendLISeenbelangrijkeinformatiebronkanzijnvoordeschuldhulpverleningdoorgemeenten.DesuggestievanhetUitvoeringspanelgemeentenomhetbegripintegra-liteitnadertedefiniërenisnietovergenomen,omdatnaderedefiniëringhetgevaarmetzichbrengtdatdebeleidsvrijheidvangemeentenonbe-doeldwordtbeperkt.Eennietlimitatieveopsommingvanwathetbegripintegraliteitinhoudt,heeftnaarhetoordeelvanderegeringgeentoege-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.320 voegdewaardetenopzichtevanhetgeenindezememorievantoelichtingisopgenomen.ActalHetalgemeneadviesvanActalisomhetwetsvoorstelintedienen.DesuggestievanActalomindezememorievantoelichtingnadrukkelijkeroptenemendatderegeringstreeftnaareenconvenantovereenmoratoriumisovergenomen.InvervolgophetadviesvanActalzalterughoudendwordenomgegaanmethetopbasisvandezewetaangemeentenopleggenvandeinformatieverplichtingen.Hetuitgangspuntisomdaarbijzoveelmogelijkaantesluitenbijdeinformatiedegemeentenzelfnodighebbenvoordegoedeuitvoeringvandewet.OverlegmetschuldenarenInhetkadervandevoorbereidingvanditwetsvoorstelheefteentweetalbijeenkomstenplaatsgevondenmetschuldenarenoverdeinhoudvanhetwetsvoorstel.Dealgemeneconclusiedieuitdezebijeenkomstengetrokkenkanwordenisdatschuldenarenheteengoedezaakvindendatdegemeentelijkeschuldhulpverleningeenwettelijkebasiskrijgtendatdeinhoudvanhetwetsvoorstelinalgemenezinwordtonderschreven.Uiter-aardzijneroponderdelenwelwensen.Dezewensenbetreffenmetnamesnellehulp,niethoevenaankloppenbijverschillendeinstanties,geengebruikhoevenmakenvanmalafidebedrijfjes,kijkofeenmoratoriummogelijkis,maatwerkennazorg.9.InwerkingtredingHetwetsvoorstelzalinwerkingtredenopeenbijkoninklijkbesluittebepalentijdstip.ARTIKELSGEWIJSArtikel1BegripsbepalingenSchuldhulpverleningomvatzowelhetvoorkomenvanproblematischeschulden(preventie),hethelpenvaneenschuldenaarbijhetvindenvaneenoplossingvoorzijnproblematischeschuldenalshetvoorkomenvanterugvalindeoudesituaties(nazorg).Schuldhulpverleningdienteenintegraalkaraktertehebben.Zowelmateriëlealsimmateriëleaspectenmakenonderdeeluitvanschuldhulpverlening.Integraleschuldhulpverle-ningiseensamenhangendhulpaanbodvanpreventietotenmetzorggerichtopzoweldefinanciële-alspsychosocialeenandereoorzakenvanschulden.Hetkandaarbijbijvoorbeeldgaanomrelatieproblemen,dewoonsituatie,degezondheid,deverslavingendegezinssituatie.Schuldhulpverleningistoegankelijkvoornatuurlijkepersonen.Natuurlijkepersonenkunnenschuldhulpverleningkrijgenvoorzowelhunprivéschuldenalsvoorzakelijkeschulden(ziedienaangaandehoofdstuk3vanhetalgemeendeelvandezememorievantoelichtingonder«Bredetoegankelijkheidvandegemeentelijkeintegraleschuldhulpverlening»).Artikel2PlanArtikel2verplichtgemeentenomtelkensvooreentermijnvanvierjaareenplanoptestellen.Deperiodevanvierjaarsluitaanbijartikel110vandeGemeentewet.Degemeenteraadkrijgtdetaakomeenplanvasttestellendatrichtinggevenaandeintegraleschuldhulpverleningaandeinwonersvanhaargemeente.DetaakvandegemeenteraadomeenplanvasttestellenisopeenvergelijkbaremanieruitgewerktalsindeWMO.HetplanmoetinTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.321 iedergevalingaanopdedoelstellingvandegemeenteenhetsamenhan-gendebeleidbetreffendedeintegraleschuldhulpverlening,welkeactieszullenwordenondernomen,welkeresultatendegemeentewensttebehalenenwelkemaatregelendegemeenteraadenhetcollegevanBenWgaannemenomdekwaliteitteborgenvandewijzewaaropintegraleschuldhulpverleningwordtuitgevoerd.Ookzalhetplanmoeteningaanopactiviteitengerichtophetzoveelmogelijkvoorkomenvanproblemati-scheschuldenenhetverlenenvannazorggerichtophetvoorkomenvanpersonenopnieuwmetproblematischeschuldentemakenkrijgen.Inhetplanmoetookaangegevenwordenopwelkewijzedeschuldhulpverle-ningwordtafgestemdopdesituatievandebetrokkene.Deschuldhulpver-leningbehoortvoorzovermogelijktoegesnedentezijnopdeindividuelecliënt.Artikel3VerantwoordelijkheidcollegeHetcollegevanBenWkrijgtdeverantwoordelijkheidvoordenatuurlijkepersonendieinzijngemeentewonen.Voortsisgeregelddatdegemeentedieopgrondvanartikel40vandeWWBendedaaropberustendebepa-lingeningevalvaneenbelanghebbendezonderadresvoorverleningvanbijstandisaangewezenookverantwoordelijkisvoordeschuldhulpverle-ningaandiepersoon.Inartikel40,eerstelid,vandeWWBisgeregelddatdoorhetcollegevanBenWvandegemeentediebijalgemenemaatregelvanbestuurisaangewezendebijstandwordtverleendingevalvaneenbelanghebbendezonderadres.Inartikel11,eerstelid,vanhetBesluitWWB2007zijndegemeentenencentrumgemeentenaangewezenvoordeverleningvanbijstandaanbelanghebbendenzonderadres.Inhettweedelidvanartikel11vanhetBesluitWWB2007isgeregelddatbijstandwordtverleenddoorhetcollegevanBenWvandegemeentewaardebelang-hebbendezichophetmomentvanzijnaanvraagbevindt.Artikel4Wacht-endoorlooptijdInheteerstelidisgeregelddatdemaximalewachttijdvierwekenis.DewachttijdisdeperiodedieverstrijkttussenhetmomentdateenpersoonzichtothetcollegevanBenWwendtvoorschuldhulpverleningenheteerstegesprekwaarindehulpvraagwordtvastgesteld(hetintakegesprek).Inhettweedelidisgeregelddatdewachttijdingevalvanbedreigendeschuldenmaximaaldriewerkdagenis.InhetderdelidisdeplichtopgenomenvoordegemeenteomeenpersoondiezichtothetcollegevanBenWheeftgewendvoorschuld-hulpverleningvoorafeenglobaalinzichttegevenindeverwachtedoor-looptijd.Voorwaardehierbijisdatdezemeewerktaandeschuldhulpverle-ning.Dedoorlooptijdisdeperiodedieverstrijkttussenheteerstegesprekwaarindehulpvraagwordtvastgesteldenhetmomentwaarophetresul-taatisbereikt.Hetresultaatisbijvoorbeeldbereiktbijhetopstartenvaneenschuldregeling,betalingsregeling,herfinanciering,weigeringvaneenofmeercrediteurenommeetewerkenaaneenvoorstel,uitvalvandeschuldenaarofeenadviesgesprekopbasiswaarvandeschuldenaardesituatiezelfkanoplossen.HetvorenstaandebetekentnietdatschuldhulpverleningalleenmogelijkisindiendaartoeaanhetcollegevanBenWeenverzoekwordtgedaan.HetcollegevanBenWkanookambtshalveovergaantotschuldhulpverle-ning.Ditkanbijvoorbeeldaandeordezijninspoedgevallenwaarindewilvandepersoondieschuldhulpverleningnodigheeftnietkenbaarkanwordengemaakt.Artikel5InlichtingenplichtVaneenpersoondieeenberoepdoetopeenspecifiekeoverheidsvoorzie-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.322 ningkanwordenverlangddathijvoldoendegegevenseninlichtingenverstrektdiehetdeuitvoerdervandievoorzieningmogelijkmaakttebeoordelenofhetberoepopdievoorzieningterechtwordtgedaan.OokindienhetcollegevanBenWbijeenverzoekomschuldhulpverleningofinanderestadiavanschuldhulpverleningnietombepaaldeconcreteinformatieenbewijsstukkenvandeaanvragervraagt,dangeldtnogsteedsdatdeaanvrageronverwijlduiteigenbeweginginlichtingendientteverstrekkenindienhethemredelijkerwijsduidelijkmoetzijndatdiefeitenenomstandigheden,ofdedaarinopgetredenwijzigingen,vaninvloedkunnenzijnopzijnschuldhulpverlening.Artikel6MedewerkingsplichtInditartikeliseenalgemenemedewerkingsverplichtingopgenomen.HetcollegevanBenWvertaaltdezealgemenemedewerkingsverplichtinginindividuelesituatiesineenofmeerconcreteverplichtingen.Artikel7GegevensuitwisselingInditartikelwordtdegegevensverstrekkingdoorenaandecollegesvanBenWgeregeld.Bijdeuitvoeringvandetaakopgrondvandezewetkanhetcollegegegevensverwerken,dieverkregenwordenvananderebestuursorganenofinstanties,dieverwantetakenuitoefenen.Daartoezalhetcollegeookgegevensbehoeventeverstrekken.Indienhetgegevensbetreftdieverkregenwordenvaneenoverheidsorgaan(eenbestuursor-gaan)zaldaarbijgebruikgemaaktkunnenwordenvanhetburgerservice-nummer.DitgebruikvloeitvoortuitdeWetalgemenebepalingenburger-servicenummer.Degegevensuitwisselingwordtbegrensddoordenoodzaakvanhetgebruikvangegevensvananderebestuursorganeneninstantiesdoorhetcollegevanzijntaakophetterreinvanschuldhulpver-lening.Deuitwisselingvangegevensmetnamemetinstantiesdiegeenbestuursorgaanzijnwordtnaderuitgewerktineenalgemenemaatregelvanbestuur.Bijdeuitwerkingvandealgemenemaatregelvanbestuurzaldesamenhangmetdegegevensinfrastructuurdiealbestaatopterreinvanwerkeninkomennaderwordenbezien.GeletopdetaakvanhetInlichtingenbureaudienstenteverlenenvoordegegevensverwerkingtenbehoevevangemeenten,zalditookaandeordezijnbijdegegevensuit-wisselingopgrondvandezewet.DehiergeregeldegegevensuitwisselingbetreftnietdeonderlingegegevensuitwisselingbinnenhetdomeinvanwerkeninkomenmethetUitvoeringsinstituutwerknemersverzekeringen(UWV)endeSocialeverzekeringsbank(SVB)eninrelatietotdeuitvoeringvandeWWB.Hieropzietartikel62vandeWetSUWI.Ditartikelwordtinartikel9gewijzigd.Artikel8InformatievoorzieningDeministervanSocialeZakenenWerkgelegenheidissysteemverant-woordelijkvoordewerkingvandezewet.Omdieredenzaldeministeroverbepaaldegegevensbetreffendedeuitvoeringvandezewetmoetenkunnenbeschikken.Hetgaatdaarbijomsystematischeinformatievoordebeleidsvormingenbeleidsevaluatie(zoalstenbehoevevandeevaluatievandewet,waaropartikel10betrekkingheeft).Hetbetrefthettypeinfor-matiewaaroverartikel119vandeGemeentewetgaat.Bijministeriëleregelingkunnenregelswordengesteldoverdewijzevaninformatie-aanleveringdoordecolleges.Daarbijkanookbepaaldworden,dateeninstantiewordtaangewezen,dievoordeverzamelingvandeinformatiezorgdraagt.Voortskaneenonderscheidnaargemeentenwordengemaakt.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.323 Artikel9WijzigingvandeWetstructuuruitvoeringsorganisatiewerkeninkomenAanartikel62,eersteentweedelid,vandeWetstructuuruitvoeringsorga-nisatiewerkeninkomenwordteenverwijzingnaardezewettoegevoegd.Hiermeewordtgeregelddatgemeentendegegevens,diewordenverwerktvoordeuitvoeringvandewettenophetterreinvanwerkeninkomen,zoweldoordecollegesalsvanendoorhetUWVendeSVB,ookkunnenwordengebruiktvoordeuitvoeringvandeschuldhulpverlening.Artikel62,eerstelid,vandeWetstructuuruitvoeringsorganisatiewerkeninkomenvoorzietindezeonderlingegegevensuitwisseling.Inartikel62,tweedelid,vandeWetstructuuruitvoeringsorganisatiewerkeninkomenisdeverplichtingopgenomenditgemeenschappelijkgebruiktefaciliterenmetelectronischevoorzieningen.Dezevoorzieningenwordenookwelaangeduidmetdetermsuwi-net.Suwi-networdtdaarmeeooktoeganke-lijkvoordeuitvoeringvandeschuldhulpverleningstaakdoordecollegesvanBenW.DestaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.KlijnsmaTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32291,nr.324