VAO Sociaal-economische aspecten van ggo’s (AO d.d. 21/01)

Aandeordeishetdebatnaaraanleidingvaneenalgemeenoverlegop21januari2010oversociaaleco-nomischeaspectenvanggo’s.©MevrouwOuwehand(PvdD):Voorzitter.WijhebbengesprokenoverhetNederlandsevoorstelominhetkadervankeuzevrijheidinEuropaeenbeslissingoverdetoelatingvanteeltvangenetischgemanipuleerdegewassenvoortaanovertelatenaandelidstatenzelf.Datprincipesteuntmijnfractie,maarzijvindtweldaterwaarborgenmoetenzijndievoorkomendatdeenelidstaatmetzijnlandvolgengewassendeanderelidstaatdiedaarnietaanwil,indeproblemenbrengt.Ikdiendaaromdevolgendemotiein.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatNederlandinhetkadervankeuzevrij-heidinEuropaheeftvoorgestelddebeslissingoverteeltvangenetischgemanipuleerdegewassenovertelatenaandelidstatenzelf;vanmeningdathetbelangrijkisdatlidstatendiegeenteeltvangengewassenwillenophungrondgebied,wordengevrijwaardvaneventuelegrensoverschrijdendevervuilingmetggo’svanuitandere(aangrenzende)lidstaten;verzoektderegering,indeverdereuitwerkingvanhetNederlandsevoorstelovertoelatingvandeteeltvangengewassen,hetuitgangspunttehanterendatgrensoverschrijdendevervuilingmetggo’smoetwordenvoorkomen,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenOuwehandenVendrik.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.155(27428).©DeheerPolderman(SP):Voorzitter.Inhetoverleghebbenwijuitvoeriggesprokenoverdeeffectenvandesociaaleconomischeaspectenvanggo’s.Naardemeningvanmijnfractieblijventweedingenonduidelijk.Alseerstenoemikdeeisendieophetgebiedvandesociaaleconomischeaspectenmoetenwordenopgesteldvoordeimport.Alstweedenoemikdevraagofdeoverheiddatallemaalmaargewoonopz’nbeloopmoetlatendanwelofzijdaarbijsturendmoetoptreden.Overdeeffectenopdeimportdienikdevolgendemotiein.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedatsociaaleconomischeaspectenvangenetischgemodificeerdeorganismen(ggo’s)vanbelangzijnzowelvoordeteeltalsvoordeimport;verzoektderegering,haarinspanningeneropterichtenomdeoptestellensociaaleconomischecriteriabetreffendeggo’sookvoorimporttelatengelden,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidPolderman.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.156(27428).MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatvandenegendoordeCommissieGenetischeModificatie(COGEM)ontwikkeldecriteriaerdrie–maatschappelijknut,welvaarteneconomie–noguitwerkinginbeleidbehoeven;constaterendedatderegeringdeinvullingenuitwerkingvandezecriteriagrotendeelsaandemarktwenstovertelaten;vanmeningdatjuisthierbijookoverheidssturingvanbelangis;verzoektderegering,genoemdecriterianaderuittewerkenendaarbijookaandachttebestedenaandeverdelingvandeeconomischemachtsverhoudingenindeagrosector,endeKamerdaarovervóórhetzomerre-cesteinformeren,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidPolderman.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.157(27428).©DeheerVendrik(GroenLinks):Voorzitter.Kortengoed,ikdientweemotiesinnaaraanleidingvanhetlaatsteoverlegmetdeministervanLNVovergenetischgemodificeerdeorganismen.MotieDeKamer,TweedeKamerSociaaleconomischeaspectenggo’s9februari2010TK5252-4798 gehoorddeberaadslaging,constaterendedatderegeringdeduurzaamheidscriteriavoordetoelatingvangenetischgemodificeerdeorganismen(ggo’s)alleenvantoepassingwillatenzijnopteeltennietopimportvanggo’s;vanmeningdathetstellenvanduurzaamheidseisenaangeïmporteerdeggo’snietalleenecologischevoordelenoplevert,maarookbijdraagtaaneenlevelplayingfieldvoordeEuropeseenNederlandseagrarischesector;verzoektderegering,zichinEU-verbandsterktemakenvoorhetbindendverklarenvandeduurzaamheidscriteriavoorzowelteeltalsimportvanggo’s,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidVendrik.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.158(27428).DeheerVendrik(GroenLinks):Eriseensterkeverwant-schapmetdebetreffendemotievandeheerPolderman,maardaarkomenwijweluit.Bovendienzijntweemotiesaltijdmeerdanéén.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatCOGEMinhaarsignaleringnegenduurzaamheidsthema’svoordetoelatingvangenetischgemodificeerdeorganismen(ggo’s)aandraagt;constaterendedatderegeringdaarvanslechtsdriethema’soverwilnemen;overwegendedatdaarmeebelangrijkeduurzaamheids-thema’s,zoalskeuzevrijheidvoordeconsumentenboeren,enbiodiversiteitafvallen;verzoektderegering,allenegenduurzaamheidsthema’suitdesignaleringvanCOGEMovertenemenvoordebeoordelingvandetoelatingvanggo’s,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidVendrik.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.159(27428).©MinisterVerburg:Voorzitter.IkdankdeverschillendeKamerledenvoorhuninbrengtijdensditverslagvanhetalgemeenoverleg.Ikzalmijbeperkentothetbeoordelenvandemoties.DeeersteisingedienddoormevrouwOuwehand,medenamensdeheerVendrik.IndiemotiewordtderegeringverzochtindeverdereuitwerkingvanhetNederlandsevoorstelovertoelatingvandeteeltvangengewassenhetuitgangspunttehanterendatgrens-overschrijdendevervuilingmetggo’smoetwordenvoorkomen.Ditisondersteuningvanhetbeleid.Dankomikopdetweedemotie.Hierinwordtderegeringverzochtomhaarinspanningeneropterichtenomdeoptestellensociaaleconomischecriteriabetreffendeggo’sookvoorimporttelatengelden.WijleverenonsrapportaaninEuropaendiediscussieinEuropamoetnogvoluitgaanspelen.WijkomenhierovermetdeKamernogheelvaaktespreken.Ikvinddezemotienuvoorbarig.IkhouddeKamersamenmetmijncollega,ministerCramer,opdehoogtevandediscussieinEuropeesverband,maarikontraadopditmomentdeaannemingvandezemotie.DederdemotieisookvandehandvandeheerPolderman.Hierinwordtderegeringverzochtomdegenoemdecriterianaderuittewerkenendaarbijookaandachttebestedenaandeverdelingvandeeconomi-schemachtsverhoudingenindeagrosectorenomdeKamerdaarovervoorhetzomerrecesteinformeren.Ookdezemotievindikvoorbarigenikkanmetnamedetweedeconstateringniethelemaalvolgen.AlswijhetinEuropeesverbandmetelkaareenswordenoverdesociaaleconomischecriteria,overdetoepassingvandiecriteriainEuropaenoverderolvandeafzonderlijkelidstaten,dankanhetnietzozijndatwijzakenaandemarktoverlaten.Watwijgaandoen,moetechterwelinEU-verbandwordenvastgesteldenmoetookpasseninWTO-verband.Datbetekentdathetobjectiveerbareenmeetbarecriteriamoetenzijn.Ikkanmijnietvoorstellen–ikbendaarmeeookhelemaalnietbezig–datwijdaarbijelementenaandemarktzoudenoverlaten,maarweldiecriteriaenweldietoetsingsmogelijkheden.Ikvinddezemotiedustevoorbarigendaaromontraadiknuookdeaannemingervan.DeheerPolderman(SP):Voorzitter.Ikvindhetwelaardigdatdeministernuzegt:ikkanmijnietvoorstellendatwijhetaandemarktzullenoverlaten.Datiseenpositiefgeluid,wantdatisprecieshetgeenwaaroverikmijzorgenmaak.Helaasmoetikwelvaststellendatditgewoonletterlijkindebriefstaat.Watzijopschriftzet,isdaniniedergevaltochbeleid?MinisterVerburg:IkzouerggraagwillendatdeheerPoldermanhetcitaatookinzijnverbandevenvoorleest.DeheerPolderman(SP):Hetstaatopbladzijde2:″Driethema’szijnnognietinbeleidverwerkt:maatschappelijknut,welvaarteneconomieencultuurwaarden.WijdelendevisievandeCOGEMdatdezedriethema’srelevantzijnvoordediscussieoversociaaleconomischeaspectenvanteeltvanggo’s.Maatschappelijknut,welvaarteneconomiezijnwaardendieindehuidigepraktijkgrotendeelsaandemarktwordenovergelaten.″Datstaater.Dangaathetverder.Ikwildehelebriefwelvoorlezen,maaruhebtdezezelfgeschreven.Daaruitmaakikopdathetgewoonovergelatenwordtaandemarktendaterafgewachtwordtwatervankomt.Ikspoorumetdezemotieaanomdieafwachtendehoudingnietalteveeltotuwbeleidtemaken,maaromdaaraanwatmeersturingtegeven.MinisterVerburg:IkvindhetwelmooidatdeheerPoldermanmijnueenafwachtendehoudingtoedicht,VendrikTweedeKamerSociaaleconomischeaspectenggo’s9februari2010TK5252-4799 wanthijheeftmijeerderweleenseenteactievehoudingtoegedicht.Datisduswelmooi.Ikhebdebriefhelaasnietvoormij,maardeheerPoldermanzegtterechtdatdiezakentotnutoeindemarktwordenuitgedokterd.Hijweethoeveelproblemendaarmeezijn,ookgeletopdeheleaarzelingendeheelterughoudendetoelatinginEuropa.DitiseenonderwerpdatongetwijfeldterugkomtendatikgraagmetdeKamerzouwillendelen,maardezemotieismijnuveeltevoorbarig.Daaromontraadikdeaannemingervan.Dankomikbijdevierdemotie,dieisingedienddoordeheerVendrik.HierinwordtderegeringverzochtomzichinEU-verbandsterktemakenvoorhetbindendverklarenvandeduurzaamheidscriteriavoorzowelteeltalsimportvanggo’s.DitstaathaaksopwatwijinEuropaproberentebereiken.WijprobereninEuropaeenbeleidtebereikenomdeteeltendetoelatingdaarvandoordeEuropeselidstatenzelftelatenbeoordelen,nabeoordelingdoordeEFSAopveiligheidvoormens,dierenmilieu.DatispreciesderedenwaaromwijonzeinzetinEuropaplegen.Hetisnietverstandigomdatnudooréénmotieongedaantemaken.Datisderedenwaaromikdeaannemingvandezemotieontraad.DankomikopdetweedemotievandeheerVendrik.Hierinwordtderegeringverzochtomallenegenduurzaamheidsthema’suitdesignaleringvandeCOGEMovertenemenvoordebeoordelingvandetoelatingvandeggo’s.AlsumijvraagtofdeNederlandseregeringdenegencriteriauitdeCOGEM-beoordelingindeEuropesediscussiewilinbrengen,beschouwikdezemotiealsondersteuningvanhetbeleid.Danisdezemotieoverbodig.PreciesomdieredenhebbenwedeCOGEMgevraagdomeenaantalduurzaamheidscriteriaoptestellen.DatzaldeNederlandseinbrengzijn.Wijwetenechternietwatdeinbrengvandeandere26Europeselidstatenis,waarmeedeEuropeseCommissieaandeslaggaat.ZijheeftoverigensbeloofdomdieinbrengenvoordezezomerteverzamelenenvoorstellenaandeLandbouw-enMilieuraadvoorteleggen.DeheerVendrik(GroenLinks):Ikkannietthuisbrengenwaaromdeministerhetdictumvanmijnmotiealsondersteuningvanhetbeleidbeschouwt.Inhaarbrief–hetbetreftdebriefwaaruitdeheerPoldermanciteerde–schrijftzijimmersdateenaantalindicatorennogmoetwordenontwikkeldendathetkabinethetverstandigachtomtijdensdeEU-discussienietintezettenophetopstellenvaneenbeoordelingskadervoorsociaalecono-mischeaspectenvandeimportvanggo’s.Ikprobeermetdezemotiejuisteenanderereactievanhetkabinetuittelokken,namelijkdatheteennieuweinzetkiestinhetdebatmetdeEU.Erzijndustweeopties.Deeersteoptieisdatikdeinhoudvandebriefniethebbegrepen.Detweedeoptieisdatereenmisverstandisoverdeinterpretatievanhetdictumvanmijnmotie.Kandeministerdaarnaderopingaan?MinisterVerburg:Ditiseenheelbijzondermoment,wantdeheerVendrikverzoektmijomaanteduidenwatdebetekenisvanhetdictuminzijnmotieis.DeheerVendrik(GroenLinks):Ikhebjuistaangegevendatdeduidingvandeministernietklopt.Volgensmijishetdictumhelder.MinisterVerburg:Wellichtkunnenwijelkaarsbondgeno-tenzijnofworden.Ikhebpagina3vandebriefvoormij.OpdiepaginastaatdatdeCOGEMsignaleertdatdenegenduurzaamheidscriteriarelevantzijnvoorbuitendeEUgeteelde,naardeEUgeïmporteerde,ggo’s.DeCOGEMconstateertdathetzowelpolitiek-juridischalsmethetoogophandelsrelatiesveelcomplexerisomeenbeoordelingskadervoorduurzaamheidvoorimportvanggo’soptestellen.WaarstaatdezinwaardeheerVendrikopaanhaakt?DeheerVendrik(GroenLinks):Diestaattweealinea’sverderop.Hetisdealineadiebegintmetdewoorden:″...Naafrondingvan...″MinisterVerburg:″NaafrondingvandenoglopendestudienaarWTO-aspectenvoorhettoepassenvandecriteriakannaderbekekenwordenwelkesociaalecono-mischecriteriaWTO-conformuitgewerktzoudenkunnenworden,welkenaderegegevensnodigzijnomdemaatregelentekunnenrechtvaardigen,geletopdenogontbrekendegegevensvoorhetontwikkelenvanobjectiveerbareenmeetbareindicatoren.GeletopdedoordeCOGEMgesignaleerdecomplicatiesachtenwijhetverstandigomtijdensdediscussiebinnendeEUnietintezettenophetopstellenvaneenbeoordelingskadervoorsociaaleconomischeaspectenvandeimportvanggo’s.″Indezebriefstaatheelduidelijkdatwijoptweesporeninzetten.Datkannietnieuwvooruzijn.Wijzetteneropindatdebeoordelingvanhettoelatenvanteeltenversneldaanlidstatenkanwordenovergelaten.Datisheteerstespoor.HettweedespoorisdaterbinnenEuropaeensociaaleconomischbeoordelingskaderwordtopgesteldendateenenanderwordtuitgedruktinmeetbareenobjectiveerbarecriteriadiepassenbinnendespelregelsvandeWTO.Nuikdatvoorogenhebendatinhetachterhoofdhoud,kaniknietandersdoendanditinbrengenbinnendeEU.Ikweetechterweldatdieduurzaamheidsthema’snogmoetenwordenuitgewerktinjuridische,objectiveerbareenmeetbarecriteriadieookinWTO-verbandkunnengelden.Alsikhetdictumvandiemotiemagopvattenalsdatwijaldieduurzaamheids-thema’smoeteninbrengen,beschouwikdiemotiealsondersteuningvanhetbeleid.Devoorzitter:MevrouwOuwehand,wiltuietszeggenoverdezemotie?Uwmotiewordtnamelijkbeschouwdalsondersteuningvanbeleid.MevrouwOuwehand(PvdD):Tochwilikdaarovereenvraagstellen.Ikhebechtergewachttotdatdeministerallemotiesbeoordeeldheeft.Natuurlijkvindikhetprachtigdatmijnmotiewordtbeschouwdalsondersteu-ningvanbeleidmaarindezebriefvandeministerwordtmijnpuntvanzorg,datikinmijnmotiehebverwoord,nietonderkend.DatwordtevenminonderkendindebriefdiezijaandeEuropeseCommissiewildesturen.HetkabinetmaaktooknietaandeEuropeseCommissieduidelijkdatNederlandzichzorgenmaaktoverdeeventuelegrensoverschrijdendevervuiling.Ikzouhetmooivindenalsdeministerdezezorgwildeinbrengen,maardanmoetzijdebriefaanpassen.Isdatdebedoelingvanhaaroordeelovermijnmotie?MinisterVerburg:Nee,ikpasgeenbriefaandiebedoeldisvoordeEuropeseCommissiealshetomteeltengaat.VerburgTweedeKamerSociaaleconomischeaspectenggo’s9februari2010TK5252-4800 Wijhebbenalafgesprokendatwijervoorzullenzorgendatdoorlidstatennietwordtovergegaantotteeltineengrensgebied.Erzijnallerleico-existentieafsprakengemaakt,ookinNederland.Wijzorgenerdusvoordatditnietgebeurt,dusditisgeenaanleidingomdaaroverafzonderlijkonzezorgteuiten.DitisimmerseenbestendigeinzetinEuropa.MevrouwOuwehand(PvdD):WijhebbentijdenshetAOookoverditpuntgesproken.Mijisnietgeblekendathetkabinetditactiefalseenzorgpuntofalseenvoorwaardekenbaarheeftgemaakt.Waaromisdiezorgnietgeuit,ooknietnadatdaarnaarinhetAOisgevraagd?Deministerzegtnuimmersdatditweldegelijkuitgangs-puntisvanhetkabinetsbeleid.Ikbegrijphetgewoonniet.Ikvindhetmooialsdeministerzegtdatzijmijnmotiebeschouwtalsondersteuningvanbeleid,maarikzoudatookgraagzien.MinisterVerburg:MevrouwOuwehandkanonsdaaropteallentijdeafrekenen,maarditisgewoonstaandbeleid.Waaromzoujestaandbeleidelkeweekofelkemaandalszorgpuntnaarvorenbrengenalsdekadersendeuitgangspuntennietveranderen?MevrouwOuwehand(PvdD):HetstaandbeleidisdatereenbeslissingwordtgenomenoverdetoelatingvanteeltdievoorheelEuropageldt.Westaannuophetpuntomdatbeleidtewijzigenmetalsdoeldatindividuelelidstatenoverteeltkunnenbeslissen.Daarbijhoortdatjezegtwelkezorgenjehebtenwelkerandvoorwaardenjedankiest.Dathetindeoudesituatieindiegesprekkenweleenstotuitingisgekomen,vindikonvoldoende.WemoetennuaandeEuropeseCommissieaangevenwatonzepositieis.Ikwilgraagdatdeministerdatonder-streept.Alszijdatdoet,kanikmijnmotieinderdaadintrekken.IkhebechterhetgevoeldatzijAzegtenBdoet.MinisterVerburg:Alshetzomoet,ontraadikdeKameromdezemotieaantenemen.Danishetgauwklaar.Ikzegdandatdezemotieoverbodigis,omdatikdiebeschouwalsstaandbeleid.Hetishartstikkemooidathetondersteuningvanbeleidis.MevrouwOuwehandkandateenkeerkrijgenmaaralszijvervolgenskomtmeteenkladblokmeteisen,ontraadikdeKameromhaarmotieaantenemen.Datiswelzosimpel.Demotieisdusoverbodig.DeheerVendrik(GroenLinks):Iksnapdeuitlegvandeministerniet.AangezienhetgaatomeennieuwepositievanNederlandinhetEuropesedebatoverdetoelatingvanggo’s–hetgaatdanzowelomimportvanbuitenEuropaalsomdetoelatingvanteeltvanggo-gewassen–hechtikeraanomditpunttearresteren.IkleesindebriefdatNederlanddienieuwepositiewilinnemen.Hetwilzichactiefopstellenenvindthetvanbelangdatduurzaamheidsaspectenensociaaleconomischeaspectenbijdetoelatingvanggo’swordenmeegenomen.DaartoedoetdeCOGEMeenvoorstel.Diekomtmetnegenthema’s.Verderopindebriefleesikoverimportdateenaantalvandiesociaaleconomischeaspectennietwordtingebrachtinhetdebat.HetEuropavanstraks,datzalmoetenbesluitenoverdeimportvanggo-gewassenvanbuitenEuropa,kandebelangrijkediscussieoversociaal-maatschappelijkeaspectendieverbondenzijnaanggo’s,goeddeelsnegeren.Hetgaatdusdooropdeoudeweg.Datsnapikniet.Ofjezegtdatjealdiesociaaleconomischeaspectenserieusneemt.Danneemjezemeeinelkdebat,metvoorranginhetEuropesedebatovertoelatingvanggo’s.Ikdoeldanopimportofteelt.Ofjedoethetniet.Jekuntnietopdeeerstepaginavandebriefschrijvendatjedatbelangrijkvindt–huldevoorhetfeitdathetkabinetdatschrijft–enwatdieimportbetreftnietvooroperationaliseringkiezenvanwegehetfeitdatdittelastigis.Ikhebdiemotiegemaaktomervoortezorgendathetkabinetdatdoetwathetopdeeerstepaginavanzijnbriefschrijft.Datishetverschil.Ikverzoekdeministerdanookomduidelijkheidtegeven.MinisterVerburg:Laatiknogeenshelderuiteenzettenwaarhetovergaatenwatindebriefhelderwordtvertolkt.WijmakeninonzeinzetinEuropaeenknipenwerkenlangstweesporen.IndeeersteplaatswillenwijeeneindemakenaandeblokkaderonddeteeltenhetpandemoniumdatzichinEuropaafspeelt,doorervoorzorgendatdetoelatingsprocedurevanteeltenwordtvereenvoudigdeneffectieverwordt.Datgaanwijdoenopdevolgendemanier.DeEFSAbeoordeelt,zoalsnuookgebeurt.DeEuropeseCommissielaattoenadebeoordelingenadviseringdoordeEFSA.Vervolgensishetaandelidstatenomtebeoordelenofenzoja,onderwelkevoorwaardeneenteeltwordttoegelaten.Verderwordthetontwikkelenvansociaaleconomischecriteriavangrootbelanggevonden.Daaroverhebbenwijeen-enandermaalmetdeKamervangedachtengewisseld.WijhebbendeCOGEMgevraagdomdeduurzaamheidscriteriaen-thema’suittewerken.DatheeftdeCOGEMgedaan.MijncollegaCramereniksignalerendathetinbrengenvandezecriteriainEuropanognietbetekentdatzeeen-op-eenzomaartoepasbaarzijn.Datstaatoppagina’s3tot6vanonzebrief,waarbijwijerkennendateenaantalvandiecriterianogmoetwordenuitgewerktenbeoordeeldopdejuridische,objectiveerbareenmeetbaretoepassing,nietalleeninEuropamaarookinWTO-verband.ErmaggeenmisverstandoverbestaandatwatwijinEuropaafsprekenenwatmogelijkgevolgenzalhebbenvoordeimportvanggo’s,WTO-conformzalmoetengebeuren.Datwordtbedoeldoppagina3endoorlopendoppagina4.Daarkangeenenkelmisverstandoverbestaan.Deberaadslagingwordtgesloten.Devoorzitter:Ikdankdeministervoorhaarantwoor-den.Destemmingoverdemotieszalvolgendeweekdinsdagplaatsvinden.Devergaderingwordtenkeleogenblikkengeschorst.VerburgTweedeKamerSociaaleconomischeaspectenggo’s9februari2010TK5252-4801