Overeenkomst Duitse staat deelverkoop TenneT Duitsland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202628 165Deelnemingenbeleid RijksoverheidNr. 470 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 februari 2026TenneT Duitsland, dochter van staatsdeelneming TenneT Holding (hierna:TenneT), beheert een groot deel van het Duitse elektriciteitsnet op land enop zee. Als gevolg van een omvangrijke investeringsagenda vanwege deenergietransitie had TenneT Duitsland een grote kapitaalbehoefte. Op24 september 2025 heb ik u geïnformeerd dat drie private investeerders,Norges Bank Investment Management (de beheerder van het Noorsestaatsoliefonds), APG (een Nederlandse pensioenuitvoerder) en hetSingaporese staatsinvesteringsfonds GIC deze kapitaalbehoefte invullen.1Ook heb ik u destijds geïnformeerd dat de Duitse staat heeft aangegevengeïnteresseerd te zijn in een minderheidsbelang in TenneT Duitsland endat ik daar positief tegenover sta. Op 17 december heb ik u vertrouwelijkgeïnformeerd dat TenneT, de Nederlandse staat en de drie privateinvesteerders met de Duitse staat2 een akkoord hadden bereikt over detransactiedocumentatie voor een deelname van de Duitse staat in TenneTDuitsland, maar dat de Duitse staat nog een aantal stappen moestdoorlopen voordat zij de transactiedocumentatie kon ondertekenen. Metdeze brief informeer ik u dat deze stappen succesvol zijn doorlopen en datde transactiedocumentatie op 3 februari is ondertekend. Met dezetransactie worden opbrengsten voor TenneT en daarmee niet saldo-relevante opbrengsten voor de Nederlandse staat gerealiseerd en wordthet risico dat de Nederlandse staat wordt verzocht om te investeren inTenneT Duitsland verder verkleind. Deze opbrengsten worden verwerkt inde Voorjaarsnota 2026. Tegelijkertijd is het de verwachting dat de bijdrageaan de publieke belangen door het realiseren van synergiën tussenTenneT Nederland en TenneT Duitsland grotendeels in stand kan blijven.1Kamerstuk 28 165, nr. 466.2De Duitse staat zal via haar nationale investeringsbank Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW)aandeelhouder in TenneT Duitsland worden. kst-28165-470ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 165, nr. 4701 Er moet nog aan een aantal opschortende voorwaarden worden voldaanvoordat de transactie kan worden geïmplementeerd. Ik verwacht dat ditproces in de eerste helft van 2026 zal worden afgerond.In deze brief geef ik eerst kort een samenvatting van de eerder geslotentransactie met de private investeerders, zoals uitgebreid toegelicht in mijnKamerbrief van afgelopen september3. Daarna licht ik het akkoord met deDuitse staat toe. Vervolgens ga ik in op de budgettaire consequenties. Totslot schets ik het vervolgproces.1. Transactie met private investeerders TenneT Duitsland heeft een grote investeringsagenda vanwege deenergietransitie. Deze investeringsagenda resulteert in een kapitaalbe-hoefte voor TenneT Duitsland. TenneT Duitsland financiert haar activi-teiten met een combinatie van eigen vermogen en vreemd vermogen(schuld). Om voldoende schuld op te kunnen halen tegen acceptabelevoorwaarden heeft TenneT Duitsland een investeringswaardige creditrating nodig.4Zoals in mijn brief van 24 september toegelicht zijn de kapitaalstortingenvan de private investeerders nodig om de credit rating van TenneTDuitsland te verkrijgen en te behouden. De huidige verwachting is dat toten met 2029 in totaal € 8,5 miljard aan kapitaal nodig (de kapitaalbe-hoefte) is om de financiële ratio’s op peil te houden. De private inves-teerders hebben in september 2025 toegezegd tot € 9,5 miljard te willenstorten in TenneT Duitsland. Dit bedrag storten de private investeerdersniet in één keer maar in diverse stortingen in de periode tot en met 2029.Het aandelenbelang van private investeerders bouwt geleidelijk op totmaximaal 46%. Door de transactie met de private investeerders is dehuidig verwachte kapitaalbehoefte ingevuld en is er een buffer van€ 1,0 miljard beschikbaar. Hiermee is er een structurele oplossing voor dekapitaalbehoefte van TenneT Duitsland.2. Toelichting deelname van de Duitse staat De Duitse staat verkrijgt in 2026 voor een bedrag van circa € 3,3 miljard25,1% van de aandelen in TenneT Duitsland. Dit gebeurt via een verkoopvan aandelen die TenneT houdt in TenneT Duitsland. Dit gebeurt dus nietvia een kapitaalstorting. Daarna neemt de Duitse staat deel aan vervolg-stortingen die de private investeerders doen om de kapitaalbehoefte overtijd in te vullen. Hiermee kan de Duitse staat het aandelenbelang op 25,1%houden en bijdragen aan de financiering van TenneT. Bij de huidige doorTenneT ingeschatte kapitaalbehoefte zal de Duitse staat hiervoor nog eens€ 1,5 miljard inleggen. Mocht de kapitaalbehoefte toenemen, dan neemtde inbreng van de Duitse staat ook toe tot en met maximaal€ 2,34 miljard. Ik heb de deelname van de Duitse staat getoetst aandezelfde criteria die ik heb gebruikt bij de toetsing van deelname van deprivate investeerders.3Kamerstuk 28 165, nr. 466.4Zoals eerder met u gedeeld wordt bij TenneT Duitsland, in lijn met andere Duitse netbe-heerders,gestuurd op een minimale credit rating van BBB.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 165, nr. 4702 2.1. Criterium 1: Minimalisatie van mogelijke negatieve financiëleen budgettaire gevolgen Nederlandse staat De deelname van de Duitse staat heeft positieve financiële en budgettaireeffecten voor de Nederlandse staat. Ten eerste, levert het in 2026 eenniet-saldo relevante opbrengst op van ca. € 3,3 miljard en bij eengelijkblijvende kapitaalbehoefte wordt uiterlijk in 2029 nogmaals circa€ 1,5 miljard aan opbrengsten gerealiseerd. Ten tweede is er wanneer dekapitaalbehoefte toeneemt een aanvullende buffer waardoor het risico datde Nederlandse staat wordt verzocht om bij te storten verder wordtverkleind. Wanneer deze buffer wordt gebruikt, dan gaat dit wel ten kostevan de hierboven genoemde opbrengsten van € 1,5 miljard. Ten derde,wordt de rol van de Nederlandse staat als lender of last resort verderafgebouwd.De Nederlandse staat heeft een aandeelhouderslening verstrekt aanTenneT. Met de opbrengsten door de deelname van de Duitse staat inTenneT Duitsland gaat TenneT een gedeelte van deze lening aflossen.Hiermee komen de opbrengsten toe aan de Nederlandse staat. Dit is in lijnmet het eerste toetsingskader5 van de lening, waarbij werd aangegevendat opbrengsten van een verkoop aan de Duitse staat worden gebruiktvoor aflossing van de lening. Dit leidt in 2026 tot een niet-saldo relevanteopbrengst van € 3,3 miljard voor de Nederlandse staat. Over het gedeeltevan de lening dat TenneT aflost, hoeft TenneT ook geen rente meer tebetalen. Dit leidt tot een saldorelevante, niet-kaderrelevante, tegenvaller.Omdat de private investeerders in de periode tot en met 2029 hunbijdrage in delen storten in TenneT Duitsland en in ruil hiervoor aandelenverkrijgen, zou zonder verdere maatregelen het aandelenbelang van deDuitse staat verwateren. Om het aandelenbelang van 25,1% te behouden,vult de Duitse staat 25,1% van de vervolgstortingen in. Hierdoor stort deDuitse staat in de periode tot en met 2029 naar verwachting additioneelcirca € 1,5 miljard in TenneT Duitsland. Dit kan op twee manieren leidentot opbrengsten voor TenneT en voor de Nederlandse staat:–Als de kapitaalbehoefte gelijk blijft (€ 8,5 miljard), hoeven de privateinvesteerders circa € 1,5 miljard minder te storten in TenneT Duitslandomdat dit wordt gedaan door de Duitse staat. De investeerders zijn danverplicht voor ditzelfde bedrag aandelen te kopen van TenneT (uiterlijkin 2029). Dit zorgt wederom voor een niet-saldorelevante opbrengstvoor TenneT (á circa € 1,5 miljard) en dit zal dan wederom gebruiktworden om de lening vanuit de Nederlandse staat verder af te lossen.De totale opbrengst komt dan uit op € 4,8 miljard.–Als de kapitaalbehoefte hoger is dan € 8,5 miljard, dan wordt de circa€ 1,5 miljard samen met de originele buffer van € 1 miljard gebruiktom de aanvullende kapitaalbehoefte in te vullen. Mocht niet hetvolledige bedrag nodig zijn, dan komt het restant alsnog ten goede aanTenneT en uiteindelijk de Nederlandse staat, via eenzelfde verplichteaandelenaankoop.Mocht tegen de verwachting in, de kapitaalbehoefte toch nog hogerworden dan het kapitaal dat nu beschikbaar is vanuit de private inves-teerders en de Duitse staat, dan zal TenneT Duitsland indien noodzakelijkvan alle aandeelhouders vragen om kapitaal bij te storten. Geen van deaandeelhouders is hiertoe verplicht. Door deelname van de Duitse staat iser een additionele partij toegetreden die zich verantwoordelijk zal voelenvoor de financiële stabiliteit van TenneT Duitsland, hierdoor wordt de rolvan de Nederlandse staat als lender of last resort verkleind.5Kamerstuk 36 487, nr. 3.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 165, nr. 4703 2.2. Criterium 2: Marktconforme prijs Bij de transactie met de private investeerders is de marktconformiteitbevestigd door een fairness opinion. De waardering die nu met de Duitsestaat is overeengekomen is identiek aan de waardering(systematiek) dieovereengekomen is met de private investeerders. Bovendien stemmenook de private investeerders in met de deelname van de Duitse staat enheeft de Duitse staat twee additionele fairness opinions ontvangen. Dezeelementen laten zien dat een marktconforme, eerlijke prijs is afgesprokenvoor deze transactie.2.3. Criterium 3: Behoud bijdrage aan de Nederlandse publiekebelangen Om de bijdrage aan het Nederlandse publieke belang, te weten hetrealiseren van synergiën tussen TenneT Nederland en TenneT Duitsland,te behouden zijn TenneT Nederland en TenneT Duitsland contracten voorde voortzetting van de samenwerking aangegaan met beperkte beëindi-gingsmogelijkheden. Een van deze contracten ziet op het voortzetten vande samenwerking ten aanzien van het offshore 2GW programma. DeDuitse staat is bekend met deze contracten. TenneT blijft bovendien degrootste aandeelhouder van TenneT Duitsland, waardoor het tot op zekerehoogte kan sturen op het behoud van het Nederlandse publieke belang.Grensoverschrijdende samenwerking is daarnaast primair geborgd viawet- en regelgeving en blijft dus ook behouden zonder organisatorischeintegratie.2.4. Criterium 4: Werkbare governance Na storting van het kapitaal over de komende jaren en uitgaande van eengelijkblijvende kapitaalbehoefte verkrijgen de drie private investeerdersgezamenlijk een belang van maximaal 46% en de Duitse staat een belangvan 25,1%. TenneT zal, op basis van de huidige kapitaalbehoefte, inbeginsel een belang van circa 28,9% in TenneT Duitsland behouden. Metdeze drie gerenommeerde investeerders en de Duitse staat kangezamenlijk het aandeelhouderschap op een professionele wijze wordeningevuld. Zolang TenneT meer dan 25% van de aandelen bezit, blijftTenneT vetorechten behouden op belangrijke beslissingen van het bedrijf.3. Budgettaire consequenties Zoals in de Kamerbrief van september 20256 aangegeven, zal nadat aande opschortende voorwaarden is voldaan, de finale afronding van detransactie plaatsvinden. Daarna zullen de volgende budgettaire conse-quenties bij het eerst volgende begrotingsmoment worden verwerkt:–De volledige reservering van € 7,3 miljard voor kapitaalstortingen inTenneT Duitsland zal komen te vervallen. Het gedeelte van dezereservering van 2025 is bij de Najaarsnota komen te vervallen. Dezemiddelen zijn niet-saldorelevant en een vrijval levert geen budgettaireruimte op.–De tijdelijke lening voor TenneT Duitsland voor 2026 kan deelsvrijvallen. De mate waarin de lening komt vrij te vallen is afhankelijkvan wanneer de afronding van de transactie in 2026 plaatsvindt. Hoelater deze volledig wordt afgerond, hoe minder er vrij komt te vallen.Door de toetreding van de Duitse staat zijn er additionele budgettaireconsequenties, namelijk dat TenneT de opbrengst van de verkoop zalgebruiken voor de aflossing van de lening van de staat aan TenneT. Zoals6Kamerstuk 28 165, nr. 466.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 165, nr. 4704 eerder in de brief uiteengezet zal het om een aflossing gaan van ca.€ 3,3 miljard direct na de afronding van de transactie en, bij een gelijkblij-vende kapitaalbehoefte, nogmaals ca. € 1,5 miljard uiterlijk in 2029. Dezeopbrengsten worden verwerkt bij Voorjaarsnota 2026 en zijn nietsaldo-relevante opbrengsten. Deze aflossing leidt wel tot een negatiefsaldo-effect doordat de rentontvangsten op de lening dalen (ca.€ 110 mln. per jaar). Daartegenover staat dat de Nederlandse staat voordeze lening zelf geen schuld hoeft op te halen, waardoor naar verwachtingca. € 90 miljoen euro per jaar aan rentekosten op de staatsschuldbespaard worden.4. Vervolgproces Net zoals de transactie met private investeerders, moet voor de imple-mentatie van deze transactie aan enkele opschortende voorwaardenworden voldaan. Zo moet de Duitse energietoezichthouder (Bundesnetza-gentur) bevestigen dat de transacties in overeenstemming zijn met deregels voor het gesplitste eigendomsmodel van TenneT Duitsland(«unbundling»). Dit is gebruikelijk bij dergelijke transacties. Deverwachting is dat deze goedkeuringen worden verkregen. Mochten dezeniet worden verkregen, dan kunnen de transacties geen doorgang vinden.Pas na het vervullen van alle opschortende voorwaarden worden detransacties definitief en vindt de verkoop van aandelen aan de Duitse staatplaats.Het streven is om de transactie met de Duitse staat gelijktijdig te imple-menteren met de transactie met de private investeerders. Als er geenvertraging optreedt, dan is de verwachting dat de beide transacties in deeerste helft van 2026 worden geïmplementeerd. Ik zal uw Kamer hier t.z.t.over informeren.Alles overziend is dit wederom een positieve ontwikkeling voor TenneT.Eventuele nieuwe ontwikkelingen zal ik met uw Kamer delen.De Minister van Financiën,E. HeinenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 165, nr. 4705