Onderzoeken kansspelen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202424 557KansspelenNr. 239 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 juni 2024Met deze brief bied ik uw Kamer twee onderzoeken aan die recentelijk inopdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC)zijn uitgevoerd. Het gaat als eerste om het onderzoek «Deelname aankansspelen in Nederland: meting 2024», uitgevoerd door Ipsos I&O.1 In ditonderzoek is in het bijzonder aandacht voor de mate waarin spelersrisicovol spelgedrag vertonen. Het tweede onderzoek betreft het onder-zoeksrapport «Spelen met reclame. Het gebruik van promotionelekansspelen door vergunde kansspelaanbieders», dat onderzoeksbureauDialogic heeft uitgevoerd.2 Daarnaast geef ik, zoals verzocht door de vasteKamercommissie Justitie & Veiligheid, ook een reactie op de hetonderzoek «Online kansspelbarometer 2024» dat door Ipsos I&O isuitgevoerd in opdracht van de brancheorganisaties voor onlinekansspelen.3Onderzoek deelname aan kansspelenHet onderzoek «Deelname aan kansspelen in Nederland: meting 2024»,uitgevoerd door Ipsos I&O, is een onderzoek naar deelname aankansspelen in Nederland. In het bijzonder is door de onderzoekersgekeken in hoeverre welke spelers risicovol speelgedrag vertonen. Hetonderzoek omvat informatie over deelname aan de verschillende soortenkansspelen, loterijen, krasloten, sportweddenschappen, speelautomatenen casino’s, zowel landgebonden (op een fysieke locatie) als online. In hetonderzoek worden schattingen gemaakt op basis van zelfrapportage vanspelers over gedrag in het verleden. Dergelijk vragenlijstonderzoek is een1Ipsos I&O (2024). Deelname aan kansspelen in Nederland: meting 2024. Het onderzoek is doorhet WODC uitbesteed aan I&O research, dat lopende het onderzoek is overgenomen dooronderzoeksbureau Ipsos.2Dialogic (2024). Spelen met reclame. Het gebruik van promotionele kansspelen door vergundekansspelaanbieders.3Ipsos I&O (2024). Online kansspelbarometer 2024. https://www.no-ga.nl/files/documenten/Online%20Kansspel%20Barometer%202024 kst-24557-239ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 557, nr. 2391 efficiënte en gangbare manier om (prevalentie)onderzoek te doen onderde bevolking. Het ruime aantal deelnemers aan het onderzoek vergrootdaarbij de nauwkeurigheid van de resultaten.Het doel van het onderzoek was om inzicht te bieden in het aandeel enaantal Nederlanders dat deelneemt aan kansspelen, de mate waarin zijrisicovol speelgedrag vertonen en de ontwikkeling van het speelgedragvan Nederlanders ten opzichte van een meting uit 2021. Een belangrijkeaanleiding voor het onderzoek was het ontbreken van cijfers overdeelname aan kansspelen sinds het van kracht worden van de gewijzigdeWet op de kansspelen, waarna het mogelijk werd om legaal online tegokken bij vergunde aanbieders.Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer twee derde van de bevolking van 16jaar en ouder in het afgelopen jaar deelnam aan kansspelen. Van allekansspelen zijn loterijen met afstand het populairst. Een relatief groot deelvan de Nederlanders heeft alleen met een loterij meegedaan. Als hetmeespelen met loterijen buiten beschouwing wordt gelaten, blijkt dat 31%van de Nederlanders op fysieke locaties gokt en 10% online. Van demensen die in het laatste jaar deelnamen aan online kansspelen geeft 70%aan te zijn gestart na de opening van de online kansspelmarkt in oktober2021. Dit bevestigt het beeld uit eerdere monitoringsrapportages van deKsa. Onder de mensen die een kansspel speelden, is er een kleine groepdie uitsluitend online gokte (1%). Deelname aan online kansspelen komtrelatief vaak voor bij 18–34-jarigen en mensen met een niet-westerseachtergrond.Het onderzoek laat wat betreft risicovol gokgedrag zien dat het overgrotedeel van de spelers in Nederland die één of meerdere kansspelenspeelden in de afgelopen twaalf maanden niet-problematische gokkerszijn (87%).4 Zeven procent is een laag-risico gokker. Drie procent voldoetaan de criteria voor een gematigd-risico-gokker en twee procent is eenhoog-risico-gokker. Dit komt overeen met de eerdere meting door Breuer& Intraval in 2021 voor de opening van de online kansspelmarkt.5 Hierbijtekenen de onderzoekers aan dat een zuivere vergelijking met dezeeerdere meting uit 2021 om meerdere redenen niet goed mogelijk is.Daarom is niet met zekerheid te zeggen of er werkelijk geen sprake is vaneen toe- of afname van het aandeel en aantal gematigd- enhoog-risicogokkers. Opvallend in de huidige meting is voorts dat voorjongvolwassenen van 18 tot en met 24 jaar geldt dat een hogerpercentage, te weten zes procent als hoog-risico-gokker wordt aange-merkt. Voor mensen met een niet-westerse migratieachtergrond is ditzeven procent.Van de mensen die (ook) online gokken is tien procent te typeren alshoog-risico-gokker. Dit is dus hoger dan het gemiddelde percentage vantwee procent over alle soorten kansspelen. Van online gokkers van 18 toten met 24 jaar voldoet achttien procent aan de criteria voor hoog-risicogokker. Dit percentage wijkt volgens de onderzoekers statistisch gezienniet significant af van het aandeel hoog-risico gokkers onder andereleeftijdsgroepen.De bevindingen uit dit onderzoek dragen bij aan beeldvorming over deontwikkelingen van het kansspelbeleid en zijn daarmee een aanvulling opde lopende evaluatie van de Wet kansspelen op afstand.4Voor het berekenen van het aantal spelers met risicovol gokgedrag is gebruik gemaakt van hetscreeningsinstrument PGSI (Problem Gambling Severity Index).5Onderzoek «Nieuwe meting modernisering kansspelbeleid», Breuer & Intraval, september2021.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 557, nr. 2392 Online kansspelbarometer 2024Op 28 mei jl. is de «Online kansspelbarometer 2024» gepubliceerd inopdracht van de twee brancheorganisaties voor online kansspelen. Ook indit onderzoek wordt aandacht besteed aan deelname aan kansspelen. Hetbetreft een panelonderzoek onder een vast panel van Ipsos. De onder-zoekers hebben in dit onderzoek dezelfde uitgangspunten als in eerderverschenen «Online kansspelbarometers» aangehouden. Van belang is opte merken dat andere methoden en uitgangspunten zijn aangehouden danin het onderzoek «Deelname aan kansspelen: meting 2024» is gedaan.Daarom is een vergelijking tussen de twee onderzoeken niet goed temaken.De «Online kansspelbarometer 2024» laat onder andere zien dat 42% vande mensen die in het afgelopen jaar online gokte, niet gokte vóór deopening van online kansspelmarkt in oktober 2021.Uit de «Online kansspelbarometer 2024» volgt verder dat er een kleinestijging is van het totale aantal deelnemers aan online kansspelen in 2024(16%) ten opzichte van vorig jaar (13%). Volgens de onderzoekers is diteen beperktere groei dan in andere Europese landen is te zien. Van dejongvolwassenen (in dit onderzoek 18 tot en met 34-jarigen) heeft 29% inhet afgelopen jaar online gegokt. Er is dit jaar geen groei meer te zien inhet aantal jongvolwassenen dat online gokt. Het percentage risicospelersonder de Nederlandse bevolking ligt in dit onderzoek op 39%. Van dejongvolwassenen (18–34-jarigen) is het percentage risicospelers 47%.Daarnaast wordt in de «Online kansspelbarometer 2024» aandachtbesteed aan de houding van Nederlanders ten opzichte van gokken,aangekondigde maatregelen rondom speellimieten en de zorgplicht vanonline kansspelaanbieders. De resultaten uit de «Online kansspelbaro-meter 2024» zal ik meenemen in de algemene monitoring en beeld-vorming van de ontwikkelingen rondom (online) kansspelen.Onderzoek promotionele kansspelenOnderzoeksbureau Dialogic voerde het onderzoek «Spelen met reclame.Het gebruik van promotionele kansspelen door vergunde kansspelaan-bieders» uit. Dialogic onderzocht in opdracht van het WODC in hoeverrevergunde kansspelaanbieders promotionele kansspelen organiseren en ofdit consistent is met het Nederlandse kansspelbeleid. Promotionelekansspelen zijn een marketinginstrument waarbij consumenten,doorgaans zonder enige inleg, kans maken op een prijs.Hoewel het verboden is om kansspelen te organiseren zonder vergunning,mogen promotionele kansspelen wel zonder vergunning wordengeorganiseerd, mits zij voldoen aan de Gedragscode PromotioneleKansspelen (hierna: de Gedragscode).6 In de Gedragscode wordenvoorwaarden gesteld aan de grootte van het prijzenpakket (maximaal100.000 euro), het aantal trekkingen (maximaal 20 per jaar) en een eerlijketrekking en duidelijke communicatie. Uit het onderzoek komt het beeldnaar voren dat de bepalingen in de Gedragscode doorgaans wordennageleefd. Maar het feit dat de Gedragscode geen wettelijke basis heeften ruimte voor interpretatie laat, zorgt voor onduidelijkheid en dit levertvolgens het onderzoek problemen op. Zo stelt de Kansspelautoriteitvanwege de (juridische) onduidelijkheden geen effectief toezicht tekunnen houden.6https://kansspelautoriteit.nl/zelf-kansspel-organiseren/promotioneel/gedragscodeTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 557, nr. 2393 De bevindingen uit dit onderzoek zijn relevant voor de beleidsvormingover reclame bij (online) kansspelen. Zij zijn aanvullend aan de lopendewetsevaluatie.De Minister voor Rechtsbescherming,F.M. WeerwindTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 557, nr. 2394