Bouwen aan de tech kampioenen van morgen: actieagenda startup en scale-upbeleid

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 637Bedrijfslevenbeleid33 009InnovatiebeleidNr. 709 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 september 2025Ik las deze zomer De Aartsvaders, het prachtige boek van Wim Wennekesover ondernemers die Nederlandse bedrijven groot maakten. Bedrijvenzoals Philips, AkzoNobel, Shell, KLM en Unilever. Inspirerend, nog steeds,voor elke ondernemer nu. Recenter nog – in de jaren ’80 – werd hier destartup avant la lettre ASML opgericht en grootgemaakt. Dit is nu een vande grootste parels van onze economie. De «aartsvaders van morgen»ontstaan vandaag. Net zoals de hierboven genoemde bedrijven de basislegden voor de welvaartssprong die de NL economie begin 20e eeuwmaakte zullen in de toekomst de tech bedrijven van nu worden gezien alsde grondleggers en aartsvaders van de economie. Maar alléén als we dejuiste keuzes maken. En als we ruimte geven aan ondernemers ominnovatieve (tech)bedrijven te starten en te schalen.Technologie-gedreven ondernemerschap en innovatie is immers cruciaalvoor onze welvaart.1 Nederlandse (tech)bedrijven creëren veel econo-mische waarde die nodig is om onze publieke voorzieningen, zoals zorg,defensie en sociale zekerheid, vandaag maar ook morgen en overmorgente kunnen blijven financieren. Daarnaast dragen de technologischeinnovaties die deze bedrijven ontwikkelen bij aan het oplossen vanmaatschappelijke uitdagingen en de huidige transities, hier en elders.Dit is echter is niet vanzelfsprekend. Ons ondernemingsklimaat staatonder druk.2 Onze investeringen in onderzoek en ontwikkeling dalen3 endaarnaast is Nederland gedaald van plek 4 in 2022 naar plek 10 in 2025 inhet lijstje van de meest competatieve economieën.4 Ook zien we dat de1Haltiwanger e.a. (2017) High-Growth Young Firms Contribution to Job, Output, and ProductivityGrowth2Kamerstuk 32 637, nr. 706: Brief Ondernemingsklimaat w.o. nieuwe aanpak regeldruk voorondernemers3TNO (2025): De Nederlandse R&D kloof groeit.4IMD Business School (2025): World Competitiveness Ranking 2025 kst-32637-709ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7091 Europese Unie in zijn geheel achterblijft ten aanzien van technologischeontwikkelingen op China en de Verenigde Staten.5Daarom zet ik in op het bevorderen van de start en doorgroei vantechbedrijven – startups en scale-ups. Om onze huidige positie tebehouden en ook te verbeteren hebben we immers nieuwe technolo-gische koplopers nodig. Echter blijft de doorgroei van deze jongeinnovatieve techbedrijven – de startups en scale-ups – in Nederland achterten opzichte van andere landen.6Het ondersteunen van de techbedrijven van de toekomst – om te bouwenaan de tech kampioenen van morgen – vergt een gebalanceerde enstevige aanpak. Door verder te bouwen aan een sterk ondernemings-klimaat voor techbedrijven in Nederland, en op basis van de in 2024gelanceerde Nationale Technologiestrategie (NTS)7 gericht te investerenin ecosystemen die voor Nederland belangrijk en kansrijk zijn, is de stipop de horizon dat Nederland de komende tien jaar minstens 10 nieuwetechnologie- en marktleiders voortbrengt. Deze inzet sluit aan op endraagt bij aan de kabinetsinzet gericht op het faciliteren en opschalen vannieuwe R&D-intensieve bedrijven, zoals uitgewerkt in het 3%-R&D-Actieplan dat voor de zomer met Uw Kamer is gedeeld.8In deze brief presenteer ik daarom – in aanvulling op de aanpak om hetondernemingsklimaat voor alle bedrijven te verbeteren en om deregeldruk voor alle bedrijven te verminderen9 – naar aanleiding van demotie Martens-America een actieagenda voor startups en scale-ups.10 Eenbelangrijk onderdeel van de actieagenda is de verlenging van Techleap toten met halverwege 2029. Met deze brief geef ik tevens uitvoering aandiverse moties en toezeggingen van het afgelopen jaar.11 Binnenkort zal ikUw kamer met de industriebrief informeren over mijn specifieke inzet omstrategische ecosystemen rondom kansrijke markten en technologieën teversterken. Deze twee brieven kennen een sterke synergie.Wat is nodig om startup en scale-up ecosysteem te versterken?Startups en scale-ups hebben een sterk ondernemingsklimaat nodig om testarten en te groeien. Zij hebben toegang nodig tot ondernemend, digitaalen technisch talent, (durf)kapitaal en internationale netwerken en markten.Hiernaast zijn startups en scale-ups succesvoller in een ecosysteem metervaren techondernemers, toonaangevend onderzoek, kennisinstellingenmet een ondernemende cultuur en goede ondersteuning voor onder-nemers, goede fysieke en digitale infrastructuur en consistente innovatie-bevorderende wet- en regelgeving.5Draghi (2024): The future of European competitiveness. Zie: https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/draghi-report_en.6Kamerstuk 32 637, nr. 690: Het Nederlandse startup en scale-up ecosysteem in internationaalperspectief7Kamerstuk 33 009, nr. 140: De Nationale Technologiestrategie8Kamerstuk 33 009, nr. 165: Investeren in een weerbare en toekomstbestendige economie: het3%-R&D-actieplan9Kamerstuk 32 637, nr. 706: Brief Ondernemingsklimaat w.o. nieuwe aanpak regeldruk voorondernemers10Motie Martens-America: Kaqmerstuk 21 501-30, nr. 64611Met deze kamerbrief voldoe ik aan de volgende moties en toezeggingen:– De motie om met ambitieuze actieagenda voor startups en scale-ups te komen, inclusiefmeetbare doelstellingen– De toezeggingen om te communiceren over de doelen van Techleap andere spelers in hetecosysteem te betrekken, en de toezegging om te communiceren over de toekomst vanTechleap na 2026– De toezegging om de manifesten van de tech-Champions en de tech-tafel te appreciëren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7092 Sterk functionerende ecosystemen voor startups en scale-ups zijnzelfversterkend en verbonden met internationale markten en netwerken.In sterke ecosystemen is er een «pay-it-forward» cultuur, waarin succes-volle ondernemers investeren in de volgende generatie bedrijven. In dezeecosystemen worden door oprichters, werknemers en investeerders vansuccesvolle bedrijven nieuwe bedrijven gestart en ondersteund metkennis, ervaring en financiële middelen. Maatregelen gericht op medewer-kersparticipatie en herinvesteringen door ervaren ondernemers enmedewerkers in nieuwe bedrijven zijn hierbij cruciaal.Nederland heeft in de basis alles in huis om een sterk tech-ecosysteem tehebben. We zijn de «gateway» naar Europa; hebben goed onderwijs,toponderzoek, een hoogopgeleide en internationaal georiënteerdeondernemende beroepsbevolking en een fijn leefklimaat. Het Nederlandsestartup ecosysteem is de afgelopen 10 jaar een stuk volwassenergeworden. Tientallen techbedrijven van Nederlandse bodem hebben zichontwikkeld tot toonaangevende spelers op mondiaal niveau, zoalsBooking en Adyen. Dat is mede door de breedte van startup supportorga-nisaties die nu actief zijn in het Nederlandse ecosysteem zoals incubators,accelerators en ecosysteem organisaties.Tegelijkertijd blijft de doorgroei van Nederlandse startups tot succesvollescale-ups achter, en zien we dat er in Nederland relatief weinig startups opbasis van onderzoek van Nederlandse kennisinstellingen wordenopgericht. In april jl. heeft mijn voorganger met Uw Kamer een analysegedeeld wat de knelpunten voor groei zijn in het Nederlandseecosysteem.12Actieagenda: wat gaan we doen om het startup en scale-upecosysteem te versterken?Het kabinet komt in deze brief – zoals mede door Uw Kamer verzocht –met een actieagenda om het ecosysteem voor startups en scale-ups teversterken. Het kabinet bouwt hiermee voort op de strategie «Startups enscale-ups als motor voor transities en groei», die in 2023 met Uw Kamer isgedeeld.13 De agenda bestaat uit een aantal acties voor de middellangetermijn en een aantal systeemmaatregelen («gamechangers») en heeft alsdoel dat we meer succesvolle tech bedrijven in Nederland krijgen. Dit iseen begin, maar er zal meer nodig zijn om structureel de doorgroei teverbeteren en meer succesvolle startups en scale-ups in Nederland tehebben en te houden.Hieronder ga ik in op de onderdelen uit de actieagenda bestaande uit 6pijlers:1.Een sterk startup ecosysteem2.Talent vinden en vasthouden: de mensen die groei mogelijk maken3.Geld om te groeien: meer en makkelijk toegang tot kapitaal4.Kennis omzetten in oplossingen: van onderzoek naar producten endiensten op de markt5.Ruimte om te groeien: fysieke ruimte voor startups en scale-ups6.De wereldmarkt op: betere toegang tot internationale markten12Kamerstuk 32 637, nr. 690: Het Nederlandse startup en scale-up ecosysteem in internationaalperspectief13Kamerstuk 32 637, nr. 567: Startups en scale-ups als motor voor transities en groeiTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7093 Bij de uitvoering van deze agenda werken we samen met andereoverheden. Regionale overheden zijn een belangerijke partner. Daarnaastis ook Europese samenwerking van belang, zodat startups makkelijkerkunnen doorgroeien op de Euopese markt. Nederland draagt daaromactief bij aan de uitwerking van de voorstellen uit de EU Startup andScaleup Strategy.1. Verlenging Techleap als aanjager met focus op deeptech Op verzoek van Uw Kamer heeft mijn ministerie samen met Techleap enandere publieke en private stakeholders een verkenning uitgevoerd hoede taken en rollen van Techleap na 2026 structureel ingevuld kunnenworden. Hieruit blijkt dat de organisatie breed gewaardeerd wordt en dater met name voor de deeptech activiteiten nog publieke financieringnodig is, omdat daar systeemveranderingen nodig zijn. Hierbij zal directeaansluiting worden gezocht bij de NTS en het industriebeleid.Daarom heb ik besloten om de financiering van het Techleap-programmatenminste met drie jaar te verlengen en daarin de focus op het opschalenvan deeptech bedrijven voort te zetten. Voor het continueren van dit deelvan het Techleap-programma tot en met medio 2029 stel ik 14,8 miljoeneuro beschikbaar. Daarmee blijft Techleap haar rol als onafhankelijkeaanjager voor deeptech-startups en scale-ups vervullen. Techleap zal zichdaarbij expliciet richten op 1) meer succesvolle startups uit kennisinstel-lingen en 2) startups en scale-ups die prioritaire sleuteltechnologieëntoepassen in groeimarkten. In aanvulling hierop blijft Techleap haar rol alskenniscentrum vervullen en om zo ontwikkelingen in het ecosysteem teduiden en te agenderen. Techleap zal bij de uitvoering van het programmanauw blijven samenwerken met andere stakeholders in het ecosysteem.Zo hebben TNO, Invest-NL en Techleap in maart 2025 een intentiever-klaring getekend voor een strategische alliantie om deeptech bedrijvensneller te laten doorgroeien. Daarnaast zal Techleap blijven samenwerkenmet de regionale ontwikkelingsmaatschappijen en andere (regionale)ecosysteempartijen, zoals kennisinstellingen en incubators.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7094 Het is mijn verwachting dat er ook na 2029 behoefte zal blijven aan eenorganisatie ter ondersteuning van het deeptech ecosysteem. Het is aanhet volgende kabinet om een besluit te nemen over eventuele voorzettingvan financiering aan het Techleap-programma na medio 2029.2. Talent vinden en vasthouden: de mensen die groei mogelijkmaken Voor technologische groei is gespecialiseerd talent onmisbaar. In dehuidige krappe arbeidsmarkt is dit talent schaars en de concurrentieinternationaal groot. Daarom maakt het kabinet Nederland aantrekkelijkervoor kenniswerkers en vergroot het de instroom en doorstroom vantechnisch geschoold personeel. In aanvulling op het Actieplan Groene enDigitale banen14 zet ik de volgende stappen:•Om startups en scale-ups beter in staat te stellen nationaal eninternationaal talent aan te trekken en te behouden, werkt het kabinetaan een fiscale regeling voor medewerkersparticipatie bijstartups en scale-ups met beoogde inwerkingtredingsdatum van1 januari 2027. Hiermee behouden ondernemingen meer middelenvoor groei en kunnen medewerkers meedelen in het succes. Hetkabinet verwacht dat het wetsvoorstel in het eerste kwartaal van 2026aan Uw Kamer wordt aangeboden.•In het kader van het aantrekken van internationaal talent zal hetNetherlands Point of Entry zich nadrukkelijk gaan richten op hetaantrekken van internationaal talent voor sleuteltechnolo-gieën, met gerichte brandingcampagnes, betere informatievoorzie-ning en praktische ondersteuning bij het aannemen van buitenlandstalent.•De pilot verblijfsregeling voor essentieel startup personeel looptin ieder geval tot half 2026 door en wordt vanaf eind dit jaar geëvalu-eerd.Door de techsector wordt regelmatig naar voren gebracht dat een aantalpunten in het Nederlandse arbeidsmarktbeleid knellend werkt voorstartups en scale-ups. Techleap laat hier de komende tijd nader onderzoeknaar uitvoeren. De verwachting is dat dit eind van dit jaar is afgerond. DeMinisteries van Economische Zaken en Sociale Zaken en Werkgelegenheidgaan vervolgens graag in gesprek met Techleap en andere betrokkenpartijen over de uitkomsten van dit onderzoek.3. Geld om te groeien: meer en makkelijk toegang tot kapitaal Toegang tot kapitaal is één van de belangrijkste randvoorwaarden voordoorgroei. Innovatieve bedrijven hebben in elke fase behoefte aanpassend en risicodragend kapitaal. Ondanks de al sterke groei is hetNederlandse durfkapitaallandschap is nog niet volwassen genoeg om inde totale financieringsbehoefte te voorzien, met name in uitdagendesectoren en in de latere fases waar grote tickets nodig zijn. Met publiekefinanciering en het mobiliseren van privaat kapitaal kan het financierings-knelpunt worden geadresseerd. In de vroege fase zijn in 2025 belangrijkeregelingen zoals de Vroegefasefinanciering, de SEED Capital regeling enhet Innovatiekrediet verlengd en zijn de budgetten aangepast om beteraan te sluiten bij de markt en de behoefte van bijvoorbeeld deeptechbedrijven. In aanvulling hierop is er binnen de SEED Capital regeling eenextra deeptech-tender uitgeschreven. Daarnaast blijven ook de RegionaleOntwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) hun rol als financier voor startupsin elke regio vervullen. Bovendien dragen Europese instrumenten zoals deEuropean Innovation Council (EIC) en InvestEU bij aan de toegang totkapitaal voor startups en scale-ups. Hier blijven we ook voor de nieuwe14Kamerstuk 29 544, nr. 1173: Het Actieplan Groene en Digitale BanenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7095 EU-begroting stevig op inzetten15. Met het actieplan ga ik de volgendestappen zetten:•Het kabinet kiest ervoor om deelname aan het European TechChampions Initiative (ETCI) te continueren door ook deel te nemenaan het vervolgfonds – ETCI 2.0 – dat per 2026 zal starten. Hiervoor is200 miljoen euro vrijgemaakt. Bijgevoegd is de interim-evaluatie vanETCI, die aangeeft dat ETCI de financieringskloof in de opschalingsfasevan tech scale-ups effectief aanpakt, dat de inzet op de Nederlandsemarkt goed naar voren komt en dat er gegronde redenen zijn voorvoortzetting van ETCI.•De oprichting van een nationale investeringsinstelling met alsbasis de integratie van Invest-NL en Invest International als belangrijk-ste bouwsteen. Deze instelling brengt financieringsbronnen bij elkaaren kan zodoende fungeren als (co-)investeerder in onder meer startupsen scale-ups en in andere investeringsfondsen (fonds-in-fonds) voorprojecten die voor de private markt moeilijk financierbaar zijn. In hetbijzonder zal aandacht zijn voor investeringen in sleuteltechnologieënen groeimarkten, zeker daar waar er een maatschappelijk belang isgediend voor Nederland.•Het nieuwe Blended Finance-instrument van 250 miljoen eurodat in 2026 start, maakt het mogelijk om risico’s te delen waardoorgrotere investeringen gedaan kunnen worden. Invest-NL zal uitvoeringgeven aan dit nieuwe instrument.•Ik blijf inzetten op het mobiliseren van institutionele beleggers zoalspensioenfondsen. Dit is belangrijk voor het mogelijk maken vangrotere investeringen in scale-ups, en het verbeteren van de beschik-baarheid en slagkracht van Nederlandse investeringsfondsen.Invest-NL verkent momenteel een fonds-in-fonds concept wat speciaalgericht is op het mobiliseren van pensioenkapitaal naar durfkapi-taalfondsen.•Een andere maatregel is de uitzondering voor startups enscale-ups binnen box 3 zodat de aandeelhouders – waarondermedewerkers met medewerkersparticipatie – op basis van vermogens-winstbelasting worden belast, in plaats van via een aanwasbelasting.Hiervoor wordt aan een nota van wijziging gewerkt die zal wordentoegevoegd aan het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3.•De Ministeries van Economische Zaken en Financiën zullen verschil-lende varianten van een fiscale regeling gericht op startups inde vroege fase uitwerken, conform de motie Dassen/Martens-America.16 De Kamer wordt hierover eind dit jaar geïnformeerd.Ik zal in de eerste helft van 2026 verder ingaan op de bredere strategie tenaanzien van het durfkapitaalbeleid.4. Kennis omzetten in oplossingen: van onderzoek naar productenen diensten op de markt Startups zijn essentieel om de excellente kennispositie van Nederland tevertalen naar nieuwe oplossingen en zo tot waarde te maken. Op ditmoment laat Nederland kansen liggen bij de valorisatie van kennis. Zoalsaangegeven in het 3%-R&D-Actieplan17 missen kennisinstellingen deprikkels om kennis te valoriseren. Ook worden ondernemende onder-zoekers en onderzoekende ondernemers die een startup op basis van15Kamerstuk 22 112, nr. 4154: Fiche: Voorstel Verordening en Besluit Horizon Europa- hetEuropese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie voor de periode 2028–2034 enKamerstuk 22 112, nr. 4153 Fiche: [MFK] Europees Concurrentievermogenfonds16Motie Dassen/Martens-America: Kamerstuk 21 501-30, nr. 64217Kamerstuk 33 009, nr. 165: Investeren in een weerbare en toekomstbestendige economie: het3%-R&D-actieplanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7096 publieke kennis op willen richtten onvoldoende ondersteund. Ik blijf mijsamen met de Minister van OCW met de Thematische TechnologyTransfer (TTT) regeling inzetten voor meer en beter thematische valorisa-tiesamenwerking tussen instellingen, zodat er op deze thema’s meer enbetere startups worden opgericht. De laatste call van deze regelinghebben wij toegespitst op de NTS. Samen met de Minister van OnderwijsCultuur en Wetenschap ga ik de komende periode stappen zetten om detoepassing van kennis te stimuleren.•Uitgangspunt hierbij is dat van colleges van bestuur van de universitei-ten en hogescholen wordt verwacht dat zij hun Technology enKnowledge Transfer Offices (TTO’s en KTO’s) een helder mandaatkrijgen en financieren vanuit de eerste geldstroom, zodat zij onderandere de creatie van startups op basis van publieke kennis kunnenondersteunen.•In het verlengde hiervan wordt gewerkt aan transparante enondernemersvriendelijke IE-voorwaarden die ondernemendeonderzoekers – en onderzoekende ondernemers de ruimte bieden omeen bedrijf te starten en te groeien. Met de in 2023 gelanceerdestandaard «dealterms» is een goede eerste stap gezet. Vaak durende onderhandelingen met de kennisinstellingen nog te lang. Daaromzet ik mij samen met de Minister van OCW voor een zo breed mogelijkimplementatie van de standaard dealterms. Ook verkennen wij demogelijkheid voor een commissie die kan bemiddelen bijgeschillen over intellectueel eigendom.•Om daarnaast ruimte te maken voor baanbrekende innovaties die nietvia bestaande instrumenten van de grond komen, verkent het kabinetde oprichting van een Nationaal Agentschap voor DisruptieveInnovatie (NADI).18 Buitenlandse voorbeelden zoals DARPA19hebben laten zien dat innovatiegericht inkopen kan leiden tot nieuwekansen voor ondernemers en technologische doorbraken die econo-mie en samenleving ingrijpend veranderen. Ik zal begin 2026 uwKamer informeren over de uitkomsten van de verkenning.•Ten slotte zal ik de Academic Startup Competitie blijven ondersteu-nen met een groeiprogramma in de Verenigde Staten voor dewinnaars. Ik maak daarom middelen vrij voor een groeiprogrammavoor de winnaars van de volgende editie van deze competitie.5. Ruimte om te groeien: fysieke ruimte voor startups enscale-ups Startups en scale-ups hebben ruimte nodig om te groeien. Deze ruimte isschaars. Vooral deeptech bedrijven hebben een specifieke ruimtevraagmet aandacht voor nabijheid tot infrastructuur, testfaciliteiten. Daarom zijnveel van deze bedrijven gevestigd op campussen. In de RegionaleEconomische Visie (REV)20 benadruk ik het belang van de specifiekeruimtevraag voor innovatieve bedrijven en onderwijsinstellingen.•Momenteel onderzoek ik de ruimtelijke opgaven van onderzoeks- eninnovatie campussen. Daarbij brengen we de ontwikkelruimte voorcampussen in beeld en kijken we expliciet naar de beschikbare ruimtevoor startups en scale ups. Ook de behoefte naar gezamenlijketestfacliteiten wordt in dit onderzoek in kaart gebracht. De resultatenvan dit onderzoek worden binnenkort met uw kamer gedeeld.18Kamerstuk 33 009, nr. 165: Investeren in een weerbare en toekomstbestendige economie: het3%-R&D-actieplan19De «Defense Advanced Research Projects Agency» of DARPA is een Amerikaanse agentschapvoor disruptieve innovatie. Andere voorbeelden van dergelijke organisaties zijn ARIA in het VKen SPRIND in Duitsland.20Kamerstuk 34 682, nr. 229: Ruimtelijk Economische VisieTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7097 •Ook wil ik ruimte bieden aan groeiende deeptech-bedrijven. Daaromben ik gestart met een pilot voor een bovenregionaleusamenwerkingvan technologie brandpunten. Dit programma richt zich op deeptechhardware startups en scale-ups, die op hun bestaande locatie tegen degrenzen van hun groei aanlopen. Met dit meerjarenprogramma wordteen experiment uitgevoerd over een periode van 4 jaar waarin werelevante deeptech bedrijven op basis van een case based aanpak –volgens de methodiek van de NFIA – faciliteren in hun groei in eenandere Nederlandse regio. Hiermee willen we voorkomen dat dezebedrijven overwegen om naar het buitenland te verplaatsen.6. De wereldmarkt op: betere toegang tot internationale markten De groeipotentie van veel bedrijven ligt buiten Nederland. Internationaleklanten, partners en investeerders zijn cruciaal om schaal te bereiken.Daarom verbinden we industrie- en handelsbeleid nauwer met elkaar. Inde Kamerbrief «Gezamenlijke internationaal-economische samenwerkingMinisterie van Buitenlandse Zaken en Ministerie van Economische Zakenen Klimaat» is uiteengezet hoe handelsinstrumenten sterker wordeningezet ter ondersteuning van innovatieve bedrijven. Deze lijn zetten deStaatssecretaris Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp en ik voortdoor handelsmissies nadrukkelijk te richten op sleuteltechnologieën engroeimarkten. Beide ministeries staan gezamenlijk aan de lat voor deinternationaliseringsagenda van startups en scale-ups. Zo organiseren zejaarlijks speciale startupmissies naar strategische techbeurzen, waaronderbijvoorbeeld CES Las Vegas en Slush Helsinki. Daarnaast blijven deStartup Liason Officers (SLO’s) en Innovatieattachés op de posten in hetbuitenland startups en scale-ups ondersteunen.•Het ScaleNL-acceleratorprogramma is per 1 januari 2025 verlengdtot en met 31 december 2027, zodat zes cohorten bedrijven intensievebegeleiding krijgen bij hun trans-Atlantische expansie. Dit programma,deels gefinancierd door mijn ministerie en deels door private partners,helpt startups specifiek bij expansie naar de Verenigde Staten.•Het jaarlijkse Hello Tomorrow Global Summit – een toonaangevendevent voor deeptech – zal per 2026 in Amsterdam worden gehost. Eenprivaat-publiek consortium onder leiding van ASML is erin geslaagdom de organisatie te overtuigen om dit evenement in Nederland teorganiseren. Deze inspanning is ondersteund door Invest-NL en mijneigen ministerie.•In mei jl. heeft de Europese Commissie haar eerste EU Startup andScaleup Strategy gepresenteerd. Het gaat om een verzameling van26 acties ter bevordering van het startup en scale-up ecosysteem inEuropa. Uw kamer is in juli jl. hierover geïnformeerd, evenals over depositie van het kabinet, middels het BNC-fiche21. De actiepuntenworden momenteel uitgewerkt door de Europese Commissie enNederland draagt in lijn met het nationale startup- en scale-upbeleidactief bij aan het uitwerken van de voorstellen. Uw Kamer zal te zijnertijd geïnformeerd worden over onze inzet ten aanzien van de ver-wachte concrete voorstellen.VooruitblikHet versterken van het ondernemingsklimaat voor techbedrijven is eenprioriteit voor dit kabinet. Met de actieagenda voor startups en scale-ups –met daarin onder andere de verlenging van Techleap en deelname aan21Kamerstuk 22 112, nr. 4099: BNC Fiche EU Startup and Scaleup StrategyTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7098 ETCI 2.0 – zet het kabinet stappen naar een innovatiever en onderne-mender Nederland. Binnenkort zal het kabinet u ook informeren over hetnieuwe industriebeleid en de realisatie van de NTS.De Minister van Economische Zaken,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7099