Lijst van vragen en antwoorden aan de Algemene Rekenkamer over het overzicht stimuleringsmaatregelen kabinet in het kader van kredietcrisis

31371Kredietcrisis32123Notaoverdetoestandvan’sRijksFinanciënNr.326LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld19maart2010DecommissievoordeRijksuitgaven1,devastecommissievoorFinanciën2endetijdelijkecommissieonderzoekfinancieelstelsel3hebbeneenaantalvragenvoorgelegdaandeAlgemeneRekenkameroverdebriefvan14januari2010inzakestimuleringsmaatregelenkabinetinhetkadervandekredietcrisis(Kamerstuk31371/32123,nr.305).DeAlgemeneRekenkamerheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan19maart2010.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.DevoorzittervandecommissievoordeRijksuitgaven,AptrootDevoorzittervandevastecommissievoorFinanciën,BlokDevoorzittervandetijdelijkecommissieonderzoekfinancieelstelsel,DeWitAdjunct-griffiervandecommissie,VandeWiel1Samenstelling:Leden:Vlies,B.J.vander(SGP),Blok,S.A.(VVD),Hoopen,J.ten(CDA),Weekers,F.H.H.(VVD),HaersmaBuma,S.van(CDA),NeréetotBabberich,F.J.F.M.de(CDA),Aptroot,Ch.B.(VVD),Voorzitter,DezentjéHamming-Bluemink,I.(VVD),Omtzigt,P.H.(CDA),Kos¸erKaya,F.(D66),Dijck,A.P.C.van(PVV),Luijben,A.P.M.(SP),Gerven,H.P.J.Van(SP),Cramer,E.A.(CU),Kalma,P.(PvdA),Ouwehand,E.(PvdD),Gesthuizen,S.M.J.G.(SP),Veen,E.Vander(PvdA),Blanksma-vandenHeuvel,P.J.M.G.(CDA),Heijnen,P.M.M.(PvdA),Tang,P.J.G.(PvdA),Vos,M.L.(PvdA),Ondervoor-zitter,Bashir,F(SP),Sap,J.C.M.(GL)enVaca-ture(CDA).Plv.leden:Staaij,C.G.vander(SGP),Burg,B.I.vander(VVD),Jonker,C.W.A.(CDA),Snijder-Hazelhoff,J.F.(VVD),Vries,J.M.de(CDA),Hijum,Y.J.Van(CDA),Beek,W.I.I.van(VVD),Krom,P.de(VVD),Pater-vanderMeer,M.L.de(CDA),Ham,B.vander(D66),Roon,R.de(PVV),Gerkens,A.M.V.(SP),Kant,A.C.(SP),Anker,E.W.(CU),Laaper-terSteege,S.Th.M.(PvdA),Thieme,M.L.(PvdD),Irrgang,E.(SP),Vermeij,R.(PvdA),Vacature(CDA),Linhard,P.(PvdA),Besselink,M.(PvdA),Depla,G.C.F.M.(PvdA),Roemer,E.G.M.(SP),Vendrik,C.C.M.(GL)enMastwijk,J.J.(CDA)2Samenstelling:Leden:Vies,B.J.vander(SGP),Blok,S.A.(VVD),Voorzitter,Hoopen,J.ten(CDA),Onder-voorzitter,Weekers,F.H.H.(VVD),HaersmaBuma,S.van(CDA),NeréetotBabberich,F.J.F.M.de(CDA),Haverkamp,M.C.(CDA),DezentjéHamming-Bluemink,I.(VVD),Omtzigt,P.H.(CDA),Kos¸erKaya,F.(D66),Irrgang,E.(SP),Dijck,A.P.C.van(PVV),Luijben,A.P.M.(SP),Spekman,J.L.(PvdA),Cramer,E.A.(CU),Kalma,P.(PvdA),Burg,B.I.vander(VVD),Ouwehand,E.(PvdD),Gest-huizen,S.M.J.G.(SP),Blanksma-vandenHeuvel,P.J.M.G.(CDA),Tang,P.J.G.(PvdA),Vos,M.L.(PvdA),Bashir,F(SP),Sap,J.C.M.(GL)enLinhard,P.(PvdA).Plv.leden:Staaij,C.G.vander(SGP),Remkes,J.W.(VVD),Pieper,H.T.M.(CDA),Aptroot,Ch.B.(VVD),Vries,J.M.de(CDA),Hijum,Y.J.Van(CDA),Mastwijk,J.J.(CDA),Elias,T.M.Ch.(VVD),Pater-vanderMeer,M.L.de(CDA),Pechtold,A.(D66),Kant,A.C.(SP),Roon,R.de(PVV),Ulenbelt,P.(SP),Heerts,A.J.M.(PvdA),Anker,E.W.(CU),Veen,E.Vander(PvdA),Nicolaï,A(VVD),Thieme,M.L.(PvdD),Kara-bulut,S.(SP),Smilde,M.C.A.(CDA),Heijnen,P.M.M.(PvdA),Roefs,C.W.J.M.(PvdA),Gerven,H.P.J.Van(SP),Vendrik,C.C.M.(GL)enSmeets,P.E.(PvdA).3Samenstelling:Wit,J.M.A.M.de(SP),Voorzitter,Blom,L.(PvdA),Schippers,E.I.(VVD),Kos¸erKaya,F.(D66),Schinkelshoek,J.(CDA),Ondervoor-zitter,Cramer,E.A.(CU),Graus,D.J.G.(PVV)enSap,J.C.M.(GL).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1419060910tkkst31371-326ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3261 1Watishettotale«allinclusive»bedragdatdoordeoverheidindeeconomieisgepompt?Hoeveelarbeidsplaatsenzijnhiermeegeredc.q.gegenereerd?IndeMiljoenennota2010staathetvolgendeoverzichtvanstimulerings-maatregelen(in€miljoen)Stimuleringsmaatregelen200920102011*totaalBehoudenherstelwerkgele-genheid6699057542328Duurzameeconomie44647873997Infrastructuuren(woning-)bouw6101161**568–1203Liquiditeitsverruimingbedrijfsleven6785491491376InvullingFES-projecten2990265384Subtotaalstimuleringspakketrijksoverheid243231836736288Eigenstimuleringendoorgemeentenenprovincies5001000–1500Werkloosheidsuitgaven(WWenWWB)16034554501611173GarantiesPMPMPMPMTotaalstimuleringspakket45358737*568918961*Bedragengenoemdin2011zijnsomsgespreidoverdezeenlaterejaren.**Eenversnellingvaneenaantalinfrastructureleen(woning)bouwprojectenleidttotmeeruitgavenin2009en2010,eneenverminderingvandeuitgaveninlaterjaren.IndeNajaarsnota2009staatdatderijksoverheiddeeconomievoor€6312miljoenstimuleert.Ditiseenverhogingvancirca€24miljoentenopzichtevandeMiljoenennota2010,waarinditbedragtenonrechtenietismeegenomenbijdeliquiditeitsverruimendemaatregelenvoorhetbedrijfsleven.Alsdebedragenvoorstimuleringsmaatregelendoorgemeentenenprovincies,werkloosheidsuitgaven(WWenWWB)engarantiestenopzichtevandeMiljoenennota2010nietveranderen,wordtdeeconomiedooralleoverhedensamenintotaalvoor€18985miljoengestimuleerd.Hoeveelarbeidsplaatsenhiermeegeredc.q.gegenereerdworden,isnietoptemakenuitdeMiljoenennota2010,deNajaarsnota2009ofuitdedepartementalebegrotingenvoor2010.2Kanperstimuleringsmaatregeldeeffectiviteitwordenaangegevenintermenvandoelstellingen,prestatiesenwerkgelegenheid,alsmededeeffectiviteitinuitvoering(hoelangheefthetgeduurdtussenhetmomentvanbesluitvormingenhetmomentvandaadwerkelijkebestedingsim-puls)?Deeffectiviteitperstimuleringsmaatregelkunnenwijnietopvoorhandaangeven.Deverantwoordelijkheidvoorderapportagehieroverligtineersteinstantiebijdebetreffendebewindspersoon.3Tenopzichtevandeverwachtingeninhetaanvullendebeleidsakkoord«Werkenaantoekomst»blijvendeextrakasuitgavenongeveer€0,6miljardachter.Watgebeurtermetderesterende€0,6miljard?Deextrakasuitgavenvanongeveer€0,6miljardwordennietverklaardindeMiljoenennota2010.Zebetreffenmogelijkstructurelemaatregelenzoalsdevliegtaxenwindenergieopzee(extratecommitterenbijSDE-tender).DezemaatregelenzijnwelinhetaanvullendbeleidsakkoordTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3262 opgenomen,maarnietindeMiljoenennota2010,omdatdaarinalleenmaatregelenvantijdelijkeaardinzijnopgenomen.4Welkpercentagevande€6,9miljarddatisuitgetrokkenvoorallestimule-ringsmaatregelenvanhetRijkisstructureelvanaard(leverteenproductopmeteenhoudbaarheidsdatumvanlangerdanvijfjaar)?Ditisonsnietbekend.Hetantwoordmoetkomenvandeverantwoorde-lijkebewindspersoon.5Figuur2geeftweeraanwelkebegrotingendeFondsEconomischeStruc-tuurversterking(FES)-geldendiezijngereserveerdvoordestimulerings-maatregelenzijntoegekend.Hierinstaat€869miljoenbenoemdvoorhetFES.BetekentditdatditbedragterextraaanvullinginhetFESwordtgestortzonderdatdaarnogeendoelvooris?Metanderewoorden,wordthettijdelijkgeparkeerd?Zonee,hoemoetditdanwordengelezen?Nee,hetbedragwordtnietgeparkeerd.Hetsysteemwerktalsvolgt:ministerskunnenvoorstellenindienenvooreenbijdrageuithetFESvoorzoverdezebinnenéénvandedomeinenvallen.Devoorstellenwordeninhoudelijkgetoetstzodatdebeoogdeeconomischestructuurversterkingzoefficiënteneffectiefmogelijkkanwordengerealiseerd.Inderegelwordtookeenzogehetenmaatschappelijkekosten-batenanalyse(MKBA)uitgevoerddieeenbelangrijkerolspeeltindetoetsingendebesluitvor-ming.OpbasisvandeuitkomstenvandetoetsingsprocedurebeslisthetkabinetofeenprojectFES-middelenkrijgttoegekend.Hetkabinetinfor-meertdeTweedeKameroverdeprojectenwaaraanhetFES-bijdragentoekent.VooruitlopendopdewijzigingvandeFES-wetheefthetkabinetookindezebegrotingswethetuitgangspuntvande«vastevoeding»vanhetFESvastgelegd.Eveneensiswettelijkvastgelegddatdevoedingvanhetfondsvoordezekabinetsperiodegelijkisaandehoogtevande(eerdergeraamde)uitgavenvanhetfonds(«voedingvolgtuitgaven»).HetstimuleringspakketbeslaatverschillendeonderdelenvanhetFES.InbijlageIIvandeBegroting2010vanhetFESisperinvesteringsimpulsuithetCoalitieakkoordaangegevenwelkonderdeelvanhetFEShetbetreft.Uitdatoverzichtblijktondermeerdateengrootdeelvanhetstimule-ringspakket,voorzoverrelevantvoorhetFES,zichalbevindtopdedepar-tementalebegrotingen.DatdeelisindeFES-begrotingverantwoordisopdeartikelen11t/m14.Degenoemde€869miljoenzijnverantwoordopartikel15vanhetFESindeNajaarsnota2009,netalsdeFES-bijdragenbijhetMinisterievanLNVad€15miljoen,bijhetMinisterievanVROMad€3miljoenenbijhetMinisterievanVenWad€143miljoen.Artikel15«GereserveerdemiddelenFES»bevatdereserveringvanmiddelenvoorprojectenenprogramma’sinvoorbereiding.Zodradeprojectenvoldoendezijnuitge-werktenbesluitvormingheeftplaatsgevonden,wordendemiddelenovergeheveldvanartikel15naarhetdesbetreffendeuitgavenartikelvandeFES-begroting(artikel11t/m14).Tegelijkertijdwordtookdebijbeho-rendedepartementalebegrotingaangepast,zodatdeFES-bijdragenvooreenbepaaldprojectopdebegrotingstaatvanhetdepartementdatverantwoordelijkisvoordeuitvoeringvanhetproject.6OpdeAanvullendepost«Algemeen»wordenmiddelentijdelijk«gepar-keerd».Hetisdaarominherentaandemiddelenopdeaanvullendepost,datdepreciezeomvangendebegrotingenwaaraandezewordentoebe-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3263 deeldmetonzekerheidzijnomgeven.IshetwelzekerdathettotalebedragdatisweggezetvoordeAanvullendepost«Algemeen»niethogerzalzijndan€316miljoen?Needatisnietzeker.Indebrief«VoorstellenbegrotingswijzigingenFinanciënenBZK»,diedeministervanFinanciën,medenamensdeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties(BZK),op7september2009naardeTweedeKamerheeftgestuurd(kenmerkBZ/2009/583U),wordtopgemerktdataanvullendepostenindebegrotingnoggeenplaatshebbenkunnenkrijgen,omdathetkabinetdaarovernoggeendefinitievebeslissingenheeftgenomen.Pasnadathetkabineteenbeslissingheeftgenomen,wordendeaanvullendepostenin(suppletoire)begrotingswettenopge-nomen.OpdatmomentkomendezeonderhetbudgetrechtvandeTweedeKamertevallen.Hetamenderenvannognietineenbegrotings-voorstelopgenomenmiddelenisnietmogelijk.WelheeftdeTweedeKamerdemogelijkheidomdoormiddelvaneenmotiedebeslissingvanhetkabinetoverdeaanwendingvanaanvullendepostentebeïnvloeden.7KanerindeverdelingvandeAanvullendepost«Algemeen»nogwordengeschoven?Jadatismogelijk.Zieookhetantwoordopvraag6.8VoordeaandestimuleringsmaatregelengekoppeldeartikelenisdeAlge-meneRekenkamerindekwaliteitskaartennagegaanofzijwordengeraaktdooronvolkomenheden.Erwordteenforsaantalaanonvolkomenhedengeconstateerd.Wordtdeverantwoordelijkegeïnformeerdovereengecon-stateerdeonvolkomenheid?Wordener,naaraanleidinghiervan,concretestappengezetomdeonvolkomenhedenaantepakken?Dekwaliteitskaartenbedrijfsvoeringzijn,sindsafgelopenjaar,onderdeelvanonzerapportenbijdejaarverslagendiewijjaarlijksopde3ewoensdaginmeiaanbiedenaandeTweedeKamer.Dekaartenzijnbedoeldomdegeconstateerdeonvolkomenheden,dieeldersinonzerapportenwordentoegelicht,inhetlichtvandetotalebedrijfsvoeringtekunnenpresenteren.Vooronzerapportenbijdejaarverslagenpassenwijambtelijkenbestuurlijkhoorenwederhoortoe,netalsbijalleandereonderzoeksrapporten.Deverantwoordelijkebewindspersonenenambte-lijkeleidingzijndusopdehoogtevandegeconstateerdeonvolkomen-heden.Alsonderdeelvanonsjaarlijksrechtmatigheidsonderzoekgaanwebijalledepartementendemaatregelendestandvanzakenronddeineerderejarengeconstateerdeonvolkomenhedenna.WerapporterendaaroveropVerantwoordingsdag.9Hetvaltopdatalshetgaatoverde«beschikbaarheidvanbeleidsinfor-matieinbegrotingen2010»ervooraleengebrekaaninformatieoverdoelstellingenenprestatiesteconstaterenisbijdebegrotingenvoor2010vandeministeriesvanSZWenVROM.Ishiereenredenvoorenwelkezijndat?Indebrief«Overzichtstimuleringsmaatregelenkabinetinhetkadervankredietcrisis»wijzenwijeropdatindieneenartikelgeraaktwordtdooreenonvolkomenheid,ditnietwilzeggendatdestimuleringsmaatregelnietgoedwordtuitgevoerd.Eenonvolkomenheidisvolgensonsechterweleenbelangrijkeindicatiedatextraaandachtnodigisomvasttestellendatdestimuleringsmaatregelgoedkanwordenuitgevoerd.DatzelfdegeldtTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3264 alsdebegrotegeldenvaneenartikeldataaneenmaatregelisgekoppeldvoorminderdan50%metconcretebeleidsinformatiewordentoegelicht.Daarmeeisdusnognietgezegddathetaaneffectiviteitschort,weldaterextraaandachtvoordeeffectiviteitnodigis.Wijmakenuattentopdefactsheetsoverdebeschikbaarheidvanbeleids-informatieindebegroting2010diedeAlgemeneRekenkamerheeftuitge-brachtop14oktober2009vooronderanderedeMinisteriesvanVROMenvanSZW(TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32123,nr.39).Indefactsheetswordteentoelichtinggegevenopdepercentagesbeschikbarebeleidsinformatie.Dezeinformatieisafgestemdmethetministerie.Dereactievandebetreffendeministersisindefactsheetopgenomen.VerderheeftdeministervanSZWtoegezegd«indereguliereinformatieoverdearbeidsmarktdeTweedeKamerzogoedmogelijkintelichten»(TweedeKamer2009–2010,31371,nr.277).TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3265