Inzet op het nieuwe GLB post 2027 en appreciatie 'single plan'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 625Herziening van het GemeenschappelijkLandbouwbeleidNr. 375 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 juni 2025Uw Kamer heeft mij gevraagd mijn inzet richting de aankomendevoorstellen voor het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB)post 2027 te beschrijven en daarbij specifiek in te gaan op de ideeën vooreen «single fund» (kenmerk: 2025Z11104/2025D30165). Ik voldoe hiergraag aan met deze brief. Daarbij wil ik aangeven dat er nog geenconcrete voorstellen beschikbaar zijn en dat ik daarmee werk op basis vande huidige aannames over de voorstellen.Single PlanOp 12 februari jl. heeft de Europese Commissie de mededeling «De wegnaar het volgende Meerjarig Financieel Kader» gepresenteerd. Hierinheeft de Commissie aangegeven te willen gaan werken met een «singleplan», oftewel een plan voor iedere lidstaat met hervormingen eninvesteringen, dat is opgesteld in samenwerking met nationale, regionaleen lokale autoriteiten. Dit «single plan» wordt het National and RegionalPartnerships for investment and reform (NRP) genoemd. Het weerspiegelthet voornemen van de Commissie om verschillende EU-programma’s– waaronder het GLB, het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) en hetcohesiebeleid – samen te voegen tot een enkel financieringsinstrument ennationale plannen van lidstaten als uitgangspunt te nemen voor deuitgaven van de lidstaten.In aanloop naar de publicatie van de MFK-voorstellen door de EuropeseCommissie op 16 juli a.s., worden door zowel het Europees Parlement alsde Landbouw- en Visserijraad al posities ingenomen. Op 7 mei 2025 namhet Europees Parlement een resolutie aan waarin het idee van een «singleplan» werd afgewezen. Op 26 mei 2025 werd op de Landbouw- enVisserijraad door een groot aantal lidstaten een duidelijk signaalafgegeven richting de Commissie dat stelt dat ook na 2027 de huidige kst-28625-375ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3751 structuur van het GLB met twee pijlers behouden moet blijven en ervoldoende geld beschikbaar moet zijn voor het GLB en GVB.De Nederlandse regering heeft nog geen positie ingenomen. Het kabinetwacht de Commissievoorstellen af. Uw Kamer zal zo spoedig mogelijk nahet zomerreces een kabinetsappreciatie van de voorstellen ontvangen.Een marktgericht GLB voor een weerbare sectorVoor het GLB zet ik in op voedselzekerheid. Daarvoor is het nodig datboeren ook op langere termijn voedsel kunnen produceren en hierdooreen inkomen kunnen verwerven. Het GLB moet daaraan ondersteunendzijn. Dit kan door het versterken van de economische weerbaarheid doornaast een zekere basisbetaling in te zetten op onder andere innovatie enkennisdeling, stimulering voor de inzet voor ecosysteemdiensten via deecoregeling en het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) endoor het versterken van de positie in de keten door steun aan operationeleprogramma’s van producentenorganisaties. De stimulering is daarbijgericht op de actieve boerenondernemers die individueel en samenbewust met hun vak bezig zijn en zich aanpassen aan veranderendeomstandigheden. Daarmee richt het GLB zich primair op boeren die huninkomen uit de markt halen, waarbij het GLB ondersteuning biedt voorverdere ontwikkeling of beloning van diensten die niet goed via de marktworden vergoed. Ik zet daarbij in op goed op elkaar afgestemderegelingen voor de basisbetaling, ecoregeling en de Agromilieuklimaat-verbintenissen, deze laatste verbintenissen zijn in Nederland de basis voorhet ANLb.Afhankelijk van de beschikbare systematiek en mogelijke regelingen zal ikstreven naar een evenwichtige inzet op alle GLB-doelen met behoud vanhet gelijke Europees speelveld. Daarbij zal ik mij in het bijzonder inzettenvoor de inkomenspositie van boeren door onder meer een goedebeloning voor het leveren van ecosysteemdiensten en inzet op een goedconcurrentievermogen. Het GLB kan daarbij helpen bij het behalen van(inter)nationale verplichtingen rond bijvoorbeeld klimaat, water en natuur.Ook het stimuleren van de aanpassing aan de verandering in het klimaatzal in het GLB weer aandacht krijgen. Daarnaast verwacht ik vanuit deEuropese Commissie voorstellen om generatievernieuwing te stimuleren;een onderwerp dat ik ook nationaal veel aandacht geef. Ook zal ik meonder meer richten op kennis en innovatie en een vitaal platteland,waarover ik eerder Europees heb aangegeven dat het beleid hiervoormoet aansluiten bij de Nederlandse situatie. In de Landbouw- enVisserijraad heb ik daarnaast herhaaldelijk aandacht gevraagd voor demogelijkheden van en voor doelsturing in het GLB en ik zal me daarvoorblijven inzetten.Inzet op behoud en doorontwikkelingOmdat de voorstellen van de Commissie nog niet zijn gepubliceerd is hetonduidelijk welke mogelijkheden geboden gaan worden. In de Landbouw-en Visserijraad heb ik eerder aangegeven dat ik voorstander ben van eendoorontwikkeling van het huidige prestatiemodel voor de strategischeGLB-plannen. Geen revolutie maar evolutie zodat het GLB nog meerprestatiegericht wordt. Daarbij geven de huidige in het GLB beschikbareregelingen al ruime mogelijkheden om het GLB op de Nederlandsebehoeften in te richten. Het in stand houden van dit instrumentarium heeftdan ook mijn voorkeur, waarbij verbeteringen in regelgeving uiteraardmogelijk zijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3752 In de visie op Landbouw en Voedsel van Commissaris Hansen en hetonlangs uitgekomen vereenvoudigingsvoorstel voor het huidige GLBwordt voorgesorteerd op een verandering van de werkwijze met conditio-naliteiten voor areaalgebonden regelingen. Ik verwacht dat deze nieuwewerkwijze wordt voortgezet in het nieuwe voorstel voor het GLB na 2027.Dit zou betekenen dat de hierbij beoogde doelen worden gerealiseerd viastimulering in plaats van via een verplichting. Ik wacht de voorstellendaarover af, maar deze richting klinkt sympathiek.Daarnaast zet ik in op meer subsidiariteit voor de lidstaten waardoor hetGLB gericht kan worden op de nationale situatie en behoeften. Daarbij isvereenvoudiging een belangrijk uitgangspunt. Om dat te realiseren zullenbesluiten nodig zijn om de complexiteit te verminderen. Dit kan doorbepaalde onderdelen of stimulering in een nieuwe GLB niet meer aan tebieden, wat gerichte keuzen vraagt.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3753