Antibioticaresistentie

4AntibioticaresistentieAan de orde is het VSO Antibioticaresistentie (32620, nr.91).De voorzitter:Een hartelijk woord van welkom aan de minister. Fijn datu er weer bent! We hebben een debat met vijf deelnemersvan wie er, zo te zien, vier gaan spreken. De eerste ismevrouw Esther Ouwehand van de fractie van de Partijvoor de Dieren.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Antibioticaresistentie is een groot probleemwaarbij het kabinet grote moeite moet doen om dat hethoofd te bieden, terwijl voor een nieuw oprukkend pro-bleem, namelijk dat van de resistentie tegen schimmels,het kabinet lijkt weg te kijken. Maar resistente schimmelszijn net als resistente bacteriën een grote bedreiging voorde volksgezondheid. Ik denk aan schimmels die bijvoorbeeldernstige longziekten kunnen veroorzaken. Zeker mensendie al ziek zijn of een orgaantransplantatie hebben onder-gaan, zijn door die resistentie niet meer te behandelen. Elkjaar overlijden daardoor mensen.Voor het tegengaan van antibioticaresistentie heeft hetkabinet maatregelen getroffen maar voor het tegengaanvan resistentie bij schimmels weigert het kabinet eenactieplan te ontwikkelen dat nota bene al drie jaar geledenis toegezegd. Het lijkt mij tijd dat het kabinet die toezeggingeens nakomt. Ik ondersteun dat met een motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er resistente schimmels zijn gevondendie zich snel over Nederland verspreiden en verschillendeziekten kunnen veroorzaken bij de mens, waaronder eenzeer ernstige longinfectie bij mensen met een verminderdeweerstand;constaterende dat tussen 30 en 50 patiënten per jaar inNederland overlijden met een resistente Aspergillusschim-mel;overwegende dat er al sinds 2010 een plan van aanpak vandeze resistente schimmels is toegezegd maar dat dit nogsteeds niet verschenen is;verzoekt de regering, een plan van aanpak op te stellen omhet resistent worden van schimmels tegen te gaan en ditbinnen zes maanden aan de Kamer toe te sturen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Ouwehand. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 96 (32620).Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Ik heb eerder een motie aangehouden na eenwaarschuwing van de Radboud Universiteit dat vijf schim-melbestrijders in de landbouw bijdragen aan deze resisten-tie bij mensen. Het kabinet heeft tot nu toe geen actie willenondernemen. Ik wil deze motie dan ook in stemming bren-gen omdat we geen risico's mogen lopen met de gezond-heid van de mensen die het betreft.Mevrouw Bruins Slot (CDA):Voorzitter. De minister heeft terecht infectiepreventie enantibioticaresistentie als speerpunt voor haar beleid geno-men. Het is ook van groot belang dat hiervoor voldoendekennis in ziekenhuizen en verpleeghuizen is. Op dit momenthoudt de inspectie natuurlijk ook thematisch toezicht opinfectiepreventie maar je ziet dat vooral in verpleeghuizendeze kennis, ook onder werknemers, nog onvoldoende is.Daarom is het van belang dat een aantal randvoorwaardengoed op orde komen. Mijn vraag aan de minister is of zijdat ook met spoed wil bevorderen. Daarom de volgendemotie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat infectiepreventie in zorginstellingen vangroot belang is om het optreden en de verspreiding vaninfecties te voorkomen;overwegende dat in het beleid tegen antibioticaresistentieinfectiepreventie een belangrijk onderdeel is;constaterende dat in een aantal instellingen voor langdurigezorg het niveau van infectiepreventie niet toereikend is;constaterende dat zowel ziekenhuizen als zorginstellingenzich niet houden aan de norm voor het aantal deskundigeninfectiepreventie en arts-microbiologen;verzoekt de minister, ervoor te zorgen dat ziekenhuizen enverpleeghuizen zich houden aan de nieuwe norm voor hetaantal deskundigen infectiepreventie en arts-microbiologen,die de Vereniging voor Infectieziekten, de NederlandseVereniging voor Medische Microbiologie, de Verenigingvoor Hygiëne en Infectiepreventie in de Gezondheidszorg,de Vereniging van specialisten in ouderengeneeskunde ende WIP (werkgroep infectiepreventie) hebben vastgesteld,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bruins Slot. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 97 (32620).36-4-112 december 2013TK 36AntibioticaresistentieTweede Kamer De heer Van Gerven (SP):Voorzitter. In de afgelopen uitzending van Brandpunt heb-ben wij kunnen zien hoe erg de gevolgen zijn als eenbesmetting optreedt met de gevaarlijke CRE-bacteriën. Dezebacteriën zijn zo resistent dat daartegen geen enkel antibi-oticum effectief is. Experts als epidemioloog Kluytmansdenken dat het slechts een kwestie van tijd is voordat dezebacteriën in het Nederlandse voedsel opduiken. Samen metcollega Schouw heb ik hierover al schriftelijke vragenopgesteld en ingediend. Ik verzoek de minister om hier heelserieus en spoedig naar te kijken en om te onderzoekenwat de mogelijkheden zijn voor een nultolerantie van dezebacteriën in Nederlands voedsel, het voedsel dat wij hierop tafel krijgen.Wij zijn ook voor een verbod op antibiotica van de derdeen vierde generatie voor de veehouderij, om te voorkomendat deze antibiotica onbruikbaar worden voor mensen. Hetkabinet wil hier niet aan en verplicht slechts een gevoelig-heidstest. Wij hebben de laatste cijfers van de reductiegezien en die zijn toch niet bevredigend. Is de minister hetmet de SP eens dat een zeer grote reductie van 95% vanalle antibiotica van de derde en vierde generatie absoluutnoodzakelijk is om resistentie te voorkomen? Is zij bereidom op dat percentage in te zetten?De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Schippers:Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor hun bijdrage. Hetis een gedeelde ambitie van Kamer en kabinet om ervoorte zorgen dat de antibioticaresistentie wordt teruggedron-gen. Helaas weten wij ook allemaal dat daar een lange ademvoor nodig is. Dit is geen Nederlands probleem, maar eenwereldwijd probleem. In heel veel landen in Europa kun jenog gewoon antibiotica krijgen zonder recept. Er is dus nogheel wat te doen.Mevrouw Ouwehand sprak over de schimmels. Het is nietzo dat het kabinet niks wil doen. Het kabinet doet momen-teel via het ministerie van I en M een onderzoek naar deresistentie van die schimmels. Zodra dat onderzoek af is,zal de staatssecretaris van I en M dat zo snel mogelijk naarde Kamer sturen. Op basis daarvan kunnen wij dan bekijkenof er een plan van aanpak nodig is. Het lijkt mij de moeitewaard om deze motie aan te houden en te bekijken wat eruit dat onderzoek komt, zodat wij op basis daarvan eventu-eel actie kunnen ondernemen of niet.Mevrouw Ouwehand (PvdD):De minister doet nu alsof het kabinet in alle redelijkheidwel aan de slag is met die resistentie, maar die vlieger gaatintussen niet meer op. Wij zouden het onderzoek al voorde zomer krijgen. Het is nu bijna kerst. Het plan van aanpakis drie jaar geleden al beloofd. De Radboud Universiteitwaarschuwt omdat zij mensen ziet overlijden vanwege dieresistente schimmels. Intussen laat het kabinet gewoon toedat gevaarlijk landbouwgif eerst longoedeem bij mensenkan veroorzaken en dat de schimmelbestrijder vervolgensnog eens ervoor zorgt dat mensen niet kunnen wordenbehandeld voor dat longoedeem. Het is nu wel een keertijd voor actie. Ik stel voor dat de minister de motie omarmt.Wij vragen om een plan van aanpak binnen zes maanden.Ik mag hopen dat het onderzoek in de tussentijd gereed is.Dat zou ervan getuigen dat het kabinet wel actie onder-neemt. Anders schuift het gewoon weer weg.Minister Schippers:Wij verschillen daarover van mening. Ik vind het belangrijkdat ik eerst een onderzoek heb op basis waarvan ik eventu-eel maatregelen neem. Ik weet dan ook waar ik dat het bestkan doen. Ik wacht echt het onderzoek af, dat plaatsvindtonder verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van Ien M. Op basis daarvan zal ik de Kamer informeren overwat wij gaan doen. Ik ontraad dus de motie.De voorzitter:De motie is ontraden.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Heeft de minister enig idee wanneer dit onderzoek klaar is?Minister Schippers:Dat weet ik niet, maar ik kan het wel opzoeken. Ik denk dathet heel snel kan. Ik neem aan dat de anderen het weten;ik zal de Kamer erover informeren.Mevrouw Bruins Slot verzoekt mij, ervoor te zorgen datiedereen zich aan de normen houdt. Ik kan niet anderszeggen dan dat deze motie een ondersteuning van beleidis. De inspectie doet thematisch onderzoek op dit terreinen komt naar mijn weten zeer binnenkort met de resultatenvan dat thematische onderzoek. Ik zal de Kamer daarovernader informeren, mochten er dingen in zitten die tot nadereactie nopen. Deze motie zie ik dus als ondersteuning vanbeleid.De voorzitter:Dus oordeel Kamer, lijkt mij.Mevrouw Bruins Slot (CDA):Wat denkt de minister zelf nog te kunnen doen om tebevorderen dat men zich in het veld aan de norm gaathouden? Zeker in verpleeghuizen loopt men nog ontzettendachter. Daar neemt de problematiek van de antibioticaresis-tentie enorm toe.Minister Schippers:Daarom ben ik heel blij dat de inspectie binnenkort met datthematische onderzoek komt. De hygiëniste is onderdeelvan dat thematische onderzoek. Als daaruit dingen komendie tot actie nopen, dan zal ik dat niet laten. Dat geldt voorverpleeghuizen en dat geldt voor ziekenhuizen. De zakenmoeten gewoon op orde zijn. Als er normen worden vast-gesteld, is dat niet voor de flauwekul en moeten die wordennageleefd. Mocht het inspectierapport aanknopingspuntenbieden, dan zal de Kamer nog meer van mij horen.Dan de heer Van Gerven. De uitzending van Brandpunt hebik ook gezien. Ik vond het een zeer informatief en goedprogramma, dat ook goed de urgentie van de problemen36-4-212 december 2013TK 36AntibioticaresistentieTweede Kamer aantoonde. Helaas, want ik zou willen dat het niet zouhoeven. Wij zien deze bacteriën — de heer Van Gervennoemde CRE, maar de Klebsiellabacterie is er ook een —echt als dreiging voor de volksgezondheid. Wij hebben hetRIVM opdracht gegeven om een integraal advies over dezeproblematiek op te stellen. Humane en veterinaire expertszullen onder leiding van de directeur van het LandelijkCentrum voor Infectieziektenbestrijding van het Rijksinsti-tuut voor Volksgezondheid en Milieu in gezamenlijkheidwerken aan dit advies. De experts en ook ik maken onszorgen over de mogelijkheid dat deze bacterie in de voed-selketen terechtkomt. Deze problematiek zal ook onderdeelzijn van het advies. Ik verwacht dit uitgebreide advies overdrie maanden. Naar aanleiding daarvan kunnen wij deKamer nader informeren over wat wij gaan doen met hetadvies.De heer Van Gerven (SP):Ik had aangedrongen op spoedige beantwoording van devragen. Stel dat wij morgen de CRE, die superbacterie, ineen voedselproduct aantreffen. Dat is niet onmogelijk; inandere landen is die al aangetroffen. Moet dan het voedselonmiddellijk uit de schappen? Welk noodscenario is er? Ikhoef alleen maar de kwestie met Foppen en de zalm inherinnering te brengen, waarin het lang heeft geduurdvoordat de overheid optrad. Duizenden mensen zijn toenziek geworden en een aantal mensen is zelfs overleden. Datwil je toch niet meemaken. Wat kunnen we doen aan pre-ventie in de tijd dat we nog geen uitgekristalliseerd ant-woord hebben, misschien met een soort noodscenario?Hoe voorkomen we dat het uit de hand loopt?Minister Schippers:De heer Van Gerven zegt dat het met de salmonella langheeft geduurd, maar de Onderzoeksraad Voor Veiligheidheeft aangegeven dat het heel moeilijk was om de bron tevinden. Ik vond het rapport van de Onderzoeksraad VoorVeiligheid een heel degelijk en nuttig rapport met heel veelgoede aanbevelingen, die we zeker zullen opvolgen. Als ernu zoiets gebeurt, zullen we natuurlijk meteen maatregelennemen. Het punt is alleen dat wij wel moeten weten waariets vandaan komt. Er worden dan een heleboel deskundi-gen ingezet om het zo snel mogelijk op te sporen. Het isvan ongelooflijk groot belang dat uit het onderzoek dat hetRIVM met de experts gaat doen, goede adviezen voortko-men over de wijze waarop we hiermee moeten omgaan.Daar is een hele keten voor nodig, net zoals bij zoönosen,waarbij we het nu vrij goed hebben geregeld, het geval is.In het RIVM-advies verwacht ik dus adviezen over de wijzewaarop we hiermee moeten omgaan en wat er dan allemaalprecies moet gebeuren. Wij krijgen dat onderzoek binnendrie maanden. Deze bacteriën zijn met name gevaarlijk voorzieke mensen. Gezonde mensen zullen er niet zoveel lastvan hebben, maar zieke mensen wel. Totdat ik het RIVM-advies heb gekregen, gaat in deze gevallen de normaleprocedure bij de NVWA van start. De NVWA onderneemtdan actie. Misschien komt het RIVM wel met specifiekeaandachtspunten. Die kunnen we dan meenemen. Totdatdit is gebeurd, volgen we de standaardprocedure bij deNVWA, die erbovenop zal zitten.De voorzitter:Een korte vraag, mijnheer Van Gerven, en een kort ant-woord, minister.De heer Van Gerven (SP):Bij de zalmkwestie was de bron op een gegeven momentbekend, maar heeft het toch nog dagen geduurd voordater een total recall plaatsvond en het product uit de schappenwerd gehaald. Wil de minister het volgende toezeggen? Alswe een product vinden waarin de superbacterie zit, geldter een systeem van nultolerantie en wordt het product zosnel mogelijk uit de schappen gehaald.Minister Schippers:De procedure van de NVWA die nu wordt gevolgd, zal danook worden gevolgd. Wel heeft de Onderzoeksraad VoorVeiligheid een aantal aanbevelingen gedaan aan de NVWAover zaken die beter kunnen, ook in relatie tot de detailhan-del, waar het beter kan. De salmonellakwestie was geennationale crisis en dus was de NVWA in charge. Daaroveris een aantal aanbevelingen gedaan. Het is de bedoelingdat de NVWA die zo snel mogelijk opvolgt en ze bij eennieuwe crisis toepast, wat voor crisis dat ook moge zijn.Voorzitter. Ten aanzien van de derde en vierde generatieben ik van mening dat we deze zo min mogelijk moetengebruiken in de veehouderij, alleen als het echt niet anderskan. Als 95% het minimum is, ben ik daarvoor. Als het 97%is, ben ik daarvoor. We moeten dit echt op inhoud zien terugte dringen. Overigens krijg ik net het bericht dat de briefover het schimmelrapportonderzoek de Kamer mogelijknog voor de kerst zal bereiken.De voorzitter:Is dat snel of niet, mevrouw Ouwehand?Minister Schippers:Ik doe het onderzoek niet zelf. Ik heb ernaar laten informerenen heb vernomen dat het mogelijk is.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Dat is hartstikke snel, maar het is wel "mogelijk". Ik beraadme nog even over de motie, want ik geloof dat de Partij vande Arbeid-fractie er warme belangstelling voor had. U hoortvoor de kerst nog van ons, voorzitter.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Dank u wel. Wij stemmen dinsdag over de moties. Dat zijnniet alleen de twee ingediende moties, maar ook de motie-Ouwehand die dateert van 2 juli. Ik dank de minister voorhaar aanwezigheid.De vergadering wordt van 10.33 uur tot 10.45 uur geschorst.36-4-312 december 2013TK 36AntibioticaresistentieTweede Kamer