Antwoord op vragen van de leden Bamenga en Paternotte over het bericht 'Etnische zuiveringen in Darfur en mogelijk zelfs genocide, stelt Human Rights Watch'

Brontekst

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–2024Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden1921Vragen van de leden Bamenga en Paternotte (beiden D66) aan de Ministersvoor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en vanBuitenlandse Zaken over het bericht «Etnische zuiveringen in Darfur enmogelijk zelfs genocide, stelt Human Rights Watch» (ingezonden 13 mei 2024).Antwoord van Minister Bruins Slot (Buitenlandse Zaken), mede namens deMinister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen5 juni 2024).Vraag 1Bent u bekend met het rapport «The Massalit Will Not Come Home» vanHuman Rights Watch?1, 2Antwoord 1Ja.Vraag 2Onderschrijft u de conclusie van Human Rights Watch dat in het westen vanDarfur sprake is van etnische zuivering? Zo nee, waarom niet?Antwoord 2Het kabinet is zeer bezorgd over de situatie in Darfur. De feiten zoals die inhet Human Rights Watch rapport worden beschreven, wijzen erop dat wordtgeprobeerd door geweld en intimidatie personen van bepaalde groepen uithet gebied te verwijderen. Het is niet aan het kabinet hier een kwalificatie aante verbinden.Vraag 3Bent u bereid de aanbevelingen van Human Rights Watch op te volgen en inde relevante gremia te pleiten voor sancties tegen commandanten enmilitieleiders die verantwoordelijk zijn voor misdaden tegen de menselijkheiden oorlogsmisdaden in West-Darfur? En bent u bereid te pleiten voor1Human Rights Watch, mei 2024, ««The Massalit Will Not Come Home», Ethnic Cleansing andCrimes Against Humanity in El Geneina, West Darfur, Sudan», www.hrw.org/report/2024/05/09/massalit-will-not-come-home/ethnic-cleansing-and-crimes-against-humanity-el2NOS.nl, 8 mei 2024, «Etnische zuiveringen in Darfur en mogelijk zelfs genocide, stelt HumanRights Watch», nos.nl/artikel/2519827-etnische-zuiveringen-in-darfur-en-mogelijk-zelfs-genocide-stelt-human-rights-watch ah-tk-20232024-1921ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel1 uitbreiding van het wapenembargo en sancties voor individuen en bedrijvendie het wapenembargo schenden? Zo nee, waarom niet?Antwoord 3Mede op initiatief van Nederland wordt momenteel in EU-verband uitbreidingvan sancties, onder andere tegen commandanten verantwoordelijk voormensenrechtenschendingen in West-Darfur, voorbereid en besproken. Hetdoel van de sancties is het verder onder druk zetten van beide strijdendepartijen en daarmee het geweld een halt toe te roepen. Daarbij wordt detiming van sancties en het niveau waarop sancties worden ingesteldmeegewogen, zodat het bemiddelingspogingen niet belemmert, maar juistversterkt.De VN-Veiligheidsraad heeft op 8 maart 2024 het mandaat van het panel vandeskundigen dat zijn sanctiecomité voor Soedan moet bijstaan, verlengd tot12 maart 2025. De Raad besloot tegelijkertijd om de sanctieregeling (waaron-der wapenembargo Darfur) tegen Soedan te bevestigen en te verlengen tot12 september 2024. Voor die tijd moeten eventuele nieuwe sancties wordenverkend.Nederland onderhoudt contact met gelijkgezinde landen in deVN-Veiligheidsraad, waaronder het VK (penvoerder) en met EU lidstaten overde mogelijkheid van uitbreiding van huidige sancties. Deze zullen zoalsgebruikelijk afhankelijk zijn van de dynamiek in de Veiligheidsraad.Vraag 4Kunt u garanderen dat er geen Nederlands of Europees ontwikkelingsgeldterechtkomt bij de strijdende partijen, zoals eerder het geval was in verbandmet de rol die de RSF speelde in het bewaken van de grenzen?Antwoord 4Sinds de staatsgreep van 2021 lopen de ontwikkelingsprogramma’s inSoedan uitsluitend via iNGO’s, private sector en multilaterale kanalen. Er gaatgeen directe OS-financiering naar de de facto overheid, noch naar de RSF.Vraag 5Bent u in gesprek met het Internationaal Strafhof over de situatie in Soedanen bereid de politieke en praktische steun te bieden die nodig is om hetonderzoek af te ronden? Kunt u daarnaast toezeggen alle mogelijke diploma-tieke middelen in te zetten om te zorgen dat alle partijen medewerkingverlenen aan het onderzoek?Antwoord 5Ja, Nederland is in gesprek met het Internationaal Strafhof over de situatie inSoedan en is bereid, met inachtneming van de onafhankelijkheid van hetStrafhof, om waar mogelijk politieke en praktische steun te bieden om hetonderzoek van het Strafhof naar de situatie in Darfur te faciliteren. Nederlandbenadrukt in diverse fora en in bilaterale contacten het belang van hetinvesteren in accountability, waaronder het onderzoek van het InternationaalStrafhof. Daarnaast heeft Nederland in de afgelopen jaren door middel vaneen vrijwillige bijdrage van in totaal 6 miljoen euro een bijdrage geleverd aande versterking van de algehele onderzoekscapaciteit van het Strafhof. Metbehulp van deze vrijwillige bijdrage heeft het Parket van de Aanklager ondermeer geïnvesteerd in nieuwe ICT-voorzieningen ten behoeve van debewijsgaring, die ook voor dit onderzoek kunnen worden gebruikt.Vraag 6Bent u bereid zich in te zetten voor het uitbreiden en verlengen van deIndependent International Fact-Finding Mission for the Sudan, in lijn met deaanbeveling van Human Rights Watch?Antwoord 6Het is van groot belang dat de Fact Finding Mission (FFM) het mandaat kanuitvoeren dat door de Mensenrechtenraadresolutie van 11 oktober 2023 isingesteld. Door de VN-liquiditeitscrisis is het Bureau van de Hoge Commissa-ris voor de Mensenrechten (OHCHR) echter hard geraakt en is het werk vanonderzoeksmechanismen, zoals van de FFM Sudan en Special Procedures inhet gedrang gekomen. De FFM is intussen wel operationeel en conform hetTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel2 mandaat zal de FFM tijdens de zitting van de Mensenrechtenraad in juni eenmondelinge update geven van hun werkzaamheden. Nederland zal zichinzetten voor verlenging van het mandaat van de FFM. Onderhandelingenhierover zijn voorzien tijdens de septemberzitting van de Mensenrechtenraaddit jaar. Nederland geeft verder een bijdrage aan OHCHR voor ondersteuningvan accountability-mandaten, en roept ook andere landen op dat te doen.Vraag 7Deelt u de zorgen over gebrekkige toegang tot alle relevante gebieden in hetkader van de Fact-Finding Mission en het gebrek aan toegang voor journalis-ten en hulpverleners? Zo ja, welke rol kan Nederland – zowel individueel alsin Europees of internationaal verband – spelen in het verbeteren van dezetoegang?Antwoord 7Die zorgen deel ik. Nederland steunt daarom onder andere een lokale mediaorganisatie om onafhankelijk nieuws te brengen. Ook steunt Nederlandorganisaties die mensenrechtenverdedigers helpen en die ondersteunen bijhet monitoren en documenteren van mensenrechtenschendingen. Wat betreftde Fact Finding Mission wordt verwezen naar het antwoord op vraag 6. DeEU heeft afgelopen jaar een sanctieregime aangenomen waarop momenteel 6bedrijven gelist staan die hebben bijgedragen aan mensenrechtenschendin-gen in Soedan. Zoals vermeld bij vraag 3, wordt momenteel in EU-verbanduitbreiding van sancties voorbereid en besproken.Vraag 8Op welke manier zet Nederland druk op het naleven van resolutie 2724 (2024)van de VN Veiligheidsraad om ervoor te zorgen dat alle belemmeringenworden weggenomen en volledige, snelle, veilige en ongehinderde humani-taire toegang mogelijk te maken, ook over de grenzen heen, en te voldoenaan verplichtingen op grond van het internationaal humanitair recht?3Antwoord 8Tijdens de humanitaire conferentie in Parijs van 15 april jl., georganiseerddoor Frankrijk en de EU met deelname van de Minister voor BuitenlandseHandel en Ontwikkelingssamenwerking, is een declaration of principlesondertekend waarin o.a. wordt opgeroepen humanitaire toegang te verbete-ren. Nederland zegde EUR 10 miljoen extra toe aan het World Food Pro-gramme als onderdeel van een totaalpakket van EUR 80 miljoen aan Soedanen buurlanden. De EU zet zich in voor verbetering van humanitaire toegangvia diplomatieke inzet van met name de EU Speciaal Gezant voor de Hoornvan Afrika. Daarnaast is Nederland in gesprek met verschillende VNorganisaties, waaronder World Food Programme en de Food and AgricultureOrganization, in New York, Geneve en Rome om de urgentie van de situatiete benadrukken, inspanningen waar mogelijk te vergroten, en mogelijke actieste identificeren en coördineren.De EU heeft op 12 april jl. een verklaring uitgebracht waarin ook wordtopgeroepen het geweld te staken en humanitaire hulp toe te laten. Hierin istevens gerefereerd aan het EU sanctie-regime, waarin het blokkeren vanhumanitaire hulp een criterium is voor listing. Op 13 mei jl. heeft de EU bijmonde van de Hoge Vertegenwoordiger van de EU een verklaring gepubli-ceerd naar aanleiding van gevechten in Noord-Darfur waarbij wederomdezelfde oproep wordt gedaan.Vraag 9Op welke manier kan Nederland bijdragen aan het hervestigen van de meestkwetsbare vluchtelingen?Antwoord 9Hervestiging gebeurt op voordracht van de VN Vluchtelingenorganisatie(UNHCR) vanuit een land van eerste opvang. UNHCR selecteert daarvoor demeest kwetsbare vluchtelingen en draagt hen voor. Om in aanmerking te3UN News, 8 maart 2024, «Security Council calls for immediate cessation of hostilities inSudan», news.un.org/en/story/2024/03/1147432Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel3 komen voor hervestiging naar Nederland moet een persoon daarnaast opgrond van het geldende nationale asielbeleid in aanmerking komen voor eenverblijfsvergunning.Op dit moment geldt een besluit- en vertrekmoratorium (BVM) voorasielzoekers afkomstig uit Soedan, omdat de huidige situatie in Soedan teonduidelijk en instabiel is om adequaat asielbeleid te kunnen opstellen. Aande hand van het binnenkort te verschijnen Ambtsbericht Soedan zal hetland-gebonden asielbeleid voor Soedan opnieuw bezien worden. Zolang hetbesluit- en vertrekmoratorium geldt, kan de beoordeling van asielaanvragenniet worden gemaakt en is het niet mogelijk om Soedanezen te hervestigen4.Het geldende besluit- en vertrekmoratorium zal op 8 juli 2024 van rechtswegeverlopen. Het vertrekmoratorium kan niet meer verlengd worden gelet op demaximale termijn. Zodra het BVM wordt opgeheven en weer kan wordenbeslist op asielverzoeken van Soedanezen, kunnen Soedanezen ook weerdoor UNHCR worden voorgedragen voor hervestiging naar Nederland.Vraag 10Welke steun biedt Nederland aan de opvang van Soedanese vluchtelingen inde omringende landen? Hoe kan deze steun worden verbeterd zodatvluchtelingen humaan en met toekomstperspectief kunnen worden opgevan-gen?Antwoord 10Nederland financiert humanitaire partners (VN, Rode Kruis/ICRC en NGO’svan de Dutch Relief Alliance/DRA) die werkzaam zijn in Soedan en in debuurlanden waar vluchtelingen en terugkeerders opgevangen worden.Nederland heeft in april besloten tot een extra bijdrage aan WFP van EUR10 miljoen voor de crisis in Soedan en WFP zal deze bijdrage deels in Tsjaadinzetten voor de opvang van Soedanese vluchtelingen. Ook heeft DRA EUR3 miljoen vrijgemaakt voor een acute response in het Oosten van Tsjaad.Nederland is daarnaast een van de grootste donoren van het CentralEmergency Response Fund (CERF) dat voor steun aan Soedanese vluchtelin-gen al USD 10 miljoen vrijmaakte voor Zuid-Soedan en USD 15 miljoen voorTsjaad.Door middel van het door Nederland gefinancierde PROSPECTS partnerschapwordt daarnaast steun geboden aan Soedanese vluchtelingen in Egypte enEthiopië. Dit partnerschap biedt vluchtelingen perspectief in hun gastlandendoor sociale en juridische bescherming, onderwijs, werk en kritieke infrastruc-tuur (WASH, huisvesting). Recentelijk is een tweede fase van PROSPECTSgestart met een verhoogd budget voor de periode 2024 -2027.4Brief aan de Tweede Kamer d.d. 19 december 2023 inzake (verlenging) Besluit- en vertrekmora-torium Sudan, Kamerstuk 19 637, nr. 3182Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel4

Versie 2d3f2ca167a2e5c5cc92aac055ecab3dc7d88b232d68cde00be2beced380c1fb · Officiële bron.