Verkoop Abellio Duitsland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 165Deelnemingenbeleid rijksoverheidNr. 421 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 april 2024Graag informeer ik u over de verkoop van Abellio Duitsland door NS. NSis vorig jaar tot de conclusie gekomen dat de Duitse activiteiten niet meerpassen bij de strategie van de onderneming en heeft hiervoor een kopergezocht en gevonden. Aangezien verkoop van Abellio Duitsland eenbesluit van principiële aard is, heeft NS mij als aandeelhouder hiervoorgoedkeuring gevraagd. Ik heb ingestemd met de verkoop van AbellioDuitsland, omdat er beperkte toegevoegde waarde voor de publiekebelangen (meer) is en er wel substantiële risico’s mee gemoeid gaan. Iklicht dat in deze brief nader toe. Aangezien onderliggende beslisnota’sveel bedrijfsvertrouwelijke informatie bevatten liggen deze vertrouwelijkter inzage1.Op 22 maart 2024 heb ik uw Kamer al vertrouwelijk geïnformeerd over deaanstaande verkoop van Abellio Duitsland.2 Reden van vertrouwelijkheidwas dat de definitieve overeenkomst nog niet was getekend en definanciële voorwaarden rondom de verkoop bedrijfsvertrouwelijk zijn. Op5 april 2024 hebben NS en koper BeNEX de aandelenkoopovereenkomstgetekend onder het voorbehoud van externe goedkeuringen van o.a. delokale autoriteiten, waarna zij op 23 april 2024 de lokale autoriteiten en hetpersoneel hierover hebben geïnformeerd. Daarom kan ik de verkoop nuook publiekelijk met uw Kamer delen.Achtergrond AbellioNS was met dochteronderneming Abellio sinds 2003 actief in het VerenigdKoninkrijk (Abellio UK) en sinds 2008 in Duitsland (Abellio Duitsland). Debuitenlandse activiteiten van NS dienden oorspronkelijk drie doelen: earn,learn, prepare. Na het verschaffen van startkapitaal dienden gerealiseerdewinsten van Abellio terug naar NS Groep te vloeien en zo ten goede te1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt TweedeKamer2Kamerstukken II 2023–2024, 28 165, nr. 419. kst-28165-421ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 165, nr. 4211 komen aan de Nederlandse belastingbetaler. Daarnaast kon NS deervaring in het buitenland gebruiken om de kwaliteit voor de Nederlandsereiziger te verbeteren. Tot slot kon NS dankzij de ervaringen die Abellioopdoet met biedingen in geliberaliseerde markten, zich beter voorbe-reiden op een verdere liberalisering van de spoormarkt.In 2017 heeft NS haar strategie aangescherpt: de activiteiten van NS in hetbuitenland moeten bijdragen aan het belang voor de Nederlandse reiziger,door betere internationale verbindingen en grensoverschrijdend verkeeren door een positief financieel resultaat. Hiermee werden bovenge-noemde motieven niet relevant meer. De activiteiten van Abellio UKhadden geen meerwaarde voor de Nederlandse reiziger en deze sloten, nade strategiewijziging, niet meer aan bij de strategie van NS. In december2021 is uw Kamer geïnformeerd over de beëindiging van meerdereconcessies van Abellio in het Verenigd Koninkrijk.3 In 2022 is met uwKamer gedeeld dat NS Abellio UK en haar resterende activiteiten heeftverkocht aan het zittende management.4 In 2023 is dit proces afgerond ensindsdien is NS niet meer actief in het Verenigd Koninkrijk.Overwegingen verkoop Abellio Duitsland door NSMijn voorganger heeft uw Kamer op 1 juli 2021 geïnformeerd over hetbesluit tot herstructurering van Abellio Duitsland, gezien de onhoudbarefinanciële situatie van Abellio Duitsland.5 Vervolgens bent u op 28 februari2022 geïnformeerd over de uitkomsten van deze herstructurering.6Na deherstructurering van Abellio Duitsland was de ambitie van NS in eersteinstantie om vanuit de nog lopende concessies te focussen op hetverbeteren van grensoverschrijdende verbindingen en de verbinding metgrote (Duitse) steden. Hiermee zouden ook Nederlandse reizigers gebaatzijn. De directie van NS heeft echter inmiddels geconcludeerd dat deactiviteiten van Abellio Duitsland ook op termijn onvoldoende kunnenbijdragen aan de Nederlandse publieke belangen.Verder verslechterende marktomstandigheden in de Duitse spoormarktzorgen daarnaast voor veel operationele en financiële onzekerheid enrisico’s voor NS. Dit wordt onder andere veroorzaakt door achterstalligonderhoud aan het spoor, boetes als gevolg van uitval en werkzaam-heden, personeelstekorten en toenemende kosten voor arbeid enmaterialen. NS acht de kans groot dat door deze risico’s de verliezen vanAbellio Duitsland de komende jaren oplopen.De overgebleven activiteiten van Abellio Duitsland zijn hierdoor niet meerin lijn met de strategie van NS en brengen verdere financiële risico’s metzich mee. NS is daarom vorig jaar gestart met onderzoeken hoe AbellioDuitsland kon worden afgestoten. Recent heeft NS een definitieveovereenkomst met koper BeNEX getekend over de verkoop van AbellioDuitsland. De financiële voorwaarden rondom deze verkoop (inclusief deverkoopprijs) zijn bedrijfsvertrouwelijk. Naar verwachting worden deactiviteiten van Abellio Duitsland in het derde kwartaal 2024 aan de koperovergedragen.3Kamerstukken II 2021–2022, 28 165, nr. 356.4Kamerstukken II 2021–2022, 28 165, nr. 372.5Kamerstukken II 2020–2021, 28 165, nr. 354.6Kamerstukken II 2021–2022, 28 165, nr. 368.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 165, nr. 4212 Beoordeling aandeelhouderIn de Nota Deelnemingenbeleid 2022 (Nota) is de houding van de staatrondom buitenlandse activiteiten van deelnemingen aangescherpt.7 In deNota wordt benoemd dat de staat kritisch kijkt naar (nieuwe) buitenlandseactiviteiten die slechts indirect bijdragen aan het publiek belang. Deindirecte bijdrage moet in dergelijke gevallen duidelijk, concreet enovertuigend aangetoond worden door de deelneming. Daarvan is in ditgeval geen sprake (meer). Abellio Duitsland speelt geen rol in hetgrensoverschrijdend treinvervoer of internationale verbindingen tussenNederland en Duitse steden en heeft onvoldoende toegevoegde waardevoor de Nederlandse treinreiziger. Het afstoten van Abellio Duitsland isdus in lijn met het deelnemingenbeleid.NS heeft ook beoordeeld of een alternatief scenario tot een beter resultaatzou leiden. Dat is volgens NS niet het geval. Als NS Abellio Duitsland nietzou verkopen, zal NS waarschijnlijk pas over enkele jaren de Duitse marktkunnen verlaten aangezien twee concessies pas in 2030 aflopen. Hierdoorblijft NS bloot staan aan de substantiële risico’s van de Duitse spoormarkten ontstaat het risico dat het management en het personeel zal vertrekkenaangezien er geen zicht is op nieuwe concessies. Dit kan weer negatievegevolgen hebben voor het bedrijf en de financiële resultaten.Vanwege de beperkte toegevoegde waarde voor de publieke belangen, deafwezigheid van financieel goede alternatieven en de kans dat deverliezen van Abellio Duitsland de komende jaren verder oplopen door degrote financiële en operationele risico’s, heb ik ingestemd met de verkoopvan Abellio Duitsland.Financiële impact verkoopIn de Kamerbrief van 28 februari 2022 is gedeeld dat Abellio Duitslandvanaf de oprichting tot de herstructurering in 2021 een verlies hadgeleden van tot dan toe € 366 miljoen. Daarboven zou mogelijk nog eenadditioneel verlies vanuit de insolventieprocedure komen.Inmiddels verwacht NS dat het totaal verlies na verkoop van AbellioDuitsland uitkomt op circa € 475 miljoen sinds de start in 2008. Deafwaardering van € 121 miljoen die NS in het boekjaar 2023 heeft gedaanals gevolg van de genoemde verslechterende marktomstandigheden isonderdeel van dit totaal verlies. NS heeft de verliezen vanuit AbellioDuitsland al verwerkt in haar Jaarrekening 2023.Het cumulatief verlies van Abellio Duitsland is teleurstellend. Ditnegatieve financiële resultaat komt door tegenvallende marktomstandig-heden en risico’s waar NS ook in de toekomst mee te maken zou hebbenindien NS Abellio Duitsland niet zou verkopen. Door de verkoop wordt deblootstelling aan deze risico’s gereduceerd en worden de activiteiten vanAbellio Duitsland beëindigd.Het is de inschatting van NS dat na afronding van de verkoop van AbellioDuitsland de totale verliezen van Abellio per saldo uitkomen op eenverlies van circa € 260 miljoen (Duitsland en Verenigd Koninkrijk)aangezien Abellio UK met circa € 215 miljoen winstgevend is geweest.Hierbij is het goed om te benadrukken dat de activiteiten van Abellio en deNederlandse activiteiten binnen de Hoofdrailnet-concessie(HRN-concessie) gescheiden boekhoudingen kennen en een eigen7Kamerstukken II 2021–2022, 28 165, nr. 370.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 165, nr. 4213 verantwoording. Bovendien liggen de tariefkaders binnen de afsprakenvan HRN-concessie vast. Volgens deze afspraken mag NS de prijzen voorbepaalde soorten vervoersbewijzen alleen verhogen met de te verwachteinflatie voor het aankomende jaar en de aanpassing van de gebruiksver-goeding aan ProRail.8 Daarnaast is bij het komen tot financiële afsprakenrondom de nieuwe HRN-concessie enkel gekeken naar het benodigderendement van de HRN-concessie waarvoor NS de nieuwe HRN-concessieop een financieel verantwoorde manier kan uitbaten. De verliezen vanuitAbellio Duitsland hebben geen rol gespeeld bij de besluitvorming rondomde nieuwe HRN-concessie. Daarmee draaien de Nederlandse reizigers nietop voor de buitenlandse verliezen van NS.Wel hebben de buitenlandse verliezen gezorgd voor aantasting van definanciële positie van NS Groep doordat verliezen uiteindelijk ten kostegaan van het eigen vermogen. NS dient de financiële buffers weer op tebouwen om voorbereid te zijn op mogelijke toekomstige tegenvallers. Hetis daarom belangrijk dat NS blijft werken aan een financieel gezondebedrijfsvoering en daarbij scherp op de kosten let, onder meer met hetaangekondigde besparingsprogramma.Voor de Rijksbegroting heeft de verkoop geen directe gevolgen. Vanwegede verslechterde financiële positie van NS als gevolg van de coronacrisiskeert NS sinds 2020 geen dividend uit aan de Nederlandse staat. NS zalweer dividend uitkeren als de solvabiliteit weer is hersteld. Mede door destructurele effecten van COVID-19 op het reizigersgedrag en de sterkgestegen kosten door inflatie worden de komende jaren nog geendividenduitkeringen verwacht.Tot slotMet de verkoop van Abellio Duitsland komt er een eind aan de buiten-landse activiteiten van NS die een beperkte bijdrage hebben aan hetbelang van de Nederlandse reiziger. Ik vind het goed dat de focus van NSmet vervoer op het hoofdrailnet, grensoverschrijdend verkeer enverbindingen vanuit Nederland met Europese steden weer volledig terugis op de Nederlandse reiziger.De Minister van Financiën,S.P.R.A. van Weyenberg8Dit geldt voor de binnenlandse enkele reizen voltarief tweede klas, binnenlandse jaar- enmaandtrajectkaarten tweede klas en het NS-deel van de OV-jaarkaart tweede klas.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 165, nr. 4214