Verslag informele EU Gezondheidsraad van 23 en 24 april 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202421 501-31Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,Volksgezondheid en ConsumentenzakenNr. 749 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 juni 2024Hierbij bied ik u het verslag van de informele EU Gezondheidsraad van 23en 24 april 2024 aan.De Minister voor Medische Zorg,P.A. Dijkstra kst-21501-31-749ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7491 Verslag informele EU Gezondheidsraad, 23–24 april 2024 Op 23 en 24 april jl. heb ik deelgenomen aan de informele EU Gezond-heidsraad in Brussel. Met deze brief informeer ik uw Kamer over hetverloop van de Raad.Gedachtewisseling over zorgarbeidsmarktproblematiek en een integraleEU Health Workforce StrategyHet Belgisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie nodigdede lidstaten uit om tijdens deze gedachtewisseling te spreken over dewenselijkheid van een alomvattende EU-strategie voor gezondheidszorg-personeel (EU Health Workforce Strategy), met aandacht voor o.a.opleidingen, personeelsplanning en een verbeterd regelgevend kader, omtegemoet te komen aan de veranderende behoeften van nationalezorgstelsels.Alle lidstaten benoemden de urgentie van het tekort aan gezondheids-zorgpersoneel met het oog op de gezondheidsuitdagingen van detoekomst. Opleiding, werving, juiste inzet, behoud en heractivatie vangezondheidszorgpersoneel werden belicht als belangrijke thema’s om dittekort tegen te gaan. Verschillende lidstaten noemden daarnaast hetbelang van (onderzoek naar) een systeem om vraag en aanbod vangezondheidszorgpersoneel, en de mobiliteit van personeel, op Europeesniveau te monitoren. Ten slotte werden preventie en zelfzorg genoemd alsbelangrijke factoren om de vraag naar zorg te verlichten, en werd doorenkele lidstaten benadrukt dat zorgarbeidsmarkttekorten niet op zichzelfkunnen worden gezien, aangezien tekorten ook in veel andere sectorenvoorkomen. Zij gaven aan dat er creatieve en flexibele oplossingen zullenmoeten worden gevonden om concurrentie met andere sectoren tevoorkomen.Verschillende lidstaten waren van mening dat de huidige Europeseregelgeving, zoals de Beroepskwalificatierichtlijn, niet optimaal faciliteertdat innovatief en flexibel kan worden opgeleid en goed opgeleide mensenop de juiste manier op de juiste plek kunnen worden ingezet. Het isbelangrijk dat de Beroepskwalificatierichtlijn flexibel is en ondersteuningbiedt aan de activiteiten die lidstaten al ondernemen. Het merendeel vande lidstaten pleitte ervoor om de huidige Europese wetgeving metbetrekking tot de zorgarbeidsmarkt te evalueren. Aandachtspunt bij deevaluatie is volgens verschillende lidstaten dat het Europese rechtskadergeen obstakel mag vormen voor bestaande nationale zorgarbeidsmarkt-strategieën of de ontwikkeling hiervan.Ik heb tijdens de Raad benadrukt dat ook in Nederland de zorgvraagharder stijgt dan de economie en beschikbare zorgprofessionals kunnenbijbenen. Daarom is voor een realistische personele houdbaarheid van dezorg een transitie naar anders leren en werken in de sector zorg en welzijnin Europa en Nederland nodig. Ik heb aangegeven dat Nederland ervooropenstaat om met de Commissie en lidstaten te verkennen of, en zo ja opwelke terreinen een gecoördineerde EU-aanpak van toegevoegde waardezou kunnen zijn om het urgente vraagstuk van toenemende personeelste-korten in de zorg te adresseren. De nadruk zou daarbij wat Nederlandbetreft moeten liggen op de uitwisseling van informatie en best practices.Ook heb ik het belang van solidariteit benadrukt, aangezien alle lidstatendezelfde tekorten op de zorgarbeidsmarkt ervaren.De Raad was eenduidig over het belang van Europese samenwerking teraanvulling op het nationale beleid van lidstaten, met oog voor denationale bevoegdheden op het gebied van zorg en voor landenspecifiekeTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7492 oplossingen. De lidstaten waren het erover eens dat de EU een positievebijdrage zou kunnen leveren door middel van technische ondersteunings-instrumenten en waar mogelijk financiële middelen. Ook werd het belangvan uitwisseling van informatie en best practices genoemd, met aandachtvoor ontwikkelingen op het gebied van Artificial Intelligence en digitali-sering. Het merendeel van de lidstaten benadrukte dat daarom eenEU-strategie voor gezondheidszorgpersoneel van toegevoegde waardezou kunnen zijn. De Europese Commissie gaf daarop aan uit te kijken naarde verdere samenwerking met de lidstaten ten aanzien van de ontwik-keling van de strategie.Gedachtewisseling over initiatieven om geneesmiddelentekorten tegen tegaanDe gedachtewisseling over geneesmiddelentekorten werd geopend doorhet Belgisch voorzitterschap en de Europese Commissie, die onder-streepten dat alle Europeanen, waar in de Unie ze ook wonen, rechthebben op beschikbare en betaalbare geneesmiddelen: daarin mag geeneerste- en tweederangs burgerschap ontstaan. Om geneesmiddelente-korten in de Europese Unie op de korte, middellange en lange termijn tevoorkomen en de impact van tekorten te verminderen, heeft de EuropeseCommissie op 24 oktober jl. een mededeling1 met maatregelen gepubli-ceerd. Deze maatregelen, zoals de verkenning van de Critical MedicinesAct door de Europese Commissie, de geplande EU-strategie voor hetaanleggen van voorraden en de rol van gezamenlijke publieke aanbeste-dingen om de leveringszekerheid van geneesmiddelen te versterken, zijntijdens de gedachtewisseling besproken.De Raad sprak grote waardering uit voor de oprichting van de CriticalMedicines Alliance. Deze Alliantie werd na afloop van Raad formeelgelanceerd, met als doel de relevante publieke en private belangheb-benden (overheden, bedrijven en patiënten) samen te brengen omoplossingen voor te stellen om het aanbod van kritieke geneesmiddelen inde EU te versterken, en om geneesmiddelentekorten beter te voorkomen.Tijdens deze lancering heb ik samen met acht andere lidstaten eenmanifest ondertekend als initiatief om een Europese investeringsstrategiete verkennen, hetgeen ik in mijn brief van 16 mei jl.2 nader heb toegelicht.De Europese Commissie lichtte tijdens de Raad toe dat de Alliantie risico’sin toeleveringsketens in kaart kan brengen en adresseren en de samen-werking met derde landen kan versterken. Verschillende lidstaten riepenop om solidariteit ten aanzien van kritieke geneesmiddelen centraal testellen in het werk van de Alliantie.Ik heb tijdens de Raad, in lijn met de kabinetsinzet zoals verwoord in hetBNC-fiche over de Commissiemededeling3 en de moties4 die naaraanleiding van het dertigledendebat van 7 maart jl. zijn aangenomen, ookopgeroepen tot Europese samenwerking en solidariteit tussen lidstaten,bijvoorbeeld door rekening te houden met de impact op andere lidstatenbij het aanleggen van voorraden van kritieke geneesmiddelen. Nationalemaatregelen zoals exportverboden en grote voorraadvorming van de eneop de andere dag kunnen immers druk uitoefenen op de solidariteit dieons dierbaar is.Verder heb ik tijdens de Raad gedeeld dat Nederland blij is met destappen die al door de Commissie zijn genomen en dat Nederland de1COM (2023) 672.2Kamerstuk 29 477, nr. 889.3Kamerstuk 22 112, nr. 3846.4Kamerstuk 29 477, nrs. 871, 872, 875 en 880.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7493 samenwerking ten aanzien van leveringszekerheid van in het bijzondergenerieke geneesmiddelen wil intensiveren, o.a. door middel van deAlliantie. Mede op verzoek van de Kamer, tijdens het Commissiedebatover de informele EU Gezondheidsraad op 17 april jl., heb ik ook gewezenop het potentieel van heruitgifte van geneesmiddelen om de impact vantekorten deels te verzachten.Na de reflectie van lidstaten op hun verwachtingen van de CriticalMedicines Alliance, hebben lidstaten op verzoek van het Belgischvoorzitterschap gedeeld welke informatie zij nuttig zouden vinden in deEU-richtlijnen over overheidsaanbestedingen van geneesmiddelen en hoezij denken over vrijwillige gezamenlijke duurzame prijsbeleidsmaatregelenvoor een beperkt aantal kwetsbare kritieke geneesmiddelen.Veel lidstaten gaven aan open te staan voor vrijwillige samenwerking aanduurzame prijsvorming, waarbij rekening wordt gehouden met verschillentussen lidstaten, zoals bevolkingsomvang en verschillende vergoedingsre-gelingen. Ik heb aangegeven dat in het Nederlandse decentrale stelselgeneesmiddelen, behalve vaccins voor het Rijksvaccinatieprogramma,door ziekenhuizen en zorgverzekeraars worden ingekocht. Verder heb ikaangegeven dat Nederland actief zoekt naar verschillende manieren vaninternationale samenwerking, bijvoorbeeld in Beneluxaverband, en datNederland interesse heeft in het verkennen van gezamenlijke maatregelenop het gebied van vrijwillige duurzame prijsstelling, met oog voor demogelijke negatieve gevolgen van het toepassen van minimumprijzen.Gedachtewisseling over preventie van niet-overdraagbare ziektenGedurende deze gedachtewisseling over preventie vanniet-overdraagbare ziekten stond het Europe’s Beating Cancer Plan (EBCP)centraal. In het EBCP, dat de Commissie begin 2021 presenteerde, heeft deCommissie zich gecommitteerd aan circa veertig concrete acties, die deelsop het gebied van de primaire preventie van kanker liggen. Het gaathierbij o.a. om maatregelen die herziene of nieuwe EU-wetgevingbetreffen, zoals op het terrein van prijs (alcohol- en tabaksaccijns),etikettering, reclame en productvereisten. Deze maatregelen, gericht opde primaire preventie van kanker, komen vaak ook ten goede aan deprimaire preventie van andere niet-overdraagbare ziekten, zoals cardio-vasculaire aandoeningen, luchtwegaandoeningen, dementie en diabetes.Ik heb ingebracht dat ik de inzet van de Europese Commissie voor deimplementatie van het EBCP, en de inzet van het Belgisch voorzitterschapvoor het agenderen van dit onderwerp, zeer waardeer. Ik heb mijnbezorgdheid uitgesproken over het uitblijven van enkele door deCommissie aangekondigde initiatieven op het terrein van primairepreventie. Het gaat dan met name om aangekondigde wetgevingsinitia-tieven op het gebied van alcohol, tabak en voeding, en soft-law initia-tieven, zoals een Raadsaanbeveling en Commissieaanbeveling.Ik heb de Commissie namens het kabinet opgeroepen om voortvarendaan de slag te gaan met de verschillende aangekondigde maatregelen,omdat het kabinet voorstander is van een gecoördineerde en geharmoni-seerde Europese aanpak op het gebied van preventie vanniet-overdraagbare ziekten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-31, nr. 7494