Rapporten monitors en onderzoeken duurzaam voedsel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 532VoedingsbeleidNr. 296 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 februari 2025We willen blijven beschikken over voldoende gezond en veilig voedsel. Ditkabinet zet daarom in op voedselzekerheid en komt in 2025 met eennationale voedselstrategie. Dit vraagt ook om aandacht voor maatschap-pelijke opgaven die er zijn ten aanzien van natuur, milieu en klimaat. In dieopgaven hebben zowel overheid, bedrijfsleven als consument eenbelangrijke rol, zoals bij het tegengaan van voedselverspilling, hetrealiseren van meer transparantie in de keten ten aanzien van verduur-zaming en het stimuleren van een toekomstbestendig voedselaanbod en-consumptie. Mijn voedselbeleid zet hier op in.Met deze brief bied ik uw Kamer een aantal rapporten en onderzoeken aanen informeer ik uw Kamer over een aantal trajecten die de komende tijdworden afgerond, waaronder een evaluatie. In de periode 2022–2025 zijnnamelijk tijdelijk extra middelen beschikbaar gesteld voor het voedsel-beleid. De evaluatie, aangegeven in de Strategische Evaluatie Agenda van2023, brengt inzicht in wat er in deze periode met de inzet bereikt is.Een inhoudelijke appreciatie op het voedselbeleid, inclusief onderstaanderapporten en een reflectie op de uitkomsten van de evaluatie, kan uwKamer na het uitkomen van de evaluatie verwachten.Rapporten, monitors en onderzoekenHet verminderen van voedselverspillingWageningen Universiteit & Research (WUR) heeft het rapport «Climatefootprint of food waste in the Netherlands»1 gepubliceerd. Hierin is deklimaatimpact van voedselverspilling in Nederland in beeld gebracht. Ditis gedaan om de bijdrage die inzet op het tegengaan van voedselverliezenen -verspilling kan leveren aan de klimaatdoelen inzichtelijk te maken. Het12571 Climate footprint of food waste in the Netherlands (wur.nl) kst-31532-296ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 532, nr. 2961 blijkt dat zo’n 5% tot 9% van de totale CO2 uitstoot in Nederland wordtveroorzaakt door voedselverspilling.De voortgang in de ambitie van het kabinet om in 2030 voedselverspillingte halveren ten opzichte van 2015, wordt jaarlijks gemonitord door WURin de Monitor Voedselverspilling. In de meest recente monitor, de update2009–2022, is er een daling van 7% ten opzichte van het voorgaande jaar.U treft de gegevens aan in het meegestuurde rapport en hieruit blijkt ookdat de totale omvang van voedselverspilling in Nederland in 20222.350 kiloton was. Oftewel 134 kilogram per hoofd van de bevolking.In maart 2024 is aan de Kamer toegezegd2, 3 om terug te komen op hoeextra inzet op het tegengaan van voedselverspilling eruit komt te zien, opbasis van onderzoek van WUR naar maatregelen om een versnelling terealiseren. Verschillende acties zijn inmiddels in gang gezet, waarondereen verbeterde monitoring door steeds meer bedrijven en sectoren.Daarnaast is er een landelijke coalitie van supermarkten en levensmidde-lenindustrie gestart om voedselverspilling gerelateerd aan houdbaar-heidsdatums te verminderen. Ik zal hier verder op terugkomen wanneer ikmijn inhoudelijke appreciatie op het duurzaam voedselbeleid met u deel.TransparantieOp 28 januari is een nieuwe versie van het Dashboard DuurzaamheidSupermarkten4 gepubliceerd. Aan deze tweede versie van het Dashboardhebben bijna alle supermarktketens in Nederland gegevens over 2023aangeleverd. Daarnaast is de data van de vijf ketens die al eerdergegevens aanleverden vernieuwd. Het dashboard is ontwikkeld doorWageningen Social & Economic Research, naar aanleiding van de motieSneller/De Groot5. De hierboven genoemde actualisatie is in nauwesamenwerking met de retailsector en maatschappelijke organisaties totstand gekomen.Daarnaast is in het kader van realiseren van meer transparantie oververduurzaming van het voedselaanbod, de Monitor Duurzaam Voedsel20236 door Wageningen Social & Economic Research gepubliceerd. Hierinzijn de consumentenbestedingen aan voedsel met een onafhankelijkduurzaamheidskeurmerk in beeld gebracht. Conclusie is dat in 2023 debestedingen aan duurzaam voedsel met 14% zijn gegroeid ten opzichtevan 2022. Het aandeel van duurzaam voedsel in de voedselbestedingenwas in 2023 ruim 19% en is vergelijkbaar met voorgaande jaren.Verder heeft Wageningen Social & Economic Research onderzoek gedaannaar welke vorm van informatie en communicatie over duurzaamheid opproductniveau het meest effectief bijdraagt aan het stimuleren van deaankoop van duurzamer geproduceerd voedsel7. De uitkomst van deanalyse is onder meer dat de effectiviteit van communicatie bij hetstimuleren van positieve gevoelens en motivatie voor duurzaamheid ligt.Daarnaast heeft WUR een verkenning gedaan naar de bijdrage vankeurmerken aan de milieu impact van voedselproducten en hoe dieeffecten kunnen worden gemeten8. WUR constateert dat uit (wetenschap-pelijke) onderzoeken over het algemeen blijkt dat (top) keurmerken eenpositieve invloed hebben op de milieuprestaties van bedrijven. Maar dat2Kamerstuk 31 532, nr. 2903TZ202402-1074Home – Dashboard supermarkten (dashboardduurzaamheid.nl)5Kamerstuk 31 532, nr. 2466agrimatie.nl/ThemaResultaat.aspx?subpubID=2232&themaID=2810&indicatorID=26597Kennisregels voor effectieve duurzaamheidscommunicatie voor keurmerken en logo’s opvoedselproducten (wur.nl)8Leiden keurmerken tot lagere milieu-impact? (wur.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 532, nr. 2962 deze aanzienlijk verschilt tussen de verschillende onderzoeken, producten,keurmerken, landen en impact-indicatoren.Het RIVM heeft in het najaar van 2024 het rapport «milieubelasting van devoedselconsumptie in Nederland»9 gepubliceerd. Dit rapport geeft voor2019–2021 aan wat de milieubelasting is van wat we in Nederland eten,bijvoorbeeld op gebied van broeikasgasemissies, het gebruik vanirrigatiewater en land.Transparantie gaat ook over communicatie richting consumenten enbescherming tegen onjuiste informatie. Questionmark heeft onderzoekgedaan naar misleiding in duurzaamheidsuitingen op voedsel in hetNederlandse voedselaanbod, zie de resultaten hiervan in het meege-stuurde rapport. Hierbij is gekeken naar de aanwezigheid van niet goedonderbouwde of misleidende claims op productniveau en de huidigewerking van zelfregulering. Questionmark geeft aan dat twijfelachtigeclaims in de voedselmarkt prominent aanwezig zijn en dat het klachten-mechanisme via de Stichting Reclame Code voor individuele gevallenweliswaar goed werkt, maar niet als alternatief fungeert voor structurelehandhaving door de overheid.Voedselaanbod en consumptie plantaardige eiwittenIn 2022 is er een beleidsdoelstelling vastgesteld over de consumptiever-houding tussen plantaardige en dierlijke eiwitten10. Om meer inzicht tekrijgen in hoe burgers denken over hoe we deze beleidsdoelstellingkunnen halen, is er door mijn voorganger een burgerpanel georganiseerd.Het doel van dit burgerpanel was om ideeën op te halen die op steunkunnen rekenen van een groep Nederlanders. Hierbij stuur ik u deuitkomsten van dit burgerpanel toe. Het blijkt dat burgers openstaan vooreen verandering in hun eetgedrag, maar hierbij wel ondersteund willenworden door passende maatregelen. Wat opvalt is dat burgers weldegelijk een belangrijke rol voor zichzelf zien, maar niet zozeer in hetkomen tot een effectieve aanpak. Vooral de overheid, levensmiddelenbe-drijven en de retail dragen volgens hen de verantwoordelijkheid om hetvoedselaanbod en onze consumptie gezonder en duurzamer te maken. Debelangrijkste ideeën die werden genoemd zijn: «Werk met prijsmecha-nismen en kaders», «stimuleer of reguleer eerlijke communicatie» en«bied voldoende alternatieven en inspiratie aan».Graag wil ik mijn dank en waardering uitspreken voor de tijd die 80burgers uit heel Nederland hierin hebben gestoken. Ik heb begrepen datde burgers het erg waardevol vonden om mee te denken over ditonderwerp en zich gehoord voelden tijdens de sessies.Aankomende publicatiesTransparantieOp het gebied van transparantie loopt er momenteel tweeledig onderzoeknaar welke bovenwettelijke duurzaamheidseisen er binnen de voedsel-keten worden gesteld om inzicht te krijgen in welke eisen gangbaar zijn en9https://www.rivm.nl/publicaties/milieubelasting-eiwitinname-en-ratio-van-voedselconsumptie-in-nederland-2019–202110De doelstelling, gezamenlijk met de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport(VWS) is dat meer mensen volgens de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum gaan eten.Onderdeel hiervan is het realiseren van een verschuiving in de balans van de consumptie vanplantaardige en dierlijke eiwitten naar een 50/50-verhouding in 2030.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 532, nr. 2963 wat hiervan de praktische gevolgen zijn. Naar verwachting is dit in heteerste kwartaal van 2025 gereed.Tot slot wordt tegen de zomer van 2025 een geactualiseerde Keurmerken-wijzer van Milieu Centraal verwacht, waarmee consumenten en professi-onals geholpen worden de verschillende beeldmerken op duurzaamheiden dierenwelzijn te duiden om in de winkel ook de voor hen beste keuze tekunnen maken.Voedselaanbod en consumptie plantaardige eiwittenIn het voorjaar van 2025 wordt door Wageningen Social & EconomicResearch een tweetal publicaties opgeleverd over de consumptie vanplantaardige eiwitten: het rapport «Versnellingsagenda eiwittransitie» ende Eiwitmonitor 2024.Bovenstaande rapporten neem ik mee in mijn beleidsvisie ten aanzien vanhet voedselbeleid, die ik na afronding van de eerder genoemde evaluatienaar uw Kamer doe toekomen. Hierin zal ik toelichten hoe het voedsel-beleid er in de komende jaren uit zal zien, met inachtneming van hetbudget en de nationale voedselstrategie. Ik informeer uw Kamer hieroverin het tweede kwartaal van 2025.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 532, nr. 2964