Stand van zaken droogte

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202627 625WaterbeleidNr. 745 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 juli 2026Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken van de huidigedroogteperiode en over het feit dat de Landelijke CoördinatiecommissieWaterverdeling (LCW) per 15 juli is opgeschaald naar niveau 2 «feitelijkwatertekort» (op bovenregionale/landelijke schaal).Opschaling naar niveau 2 – feitelijk watertekortEr is sprake van aanhoudende droogte. Doordat de landelijke vraag naarwater groter is dan het aanbod is per 1 juli 2026 al opgeschaald naarniveau 1 («dreigend watertekort»). Dat betekent dat is overgegaan naarlandelijke coördinatie en advisering op de verdeling van het beschikbarewater. Anticiperend op de verwachte aanhoudende droogte en waterte-korten is besloten om de komende weken de waterverdeling vanuit hetManagementteam Watertekorten (MTW) te coördineren. Daarmee wordtopgeschaald van niveau 1 (dreigend watertekort) naar niveau 2 (feitelijkwatertekort). Dit betekent dat de Unie van Waterschappen, het Interprovin-ciaal Overleg, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, hetMinisterie van Economische Zaken en Klimaat, het Ministerie vanLandbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, VEWIN (de koepelorgani-satie voor de drinkwaterbedrijven) en het KNMI de verdeling van hetwater bespreken en dit zorgvuldig op elkaar afstemmen. Dit doen zij ingezamenlijkheid en zowel op nationaal als regionaal niveau. Het MTWwordt voorgezeten door de (plv.) directeur-generaal van Rijkswaterstaat.In bijlage 1 is de crisisstructuur rond de droogteproblematiekweergegeven.DroogtesituatieIn de Droogtemonitor treft u een uitgebreide analyse van de huidigedroogtesituatie aan. Deze Droogtemonitor wordt wekelijks (op dinsdag)geactualiseerd en gepubliceerd. In deze brief vindt u een samenvattingvan de Droogtemonitor, die is gepubliceerd op dinsdag 14 juli 2026. kst-27625-745ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7451 Er is sprake van een stevige droogteperiode door een combinatie vanfactoren. Het is bovengemiddeld warm en droog voor deze periode vanhet jaar. Het landelijke neerslagtekort is opgelopen tot ongeveer 200 mm,wat vergelijkbaar is met het droge jaar 2018. De afvoer van de Rijn isvandaag gedaald tot onder 780 m3/s, en dat is lager dan het tot nu toegemeten laagwater-record in juli 1976. De afvoer van de Maas is ook laag,maar niet uitzonderlijk. Daarnaast zijn de watertemperaturen hoog en zijnde grondwaterstanden overwegend laag tot zeer laag voor deze tijd vanhet jaar.De effecten van de droogte worden steeds merkbaarder. Op dit moment isdit met name het geval voor de scheepvaart, de agrarische sector en denatuur. De scheepvaart heeft op verschillende locaties te maken metdieptebeperkingen en met langere wachttijden, doordat in een aantalsluizen waterbesparend wordt geschut. De natuur en landbouw onder-vinden verdergaande effecten van de droogte, vanwege beperktebeschikbaarheid van grond- en oppervlaktewater. Voor de landbouwdreigt de gewasgroei te stagneren, met name in gebieden waar geenwateraanvoer en beregening mogelijk is, en daar waar onttrekkingsver-boden van kracht zijn.Bij lagere afvoeren neemt de vervuiling van het water toe, doordat erminder verdunning optreedt. Sommige regionale watergangen vallenzelfs droog en meldingen nemen toe van blauwalg en vissterfte, metnegatieve gevolgen voor de zwemwaterkwaliteit. De industrie ondervindteffecten van de hogere watertemperaturen in de rivieren. Daarbij moetopgemerkt worden dat de effecten regionaal verschillen.Het is overigens goed om te benadrukken dat er elke zomer lokaal ofregionaal in zekere mate sprake is van droogte en soms ook van water-tekort. Immers, er verdampt meer water dan er neerslag valt. Degenoemde niveaus «dreigend watertekort» en «feitelijk watertekort»betreffen situaties met een groter bovenregionaal en landelijk watertekortdan in een gemiddelde zomer. De Landelijke CoördinatiecommissieWaterverdeling (LCW) en het Managementteam Watertekorten (MTW)worden actief als die situatie zich voordoet.Verdringingsreeks droogteDe genoemde effecten horen allemaal thuis in categorie 4 van de in hetBesluit kwaliteit leefomgeving vastgelegde verdringingsreeks. Voor hetgoede begrip: voor de zwaarwegender categorieën 1–3 uit deze verdrin-gingsreeks doen zich nu geen grote bovenregionale vraagstukken voor. Inbijlage 2 treft u de verdringingsreeks aan. Deze reeks geeft de rangordevan maatschappelijke belangen aan die bij de verdeling van hetbeschikbare water in acht wordt genomen.Door de verdringingsreeks is op voorhand duidelijk welke functiesvóórgaan als onvoldoende water beschikbaar is voor alle functies. Binnendeze kaders treffen Rijkswaterstaat, provincies en waterschappenregionaal en lokaal maatregelen, die recht doen aan de per regioverschillende kenmerken, zoals de mogelijkheden tot aanvoer van water,bodemgesteldheid, type natuur en economische belangen. Het doel isdaarbij om maatschappelijke en/of economische schade zoveel mogelijkte beperken.MaatregelenDe al ingezette standaardmaatregelen, zoals water vasthouden,doorspoelen en het extra aanvoeren van water waar mogelijk, blijvenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7452 door heel Nederland van kracht. Een niet uitputtend overzicht van reedsingezette maatregelen:–Waterbeheerders hebben vroeg in het jaar geanticipeerd op mogelijkedroogte door het peil in het IJssel- en Markermeer te verhogen binnende bandbreedte van het dynamische zomerpeil van NAP –0,10 m/–0,30 m. Het huidige peil is –0,12 m (peildatum 15 juli). Op dit momentis er voldoende voorraad in het IJssel- en Markermeer om aan devraag te voldoen. Daarmee blijft het IJsselmeergebied een belangrijkebuffer in perioden van droogte, waardoor de gevolgen in de noorde-lijke delen van Nederland vooralsnog beperkter zijn dan in gebiedendie sterker afhankelijk zijn van rivieraanvoer en lokale neerslag.–In meerdere regio’s zijn onttrekkingsverboden van de waterschappenvan kracht, waardoor er niet meer overal gesproeid mag worden. Dezeonttrekkingsverboden gelden afhankelijk van de regio voor grond-en/of oppervlaktewater.–Lokaal worden pompen ingezet om kanalen en het regionale watersys-teem van extra water te voorzien of om kwetsbare veengebiedenvoldoende nat te houden en inklinking van het veen te voorkomen.–Verschillende maatregelen zijn ingezet om de verzilting te beperken enwaterpeilen te kunnen handhaven, zoals het extra inlaten van water,het sluiten van de Haringvlietsluizen, beperkt spuien bij de Afsluitdijken de inzet van de Klimaatbestendige wateraanvoer (KWA).–Bij diverse sluizen gelden schutbeperkingen voor de scheepvaart omwater vast te houden en verzilting tegen te gaan.–Drinkwaterbedrijven roepen klanten op om in warme periodes bewusten zuinig om te gaan met drinkwater. Op dit moment is er voldoendedrinkwatervoorraad.–De droogte speelt ook over de landsgrenzen heen. Specifiek bij hetKanaal van Gent naar Terneuzen worden hoge chlorideconcentratiesgemeten. Hierdoor zijn er al schutbeperkingen bij sluis Terneuzen. Eenverdere toename kan gevolgen hebben voor de industrie en natuur inVlaanderen.Hoe verder?Het KNMI verwacht dat het neerslagtekort de komende weken doorzet.Het Water Management Centrum Nederland (WMCN) monitort de situatienauwlettend. Met de genomen en in voorbereiding zijnde maatregelenslagen we er op dit moment in om de situatie beheersbaar te houden.Daarnaast worden door waterbeheerders extra maatregelen voorbereid,mochten de huidige maatregelen niet afdoende zijn. Enkele voorbeeldenzijn de inzet van extra (nood)pompen, inzet van stuw Hagestein tenbehoeve van extra wateraanvoer voor het westen van Nederland,uitgebreidere onttrekkingsverboden voor grond- en oppervlaktewater enaanvullende beperkingen voor de scheepvaart. Dat doen we in goedesamenwerking met alle betrokken partijen. In gezamenlijkheid wordt eralles aan gedaan om de droogte het hoofd te blijven bieden en de effectenvoor de maatschappij zo beperkt mogelijk te houden.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7453 CRISISSTRUCTUUR DROOGTEVerdere toelichting is te vinden in het Landelijk draaiboek waterverdelingen droogte.DCCDepartementaal Coördinatiecentrum CrisisbeheersingIAOInterdepartementaal AfstemmingsoverlegICCbInterdepartementale Commissie CrisisbeheersingLCWLandelijke Coördinatiecommissie WaterverdelingMCCbMinisteriële Commissie CrisisbeheersingMTWManagementteam WatertekortenNCCNationaal CrisisCentrumRDORegionaal Droogte-OverlegRWSRijkswaterstaatWMCNWatermanagementcentrum Nederland BIJLAGE 1Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7454 VERDRINGINGSREEKS DROOGTENadere informatie over de verdringingsreeks is hier te vinden: Verdrin-gingsreeks: rangorde bij waterschaarste | Informatiepunt LeefomgevingBIJLAGE 2Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7455