Reactie op verzoek commissie over de brief van Strategisch Beraad Kunstonderwijs over de vermeende uitsluiting van kunstdisciplines op scholen

Brontekst

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 699Wijziging van de Wet op het primair onderwijs,de Wet op het primair onderwijs BES, de Wet opde expertisecentra, de Wet voortgezet onderwijs2020 en de Wet op het hoger onderwijs enwetenschappelijk onderzoek in verband met deherziening van de wettelijke grondslagen van dekerndoelen met focus op lezen, schrijven enrekenen (Wet herziening wettelijke grondslagenkerndoelen)Nr. 39 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 januari 2026Hierbij stuur ik op verzoek van uw commissie mijn reactie op de brief van17 november 2025 inzake de vermeende uitsluiting van kunstdisciplinesop scholen (kenmerk: 2025D49025).In deze brief vraagt het Strategisch Beraad Kunstonderwijs (hierna: SBK)de Tweede Kamer om ervoor te zorgen dat leerlingen met vijf kunstdisci-plines, te weten: beeldende vormgeving, muziek, dans, theater en film, opschool in aanraking komen en om de voorgestelde overgangsperiode van4 jaar terug te brengen naar 1 of 2 jaar.Ik vind het belangrijk dat kinderen in aanraking komen met kunston-derwijs. Kunst helpt leerlingen om de ander en de wereld te begrijpen enom betekenis te geven aan ervaringen. Kunst kan bijdragen aan creati-viteit en dat kan weer helpen om problemen aan te pakken. Daarom is hetook een wezenlijk onderdeel van het curriculum. In de Wet op het PrimairOnderwijs (WPO), de Wet Voortgezet Onderwijs 2020 (WVO) en de Wet opde Expertisecentra (WEC) staat dit leergebied dan ook opgenomen en inaansluiting daarop, zijn er kerndoelen geformuleerd die scholen moetenverwerken in hun onderwijsprogramma.Harmoniseren terminologieOmdat de kerndoelen geactualiseerd worden, verandert er een en anderin wet- en regelgeving. Hierover hebben wij elkaar gesproken tijdens deplenaire behandeling van het wetvoorstel herziening wettelijke grond-slagen kerndoelen op 26 november 2025. Met het wetsvoorstel worden derandvoorwaarden geregeld om ambitieuze, concrete en actuelekerndoelen vast te stellen. Van deze gelegenheid is gebruik gemaakt om kst-36699-39ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 699, nr. 391 meteen ook de terminologie zoals gebruikt in verschillende onderwijs-wetten te harmoniseren. Er worden nu namelijk verschillende termengebruikt, terwijl het in de praktijk om dezelfde leergebieden gaat. Het isnadrukkelijk niet de bedoeling van de wetswijziging om nieuwe onder-werpen toe te voegen, of te schrappen. Dat is in de werkopdracht aan SLOook opgenomen.1In de tabel hieronder ziet u hoe het voor het leergebied Kunst en Cultuurnu geformuleerd is in wet- en regelgeving («huidige formulering») en hoehet in het wetsvoorstel en de toekomstige kerndoelen geformuleerd wordt(«nieuwe formulering»).Huidige formuleringNieuwe formuleringPOWPO(wetsniveau)Het onderwijs omvat: [...]expressie-activiteitenHet onderwijs omvat: [...]muziek, beeldendevormgeving en dans,theater of filmBesluit vernieuwdekerndoelen WPO(in de kerndoelen)Kerndoel 54: deleerlingen leren beelden,taal, muziek, spel enbeweging te gebruiken.Volgt wettekstVOWVO 2020(wetsniveau)De kerndoelen bestedenaandacht aan aspectenvan [...] beeldendevormgeving, muziek,drama en dansHet onderwijs omvat:muziek, beeldendevormgeving en dans,theater of filmUitvoeringsbesluit WVO2020(in de kerndoelen)Kerndoel 50: de leerlingleert [...] kijken naarbeeldende kunst,luisteren naar muziek ente kijken en luisterennaar theater-, dans- offilmvoorstellingen.Volgt wettekst In de Wet op het Primair Onderwijs worden geen specifieke kunstdisci-plines genoemd, maar wordt er gesproken van «expressie-activiteiten».Wat hieronder moet worden verstaan wordt uitgewerkt in de kerndoelenzelf (Besluit vernieuwde kerndoelen WPO): de leerlingen leren beelden,taal, muziek, spel en beweging gebruiken. «Beelden» en «muziek» komenovereen met twee kunstdisciplines: beeldende vormgeving en muziek.2 Deandere termen (taal, spel en beweging) kunnen aan de orde komen indisciplines als theater, film of dans, maar omdat deze disciplines nietgespecificeerd worden, zijn ze niet verplicht. Je kunt taal, spel enbeweging immers ook anders invullen. In het wetsvoorstel en bijbehorendbesluit is dit eenduidiger opgeschreven en blijft de huidige praktijkgrotendeels behouden.3In de Wet op het Voortgezet Onderwijs worden vier disciplines genoemd,namelijk beeldende vormgeving, muziek, drama en dans. Maar, omdat erstaat «aspecten van» hoeven scholen niet noodzakelijkerwijs alle vier dedisciplines aan te bieden. Wat onder «aspecten van» moet wordenverstaan wordt uitgewerkt in de kerndoelen zelf (Uitvoeringsbesluit WVO2020): de leerling leert kijken naar beeldende kunst, luisteren naar muzieken te kijken en luisteren naar theater-, dans- of filmvoorstellingen. Dedisciplines muziek en beeldende kunst zijn dus verplicht, plus één van de1https://www.slo.nl/@22375/werkopdracht-kerndoelen-2023/2In de bijbehorende karakteristiek staat over beeldend: «ze leren beeldende mogelijkheden vandiverse materialen onderzoeken, aan de hand van de aspecten kleur, vorm, ruimte, textuur encompositie. Dit komt feitelijk overeen met beeldende vormgeving.3In feite is hier sprake van een kleine uitbreiding, omdat nu ook één van de drie overigekunstdisciplines moet worden aangeboden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 699, nr. 392 drie overige disciplines naar keuze. Dit is waar scholen momenteel naarmoeten handelen en daarom is deze formulering nu ook in hetwetsvoorstel overgenomen. In het wetsvoorstel wordt voortaan net als inhet primair onderwijs de term [het onderwijs] «omvat» gebruikt. Andersdan bij de frase «aspecten van» betekent dit dat op wetsniveau bepaaldwordt dat het genoemde allemaal verplicht moet worden aangeboden opschool. Daarmee verdwijnt de onduidelijkheid die «aspecten van»opleverde. In het wetsvoorstel en bijbehorend besluit is alles dus enkeleenduidiger opgeschreven en blijft de praktijk hetzelfde.De oproep van het SBKHet SBK heeft de wens om alle vijf de kunstdisciplines verplicht te stellen.In een oude versie van het wetsvoorstel waren de vijf kunstdisciplinesallen verplicht. Dit is echter een verzwaring ten opzichte van de huidigesituatie, daarom sluit de laatste versie van het wetsvoorstel aan bij dehuidige situatie, waarbij dus twee kunstdisciplines verplicht zijn, plusminimaal één van de drie overige disciplines. De SBK geeft aan dit niet alseen verzwaring te zien ten opzichte van de huidige situatie. Uiteraard zijner mogelijkheden om disciplines in samenhang aan te bieden, maar daarzit mijns inziens wel een limiet aan. Er liggen hoge ambities op basisvaar-digheden en daar ligt nu de grootste urgentie. Scholen die er ruimte voorervaren moedig ik natuurlijk van harte aan om alle vijf de kunstdisciplinesaan te bieden, maar ik verplicht het niet.Hoewel in de werkopdracht aan SLO stond dat de actualisatie binnen dekaders van het huidige stelsel plaatsvond, is hier blijkbaar onduidelijkheidontstaan over wat dit betekent voor het leergebied Kunst en Cultuur. Datis, zoals het SBK schrijft, inderdaad laat opgemerkt. Dat is een les vooractualisaties in de toekomst.Verder merkt SBK op dat de verschillende kunstdisciplines een ongelijkepositie hebben. Zij beschouwt dit als een achteruitgang van de breedte enkwaliteit van het kunstonderwijs. Zoals gezegd, is dit echter geenachteruitgang, maar status quo.Overgangsperiode verkortenVerder verzoekt SBK om de overgangsperiode te verkorten naar 1 of 2jaar. De nieuwe kerndoelen kunst en cultuur worden bij spoedigeafhandeling per 1-8-2027 vastgesteld, dus dat is over 1,5 jaar. Omdat opdatzelfde moment ook de kerndoelen van zes andere leergebiedenworden vastgesteld, is het niet reëel of wenselijk om van scholen teverlangen dat ze meteen hun onderwijs daarop hebben aangepast engeldt er een overgangsperiode van 4 jaar totdat de Inspectie gaathandhaven. Daarom wil ik de periode niet verkorten.Foutieve weergave beslisnotaHet SBK geeft aan dat de mening van de vakvereniging onderwijs kunsten cultuur (VONCK) en de vakvereniging leraren schoolmuziek (VLS)foutief worden weergegeven in de beslisnota die meeging met de notavan wijziging op het wetsvoorstel.4 In de beslisnota staan de bezwarenvan de vakverenigingen samengevat in een lijst bullets. Daartussen staateen bullet met de tekst: «dit leidt wel tot een verzwaring van de taak vanscholen. Daarom adviseren wij dit niet.» Het lijkt alsof dit een uitspraakvan de vakverenigingen is, terwijl het hier gaat om het ambtelijk advies.4Kamerstuk 36 699, nr. 7Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 699, nr. 393 Hier is nadien contact over geweest met de vakverenigingen, maar datheeft voor mij niet geleid tot een ander besluit.Tot slotIk wil nogmaals benadrukken dat ik veel waarde hecht aan kunst encultuur. Daarom ben ik ook blij met de geactualiseerde kerndoelen voordit leergebied. Ik hoop dat deze kerndoelen scholen inspireert omeigentijds kunst en cultuuronderwijs te geven. Ik vertrouw erop datscholen goed nadenken over de keuzes die zij maken over het (al dan nietin samenhang) aanbieden van de verschillende kunstdisciplines, zodatleerlingen hun artistieke en creatieve talenten tot bloei kunnen latenkomen.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,K.M. BeckingTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 699, nr. 394

Versie b8f4e051e20ebfd8da9fb8b58f90838ec8414f3c667e50b7456f417100e30f45 · Officiële bron.