Antwoord op vragen van de leden Ellian en Michon-Derkzen over het bericht ‘Rechters geven op Schiphol betrapte drugskoeriers lagere straf door scheefgroei’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden931Vragen van de leden Ellian en Michon-Derkzen (beiden VVD) aan de Ministervan Justitie en Veiligheid over het bericht «Rechters geven op Schipholbetrapte drugskoeriers lagere straf door scheefgroei» (ingezonden 4 december2025).Antwoord van Minister Van Oosten (Justitie en Veiligheid) (ontvangen22 januari 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026,nr. 775.Vraag 1Bent u bekend met het bericht «Rechters geven op Schiphol betraptedrugskoeriers lagere straf door scheefgroei» en het persbericht hierover vande Rechtbank Noord-Holland?1, 2Antwoord 1Ja.Vraag 2Hoe beoordeelt u de stelling van de Rechtbank Noord-Holland dat dedisbalans tussen opgelegde straffen aan drugskoeriers enerzijds en grotedrugscriminelen die zich bezighouden met (de organisatie van) grootschaligedrugshandel anderzijds de laatste jaren verder is vergroot door de introductievan procesafspraken?3Antwoord 2Het is aan de rechter om (gevangenis-)straffen op te leggen, ook bij zakenwaarin sprake is van procesafspraken. De introductie van procesafsprakenkan inderdaad in sommige gevallen bijdragen aan vermindering van de strafvoor verdachten, maar dit is afhankelijk van de specifieke omstandighedenvan de zaak. Het OM maakt per individueel geval een afweging die rechtmoet doen aan de omstandigheden van het geval. Procesafspraken worden1NU.nl, 2 december 2025, Rechters geven op Schiphol betrapte drugskoeriers lagere straf doorscheefgroei (https://www.nu.nl/misdaad/6378017/rechters-geven-op-schiphol-betrapte-drugskoeriers-lagere-straf-door-scheefgroei.html).2Rechtspraak.nl, 2 december 2025, Rechters gaan drugskoeriers Schiphol lager straffen (https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-Noord-Holland/Nieuws/Paginas/Rechters-gaan-drugskoeriers-Schiphol-lager-straffen.aspx).3ECLI:NL:RBNHO:2025:14051. ah-tk-20252026-931ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 door het OM gemaakt op basis van een zorgvuldige belangenafweging,waarbij acht wordt geslagen op de ernst van het begane strafbare feit, dedaarop gestelde maximumstraf en de straf die de rechter op zal leggen. Hetmaken van procesafspraken door het OM kan een middel zijn om eenstrafzaak efficiënter af te ronden, met name in gevallen waar er anderebelangrijke overwegingen spelen. Het is uiteindelijk aan de rechter om eenpassende straf op te leggen voor de bewezenverklaarde feiten.Vraag 3Hoe vaak zijn er tot nu toe procesafspraken gemaakt met verdachten dieworden beschuldigd van betrokkenheid bij de organisatie van grootschaligedrugshandel en in hoeveel van deze grote drugszaken wil het OpenbaarMinisterie in 2025 en 2026 nog procesafspraken maken?Antwoord 3Er vindt door het OM geen centrale registratie plaats van het aantal zakenwaarin procesafspraken worden gemaakt. In algemene zin geldt dat het OMbeoordeelt welke zaken geschikt zijn voor procesafspraken, afhankelijk vanfactoren zoals de ernst van de misdrijven en de impact op de georganiseerdemisdaad.Vraag 4Hoeveel drugszaken zijn er op dit moment in de voorraad te plannenstrafzaken waarop de nieuwe uitgangspunten van de Rechtbank Noord-Holland van toepassing zijn en, als dit niet uit de managementsystemen vande Rechtspraak kan worden afgeleid, kunt u dan in contact treden met deRechtspraak om dit aantal bij benadering te achterhalen?Antwoord 4Het valt niet te zeggen op hoeveel strafzaken de nieuwe uitgangspunten vande Rechtbank Noord-Holland van toepassing zijn. Uit contact met derechtspraak blijkt dat een dergelijke zoekslag niet in de systemen van derechtspraak of de Rechtbank Noord-Holland kan worden gemaakt. Het kandus ook niet bij benadering worden gezegd op hoeveel strafzaken de nieuweuitgangspunten van toepassing zijn.Vraag 5Hoeveel procesafspraken zijn er tot nu toe in totaal tot stand gekomen sindsde inwerkingtreding van de OM-aanwijzing in 2023 en in hoeveel zakenstreeft het OM naar het maken van procesafspraken in 2025 en 2026?Antwoord 5Er vindt, zoals vermeld in het antwoord op vraag 3, geen centrale registratieplaats van het aantal procesafspraken dat het OM maakt. In algemene zingeldt dat het OM niet vooraf streeft naar het maken van procesafspraken ineen bepaald aantal zaken. Het maken van procesafspraken door het OM kaneen middel zijn om een strafzaak efficiënter af te ronden, met name ingevallen waar er andere belangrijke overwegingen spelen. Daarmee kan eenbijdrage aan de belangen van slachtoffers, verdachten en de maatschappijworden geleverd. Een efficiënte en tijdige afronding van een anders mogelijkomvangrijke strafzaak zorgt immers relatief snel voor duidelijkheid vooreenieder en leidt ertoe dat voortvarender andere zaken kunnen wordenopgepakt c.q. behandeld.Vraag 6Hoe beoordeelt u het feit dat er dankzij procesafspraken een nog groterekloof is ontstaan tussen opgelegde straffen in drugszaken in Nederland enopgelegde straffen in drugszaken in ons omringende landen zoals België,Duitsland en Frankrijk?Antwoord 6De straffen in Nederland zijn het resultaat van een zorgvuldig afgewogenoordeel dat kijkt naar de omstandigheden van de zaak en de rol van deverdachte. Procesafspraken kunnen leiden tot lichtere straffen, maar daarstaat tegenover dat de verantwoorde inzet van procesafspraken kan bijdragenaan een efficiënte rechtsgang. Ook in ons omringende landen, zoalsTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 Duitsland, bestaan mogelijkheden om procesafspraken te maken. In elk gevalblijft het streven van het OM een effectieve en evenwichtige afhandeling vanstrafzaken, waarbij de ernst van de misdaad en de impact op de samenlevingaltijd centraal staan.Vraag 7Begrijpt u dat criminele netwerken hierdoor een sterkere prikkel krijgen omuithalers en andere drugskoeriers juist naar Nederland te sturen, omdat deopgelegde straffen in Nederland in verreweg de meeste gevallen veel lagerzijn dan in België, Duitsland en Frankrijk?Antwoord 7In Nederland is de afgelopen jaren de aanpak van georganiseerde ondermij-nende criminaliteit fors is uitgebreid en versterkt. Met de brede aanpak,waarover uw Kamer periodiek wordt geïnformeerd, zet het kabinet vol in opNederland zo onaantrekkelijk mogelijk te maken voor criminele netwerken omzich hier te vestigen of hun criminele activiteiten voort te zetten. Naast hetverhogen van wettelijke strafmaxima op verschillende delicten, zet ik in ophet verhogen van de pakkans, het opwerpen van barrières en het voorkomenvan gelegenheid. Deze maatregelen zijn effectief en schrikken veelal meer afdan de hoogte vaneen opgelegde straf. Dat is ook terug te zien in de cijfers.Afgelopen jaren zijn flink wat barrières opgeworpen, waaronder de vertrou-wensketen in de Rotterdamse haven waardoor pincodefraude bij het ophalenvan containers onmogelijk is gemaakt, intensievere controle en de nieuwestrafbaarstelling van art. 138aa van het Wetboek van Strafrecht. Het resultaatvan die barrières is onder meer dat het aantal uithalers in de Rotterdamsehaven aanzienlijk is gedaald, van 415 in 2021 naar 266 in 2024.Vraag 8Bent u bereid om mede naar aanleiding van deze berichten in gesprek tegaan met het Openbaar Ministerie om te bevorderen dat geen verdereprocesafspraken worden gemaakt in grootschalige drugszaken tot na debehandeling van de eerste aanvullingswet van het Wetboek van Strafvorde-ring in de Kamer? Zo nee, waarom niet?Antwoord 8Ik zie geen aanleiding om hierover in gesprek te gaan met het OM. Dehuidige praktijk wordt genormeerd via door de Hoge Raad gegeven kaders(ECLI:NL:HR:2022:1252) en de Aanwijzing procesafspraken in strafzaken vanhet College van Procureurs-Generaal. Binnen die grenzen kunnen procesaf-spraken worden gemaakt.Zoals eerder aangegeven, worden procesafspraken door het OM gemaakt opbasis van een zorgvuldige belangenafweging, waarbij acht wordt geslagen opde ernst van het begane strafbare feit, de daarop gestelde maximumstraf ende straf die de rechter op zal leggen. Het is uiteindelijk aan de rechter om eenpassende straf op te leggen voor de bewezenverklaarde feiten. Als rechtersvan mening zijn dat er hierbij sprake is van scheefgroei, dan is het goed alshierover binnen de rechtspraak discussie plaatsvindt. Ik vind het van belangom een specifiek wettelijk kader voor procesafspraken in te voeren. Dezeregeling is opgenomen in de eerste aanvullingswet bij het nieuwe Wetboekvan Strafvordering. Het wetsvoorstel zal spoedig bij uw Kamer wordeningediend. Deze wettelijke regeling geeft de wetgever de mogelijkheid omprincipiële vragen die samenhangen met procesafspraken van een antwoordte voorzien, waaronder de vraag wat de maximale strafvermindering is dieeen verdachte via procesafspraken mag krijgen.Vraag 9Kunt u deze vragen afzonderlijk en binnen drie weken beantwoorden?Antwoord 9De vragen zijn afzonderlijk en zo volledig mogelijk beantwoord. Er is gepoogdom de gevraagde termijn te behalen, maar dit is helaas niet gelukt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3