Stand van zaken verlaging beschermde status van de wolf in de Habitatrichtlijn, subsidies wolfwerende maatregelen en moties over prooidieren wolf

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202533 576NatuurbeleidNr. 453 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over de voortgang op een van deacties uit de Landelijke Aanpak Wolven (LAW), te weten de verlaging vande beschermde status van de wolf in de Habitatrichtlijn, de inventarisatienaar de financiële mogelijkheden die Europese Fondsen bieden voor hetverstevigen van de bescherming van gehouden dieren tegen de wolf,alsook de actuele stand van zaken van enkele moties waarvan ik hebtoegezegd daar voor de zomer op terug te komen:–De motie van de leden Kostic´ (PvdD), Boomsma (NSC), Van Campen(VVD), Graus (PVV) en Bromet (GL-PvdA) (Kamerstuk 33 576, nr. 436),verzoekt de regering te verkennen tegen welke obstakels dierhoudersaanlopen met betrekking tot subsidies voor adequate wolfwerendemaatregelen en voor de zomer aan de Kamer te rapporteren wat deregering gaat doen om de bestaande subsidies toegankelijker temaken.–De motie-Podt (D66) en Vedder (CDA)(Kamerstuk 33 576, nr. 431),verzoekt de regering om in samenwerking met de provincies en deRVO te zorgen voor laagdrempelige toegang voor boeren tot derelevante Europese fondsen, en hierover voor de zomer aan de Kamerte rapporteren.–De motie van de leden Kostic´ (PvdD) en Graus (PVV) (Kamerstuk33 576, nr. 437) verzoekt de regering om in wolvengebied een tijdelijkestop te laten instellen op beheer van en jacht op de belangrijksteprooien van de wolf, en te monitoren welke invloed dat heeft op hetaantal incidenten met de wolf.–De motie-Grinwis (CU), Flach (SGP) en Graus (PVV) (Kamerstuk 33 576,nr. 429) verzoekt de regering gebiedsgericht onderzoek te latenverrichten naar de invloed van het beheer op en de stand van dewildpopulatie op predatie van landbouwhuisdieren door de wolf, en opbasis van de uitkomsten maatregelen te treffen. kst-33576-453ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 576, nr. 4531 Verlaging van de beschermde status van de wolf in de EuropeseHabitatrichtlijnOp 24 juni jl. is het besluit van het Europees parlement en de Raad van deEuropese Unie betreffende de wijziging van de beschermingsstatus vande wolf in de Habitatrichtlijn gepubliceerd in het Publicatieblad van deEuropese Unie.1 Dit betekent dat de verlaging van de beschermde statusvan de wolf in de Habitatrichtlijn op 14 juli 2025 officieel van kracht is. Ikben blij met deze belangrijke stap omdat we hiermee meer mogelijkhedenkrijgen om op te treden bij incidenten met wolven.Voor de implementatie van deze wijziging in Nederlandse regelgeving hebik met grote urgentie gewerkt aan een algemene maatregel van bestuur(AMvB) en gezorgd dat deze meteen al klaarlag toen het Europeesparlement over het voorstel had gestemd. Deze AMvB hangt op ditmoment in concept voor bij de Tweede Kamer. Met deze AMvB wordt dewolf weer specifiek beschermd in de nationale wetgeving, en worden erook duidelijke handvatten geboden voor het ingrijpen in situaties metwolven. Daarnaast voorziet de AMvB ook in een wettelijke grondslag voorde tegemoetkoming in de schade door wolvenaanvallen.Er zal sprake zijn van een overgangsperiode tussen de datum vaninwerkingtreding van de wijziging van de Habitatrichtlijn en de inwerking-treding van de AMvB. In deze overgangsperiode zijn de meer specifiekebepalingen met betrekking tot het vangen en doden van wolven (o.a. devergunningplicht) niet van toepassing. Voor het vangen en doden vanwolven geldt in deze periode onverkort de specifieke zorgplicht die isneergelegd in artikel 11.27 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).In de overgangsperiode is er geen sprake van een toegestaan gebruik vanhet geweer ter uitvoering van de Omgevingswet (Ow) in de zin van 11.75lid 1 Bal. Het doden van wolven met een geweer is in deze periode nogsteeds onderhevig aan de specifieke zorgplicht. De AMvB maakt hetmogelijk voor gedeputeerde staten om met terugwerkende krachtvergoeding te verlenen voor schade aangericht door wolven in dezeovergangsperiode. Ik streef ernaar, door de realisatie van de AMvB metspoed aan te pakken, bedoelde overgangstermijn zo kort mogelijk te latenzijn, en roep het parlement op deze zo snel mogelijk te behandelen.Subsidies voor wolfwerende maatregelenIn de LAW heb ik een inventarisatie aangekondigd naar Europese Fondsenen hun mogelijkheden voor het verstevigen van de bescherming vangehouden dieren tegen de wolf. In die inventarisatie zou gekeken wordennaar de verschillende fondsen en hun voorwaarden en het gebruik vandeze fondsen in andere EU-landen2. Ik heb onderzoeken laten uitvoerendoor Wageningen Social & Economic Research (WSER) en RVO. Hetonderzoek van WSER ziet op de inzet en het gebruik van provincialesubsidies en van subsidies in EU-lidstaten, en het rapport van RVO ziet opEuropese subsidiemogelijkheden. Deze onderzoeken zijn in de week van22 juni 2025 afgerond, ik deel nu de resultaten met uw Kamer.In het RVO rapport wordt uiteengezet welke fondsen momenteel inzetbaarzijn voor bescherming van vee. Vier fondsen worden als relevantgeïdentificeerd: Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling(ELFPO); Programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE); EuropeesFonds voor regionale ontwikkeling (EFRO); en Horizon Europa. Voor dezefondsen wordt in het rapport inzicht gegeven in de beoogde doelgroep en1https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:L_2025012372https://open.overheid.nl/documenten/aa2ca347-9195-41c8-8beb-ab88c3b9ede8/fileTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 576, nr. 4532 de doelen van de regelingen, hoe projecten geselecteerd worden en depercentages aan kosten die gesubsidieerd kunnen worden. Dit onderzoekgeeft daarmee handvatten voor provincies om veebeschermingsmaatre-gelen met Europese middelen te bekostigen. Onder het Horizon-fonds isop dit moment in totaal maximaal € 37 miljoen beschikbaar. Onder hetLIFE-fonds is maximaal € 3,5 miljoen beschikbaar per project. Voor dezeHorizon en LIFE calls (oproepen voor projectvoorstellen) geldt dat ersprake moet zijn van samenwerkingen. Per call is gemiddeld 4 tot 6maanden voorbereidingstijd nodig. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dater ruimte is voor het ministerie om wolfwerende maatregelen op tenemen in regelingen uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB(pijler 2 ELFPO)). In de periode tot 2027 bevat EFRO naar verwachtingweinig ruimte in aansluiting bij bestaande programma’s vanwegeontoereikend budget.Uit het rapport van WSER komt onder andere naar voren dat middelen uithet GLB op dit moment kunnen worden ingezet voor veebescherming viade regeling «Productieve investeringen Groen – Blauw en dierenwelzijn».Verschillende provincies hebben hier al gebruik van gemaakt. Naast dezeopengestelde regeling met een budget van 50 miljoen (2023–2028) bevathet GLB meer mogelijkheden voor het verlenen van subsidies. Mijnministerie verkent deze mogelijkheden voor aanvullende inzet vanregelingen onder het GLB voor zover dit Rijksregelingen betreft. HetWSER rapport geeft daarnaast inzicht in hoe deze subsidies worden benutin andere EU-lidstaten. De voorbeeldlanden Duitsland en België laten dediversiteit van toepassing van EU-fondsen zien en daarmee ook demogelijkheden van EU-fondsen-gebruik voor Nederland.Provincies zijn primair beleidsverantwoordelijk en bevoegd gezag op hetthema wolf. Mijn ministerie zal de onderzoeksrapporten met de provinciesdelen en de uitkomsten met hen bespreken. Daar waar ondersteuningdoor het ministerie nodig en gewenst is bij het aanvragen van middelenuit de Europese fondsen zal die geboden worden. Daarnaast zal ik ooksamen met de provincies spreken over de suggesties en conlusies in derapporten en de rol hierin voor mijn ministerie.Hiermee beschouw ik de moties van de leden Kostic´ (PvdD), Boomsma(NSC), Van Campen (VVD), Graus (PVV) en Bromet (GL-PvdA) (Kamerstuk33 576, nr. 436) en Podt (D66) en Vedder (CDA) (Kamerstuk 33 576, nr. 431)als afgedaan.Beheer van prooidieren voor de wolfDe motie van de leden Kostic´ (PvdD) en Graus (PVV) (Kamerstuk 33 576,nr. 437) verzoekt de regering om een tijdelijk stop op beheer van en jachtop de belangrijkste prooien van de wolf. Voor zover het de belangrijksteprooidieren van de wolf betreft is jacht niet toegestaan3, voor beheer zijnprovincies bevoegd gezag. Het is daarmee niet aan het Rijk om hierbeleidskeuzes in te maken. Naar aanleiding van uw motie heeft mijnministerie de oproep van de Kamer overgebracht aan de provincies. Het isaan de provincies om deze oproep al dan niet mee te nemen in hunafwegingen aangaande faunabeheer. Hiermee beschouw ik deze motie alsafgedaan.Tenslotte kan ik aangeven over de motie-Grinwis (CU), Flach (SGP) enGraus (PVV) (Kamerstuk 33 576, nr. 429), welke de regering verzoekt omonderzoek naar de invloed van het beheer op en de stand van dewildpopulatie op predatie van landbouwhuisdieren door de wolf, heeft3https://open.overheid.nl/documenten/bc7f1667-4616-4d48-a38a-76a724c9dfff/fileTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 576, nr. 4533 geresulteerd in een onderzoek uitvraag bij Wageningen EnvironmentalResearch. Ik verwacht de resultaten hiervan in het najaar, waarna ik dezezal delen met uw kamer.De wolf heeft mijn onverdeelde aandacht – en zorg – en ik zal ook dekomende tijd werk blijven maken van het, samen met de provincies,verder uitrollen van de Landelijke Aanpak Wolven.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. RummenieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 576, nr. 4534