Toezeggingen AO zeehavens van 22 september 2009

29862NationaalZeehavenbeleid2005–2010Nr.20BRIEFVANDEMINISTERENDESTAATSSECRETARISVANVERKEERENWATERSTAATAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,15januari2010InhetAlgemeenOverlegmetuwKameroverdezeehavens,gehoudenop22september2009(Kamerstuk29862,nr.19),hebbenwijutoegezegdineenbriefintegaanopzesvragen.Hierondertreftuonzeantwoorden.1WatzijndegevolgenvandeeconomischecrisisvoordefaseringvandeTweedeMaasvlakteenwatishetrisicovancontractbreuk?(mw.Roefs)DeTweedeMaasvlaktewordtgefaseerdenafhankelijkvanhettempowaarinklantenvoorhaventerreinenzichaandienen,aangelegd.Deeerstefasevanaanlegbetreftongeveer700hectaregrond.HetHavenbedrijfheeftreedsdrieklantengecontracteerdvoorongeveer40%vandetotaleoppervlaktevanhetuitgeefbaarterrein.Recenthebbenenkelecontainer-bedrijvenvoordeeerstefasevandeaanlegnogmaalsbevestigddetermi-nalsconformdeafsprakenindecontracteningebruiktewillennemen.Hetingroeitempovandecontainerterminalszalweltragerverlopen.Denulopendewerkzaamhedenzijndaaropgebaseerdengaanonverkortdoor.VooralsnogzijnergeenaanwijzingendatdefinanciëleproblemenvanDubaiWorldeenweerslagzullenhebbenophaardochterDPWorld,enooknietopdeinvesteringenvanhetbredeconsortiumRotterdamWorldGatewaywaarvanDPWorlddeeluitmaakt(voor30%).Voordechemie-enindustriesectorlopenmomenteeldeoriënterendegesprekken.Fase2vandeaanlegvindtpasplaatsnadatfase1isafgerondenindienermarktvraagis.HetligtvoordehanddathetHavenbedrijfopdatmomentinhettempovanuitgiftevannieuweterreineneengoedebalanskiesttussendebestaandeterminals(benuttenbestaandecapaciteit)ennieuweklanten(benuttenresterenderuimteTweedeMaasvlakte).Dezebeslissingzaltussen2012–2015plaatsvinden.HetuitgiftetempovandeterreinenopdeTweedeMaasvlaktezitbinnendeaannamesvanhetbestemmingsplan.VoordelangetermijnverwachthetHavenbedrijfdatdeTweedeMaas-vlaktevóór2040volledigisuitgegeven.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1399240910tkkst29862-20ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29862,nr.201 2OpwelkewijzewordtdemotiePoppeuitgevoerd,waarbijwordtingegaanopdesituatieinGriekenlandenopvieruitzonderingenwaarvooreenafgifteplichtwelzoumogengelden,enopde100%indirectefinancieringinZweden?(dhr.Roemer)TijdenshetNota-overlegvan20april2009heeftdeKamerdemotieaangenomenvandeheerPoppe(Kamerstuk2008–2009,30872,nr.34),waarinhijderegeringverzoektinhetLandelijkAfvalbeheerplan2009–2021eenverplichteafgifteaanspeciaaldaartoeingerichtehavenont-vangstinstallatiesoptenemenvanalleladinggebondenscheepsafvalenslopsaanboordvaneenschipdateenNederlandsehavenverlaatmeteenbestemmingbuitendeEuropeseUnie.Metbetrekkingtotdeuitvoe-ringvandezemotieheeftmijncollegavanVROMuschriftelijklatenwetendateendergelijkeafgifteplichtnietopnationaalniveaukanwordengere-geld.OpgrondvandeEuropeseRichtlijngeldtreedseenafgifteplichtinEuro-pesehavensvoor(ladinggebonden)scheepsafvalenbepaaldeladingresi-duen(slops).Alleenopdeafgifteplichtvanscheepsafvalgeldteenuitzon-dering,indiensprakeisvanvoldoendeopslagcapaciteitaanboordtotdevolgendehaveneneengeschiktehavenontvangstvoorzieningindevolgendeaanloophaven.Derichtlijnbetreftopdezepuntenvolledigeharmonisatieenlaatomdieredengeenruimtevoorverdergaandemaat-regelen.TijdenshetAlgemeenOverlegvan22septemberheeftdeheerRoemereenviertalpuntengenoemduitdeEuropeseRichtlijn,waarvanGrieken-landgebruikmaaktvoordeinvoeringvaneenafgifteplicht.Nederlandzouhiervanookgebruikkunnenmaken.DepuntenvandeheerRoemerzijnalsvolgt:1Eenafgifteplichtkanvolgensderichtlijnwordenopgelegdophetmomentdatdevolgendehavennognietbekendis,inafwachtingvanorders.DanvalthetschipbinnendeEuropeseregelsenkandeplichtopgelegdworden.2Deafgifteplichtkanookwordenopgelegdalsdevolgendehavennietbeschiktoverinstallatiesvooropvangvanhetvuil.3Eenderdeuitzonderingdieinderichtlijnwordtgenoemd,isdesituatiewaarindehavendirectieeenvermoedenheeftdatongecontroleerdelozingzoukunnenplaatsvinden.4Schepen,waarvandevolgendehavenvanbestemmingbuitenEuropais,vallennietonderdetoepassingvandeEuropeserichtlijn.NederlandheeftvoornoemdeafgifteplichtendeuitzonderingdaaropgeïmplementeerdindeWetvoorkomingverontreinigingdoorschepen.DitbetekentdatookinNederlandeenafgifteplichtgeldtindeonderpunten1,2en3genoemdesituaties.DeInspectieVerkeerenWaterstaathoudttoezichtopdenalevingvandeafgifteplichtenenlozingsvoor-schriftenenhoudthetschipaanindiendezedeafgifteplichtendelozings-voorschriftendreigtnietnateleven.VoorzoverdeheerRoemermetzijnvierdepuntbeoogttezeggendatdeuitzonderingopdeafgifteplichtnietgeldtalsdevolgendehavenbuitenEuropaligt,deelikditpuntniet.Weliswaarbevatderichtlijnverplich-tingendievantoepassingzijnopschepenenhavensinEuropa,maarditlaatonverletdatvoordeuitzonderingopdeafgifteplicht(artikel7lid2)deliggingvandevolgendeaanloophaven(inofbuitenEuropa)nietterzakedoet.Inditartikellidwordtgesprokenvan«volgendeaanloophaven»,zonderdatdaarbijonderscheidwordtgemaakttussenhavensinenhavensbuitenEuropa.Datbetekentdatschependievoldoendeopslagca-paciteithebbenenwaarbijsprakeisvanvoldoendehavenontvangstvoor-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29862,nr.202 zieningenindevolgendehaven,opgrondvanderichtlijnhetrechthebbenaftezienvanafgiftevanhunscheepsafval,ongeachtofdevolgendeaanloophavenbinnenofbuitenEuropaligt.IkhebgeenaanwijzingendatGriekenlandstrengeremaatregelentenaanzienvandeafgifteplichtheeftdanderichtlijn,maarbennoginafwachtingvannadereinformatieoverdeGriekseregelgevingopditpunt.IndiendezeregelgevingandersblijkttezijndandeEuropeseregel-gevingopditpunt,danzalikudaaroverinformeren.TotslotzaliknogingaanopdevraagvandeheerRoemernaarhetZweedseindirectefinancieringssysteem.Zwedenheefteensysteemvan100%indirectefinanciering,waarbijschepenonbeperktscheepsafvalkunnenafgeventegeneenvasttarief(dezogenaamdeindirecteheffing).ElkeZweedsehavenbepaaltzelfdehoogtevandeindirecteheffingendezeheffinggeldtdanvoorelkschip(ongeachtdegrootte).Ditsysteemvan100%indirectefinancieringistotophedennietdoorZwedengeëvalu-eerd.Bijditsysteembestaateenrisicovanafvaltoerisme,waardoorhetkanleidentothogekostenvoordeZweedsehavens.Inmijnbrief29junijongstleden(Kamerstuk2008–2009,29862,nr.16)hebikaangegevendatiktenaanzienvandeindirectefinancieringdeEuropeseontwikkelingenopditterreinafwacht,eenlijnwaarmeeuwKamertijdenshetAlgemeenOverlegop26september2007heeftingestemd.3Inhoeverrewordtbijankerplaatsengebruikgemaaktvandetenderserviceomscheepsafvalaftegeven,eninhoeverrewordtertochgedumpt?(mw.Roefs)ConformmijntoezegginghebiklatennagaanhoehetgesteldismethetdumpenvanscheepsafvalinzeevanafdeankerplaatsenvoordeNeder-landsekust.Ominzichttekrijgenoferweleenprobleemis,isvanuithetKustwachtcentruminnovember2009eenquickscanuitgevoerdopdeschependievoorankerliggenlangsdeNederlandsekust.Daaruitblijkt:1.vande45ankerliggersliggenermaardrielangerdaneenmaand;2.31schepenliggenerkorterdaneenmaand;3.vanderesterende11schepenisdeverblijftijdnietdirectafteleidenuitdeinformatiesystemen;4.vanuithetreguliereluchttoezichtdoordeKustwachtopdeanker-plaatsenisgeenschipbetraptophetoverboordzettenvanhuisvuil.Bovenstaandeinformatiegeeftnietdirectaanleidingteveronderstellendatereenprobleemis.Tochmenenwedatnognaderengerichtonder-zoeknodigisnaarhetgedragvanschependievoorankerliggenenderisico’sdiedaarbijaanwezigzijn.Ditonderzoekzalzichnaastmilieu-aspectenookrichtenopveiligheidvandeschepen.InoverlegmetRijks-waterstaatzaldeKustwachtdituitvoeren.Ikzaluhieroverinformerenalsderesultatenin2010beschikbaarkomen.4WatisdestandvanzakenvanhetonderzoeknaardevoordelenvaneengejuridiseerdeVerkeersondernemingendemogelijkhedenomdezevoor-delenmaximaaltebereikenzondereencomplexjuridischinstrumenta-rium?(mw.Roefs)HetonderzoeknaardevoordelenvaneengejuridiseerdeVerkeersonder-nemingheeftgeleidtothetvolgenderesultaatvoormobiliteitsmanage-mentenverkeersmanagement.Begin2010wordtdeStichtingVerkeerson-dernemingopgericht,waarinHavenbedrijfRotterdam,gemeenteenstadsregioRotterdamsamenwerkenomeenmobiliteitsmanagementpro-grammaterealiserenteneindedehavenbereikbaartemakenentehouden.DezestichtingisopgerichtomzelfopdrachtgevertezijnenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29862,nr.203 andererechtshandelingenmogelijktemaken.HetministerievanVerkeerenWaterstaatmaaktgeendeeluitvandeRaadvanToezichtvandezestichting.DitisconformhetstichtingenkadervanhetministerievanFinan-ciën.Hetverkeersmanagementprogrammawordtsamenmetderegionalepartners(RijkswaterstaatZuid-Holland,HavenbedrijfRotterdam,gemeenteRotterdamenStadsregioRotterdam)opgesteld.Definancieringendeuitvoeringvanditprogrammawordtdoorderegionalepartnerszelfverzorgd,danweléénvandepartnersregeltdeuitvoeringvoorverschil-lendepartners,waarbijonderlingdefinanciënwordenverrekend.DeVerkeersondernemingzorgtvoordesamenhangtussendeverkeersma-nagementprojectenvanderegionalepartnersenhetmobiliteitsmanage-mentsprogramma.5Waarwildestaatssecretarisnaartoemetwalstroom,hoewilzijtoteenverdereverbeteringkomenenwatgaatzijhiervoordoen?(dhr.Roemer);Deaanlegvanwalstroomvoorzieningenisineersteinstantieeenverant-woordelijkheidvandehavenbeheerder.Inmijnbriefvan14april2009,(Kamerstuk2008–2009,29862,nr.12),benikingegaanopdeinitiatievendiedoordesectorwordenopgepaktendeproblemendiespelen.Naeenaantalhaalbaarheidsonderzoekenisvastkomentestaandathetnietrendabelisomwalstroomhavenbreedaantebieden.Alleenalsersprakeisvaneenvastelijnverbindingopvasteterminals,ishetmilieu-econo-mischinteressant(intermenvanvermedentonuitstootpergeïnvesteerdeeuro)omschepenénkadeinterichtenvoorwalstroomgebruik.Deaanlegvanwalstroomgaatmetgroteinvesteringengepaardenhetislastigomtoteengunstigekosten-batenverhoudingtekomen.Uiteraardzorgikvoorgoederandvoorwaarden.ZohebikviadeInternati-onalAssociationforPortsandHarbours(IAPH)meegewerktaandetotstandkomingindeInternationalOrganizationforStandardization(ISO)vaneeninternationalestandaardvoordeaanlegvanwalstroom.Bijdein2010verwachteherzieningvandeEuropeserichtlijnenergiebe-lasting(2003/96/EG)zalikmijsterkmakenvooropnamevaneenbelas-tingvrijstellingopwalstroomindeherzienerichtlijn.6Watisheteindplaatjevanhavensamenwerking,enopwelketermijnzijnderegionalezeehavensaangeslotenbijdenationaleHavenalliantie?(Koppejan);DeHavenalliantieisdegezamenlijkeinvullingdoorhetRijkendehaven-bedrijvenvandeambitieszoalswediehebbenvastgesteldinRand-stad2040.Indatkaderhebbenweinseptember2008eengezamenlijkevisieneergelegd:«EenverdergaandestapvansamenwerkingtussendeNederlandsezeeha-venszoumogelijkvormkunnenkrijgenviaverzelfstandigingenvervol-genswederzijdseparticipatietoteennationalehavenholding.Hierinkunnendezeehavenautoriteitenopeenniet-vrijblijvende,zakelijkeenrisicodragendewijzevormgevenaaneengezamenlijkeregie.Dezeregiekanzichrichtenopeenvoordesamenlevingrelevantperspectiefvaneenmaximalemeerwaarde-realisatiebijeenmimimaalbeslagopruimteenpubliekemiddeleneneenoptimalebenuttingvandeinfrastructurelecapaciteit.»(StructuurvisieRandstad2040,Kamerstuk2007–2008,31089,nr.21,blz.91)TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29862,nr.204 Alvorensdevolgendestappeninditprocestekunnenzetten,isgedegenkennisnodigvandegoederenstromendieoponsafkomen,vandemoge-lijkhedenvoorsamenwerkingenspecialisatie,envandegevolgendaar-voorvoorruimteenachterlandinfrastructuur.Inhetkadervandehavenal-liantiewordendiedrieonderzoekenopgezetenuitgevoerd.DiegevenuitwerkingaandekabinetsvisiedieisneergelegdinderecenteEconomi-schevisieopdelangetermijnontwikkelingvanMainportRotterdam(Kamerstuk2008–2009,24691,nr.101).Metbehulpvandiekenniskangerichtwordeningezetopdemeestkansrijkeenmaatschappelijkgezienmeestnuttigevormenvansamenwerkingenspecialisatie.Heteindbeeldligtnognietvast,maarwelheteinddoelvanhetrijk:sturenopeenefficiëntbeslagopruimteenpubliekemiddeleneneenoptimalebenuttingvandeinfrastructurelecapaciteit.Hetisnietpassend,enonsinzienscontraproductief,alshetRijkeenzijdigeeneindbeeldneerzetenoplegt.Datstaatnietalleenhaaksophetideevansamenwerking,maarkanookhaaksstaanopmarktkeuzes.Hetrijkheeftnueenmaalnietdegedetailleerdemarktkennisdienodigisomheteindresultaatvansamenwerkingenspecialisatietebepalen.IndehavenalliantienamenalvertegenwoordigersvanVerkeerenWater-staat,VROMenEZenvandebeidehavenbedrijvenvanAmsterdamenRotterdamdeel,inmiddelszijnZeelandSeaportsenGroningenSeaportsaangeslotenopdeHavenalliantie.HetperspectiefopgrensoverschrijdendesamenwerkingmetVlaanderenwordtoptweeverschillendeniveausuitgewerkt.DebetrokkendecentraleoverhedenenhavensuitVlaanderenenZuidwest-NederlandvoerenzelfoverleginhetkadervandeRijn-ScheldeDelta.VoorhetrijkisdezesamenwerkingonderdeelvandeMIRT-verkenningAntwerpen-Rotterdam(VAR).DeministervanVerkeerenWaterstaat,C.M.P.S.EurlingsDestaatssecretarisvanVerkeerenWaterstaat,J.C.Huizinga-HeringaTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29862,nr.205