Uitkomsten zeventiende sessie van de VN Commissie voor Duurzame Ontwikkeling van 4-15 mei 2009

31700XIVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(XIV)voorhetjaar2009Nr.155BRIEFVANDEMINISTERVANLANDBOUW,NATUURENVOEDSELKWALITEITAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,28mei2009MetdezebriefwilikuinformerenoverdeuitkomstenvandezeventiendesessievandeVNCommissievoorDuurzameOntwikkeling,dievan4–15meijl.werdgehoudeninNewYork.InleidingDezeventiendesessievandeVNCommissievoorDuurzameOntwikkelingisvrijdag15meijl.metsuccesafgerond.Dezebijeenkomststondondermijnleiding.Natweewekenintensiefonderhandelen,bereiken180landenovereenstemmingover«Policyoptionsandpracticalmeasurestoexpediteimplementationinagriculture,ruraldevelopment,land,drought,desterificationandAfrika».Ditdocumentismetconsensusaangenomen.DaarnaasthebiktijdenshetHighLevelsegmentvanCSD17een«gemeen-schappelijkevisie»(SharedVision)gepresenteerd,diepositiefisontvangen.Beidedocumentenzijnalsbijlagebijgevoegd.1CSD17heeftophetgebiedvanduurzamelandbouwontwikkelingbelang-rijkestappenvoorwaartsgezet.Juistnudewereldtemakenheeftmetverschillendecrises,metnamedevoedsel,energie/klimaatenfinancieel/economischecrises,isderolvanlandbouwerkendvoordeaanpakervan.Landbouwwordtnietlangeralsonderdeelvanhetprobleem,maaralsonderdeelvandeoplossingvandezecrisesgezien.Belangrijkeuitkom-stenzijndaarnaastdenoodzaakvoorverdereintensiveringvaninveste-ringeninduurzamelandbouwontwikkelingmetnameinAfrika,eenduur-zameGroenerevolutieinAfrika,decrucialerelatietussenklimaatenlandbouw,denoodzaakvanextrafinanciëleondersteuningvoordeimple-mentatievanafgesprokenmaatregeleninontwikkelingslandenvoorduur-zamelandbouwontwikkelingvanuitprivate,publieke,nationaleeninterna-tionalehoek,hetmultifunctionelekaraktervandelandbouwmeteenverwijzingnaar«ecosystemservices»,denoodzaakvanhetverduurzamenvandebiobrandstofproductieenfocusopintegraalland-enwater-management.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1315320809tkkst31700-XIV-155ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1551 DeCommissiekwamditjaarvoordezeventiendekeersamenenbehan-deldedebeleidsthema’slandbouw,plattelandsontwikkeling,landbeheer,droogte,verwoestijningenAfrika.VNSecretaris-GeneraalBan-KiMoontoondezichzeerbetrokkenbijdehuidigezittingvandeCSDenbijdevoorbereidingervan.HijhieldondermeerbijdeopeningvanhetHighLevelSegmenteensterkbetoogoverhetbelangvaneeneffectieveaanpakvanklimaatveranderingenhetfeitdatdelandbouwdaarbijnietvergetenmagworden.ZijneKoninklijkeHoogheiddePrinsvanOranjeheeftinzijnfunctiealsvoorzittervanUnitedNationsSecretaryGeneral’sAdvisoryBoardonWaterandSanitation(UNSGAB)eenbelangrijkebijdragegeleverdaandediscussieoverdenoodzaakvanintegraalwatermanagementinrelatietotlandbouw.VerloopCSD17Van4–15meiwerdinNewYorkdezeventiendezittinggehoudenvandeCommissievoorDuurzameOntwikkeling.DezefunctioneleVN-commissiekomtjaarlijksbijeenomdevoortgangtebesprekenvandeuitvoeringvandein1992tijdensdeRioConferentieinzakeMilieuenOntwikkelingaange-nomenAgenda-21.InhetVN-systeemneemtdeCSDeenbijzondereplaatsin,vooraldoordebetrokkenheidvanmaatschappelijkeorganisatiesdieonderandereboeren,jongeren,vakbonden,inheemsevolkenenvrouwenvertegenwoordigen.Vertegenwoordigersvannegenzoge-noemdeMajorGroupsnemenzeeractiefdeelaandeberaadslagingen.DaarnaastkentdeCSDeendrukprogrammavanside-eventswaarregeringsdelegaties,MajorGroups,bedrijvenenorganisatiesinformatieuitwisselenovereenveelheidaangerelateerdeterreinen.Dethema’svanAgenda-21zijnvertaaldineenwerkprogrammadatdeverschillendeonderwerpenverdeeltovertweejaarlijksecycli.Heteerstejaarvanelkecycluswordtbesteedaaneen’Review’,hettweedejaaraandeformuleringvanbeleidsaanbevelingen.In2009werdenbeleids-aanbevelingenopgesteldvoordeclusterslandbouw,land,plattelands-ontwikkeling,verwoestijning,droogte,Afrikaendeiederecyclusterugke-rende«crosscuttingissuesandmeansofimplementation».Deonder-handelingenhieroverwerdengevoerdopbasisvandeinfebruaritijdensdeIntergovernmentalPreparatoryMeeting(IPM)gepresenteerdevoorzitterstekst.TijdensdevorigjaargehoudenzestiendezittingvandeCSDbenikgekozentotvoorzittervanCSD17.IkhebmevoorgenomendeCSDtotmeeractietebewegen,ondermeerdoortastbarebeleidsaanbevelingeneninhoudelijke,interactievepolitiekediscussiestijdenshetHighLevelSegmentvanCSD17.IndeaanloopnaardezittingvanCSDbenikactiefbetrokkengeweestbijdevoorbereiding,dooronderanderedeeltenemenaanregionaleCSD-bijeenkomsteninBangkok(CapacityDevelopmentWorkshop,Thailand,28–30februari2009)enWindhoek(HighLevelMeeting:AfricanAgricultureinthe21stCentury,Namibië,9–10februari2009),alsmedeaandeGoverningCouncilvanUnitedNationsEnviron-mentalProgramme(UNEP).OndermijnleidingzijninhetprocesvernieuwingendoorgevoerdomhetfunctionerenvandeCSDteverbetereneneengroterebetrokkenheidvanministersterealiseren.ZoisvoorheteerstgekozenvooreenbenaderingvaninteractieverondetafeldiscussiestijdenshetHighLevelSegment.Dethema’svanderondetafelswaren:(1)Respondingtofoodcrisisthroughsustainabledevelopment;(2)RealizingaSustainableGreenRevolutioninAfrica;TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1552 (3)IntegratedManagementoflandandWaterResourcesforSustainableAgricultureandRuralDevelopment.Nadeopeningzijndriedagdelengevuldmetinteractievediscussiestussenministers,anderedelegatieleidersenhetmaatschappelijkemiddenveld.Daarbijisverzochtgeenoppapiervoorbereideverklaringenvoortelezen.Dezeopzetisgeslaagd.DoordefocusoprondetafelstijdenshetHighLevelSegmentiseengoedbegingemaaktmeteenmeerinterac-tievediscussietussenministersenookhetmaatschappelijkmiddenveld.Dittottevredenheidvanvelen.NieuwonderdeelvoordeCSDishettotstandbrengenvaneengemeenschappelijkevisieopbasisvandediscus-siestijdensderondetafelbijeenkomst.Ookditisgoedontvangen.Eenderdenieuwelementisdekeuzevooreeninteractievedialoogmethetmaatschappelijkemiddenveldenmetdewetenschapsgemeenschap.Deaanwezigheidvanvertegenwoordigersuitdewetenschapppelijkewereldwaseennovum.Beidedialogengavendemaatschappelijkeenwetenschappelijkeorganisatiesdemogelijkheidomdrieuurlangopentediscussiërenmetministers.Demaatschappelijkeorganisaties(MajorGroups)warenzeertevredenoverhetverloop,deopenheidendeinter-actievandezedialogen.Tenslotteishettripartiteoverlegtussenministers,hoofdenvanVN-organisatiesenvoorzittersvanuitvoerenderadenenbestuursradenvanVN-organisatiesvoortgezet.UitkomstenCSD17MetdesuccesvolleuitkomstvanCSD17heeftdeVNeenduidelijksignaalgegevenoverhetbelangvandelandbouwalsonderdeelvandeoplossingvoordemeervoudigecrises,denoodzaakvanverdereintensiveringenindelandbouweneenduurzamegroenerevolutieinAfrika.DebelangrijksteuitkomstenzijnvanCSD17zijn:LandbouwLandbouwstaatcentraalindeaanpakvoorduurzameontwikkelingenarmoedebestrijding.TijdensCSD17schaarden180landenzichachterderoepomeenduurzamegroenerevolutie,waarbijingezetzalwordenopverhogingvandelandbouwproductie,productiviteitenduurzaamheiddooronderanderehetgebruikvaninnovaties,lokaleinheemsekennis,nieuwetechnologieinlandbouwenefficiënteverspreidingervan,handelsbeleidenverbeteringvanmarkttoegang,langsdevijfsporenvandebeleidsnota«Landbouw,ruralebedrijvigheidenvoedselzekerheid».VoorAfrikawerdeengroenerevolutie,omlandbouwproductiviteit,voed-selproductieenvoedselzekerheidteverhogen,specifiekonderstreept.Daarnaastwerdopgeroepentotdeverbeteringvanlandgovernance,duurzaamgebruikvangedeeldewaterbronnenendeintegratievanadap-tatieaanklimaatveranderingenverlagingvanhetrisicovanrampen.KlimaatveranderingDuurzamelandbouwkanbijdragenaandemitigatievanklimaat-verandering.Anderzijdszalklimaatverandering,alsergeenaandachtaanwordtbesteed,invloedhebbenoplandbouwproductie,droogteenverwoestijningmetgroteconsequentiesvoorarmebevolkingsgroepen.VNSecretarisGeneraalBanKi-moonsprakdehoopuitdatdeuitkomstenvanCSD17zullenbijdragenaandeklimaatdiscussiesinhetkadervanCOP15inKopenhagen.TenaanzienvanAfrikawerdendemogelijkeeffectenvanklimaatveranderingnogextrabenadrukt.Beidedocumentenbenadrukkenhetbelangvandelandbouwvoorklimaat,metnamewaarTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1553 hetgaatommitigerendemaatregelenenadaptatie.DuidelijkisdeoproepomlandbouweenplaatstegevenindekomendeonderhandelingeninhetkadervanhetKlimaatverdraginKopenhagenlaterditjaar.ExtrainvesteringenindelandbouwDenoodzaaktotextrainvesteringenvoorduurzamelandbouwenruraleontwikkelingwerderkenddoorCSD17.Hetslotdocumentbevateenoproepomnieuweenextramiddelenbeschikbaartestellen,vooralvoorontwikkelingslanden,voordeverbeteringenverduurzamingvandeland-bouw.BiobrandstoffenTenaanzienvanbiobrandstoffenwordenindetekstdeuitdagingenenmogelijkhedenvanbiobrandstoffenbenadrukt.Uitdediscussieisduide-lijkgewordendatsteedsmeerdenoodzaakwordtgezienvanduurzaam-heidscriteriavoordeproductievanbiobrandstoffen.DerondetafelsvoorduurzameproductievansojaenpalmolieenhetwerkvanhetG8GlobalBioenergyPartnershipkunnendaarvooreengoedvoorbeeldzijn.EcosysteemdienstenVoorheteerstisinhetkadervandemultifunctionelerolvandelandbouweenverwijzingopgenomennaarecosysteem-diensten.JarenlanghebbenmetnameLatijns-amerikaanselandenzichverzettegeneendergelijkeverwijzing.Hetthansopnemenhiervanonderstreeptdemaatschappelijkewaardevandelandbouwdiebrederisdandevoedselproductiealleen.NieuwetechnologieënIndetekstisspecialeaandachtgegevenaandenoodzaakvannieuwetechnologieën,zoalsbijvoorbeeldbiotechnologie,voorhetrealiserenvanvoedselzekerheidindetoekomst.Erzijnveelgoedeeneffectieveinnova-tiesentechnologieënvoordelandbouwaanwezig,maarerisdoorlidstatenafgesprokenommeerintezettenophetbeschikbaarstellenvantechnologieën,vooralvoorkleinerelandbouwbedrijven(«smallholders»)entoegepastoplokaleomstandigheden.PlattelandsontwikkelingenlandgebruikInhetkadervanplattelandsontwikkelingzijnvooralafsprakengemaaktomhetbeleidteverduurzamendoorversterkingvandepositievanvrouwen,kleineboereneninheemsevolkeren,endoorverbeteringvangelijketoegangvoorkwetsbaregroepentotland,water,financiëlemiddelenentechnologieën.Naastverbeteringvandetoegangtotlandiseveneensafgesprokenomtebevorderendatlandduurzaamengeïntegreerdwordtgebruiktenbeheerd,onderanderedoorhetincorporerenvanduurzaamheidprincipesindeplanningvanlandgebruik,doorbehoudenduurzaamgebruikvanbiodiversiteitendoorinventarisatie,toezicht-encontrolesystemenvoordeondersteuningvanecosysteemfunctiesinhetkadervanlandgebruik.DroogteenverwoestijningTenaanzienvandroogteenverwoestijningisonderandereafgesprokenfinancieringtemobiliserenenteverhogenvooronderzoekenontwikke-lingtenaanzienvandeonderliggendeeffectenvandroogte,duurzaamlandgebruikteversterkenendeimplementatievandeUNConventiononCombatingDesertification(UNCCD)teondersteunen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1554 WaterWaterinrelatietotlandbouwwaseenvandedoorsnijdendethema’svanCSD17enkreegdanookspecialeaandacht.Bijallethema’svandezeCSD-cyclus(landbouw,land,ruraleontwikkeling,droogte,verwoestijningenAfrika)kwamhetthemawaterterugalskey-element.TijdensdeopeningssessievanhetHighLevelSegmentvanCSD17stonddeaandachtvoorwatervooralinhettekenvandeklimaatproblematiek(droogte,overstromingen).Besprokenwerdenmetnamedegevolgenvanklimaatveranderingvoorwateralséénvandenatuurlijkehulpbronnen.IndetweederondetafelRespondingtothefoodcrisisthroughsustainabledevelopmentop14meistondwatercentraalindepresentatievanAssis-tentDirectorGeneralAlexanderMüllervandeFoodandAgricultureOrga-nisation(FAO).Verschillendedelegatieswezenophetbelangvandevergrotingvandoelmatigwatergebruikindelandbouwproductie.DevoorzittervanUNSGAB,ZijneKoninklijkeHoogheidPrinsWillem-Alexander,ginginzijnpresentatiesopdonderdagenvrijdaginopderolvanwatervoorlandbouwenecosystemen.Hijbeschreefhoesterkwater,landbouw,ruraleontwikkelingenarmoedebestrijdingmetelkaarverbondenzijnenopwelkeprioriteiteneenwateraanpakgerichtzoumoetenzijn.Dieprioriteitenschetstehijlangsdedrie«I’s»:IntegratedWaterResourceManagement(IWRM),InnovatieenImplementatie.ErisvooruitganggeboektophetgebiedvanIWRMsindsCSD-13,eneenbelangrijkevolgendestapisomnuintezettenopcapaciteitsopbouwvoorIWRM,specifiekoplokaalniveau.Ominnovatietestimuleren,moetvolgensdevoorzittervanUNSGABmeerwordengeïnvesteerdinwater,volksgezondheidenlandbouw.Daarnaastmoetookingezetwordenopinnovatieinenerzijdsfinancieringsvormen,zoalscreatievemanierenomirrigatiesystementefinancieren,maarookhetverbeterenvantoegangtotlokalekapitaalmarkten,microkredietenmicroverzekeringenenanderzijdshetverspreidenenbeschikbaarstellenvantechnologieënaankleineboeren.Totslotnoemdehijconcretemanierenvanimplementatie,zoalsgoedfunctionerendeinstituties,investeringeninruraleinfrastructuurenverbeteringvanmarkttoegang.DevoorzittervanUNGSABvroegspecifiekaandachtvoorhetgebruikvanwaterindelandbouw.Hijweesdaarbijopdeveranderendeconsumptie-endieetpatronen.Daarbijgafhijaan:«Letmeremindyoutoonelastglobaltrend-ourchangingconsumptionpatternsanddiets.Growingonekilogramofwheatrequiresabout1,000litersofwater;producingonekilogramofbeefdemands16timesthatmuchwater.ThedietsofNorthAmericansandEuropeansuseabout5,000litersofwaterperpersonperday.ComparethattothevegetariandietsofAfricaandAsia,whichrequireonaverage2,000liters.Aspeopleclimboutofpoverty,andchangetheirdiets,thedemandforwatertoproducefoodincreases.Wecannotexpectmankindtochangeitseatinghabitsover-night,soitisevidentthattheagricultureandwatersectorhavetojoinforcesanddrasticallyreducebyatleast50%theuseofwatertoproduceourfuturefoodrequirements«(detoespraakisbijgevoegd).Zijnoproepvoorhetineenslaanvandehandenvandelandbouwenwatersectoromhetgebruikvanwaterdrastischteverlagenvoordevoed-selproductieindetoekomst,werddoorvelenonderschreven.VooruitgangtenopzichtevanCSD8TijdensCSD17stondendethema’slandbouw,ruraleontwikkeling,land,droogte,verwoestijningenAfrikacentraal.DelaatstekeerdatlandbouwenruraleontwikkelingopdeCSD-agendastonden,wastijdensCSD8in2000.EriseenaantalnieuweonderwerpennaarvorengekomentijdensCSD17,tenopzichtevanCSD8.Debelangrijkstezijn:TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1555 •Centralerolvandelandbouwvoormeervoudigecrisesendenoodzaakdithoogopdeinternationaleagendatehouden;•Klimaatverandering:ditnieuwethemaenmetnamederolvanland-bouwtenaanzienvanklimaatwerdveelvuldigbenadrukttijdensdevergadering;•Biobrandstoffen:deerkenningvandezorgdiebestaattenaanzienvancompetingclaimsvoorvoedsel,biodiversiteitenbrandstof;•Noodzaakvangrotereinvesteringindelandbouwmetnameontwikke-lingslanden;•Technologieeninnovatie:hoeweltechnologischeontwikkelingtijdensCSD8benoemdwerd,istijdensCSD17vooralbenadruktdathetgaatomhetgebruikendeverspreidingvankennisentechnologieenhetondersteunenvanduurzameinnovatiesvoordelandbouw;•Ecosysteem-diensten(ecosystemservices):ditthemawordtdooreenaantallanden,zoalsdoorArgentiniëenAustralië,benoemdalseenmarktverstorendinstrument.Thansisditalseenvandefunctiesvanlandbouwwereldwijderkend.De«Gemeenschappelijkevisie»Degemeenschappelijkevisiedieikalsvoorzitterpresenteerde,ginginopdeuitdagingenwaarvoorlandbouwenruraleontwikkelingstaan.Erwordtinprincipegenoegvoedselgeproduceerd,maartegelijkertijdlevenbijnaéénmiljardmensenvanminderdanééndollarperdag.Deuitdagingishoein2050dedanverwachtenegenmiljardmensengevoedkunnenworden.Landbouwspeelthiereencrucialerol.Landbouwkannietlangergezienwordenalsdeelvanhetprobleem,maarmoetgezienwordenalsonderdeelvandeoplossing.Landbouwligtinhethartvanarmoedebestrijding,duurzameontwikkelingendeagendavanklimaatverandering.Delandbouw-productiviteitmoetverbeteren,vooralinAfrika,maartegelijkertijdmoethetlandgekoesterdworden,degrondvruchtbaargehoudenwordenendeschaarsewater-bronnenbehoudenblijven.Omeengroenerevolutieterealiseren,zullentraditioneleeninheemsekennisgecombineerdmoetenwordenmetmodernetechnologieënenrecentewetenschappelijkekennisvanland-bouwenduurzaamheid.Hetiscruciaaldatlandenervaringeneninnova-tievetechnologieëndelen.Technologieenkenniszijnaanwezig,maarbredeverspreidingenbeschikbaarmakenaanboerenisnogéénvandeuitdagingendieaangepaktmoetworden.Omditterealiseren,ispolitiekewilnodigensteunvandeinternationalegemeenschapdoormiddelvanextrainvesteringen,zowelpubliekalsprivaat.Investeringenindelandbouwwerkenalleenalserondersteu-nenderandvoorwaardenzijn.Publiek-privatepartnerschappenkunnendaareenrolinspelen.Maarookoverheidsbeleidensterkeinstitutieszijnvanbelangvooreenflorerendelandbouwsector.Goedeinformatieaanboerenoverweer,markten,prijzen,nieuwemarktmogelijkhedenennieuwemethodenzijnessentieel.Datvereisteenversterkingvandetraditioneleinformatie-voorziening,zoalsvoorlichtingennieuweinformatie-technologieën.Indevisiewordteveneensopgeroepentotinternationaleduurzaamheid-criteriavoorbio-energiemeteenverwijzingnaarhetwerkvanhetGlobalBio-EnergyPartnership(GBEP)endeRoundTableonResponsibleSoy.Landbouwenwaterwordenindevisiegenoemdalsbelangrijkethema’svoorverderelandbouwontwikkeling.Delandbouwsectoriseengroot-verbruikervanwater.Hetnogonverkendepotentieelvanadequaatenefficiëntwatermanagementmoetaangeboordwordendoorveranderinginbeleidenproductietechnieken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1556 Eengroenerevolutieindelandbouwisdekernvandegroeneeconomie.Duurzamelandbouwenveehouderij-praktijkenenduurzamebiobrand-stofproductiespeleneenbelangrijkerolindeklimaataanpak.Landbouwenplattelandsherstelstaanaandebasisvandebio-basedeconomieënvandetoekomst.CSD18DeachtiendeCSDsessiezalplaatsvindenvan3–14mei2010enzalwordenvoorgezetendoordeheerLuisAlbertoFerraté,ministervanMilieuenNatuurlijkeHulpbronnenvanGuatemala.Dethema’svandezesessiezullenzijn:•Transport:deenergieconsumptieendeverslavingaanfossielebrand-stoffen;•Chemicaliën:gevolgenvoorgezondheidenmilieu;•Afval:afvalverwerkingen-benutting;•Mijnbouw:onverantwoordelijkemijnbouwenvervuiling;•Duurzameconsumptieenproductie:tienjarenprogrammaMarrakechProces.DeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,G.VerburgTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1557