Monitor Betaaltermijnen Overheid 2023

Brontekst

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 490Vernieuwing van de rijksdienstNr. 343 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN ENKLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 juni 2024Jaarlijks informeer ik uw Kamer met een monitor over het betaalgedragvan de Rijksoverheid, provincies en de gemeenten. In deze brief deel ik deMonitor Betaaltermijnen Overheid 2023. Naast de wettelijke plicht dieoverheden sinds 2013 hebben om hun rekeningen binnen 30 dagen tebetalen, hebben ze ook een voorbeeldfunctie. Tijdige betaling is namelijkcruciaal voor ondernemers om financieel gezond te blijven en te kunneninvesteren.Om het mkb beter te beschermen tegen late betalingen, is in juli 2022 dewet Verkorten wettelijke betaaltermijn tot 30 dagen ingevoerd. In dezebrief informeer ik u over de eerste resultaten van de wet. Daarnaast geefik u de laatste stand van zaken over het voorstel voor een Verordeninginzake bestrijding van late betalingen in handelstransacties.1Monitor Betaaltermijnen Overheid 2023De Monitor Betaaltermijnen Overheid 2023 geeft inzicht in het betaal-gedrag van de Rijksoverheid, provincies en gemeenten.RijksoverheidDe betaaltermijnen van de Rijksoverheid worden sinds 2009 gemonitord.Ieder departement rapporteert in hoeverre de wettelijke betaaltermijn van30 dagen is behaald. Tot 2016 was het de ambitie van de Rijksoverheid om90% van de ingekochte goederen en diensten binnen 30 dagen naontvangst van de factuur te betalen. Sinds 2016 is deze ambitie verhoogdnaar 95%. Vijf individuele departementen voldeden in 2023 niet aan de95%-norm. Oorzaken die zij hiervoor aanwijzen zijn onder anderepersoneelstekorten bij de financiële administraties en technische1Fiche: Verordening inzake bestrijding van late betalingen in handelstransacties (Kamerstuk22 112, nr. 3819) kst-31490-343ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 490, nr. 3431 problemen bij de verwerking van facturen. In de bedrijfsvoeringspara-grafen van hun jaarverslagen2 leggen zij hierover verantwoording af engeven de betreffende departementen aan welke maatregelen zij nemenom het betaalproces te verbeteren.Betaaltermijnen Rijksoverheid% tijdig (binnen 30 dagen)2023202220212020Algemene Zaken97,798,299,098,8Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties90,994,492,792,4Buitenlandse Zaken98,098,699,399,2Defensie86,192,094,089,4Economische Zaken en Klimaat95,396,197,996,4Financiën97,497,798,297,4Infrastructuur en Waterstaat97,697,497,097,4Justitie en Veiligheid95,495,096,794,9Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit92,894,098,098,0Onderwijs, Cultuur en Wetenschap96,897,498,297,7Sociale Zaken en Werkgelegenheid90,797,396,094,9Volksgezondheid, Welzijn en Sport92,194,894,096,0Gemiddeld (ongewogen)94,296,196,796,0 ProvinciesProvincies zijn, op grond van artikel 124 lid 1 van de Grondwet, autonoomin hun bedrijfsvoering. De verantwoordelijkheid voor het betaalgedragvan de provincies berust bij de colleges van gedeputeerde staten. Evenalsvoorgaande jaren zijn de betalingscijfers van de provincies via hetInterprovinciaal Overleg (IPO) aangeleverd. In de tabel treft u eenoverzicht van het betaalgedrag van de provincies aan, waarin een lichtedalende trend is te zien. Diverse oorzaken, zoals veranderende bedrijfsad-ministraties, lagen hieraan ten grondslag.Betaaltermijnen provincie% tijdig (binnen 30 dagen)2023202220212020Drenthe95,094,093,095,0Flevoland92,993,792,895,6Fryslân94,094,096,096,5Gelderland95,395,993,296,6Groningen85,090,592,093,0Limburg83,084,689,590,3Noord-Brabant96,796,697,096,2Noord-Holland91,093,289,096,2Overijssel92,795,895,195,0Utrecht98,698,297,994,0Zeeland94,494,296,396,0Zuid-Holland89,091,280,088,6Gemiddeld (ongewogen)92,393,592,794,4 GemeentenGemeenten zijn, net als de provincies, autonoom in hun bedrijfsvoering.De verantwoordelijkheid voor het betaalgedrag van de gemeenten ligt bijde colleges van burgemeester en wethouders. Onderzoeksbureau Altares– Dun & Bradstreet heeft een inventarisatie gemaakt van de gemeentelijkebetaaltermijnen op basis van de kredietinformatie van toeleveranciers.Voor 328 gemeenten had het onderzoeksbureau voldoende data, wat2Verantwoordingsdagstukken | Verantwoordingsdag | Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 490, nr. 3432 neerkomt op ruim 66.500 betalingen. De bijlage bevat een overzicht vande betaalcijfers van alle gemeenten.Betaaltermijnen gemeenten2023202220212020Aantal%tijdig1Aantal% tijdigAantal% tijdigAantal% tijdig>90%22468,3%20962,4%22166,0%20257,0%Tussen 85% en 90% tijdig4614,0%6017,9%6017,9%6318,0%Tussen 80% en 85% tijdig3611,0%3610,8%309,0%3811,0%Tussen 70% en 80% tijdig144,3%278,1%216,3%3811,0%< 70% tijdig82,4%30,9%30,9%113,0%1 Vanaf 2023 worden in dit overzicht enkel de transacties meegenomen waarover een betaaltermijn van 30 dagen is afgesproken (zie toelichting inde volgende alinea). Naar aanleiding van de Monitor Betaaltermijnen Overheid 2022 ben ik inoktober 2023 in gesprek gegaan met twee wethouders en de Verenigingvan Nederlandse Gemeenten. Daaruit kwam de wens naar voren om dewijze van monitoring voor gemeenten gelijk te trekken met de departe-menten en de provincies.3 Met ingang van deze monitor worden enkel debetalingen meegerekend waarover een betaaltermijn van 30 dagen isafgesproken.Actuele ontwikkelingenEuropese Verordening inzake bestrijding van late betalingen inhandelstransactiesIn september 2023 publiceerde de Europese Commissie een voorstel vooreen Verordening inzake bestrijding van late betalingen in handelstrans-acties, als vervanging van de huidige Richtlijn.4Het Europees Parlement heeft op 23 april jl. een officiële positieingenomen, waarin het pleit voor een betaaltermijn van 30 dagen voorG2B-betalingen5, van 60 dagen voor B2B-transacties6 en 120 dagen voorslow moving 7 of seizoensgebonden goederen. Daarnaast behoudt hetenkele elementen uit het Commissievoorstel, zoals de verplichting voorlidstaten om een toezichthouder aan te wijzen en de keuze voor eenVerordening. De Raad heeft nog geen positie bereikt, maar duidelijk is datde voorkeuren van het merendeel van de lidstaten op sommige puntenverschillen van het Commissievoorstel en de Parlementspositie8. Eenmeer uitgebreide toelichting over het krachtenveld en de Nederlandseinzet vindt u in de geannoteerde agenda van de Raad voor Concurrentie-vermogen van 24 mei.93In de vorige edities van de Monitor werd er voor gemeenten gemonitord hoeveel procent vande facturen zij «tijdig» betaalden. Het criterium «tijdig» ging echter uit van de termijnen dieleveranciers opnemen in hun voorwaarden. Wanneer zij kortere termijnen dan 30 dagenhanteren kan dat een vertekend beeld geven. Door de nieuwe definitie is ongeveer 20% van dedoor Altares gemonitorde transacties niet meegenomen in deze monitor.4Richtlijn inzake bestrijding van late betalingen in handelstransacties 2011/07/EU.5Government-to-Business6Business-to-Business7Goederen met een lage omloopsnelheid die langere tijd in voorraad worden gehouden.8Veel lidstaten wensen meer contractuele vrijheid in B2B-transacties en zijn geen voorstandervan een verplichte toezichthouder, en verkiezen een Richtlijn boven een Verordening.9Kamerstuk 21 501-30, nr. 603Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 490, nr. 3433 Evaluatie Wet «Verkorten wettelijke betaaltermijn tot 30 dagen»In het licht van deze Europese ontwikkelingen besluit ik om af te zien vande evaluatie van de Wet Verkorten wettelijke betaaltermijn tot 30 dagen,welke in juli 2022 in werking is getreden. Deze wet voorzag in eenwijziging van Artikel 6:119a lid 6 van het Burgerlijk Wetboek, waardoorgrote ondernemingen in hun handelsrelatie met mkb-ondernemingenvoortaan een betaaltermijn van ten hoogste 30 dagen kunnen afspreken.In de wet is vastgelegd10 dat er binnen twee jaar na de inwerkingtredingeen verslag dient te worden gestuurd aan de Staten-Generaal over dedoeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.Hoewel de onderhandelingen in de Raad over de voorgestelde Veror-dening nog niet zijn voltooid, is er een gerede kans dat er een voorstelwordt aangenomen dat gevolgen heeft voor de nationale wet. Ik acht hetniet zinvol om de wet Verkorten wettelijke betaaltermijn tot 30 dagen teevalueren wanneer deze naar verwachting onderhevig wordt aanwijzigingen door Europese regelgeving.Wel hecht ik er belang aan te benadrukken dat de aandachtspunten intwee moties aangaande de wetsevaluatie zijn meegenomen in hetEuropese wetstraject. Voormalig Kamerleden Rahimi11 en De Jong12verzochten mij om bij de evaluatie aandacht te besteden aan respectie-velijk de effecten van de wet op mkb-detaillisten en de eventueleknelpunten in de financiering voor mkb-bedrijven. In het impactassessment13 voor het Verordeningsvoorstel heeft de Commissie dezeaspecten ook meegewogen. Zo bleek uit de consultatie van verschillendestakeholders uit de detailhandel dat er geen overeenstemming is over hetal dan niet invoeren van een sectorale aanpak voor betaaltermijnen.Daarnaast ziet de Commissie een aanscherping van betaaltermijnen juistals maatregel om de toegang tot financiering voor mkb’ers te vergroten.Op basis hiervan beschouw ik de moties als afgedaan.Enkele eerste inzichten over de effecten van de wet kan ik al met u delen.De gemiddelde betaaltermijn voor transacties van grote bedrijven naarmkb’ers is met drie dagen afgenomen sinds de inwerkingtreding in juli2022.14 Uit een kleinschalige peiling onder mkb’ers blijkt ook dat zij weinigtot geen administratieve lasten ervaren als gevolg van de wet. Knelpuntenop het gebied van financiering worden ook niet genoemd. Deze klein-schalige peiling is terug te vinden in de bijlage.15 Een meer diepgaandeanalyse van de effecten van de wet is te lezen in een op 4 april jl. gedeeldpaper.16Tijdige betaling aan ondernemers verdient blijvende aandacht. In hetEuropese wetgevingstraject omtrent betaaltermijnen zal ik mij daarom10Kamerstuk 35 769, nr. 1211Motie Kamerlid Rahimi, Kamerstuk 2021–2022, 35 769, nr. 912Motie Kamerlid de Jong, Kamerstuk 2021–2022, 35 769, nr. 1013SWD(2023) 314 – Impact assessment report accompanying the COM(2023)533 Proposal for aregulation14Op basis van cijfers van dataleverancier Graydon.15Rapportage peiling betaaltermijnen OndernemersDenkenMee.nl (MWM2 in opdracht vanMinisterie EZK, maart 2024)16Bijlage bij Kamerstuk 21 501-30, nr. 600Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 490, nr. 3434 blijven inspannen voor dit doel. Ten slotte moedig ik departementen,provincies en gemeenten aan om best practices uit te wisselen, enbestaande handreikingen te benutten.17De Minister van Economische Zaken en Klimaat,M.A.M. Adriaansens17Zoals de publicatie uit 2019 «Sneller betalen, zó doen we dat». Kamerstukken 2018–2019,31 490, nr. 253Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 490, nr. 3435

Versie b9bb5733a4e7292b8e1385c6cfff98c8a0ffcbebfc6bd2467f942b8e9ae6d2a4 · Officiële bron.