Akkoord algemene oriëntatie NGT dossier in de Raad

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 428Beleidsnota Biotechnologie22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatievenvan de lidstaten van de Europese UnieNr. 409 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 april 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister vanEconomische Zaken, de Staatssecretaris van Openbaar Vervoer en Milieuen de Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport over de Raadspositiet.a.v. het wetsvoorstel van de Europese Commissie voor het gebruik vanNieuwe Genomische Technieken in de plantenveredeling (hierna:NGT-voorstel).Aanloop naar het akkoord over de RaadspositieOp 5 juli 2023 heeft de Europese Commissie het NGT-voorstel1 gepresen-teerd. Sindsdien is er in de Raad intensief onderhandeld over eenRaadspositie. Het Europese Parlement bepaalde op 7 februari 2024 haarpositie2. Onder de Spaanse en Belgische voorzitterschappen waren demeeste discussiepunten in het NGT- voorstel afgerond. Toch bleef eengekwalificeerde meerderheid uit, voornamelijk vanwege de verdeeldheidonder de lidstaten over intellectueel eigendom, specifiek de impact vanoctrooirecht op NGT-planten. Het Hongaarse voorzitterschap gaf ondanksaandringen van Nederland geen prioriteit aan dit onderwerp. Het Poolsevoorzitterschap had wel de ambitie om een overeenkomst te bereiken ende Europese patstelling te doorbreken. Ik heb uw kamer hierovergeïnformeerd3.Uiteindelijk heeft dat geleid tot een compromistekst die op 14 maart jl. opeen gekwalificeerde meerderheid kon rekenen.1https://food.ec.europa.eu/plants/genetically-modified-organisms/new-techniques-biotechnology_en2Aangenomen teksten – Met bepaalde nieuwe genomische technieken verkregen planten en dedaarvan afgeleide levensmiddelen en diervoeders – Woensdag 24 april 20243Kamerstuk 27 428 nr. 406 kst-27428-409ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 428, nr. 4091 Inhoud van de RaadspositieDe definitieve tekst van de Raadspositie heb ik als bijlage bij deze briefgevoegd. Mijn mede-bewindspersonen en ik hechten veel waarde aan eenproportioneel, veilig en toekomstbestendig NGT-voorstel. Dituitgangspunt is ook verankerd in het BNC-fiche4 over dit wetsvoorstel, datals leidraad diende voor de Nederlandse inbreng in de onderhandelingen.Ik ben van mening dat de Raadspositie een gebalanceerd compromis iswaarin ik belangrijke punten voor Nederland herken. De Raadspositiebevat enkele belangrijke wijzigingen ten opzichte van het oorspronkelijkeCommissievoorstel:•Aanscherping equivalentiecriteria: De criteria die onderscheid makentussen NGT-categorie 1 en NGT-categorie 2 planten zijn verder verfijndom het onderscheid duidelijker en proportioneel te maken. Dit is eenbelangrijk punt voor Nederland om het wetsvoorstel zo goed mogelijkte laten aansluiten bij de laatste wetenschappelijke inzichten.•Beperking herbicide tolerante planten: Planten die resistent zijn tegenherbiciden worden uitgesloten van NGT-categorie 1, en zullen onderNGT- categorie 2 vallen. Hoewel het BNC-fiche stelt dat het voorstelvoor plantaardig uitgangsmateriaal5 (PRM) een logischere plek is omdit onderwerp te behandelen, herbicidetolerante eigenschappenkunnen ook met conventionele veredeling worden bereikt, gaf eenmeerderheid van de Raad de voorkeur aan het opnemen van dezebepaling in het NGT-voorstel.•NGT-categorie 2:CNGT-categorie 2 planten blijven onder de ggo-regelgeving van deUnie vallen, maar zullen via een proportionele toelatingsprocedurebeoordeeld worden. Zo mogen lidstaten gebruik maken van dezogenaamde «opt-out» om de teelt van deze gewassen op hungrondgebied te verbieden. Hoewel Nederland hier geen voorstan-der van is, met het oog op een gelijk Europees speelveld, was diteen belangrijk punt voor een aantal andere lidstaten. In het kadervan geven en nemen is dit iets waar ik mee kan leven.CVerder is er een mogelijkheid voor NGT-categorie 2 toegevoegdwaarbij aanvragers op vrijwillige basis extra informatie op hetetiket voor consumenten kunnen zetten over alle met NGTsingebrachte eigenschappen van de plant.•Intellectueel eigendom:CVoor NGT-categorie 1 planten komt een meldingsplicht metbetrekking tot octrooien. Als aanvragers bekend zijn met octrooienof octrooiaanvragen op de (eigenschappen van) NGT-categorie 1planten of producten moeten zij dit bij hun aanvraag vermelden.Deze meldingsplicht zorgt voor meer transparantie voor verede-laars zonder aanzienlijke regeldruk of administratieve last tecreëren voor de aanvrager en overheid. De exacte implementatiehiervan zal later vorm worden gegeven, hierover zal na het triloogverder worden gesproken.CEr komt een publiekelijk toegankelijke databank waarin de octrooi-informatie wordt gepubliceerd. Wijzigingen moeten hierin ookworden doorgegeven, bijvoorbeeld als een octrooi verloopt ofvervalt.CAanvragers kunnen op vrijwillige basis informatie verstrekken overhet voornemen van octrooihouders om hun geoctrooieerdeNGT-categorie 1 plant of product onder billijke voorwaardenbeschikbaar te stellen.4Kamerstuk 22 112 nr. 37735EUR-Lex – 52023PC0414 – EN – EUR-LexTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 428, nr. 4092 CDe commissie zal richtsnoeren publiceren om marktdeelnemers teondersteunen bij een beter begrip van intellectueel eigendom vanNGT- planten.CEr wordt een octrooi-expertgroep opgericht om het effect vanoctrooien op de markt voor NGT-planten te monitoren.Nederland heeft zich in de onderhandelingen sterk ingezet om maatschap-pelijke zorgen over octrooien te adresseren, conform twee moties die inmaart 2024 door uw Kamer zijn aangenomen en de Kamerbrief die overde uitvoering van deze twee moties is verzonden6. Daarin werd benadruktdat NGT-planten niet octrooieerbaar zouden moeten zijn of dat octrooi-rechten geen belemmering mogen vormen voor de toegang totgenetische eigenschappen en technieken voor veredelaars. Tegelijkertijdis het essentieel dat de juridische haalbaarheid van de nieuwe regelgevingwordt gewaarborgd. De eisen van octrooieerbaarheid liggen vast ininternationale regelgeving7, die niet eenvoudig en alleen in onderlingesamenhang kunnen worden gewijzigd8. Het beperken van het octrooirechtin de NGT-verordening zou leiden tot tegenstrijdige internationaleverplichtingen. Wel kan binnen de NGT-verordening gezorgd worden voortransparantie van het octrooilandschap in NGT-planten voor veredelaars.De Raadspositie introduceert die transparantie samen met handvatten ommet octrooien om te gaan. Ook draagt de Raadspositie bij aan dediscussie over octrooien in de plantenveredeling. Hierbij wordt detoegang van NGTs tot de Europese markt niet verder vertraagd. HetPoolse voorzitterschap heeft uiteindelijk een pragmatische oplossinggevonden die zowel de zorgen van de samenleving erkent als juridischhoudbaar en proportioneel is. Hiermee beschouw ik dit onderdeel van degenoemde moties als afgedaan.Ten algemene ben ik zeer tevreden met het behaalde resultaat. DeRaadspositie sluit grotendeels aan bij de Nederlandse positie en ik geloofdat deze tekst ons in staat stelt om de voordelen die NGT-plantenNederland zullen bieden te benutten.VervolgprocesMet de Raadspositie kunnen de onderhandelingen beginnen tussen deEuropese Commissie, het Europese Parlement en de Raad, dezogenaamde trilogen.Momenteel is er geen duidelijke tijdlijn over het begin van de trilogen. Ikzal mij inzetten voor een constructieve en positieve bijdrage aan dezeonderhandelingen. Zodra het triloog is afgerond zal er nog een implemen-tatieperiode gelden van twee jaar, waarna de wetgeving van kracht zalzijn. Uiteraard zal ik uw Kamer op de hoogte blijven houden van ontwikke-lingen op het dossier.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. Rummenie6Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 81, Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 85 en Kamerstuk 27 428, nr. 4027Europees Octrooiverdrag (EOV) en Richtlijn 98/44/EG (Biotechrichtlijn)8Aanpassing van het EOV is een langdurig en gecompiceerd proces dat instemming vereist vanalle aangesloten landen. Dit betreffen ook landen van buiten de EU, die geen zitting hebben inde Europese Raad, waardoor de discussie hieromtrent enkel in EOV-verband kan plaatsvinden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 428, nr. 4093