Rapport bij het Jaarverslag Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en van de begrotingsstaat van het Waddenfonds 2008

31924XISlotwetenjaarverslagMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer2008Nr.4RAPPORTBIJHETJAARVERSLAG2008VANHETMINISTERIEVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTELIJKEORDENINGENMILIEU-BEHEER(XI)AandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-Generaal’s-Gravenhage,20mei2009Hierbijbiedenwijuhetop7mei2009dooronsvastgestelde«RapportbijhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer(XI)»aan.AlgemeneRekenkamerdrs.SaskiaJ.Stuiveling,presidentdr.EllenM.A.vanSchotenRA,secretarisTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST128954SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.41 InhoudSamenvatting5Kwaliteitvandepubliekeverantwoording6AuditActielijst200912Kwaliteitskaartbedrijfsvoering131Inleiding171.1Overditonderzoek171.1.1Wettelijketaak171.1.2Goedepubliekeverantwoording181.1.3Leeswijzer201.1.4Onderzoeksopzet201.2OverhetMinisterievanVROM212Jaarverslag242.1Oordeeloverdefinanciëleinformatie242.2Oordeeloverdesaldibalansentoelichting252.3Oordeeloverdeinformatieoverbedrijfsvoering262.4Oordeeloverdeinformatieoverhetgevoerdebeleid273Bedrijfsvoering283.1Oordeeloverhetfinancieelbeheerenmaterieelbeheer283.1.1Totstandkomingjaarverantwoording293.1.2Financiëlefunctie303.1.3FinancieelbeheerlokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit313.2Ontwikkelingindebedrijfsvoering323.2.1Afrekeningmeerjarenvoorschottenbodem-sanering2002–2004333.2.2Afvalfonds333.2.3ICT-beheereninformatiebeveiliging343.3Departementsoverstijgendeonderwerpen343.3.1Personeelsbeheer343.3.2Subsidiebeheer354Informatieoverbeleidnaderbeschouwd384.1Beschikbaarheidvandebeleidsinformatie384.1.1Begroting2009384.1.2Experimentjaarverslag404.2Bruikbaarheidvandebeleidsinformatie435Waddenfonds475.1Oordeeloverdefinanciëleinformatie475.2Oordeeloverdesaldibalansentoelichting475.3Oordeeloverdeinformatieoverdebedrijfsvoe-ring485.4Bedrijfsvoering486ReactieministerennawoordAlgemeneRekenkamer506.1Reactieminister506.2NawoordAlgemeneRekenkamer52Bijlage1OverzichtfoutenenonzekerhedenindefinanciëleinformatieinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROM53Bijlage2OverzichtfoutenenonzekerhedenindefinanciëleinformatieinhetJaarverslag2008vanhetWaddenfonds60Bijlage3Gebruikteafkortingen66Literatuur68TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.43 SAMENVATTINGVooruligtonsRapportbijhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer(VROM,XI).InhetjaarverslagvanhetMinisterievanVROMisin2008ookhetWadden-fondsopgenomen.InditrapportpresenterenwijderesultatenvanonsrechtmatigheidsonderzoeknaarhetjaarverslagendebedrijfsvoeringvanditministerieenvanhetWaddenfonds.Indezesamenvattinggaanweinoponzebelangrijkstebevindingenoverdefinanciëleinformatie,debedrijfsvoeringendebeleidsinformatievanhetMinisterievanVROM.Wezettendezebevindingenaftegendebeginselenvangoedepubliekeverantwoording,omzotekomentotaanbevelingenvoorhetverbeterenvanhetfunctionerenvanhetministerie.OokgevenwijaanheteindvandezesamenvattingonzewettelijkeoordelenoverhetJaarverslag2008endebedrijfsvoeringvanhetMinisterievanVROMenvanhetWaddenfonds.OnzewettelijkeoordelenoverhetMinisterievanVROMenoverhetWaddenfondsstaaninbeknoptevorminschema’s,waarinweverwijzennaardeplaatsinditrapportwaarwedieperingaanopdezeoordelenendeachterliggendebevindingenpresenteren.HetMinisterievanVROMwileenprettigewoonomgevingeneenduurzametoekomstscheppen.DeministervanVROMcoördineertpijler3vanhetkabinetsbeleid:eenduurzameleefomgeving.Deministervoertsamenmetandereministeries,andereoverheden,bedrijveneninstel-lingendevolgendebeleidsprioriteitenuit:1.duurzameruimtelijkeinrichtingvanNederland:MooiNederland;2.klimaat&energie:SchoonenZuinig;3.marktenvoorduurzameproducten;4.burgersineengezondeenveiligeleefomgeving;5.proactiefopererenindeinternationalearena;6.minderregeldruk.DeuitgavenvanhetMinisterievanVROMbedroegenin2008€1,2miljard.Deverplichtingenbedroegen€1miljardendeontvangsten€457miljoen.HetMinisterievanVROMiseendepartementdatveelregelingenonderzijnhoedeheeft.Derdenvoerendieregelingenuit,zoalsdecentraleoverhedenenSenterNovem.HetWaddenfondsbeheerthetgeldvoorhetbeleidvandeWaddenzee.Ditbeleidrichtzichopduurzamebeschermingenontwikkelingvanditnatuurgebied.Overeenperiodevantwintigjaarkomt€800miljoenbeschikbaarvoordeWaddenzeeenhetWaddengebied.DeuitgavenvanhetWaddenfondsin2008bedroegen€4,5miljoen.Deverplichtingenbedroegen€41,1miljoen.In2008bevindthetMinisterievanVROMzichineenomvangrijkereorganisatieonderdenaam«DuidelijkVROM!».Dezereorganisatiemoetin2010zijnafgerond.HiermeevoerthetMinisterievanVROMtegelijker-tijddetaakstellinguit.Detaakstellinghoudtindathetaantalmedewer-kersvermindert.In2008isdeauditdienstvanhetMinisterievanVROMmetandereauditdienstensamengevoegdindeRijksauditdienst(RAD).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.45 KwaliteitvandepubliekeverantwoordingOmdeprettigeleefomgevingeneenduurzametoekomsttescheppenmoetdeministervanVROMhaareigenbeleidsdoelstellingenrealiseren.Daarvoormoetzegoedoperereninderelatiemetdeomgeving.Datdoetzedoorafwisselendtesturen,testimuleren,tefaciliteren,teonderhan-delenenwaarnodighandhavendoptetreden.Dezeomgevingwordtsteedsbelangrijker.HetMinisterievanVROMontwikkeltzichtotkerndepar-tement,waarbijderdenveelbeleiduitvoeren.Hetisdanbelangrijkdatdeminister«sturen,beheersen,verantwoordenentoezichthouden»goedafstemt,zodatzedebeleidsdoelstellingenkanrealiseren.DeAlgemeneRekenkamermaaktzichallangetijdzorgenoverdebedrijfsvoeringbijhetMinisterievanVROM.Weconstaterenalenkelejarenonvolkomenhedenindemanierwaarophetministeriehetpubliekegeldbeheert.DeproblemenindefinanciëlefunctiebijhetMinisterievanVROMzijnhardnekkig,bestaanalssinds2004,enhetnietnalevenvandeinterneproceduresis,zoalshetministeriezelfookerkent,eencultuur-probleem.Deproblemenkomenindegeheleorganisatievoorenvrageneenintegraleaanpak.Wijzullendaaromin2009controlerenofhetMinisterievanVROMheeftgeleerdvandehuidige(ernstige)onvolkomen-heden,ofhetverbeterplanvoortvarendwordtuitgevoerd,enofeffectieveverbeteringentotstandkomenindefinanciëlefunctieenuiteindelijkinhetfinancieelbeheerbijhetMinisterievanVROM.DaarnaastsignalerenwijdatbijhetMinisterievanVROMrechtmatigheids-foutenvoorkomenvaneenzodanigeomvangdatdezedetolerantiegren-zenopjaarverslagniveauoverschrijden.DezeoverschrijdingensignalerenwijookbijWWI,eenjaarverslagdatinbelangrijkemateafhankelijkisvandekwaliteitvandebedrijfsvoeringophetMinisterievanVROM.Deonrechtmatighedenwordenvooralveroorzaaktdoorgebrekenindejuridischegrondslagvanregelingen.Wijhebbenoverwogenhiertegenditjaarbezwaartemakenopgrondvanartikel88vandeComptabiliteitswet2001.Wijhebbenevenwelbeslotenditover2008nogniettedoen.Overhetverslagjaar2009zullenwijoverwegenditalsnogtedoenindiendezeoverschrijdingennogaanwezigzijn.Samenvattend:webeoordelendeproblemenindefinanciëlefunctiebijhetMinisterievanVROMditjaaralseenernstigeonvolkomenheidinhetfinancieelbeheer.MedealsgevolgvandezeproblemenzijnditjaardetolerantiegrenzenopdeverantwoordingsniveausbijdejaarverslagenvanhetMinisterievanVROMenWWI,overschreden.Daarbijbestaandeproblemenindefinanciëlefunctieallangetijdenzijnzebreedverspreidbinnenhetministerie.Hierondergaanweinoponzebelangrijksteconclusiesoverdefinanciëleinformatie,debedrijfsvoeringendebeleidsinformatievanhetMinisterievanVROM.Oordelenoverdeinformatieinhetjaarverslag:voldoetgrotendeels,overschrijdingtolerantiegrensopjaarverslagniveauendetotstandkomingvanbeleidsinformatieisnietstructureelverankerdinhetmanagementcontrolsysteemDefinanciëleinformatieinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMvoldoetaandewettelijkeeisen,metuitzonderingvan:•eenonrechtmatigheidindeverplichtingenvanartikel6.Dezeonrechtmatigheidoverschrijdtdetolerantiegrensopditartikelenoverschrijdtdetolerantiegrensvoordeheleverantwoordingsstaat.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.46 •eenonrechtmatigheidindeverplichtingenbijdeEuropeseaanbeste-dingen.Dezeoverschrijdtdekwalitatievetolerantiegrensopartikel5.Hettotaalvandeonrechtmatighedenindeverplichtingenbedraagt€32,4miljoen.Deinformatieoverdebedrijfsvoeringenhetgevoerdebeleidisnietgeheelopdeugdelijkewijzetotstandgekomen,maarvoldoetwelaandeverslaggevingsvoorschriften.Wijconstateren,samenmetdeRAD,dateronvoldoendezichtbare«control»isopdetotstandkomingvandebeleidsinformatie.De«control»moetstructureelverankerdwordeninhetmanagementcontrolsysteem.DefinanciëleinformatieinhetJaarverslag2008vanhetWaddenfondsvoldoetaandewettelijkeeisen.Oordelenoverhetfinancieelbeheerenmaterieelbeheer:verbeteractiesfinancieelbeheerzijningezet,maarwerkennognietstructureeldoorindeorganisatieHetMinisterievanVROMiseenprocesgestartomdefinanciëlefunctieendejaarverantwoordingstructureelteverbeteren.Deaanleidingvormdendeonvolkomenhedeninhetfinancieelbeheer,zoalswijdiesignaleerdeninonsRapportbijhetJaarverslag2007.Hetministerieheefteenverbeter-planopgesteld,maarkannietalleverbeteringenuitditplaninéénjaarrealiseren.InhetVerbeterplanfinanciëlefunctieenjaarverantwoordinggeefthetMinisterievanVROMaandatdecultuurbinnenhetministerieeenvanderisico’sisvoordeverbeteractiesindefinanciëlefunctie.Ookinonsonderzoekditjaarhebbenwegeconstateerddathetfinancieelbewustzijn,hetbesefwaaromhetnodigisomeengedisciplineerdfinancieelbeheertevoeren,nietoveralbinnenhetdepartementvoldoendewordtgevoeld.Hetbeheerisnietuitsluitendeenverantwoordelijkheidvandeleiding-gevenden;hetisbelangrijkdatmaatregelenvanbeheerindeheleorganisatiebeklijven.Belangrijkisdathetministeriehetverbeterplanorganisatiebreeddraagtendatiedereenbinnenhetministeriezichverantwoordelijkvoeltvoordeverbeteringvandefinanciëlefunctieenhetfinancieelbeheer.Omdefinanciëlefunctievanhetkerndepartementstructureelteverbe-teren,vindenwehetbelangrijkdathetMinisterievanVROMeenrealistischtijdpadhanteertenbewaakt.Wevindenditnuextrabelangrijkomdatdereorganisatie«DuidelijkVROM!»endedaaruitvoortvloeiendeorganisatieveranderingbijdedirectieFinanciëleenEconomischeZaken,verwerktwordtinhetverbeterplan.DitheefthetAuditCommitteevanhetMinisterievanVROMbesloten.Dezetrajectenmoetenopdelangeretermijnwaarborgendatdefinanciëlefunctieopordeisendatdezeefficiënteneffectiefopereert.Dezelangeretermijnheefthetministerienietgepreciseerd.Inhetverbeterplanspreekthetministerienogsteedsdeambitieuitomeind2009definanciëlefunctieopordetehebben.Wijverwachtendaaromdathetministeriezichtbaarmaaktwelkeverbete-ringenindefinanciëlefunctiehetgaatplannenenrealiseren.Eenconcreteplanningisvanbelangvanwegedevoorgenomenovergangnaareennieuwfinancieelsysteem(SAP)endestructureleaardvandeproblemenindefinanciëlefunctie.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.47 Wijhebbenin2008devolgendedrie(ernstige)onvolkomenhedengeconstateerdinhetfinancieelbeheeren/ofdeadministratiesdiedaarbijgehoudenzijn:•detotstandkomingvandejaarverantwoording;•definanciëlefunctievanhetkerndepartement;(ernstig);•hetfinancieelbeheervandelokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit.Totstandkomingjaarverantwoording:nognietstructureelopordeVorigjaarconstateerdenweeenernstigeonvolkomenheidinhetprocesvandejaarverantwoording2007.Ditjaarbeoordelenweditprocesalseenonvolkomenheidinhetfinancieelbeheer.WeconstaterenditjaarookweerdathetMinisterievanVROMpasbijdejaarafsluitingaandachtbesteedtaandeinformatiediehetmoetaanleverenvoorhetjaarverslag.Vorigjaargafditveelproblemenindelaatstefasevanhetprocesvandejaarverantwoording.DitjaarheefthetministeriehetjaarverslagoptijdingediendbijhetMinisterievanFinanciën.Tochkomenernadejaarafslui-tingbijhetMinisterievanVROMnogrelatiefveelcorrectiesindefinanciëleadministratienaarvoren.Ditwordtveroorzaaktdoordatdeheleorganisatiehetreguliereprocesvanbeheersing(of«control»)nietgoeduitvoerttijdensdejaarlijkseplanning&controlcyclus.Financiëlefunctiekerndepartement:ernstigeonvolkomenheidDeonvolkomenheidindefinanciëlefunctiebijhetkerndepartementisnaaronsoordeelditjaareenernstigeonvolkomenheid,omdatdeproblemenindefinanciëlefunctieditjaareentolerantieoverschrijdingoptweeverantwoordingsstatenmetzichmeebrengen,deproblemenallangetijdspelenenindegeheleorganisatievoorkomen.Definanciëlefunctieisnognietstructureeloporde.InhetkadervanhetVerbeterplanfinanciëlefunctieenjaarverantwoordingzijnin2008inopzetgoedeverbetermaatre-geleningezet.Dezeverbetermaatregelenmoetendenalevingvaninterneproceduresverbetereneninternecontroleversterken.Wijmisseninhetverbeterplanechtereenrealistischtijdpadenconcreteencontroleerbaremaatregelen.Dezeelementenmakenhetmogelijkomdevoortgangvanhetverbeterprocesgoedtevolgen.Dewerkingvanhetverbeterplanhebbenwijnognietkunnenbeoordelen.Deredendaarvoorisdatdemeesteverbetermaatregelenpasin2009wordenuitgevoerd.Welhebbenwegeconstateerddatin2008binnenhetMinisterievanVROMnogsteedseengebrekaanaandachtisvoordefinanciëleprocessenendatdeinterneproceduresnognietvoldoendewordennageleefd.Deverbijzonderdeinternecontroleisversterkt.Dekwaliteitencapaciteitvandeinternecontrolebinnenhetkerndepartementzijnnogbelangrijkeaandachts-punten.FinancieelbeheerlokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit:beheernognietopordeWijhoudenditjaardeonvolkomenheidaaninhetfinancieelbeheervandelokalemaatregeleninhetkadervanhetNationaalSamenwerkings-programmaLuchtkwaliteit(NSL).Wijkunnennietbeoordelenofdetoekenningintegenstellingtotvorigjaarordelijkencontroleerbaarisgebeurd.Deredendaarvoorisdatdetoekenningvandederdetrancheisdoorgeschovennaar2009.Wekunnendusnietbeoordelenofdeministerhaartoezeggingvanvorigjaarisnagekomen.Dederdetrancheheefteenfinancieelbelangvan€145,5miljoen.EvenalsvorigjaarconstaterenwedathetMinisterievanVROMnognietTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.48 heeftvastgesteldopwelkewijzedeverantwoordingenafrekeningvandedecentraleoverhedenplaatsvindt.Beleidsinformatie:blijvendeaandachtisnodigExperimentmetjaarverslagenTijdenshetVerantwoordingsdebatop22mei2007heeftdeTweedeKamerhaarzorgengeuitoverdekwaliteitvanhetverantwoordingsproces.NaaraanleidingdaarvanheeftdeministervanFinanciëninoverlegmetdeAlgemeneRekenkamerendeTweedeKamerbeslotentoteenexperimentmetdejaarverslagenvaneenaantaldepartementen.Hetdoelvanhetexperimentisomdejaarverslagenmeerfocusenpolitiekezeggingskrachttegevenendeverantwoordingslastenteverminderen.Debetrokkenministersverantwoordenzichinhetbeleidsverslagvanhunjaarverslaguitgebreidoverdekabinetsprioriteitenuithetcoalitieakkoordenoverenkeledepartementspecifiekebeleidsprioriteiten.Overbeleidsartikelendienietonderdezeprioriteitenvallen,nemenzijalleeneenfinanciëleverantwoordingopinhetjaarverslag.HetMinisterievanVROMiseenvandedepartementendieaanhetexperimentmeedoet1,ditjaarvoorheteerst.HetMinisterievanVROMrichthetbeleidsverslaginvolgensdedepartementspecifiekebeleids-prioriteiten.DusnietopbasisvandekabinetsprioriteitenvolgensdeafsprakenmetdeTweedeKamer.DeministervanVROMverantwoordtzichoverdedepartementspecifiekebeleidsprioriteiten.Zijsomtinhetbeleidsverslagopwelkedepartementspecifiekebeleidsprioriteitener(vooreendeel)aanbijdragendatkabinetsprioriteitengerealiseerdworden.Deniet-financiëlebeleidsinformatieislosgekoppeldvandefinanciëleinformatie.Deniet-financiëlebeleidsinformatiestaatinhetbeleidsverslag.Definanciëleinformatiestaatindebeleidsartikelen.DezeloskoppelingisgedeeltelijkopgevangendoordatinhetbeleidsverslageentabelBudgettaireenfinanciëleconsequentiesvandebeleidsprioriteiten2008isopgenomen.Methetbeleidsverslagwordt2%vandetotaleuitgavenvanhetMinisterievanVROMafgedekt.Ditiseenerglaagpercentagenuookalsgevolgvanhetexperimentindebeleidsartikelengeenbeleidsinformatiemeerwordtverstrekt.HierdoorisergeenvolledigeaansluitingmeertussenbegrotingenverantwoordingvanhetMinisterievanVROM.DeTweedeKamerkanindeverantwoordingdusnietzienofalleindebegrotingbeoogdedoelenenprestatieszijngerealiseerd.DeAlgemeneRekenkamerconstateertdathetMinisterievanVROMgeeninformatiemeerverzameltovereffect-enprestatiegegevens,dienietlangerinhet(experiment)jaarverslagopgenomenhoeventeworden.Onderdeelvanhetexperimentisdatdepartementenbeleidsconclusiesopnemeninhetbeleidsverslag.Inbijnaallegevallenbestaatdebeleids-conclusieuittweeofdriezinnenwaarinhetMinisterievanVROMaangeeftdathetbeleidopschemaligt.Indezebeleidsconclusiesisnietconcreetonderbouwdinhoeverrederealisatievandebetreffendeprioriteitopkoersligtenwathetministeriehetkomendejaarconcreetgaatdoenomderesultatenvanhetbeleid(verder)teverbeteren.Wijbevelenhetministerieaanominhetvolgendejaarverslagaandachtteschenkenaanhetconcreetformulerenvanbeleidsconclusies.HetMinisterievanVROMgaatindetoelichtingbijdebeleidsartikeleninopopmerkelijkeverschillentussenramingenrealisatievanfinanciëlemiddelen.Inbijnaallegevallenisniethetgeheleverschiltoegelichtmaar1Aanhetexperimentmetdejaarverslagendoensindsverantwoordingsjaar2007mee:deMinisteriesvanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit(LNV),vanBuitenlandseZaken(BuiZa)envanVolksgezondheid,WelzijnenSport(VWS).Metingangvanverantwoor-dingsjaar2008ishetexperimentuitgebreidmethetjaarverslagvanWonen,WijkenenIntegratie(WWI)enJeugdenGezin(JenG)envanhetMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer(VROM).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.49 slechtseengedeeltevanhetfinanciëleverschil.InhetbeleidsverslaggeefthetMinisterievanVROMeenoverzichtvandegerealiseerdeprestatiesinhetkadervandedepartementspecifiekebeleidsprioriteiten.Uitditoverzichtblijktniethoegrootdeverschillenzijntussengeraamdeengerealiseerdeprestatiesvoordedepartementspecifiekebeleidsprioriteitenendekabinetsprioriteiten.Ookzijndezeprestatiesniettekoppelenaanbeleidsartikelenofoperationeledoelstellingen.BeschikbaarheidvandebeleidsinformatieindeBegroting2009DebeschikbaarheidvandebeleidsinformatieindeBegroting2009vanhetMinisterievanVROMisverbeterdtenopzichtevanvoorgaandejaren.Vooraldevraag«watwillenwebereiken?»isbetergeformuleerdenonderbouwddanvorigjaar.Deuitgavenzijnperoperationeledoelstellinghelderaangegeven.DaarmeebeantwoordthetMinisterievanVROMdevraag«watmagdatkosten?»volledig.Opdevraag«watgaanwijdaarvoordoen?»zijndeantwoordenvoorzevenoperationeledoelstel-lingennietSMART2geformuleerd.Weconstaterendathetpercentageoperationeledoelstellingen,waarbijdeministerheeftuitgelegdwaaromergeenconcreteinformatieoverisopgenomen,istoegenomeninvergelijkingmetvorigjaar.BruikbaarheidvandebeleidsinformatieDeAlgemeneRekenkamerheefteenverdiependonderzoekgedaannaarbeleidsartikel4,gerichtopdeverbeteringvandemilieukwaliteitvanwaterenbodem.Weconstaterendatinhetkadervan«deMonitoringBodem-saneringdoorprovinciesengemeenten»veelbeleidsinformatiewordtverzameldoverdevoortgangendeuitvoeringvandebodemsaneringso-peratie.DedecentraleoverhedenzijnzelfverantwoordelijkvoordevolledigheidvangegevensdiezijaanhetMinisterievanVROMaanleve-ren.Hetministeriecontroleertdezemonitorgegevensniet(meer).OordelenoverhetjaarverslagendebedrijfsvoeringvanhetMinisterievanVROMInonderstaandschemastaanonzeoordelenoverhetJaarverslag2008endebedrijfsvoeringvanhetMinisterievanVROM,diewijkrachtensdeComptabiliteitswet2001geven.OordeelMeerinformatieinJaarverslagFinanciëleinformatieVoldoetgrotendeels,metuitzonderingvanoverschrij-dingvandeartikeltolerantiesbijartikel5enartikel6.Daarnaastissprakevanoverschrijdingvandetolerantievandeheleverantwoordingsstaat.§2.1SaldibalansVoldoet§2.2InformatieoverbedrijfsvoeringVoldoet§2.3InformatieoverbeleidVoldoet§2.4BedrijfsvoeringFinancieelbeheerenmaterieelbeheer*Voldoet,metuitzonderingvan:•totstandkomingjaarverantwoording•financiëlefunctie•financieelbeheerlokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit§3.1*IndeAuditActielijst(AAL)achterindezesamenvattingstaateenoverzichtvanalleonvolkomenheden.2specifiek,meetbaar,acceptabel,realistischentijdgebonden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.410 OordelenoverhetjaarverslagvanhetWaddenfondsInonderstaandschemastaanonzeoordelenoverhetJaarverslag2008endebedrijfsvoeringvanhetWaddenfonds3,diewijkrachtensdeComptabi-liteitswet2001geven.OordeelMeerinformatieinJaarverslagFinanciëleinformatieVoldoetH5SaldibalansVoldoetH5InformatieoverbedrijfsvoeringVoldoetH5InformatieoverbeleidVoldoetH5BedrijfsvoeringFinancieelbeheerenmaterieelbeheerVoldoetH53HetjaarverslagvanhetWaddenfondsisin2008alsbijlage1opgenomeninhetJaarver-slag2008vanhetMinisterievanVROM.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.411 AuditActielijst2009DeAuditActielijst(AAL)laatzienopwelkepuntendeAlgemeneRekenkamervindtdathetministerieactiemoetondernemen.Datzijnde(ernstige)onvolkomenhedeninhetfinancieelbeheer.Delijstmeldtookwelkemaatre-gelendeministerheeftaangekondigdomde(ernstige)onvolkomenhedendiewijhebbengeconstateerdoptelossen.4Eerstejaarconstate-ring,artikelenbedragStandvanzakenenconclusieAanbevelingToezeggingministerMeerinformatie1.Totstandkomingjaarverantwoording2007HelebegrotingNietstructureelingebedinorganisatie:tijdigeenbetrouwbaremanagement-informatienietaltijdaanwezig.Voerhetverbeterprocesjaarverantwoordingvoortva-renduit.Maakstructureleverbeterin-genzichtbaar,maakeenrealistischtijdpadenfor-muleerconcreteencontroleer-bareverbetermaatregelen.In2009wordendeverbeterin-genafgerondenstructureelverankerdmettweeperiode-afsluitingen.Hetprocesvanverdereverbeteringin2009beschouwtdeministeralsregulierelijnactiviteit.§3.12.Financiëlefunctie(VROM-breeddusinkwaliteitskaartin4vakjesaangegeven)2004HelebegrotingAlsgevolgvandeproblemenindefinanciëlefunctiezijndetolerantiegrenzenopverant-woordingsniveaubijzowelVROMalsWWIoverschreden.Deproblemenkenneneenlangelooptijdenkomenindegeheleorganisatievoor.Verbeterprocesinganggezet,maarnoggeenstructureleverbeteringzichtbaar.Werkingnognietvasttestellen.Voerhetverbeterprocesfinanciëlefunctievoortvarenduit.Maakstructureleverbeterin-genzichtbaar,maakeenrealistischtijdpadenfor-muleerconcreteencontroleer-bareverbetermaatregelen.Maakhierbijonderscheidtussendekorteenlangetermijn.Deministerneemtdeaanbe-velingoveromdekorteenlangetermijntesplitsen.§3.13.FinancieelbeheerlokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit2007Artikel5€145,5miljoenOnvolkomenheiduitAAL2008aangehouden.Toekenningdoorgeschovennaar2009:nietcontroleerbaarofonvolko-menheidvanvorigjaarisopgelost.Verantwoordingeneind-afrekeningookin2008nognietgeregeld.Bereidvolgendetranchesbetervoor.Steloptijdregelsvastvoorverantwoordingeneind-afrekening.Deministerzegttoedetoe-kenningenvandederde-tranchesubsidiesNSLin2009ordelijkencontroleerbaaruittevoeren:procedureseind-verantwoordingenafrekeningdecentraleoverhedentijdigregelen.§3.14DeAlgemeneRekenkamerkanopgrondvandeComptabiliteitswet2001,artikel88en89eventueelbezwaarmakentegenalleonvolko-menhedeninhetfinancieelbeheer,hetmaterieelbeheerendedaartoebijgehoudenadministraties.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.412 KwaliteitskaartbedrijfsvoeringDekwaliteitskaartbedrijfsvoeringiseennieuwinstrumentvandeAlgemeneRekenkamer.Wijgebruikendekaartditjaarvoorheteerst.Opbasisvandeervaringenvanditjaarwillenwedekwaliteitskaartdekomendejarenverderontwikkelen.Dekwaliteitskaartplaatstdegeconsta-teerde(ernstige)onvolkomenhedeninhetlichtvandetotalebedrijfs-voeringvaneenministerieenmaaktzichtbaarwelkeartikelenwordengeraaktdoorde(ernstige)onvolkomenhedendiewijhebbengeconsta-teerd.Dekwaliteitskaartbestaatuittweedelen.DeelIvandekwaliteits-kaartrichtzichopdeorganisatieonderdelenvanhetMinisterievanVROM.DeelIIvandekwaliteitskaartrichtzichopdebegrotingsartikelenvanhetministerie.DeelIvandekwaliteitskaartzethetaantalgeconstateerde(ernstige)onvolkomenhedenaftegenhettotaleaantalmogelijkeonvolkomenheden.DitdeelvandekaartisgebaseerdopdeBaselinefinancieelbeheerenmaterieelbeheervanhetMinisterievanFinanciën.Dezebaselinebevatdenormenvooreengoedfinancieelbeheerenmaterieelbeheer.Hettotaleaantalmogelijkeonvolkomenhedenindebedrijfsvoeringbestaatuitallebeheerdomeinendievoorhetministerievooreengoedfunctionerenrelevantrespectievelijkkritischzijn.Doordatdekwaliteitskaarteennieuwinstrumentis,zoudeinschattingvanhetbelangvandebeheerdomeinenindetoekomstnogkunnenwijzigingen.DeelIvandekwaliteitskaartmaaktookzichtbaaraanwelkebeheerdomei-nenwijen/ofdeRijksauditdienst(RAD)indecontroleover2008extraaandachthebbenbesteedenwaarwij(ernstige)onvolkomenhedenhebbengeconstateerd.MetextraaandachtvandeRADbedoelenwijdieaandachtvoordebedrijfsvoeringdiedereguliereaandachtuithoofdevandejaarlijksewettelijkecontroleoverstijgt.MetextraaandachtvandeAlgemeneRekenkamerdoelenwijoponsdepartementspecifiek,departe-mentsoverstijgendenonsrijksbredeonderzoek(ziehoofdstuk1voorinformatieoveronzeonderzoeksopzet).ExtraaandachtvandeAlgemeneRekenkamerenvandeRADbetekentnietperdefinitiedatalleaspectenvanhetdesbetreffendebeheerdomeininhetonderzoekzijnbetrokken,hetkanookbetrekkinghebbenopeenenkelaspectbinnenhetbeheerdomein.DeelIIvandekwaliteitskaartmaaktzichtbaarwelkeartikelendoordegeconstateerde(ernstige)onvolkomenhedenwordengeraaktenwaargevolgenvoorderechtmatigheidzijngeconstateerdenofdegeconsta-teerdefoutenenonzekerhedeninderechtmatigheiddekwantitatievetolerantiegrenzenoverschrijden.IndeAALstaateenkortebeschrijvingvande(ernstige)onvolkomen-hedenenin§3.1wordende(ernstige)onvolkomenhedentoegelicht.UitdeelIvandekwaliteitskaartvanhetMinisterievanVROMblijktdatbijhetMinisterievanVROM107beheerdomeinenvanbelangzijnvoordebedrijfsvoering.Daarvanzijn17beheerdomeinenalskritischaantemerken.Vande107beheerdomeinendievanbelangzijnvoorhetgoedfunctionerenvanhetMinisterievanVROMhebbenwijendeRADvijfbeheerdomeinenextraonderzocht.Daarnaasthebbenwijdefinanciëlefunctieenhetprocesvandejaarverantwoordingvanhetgeheleministerieonderzocht.Wijhebbentweeonvolkomenhedengeconstateerdenéénernstigeonvolkomenheid.Eénonvolkomenheidheeftbetrekkingopeenkritischbeheerdomein.Deandereonvolkomenheidendeernstigeonvolkomenheidkondenniettoegedeeldwordenaaneenbeheerdomein.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.413 UitdeelIIvandekwaliteitskaartvanhetMinisterievanVROMblijktdatéénartikelvanhetMinisterievanVROMgeraaktwordendoordedooronsgeconstateerde(ernstige)onvolkomenhedenbijditministerie.De(ernstige)onvolkomenhedenbijdefinanciëlefunctieenhetprocesvandejaarverantwoordingkunnennietwordentoegerekendaaneenbegrotings-artikel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.414 TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.415 TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.416 1INLEIDING1.1OverditonderzoekMinistersverantwoordenzichinhunjaarverslagenoverdeverplichtingen,uitgavenenontvangstenvanhetministerie(financiëleinformatie),overdemanierwaarophetministerieheeftgefunctioneerd(informatieoverdebedrijfsvoering)enoverdevraagofdedoelenenprestatiesdieindebegrotingvanhetministeriewarenafgesproken,ookzijngerealiseerd(informatieoverhetbeleid).DeAlgemeneRekenkamerdoetjaarlijksrechtmatigheidsonderzoekbijhetRijk.Hetdoelvanditonderzoekistweeledig.TeneerstekomenwetenbehoevevanonzewettelijketaaktotoordelenoverhetaldannietvoldoenaandeeisenvandeComptabiliteitswet2001(CW2001).DaarnaastzettenweonzebevindingenaftegendebeginselenvangoedepubliekeverantwoordingomtekomentotaanbevelingenterverbeteringvanhetfunctionerenvanhetRijk.1.1.1WettelijketaakMetonsonderzoekgaanwenaofdejaarverslagenendebedrijfsvoeringvandeministeriesvoldoenaandeeisendiedeCW2001stelt.Ditisonzewettelijketaak.Webeoordelenofdeinformatieindejaarverslagenoververplichtingen,uitgavenenontvangsten,overbedrijfsvoeringenoverbeleidtotstandgekomenisvolgensdedaarvoorgeldenderegelsenofdezegoedisweergegeven.BijdebedrijfsvoeringzelfvanhetministeriebeoordelenweofhetfinancieelbeheerenmaterieelbeheervoldoenaandeeisenvandeCW2001.MetonzewettelijkeoordelenondersteunenwedeTweedeKamerbijhetverlenenvandechargeaandeministers.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.417 Figuur1laatzienwatwijuithoofdevanonzewettelijketakenwanneeronderzoekenenvoorwie.Inonzerapportenbijdejaarverslagenmeldenwezoweldefoutenenonzekerhedenindefinanciëleinformatiediedekwantitatievetolerantie-grenzenoverschrijdenalsdefoutenenonzekerhedenindefinanciëleinformatiediedekwalitatievetolerantiegrenzenoverschrijden.Onder«fouten»verstaanwefinanciëleinformatiedienietrechtmatigtotstandisgekomen(hetbegrotingsgeldisnietvolgensderegelsuitgegeven)ofnietdeugdelijkisweergegeven(erisgeengoedeverantwoordingafgelegdinhetjaarverslag).Wesprekenvan«onzekerheden»wanneerwe,bijvoor-beelddooronvolkomenhedeninhetfinancieelbeheer,nietkunnenvaststellenoferaldannietsprakeisvanfouten.1.1.2GoedepubliekeverantwoordingGoedopenbaarbestuurstaatcentraalinhetwerkvandeAlgemeneRekenkamer.WijbaserenonsdaarbijopdekenmerkenvangoedopenbaarbestuurzoalsdeVerenigdeNatiesdezehebbengeformuleerd.Dezekenmerkenhebbenbetrekkingopderechtsstaat,dedemocratie,hetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.418 functionerenenhetpresterenvanhetopenbaarbestuur.Uitgaandevanonzewettelijketaakenmissierichtenwijonsvooralopdelaatstetweeaspecten.Eninonsjaarlijkserechtmatigheidsonderzoekconcentrerenwijonsvooralophetonderdeel«publiekeverantwoording».Wijzijnvanmeningdatiedereoverheidteallentijdegoedepubliekeverantwoordingoverhaarfunctionerenenpresterenmoetkunnenafleggen.Metonzerapportenproberenweministerstestimulerenomdaarinzonodigverbeteringenaantebrengen.Figuur2geefteenoverzichtvanpubliekeverantwoordingalsonderdeelvangoedopenbaarbestuur.Vooreencompleetoverzichtvangoedopenbaarbestuurziewww.rekenkamer.nl.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.419 1.1.3LeeswijzerDerechtmatigheidvandeinning,hetbeheerendebestedingvanpubliekemiddelen,eenvandebeginselenvangoedepubliekeverantwoording(ziefiguur2),onderzoekenwijkrachtensonzewettelijkecontroletaak.Onzebevindingenstaanbeschreveninhoofdstuk2.VoordeanderebeginselenvangoedepubliekeverantwoordingkijkenweverderdandeeisenvandeCW2001.Inhoofdstuk3,overdebedrijfsvoering,gaanweinopde(ernstige)onvolkomenhedeninhetfinancieelbeheerenmaterieelbeheer.Verdergevenweindathoofdstukeenbeeldvanhoehetministerieomgaatmetdieaspectenvandebedrijfsvoeringdiewijvanbelangachtenvooreengoedepubliekeverantwoording.Weonderzoekeninhoeverredeministerbelangrijkebedrijfsprocessenindegreephoudt(ishij«incontrol»?)enwebestedenaandachtaandeverschuivingenvantakenenverantwoorde-lijkhedenvanderijksoverheid.Publiekeverantwoordingoverdeeffecti-viteitenefficiencyvanbeleidendebehartigingvanpublieketakengeschiedtondermeerindevormvaninhetjaarverslagopgenomenbeleidsinformatieoverbehaaldeprestaties.Inhoofdstuk4staandebevindingenenconclusiesuitonsonderzoeknaardebeschikbaarheidendebruikbaarheidvandezebeleidsinformatiebeschreven.DebevindingenuithetrechtmatigheidsonderzoekvanhetWaddenfondsstaaninhoofdstuk5.1.1.4OnderzoeksopzetOpbasisvaneenrisicoanalysehebbenweeenprogrammaopgesteldvoorhetrechtmatigheidsonderzoek2008bijhetMinisterievanVROM.Opgrondvanditprogrammahebbenweditjaarondermeeraandachtbesteedaandevolgendeonderwerpen:•Derijksbredeonderwerpen:digitaliseringpersoneelsdossiers,externeinhuur,bestuurskosten,Europeseaanbestedingen.•Dedepartementsoverstijgendeonderwerpen:managementcontrol-systeemensubsidiebeheer.•Dedepartementspecifiekeonderwerpen:financiëlefunctie,totstand-komingjaarverantwoording,financieelbeheerlokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit,afrekeningmeerjarenvoorschottenbodemsanering2002–2004,ICT-eninformatie-beveiliging,Afvalfonds,beschikbaarheidenbruikbaarheidniet-finan-ciëlebeleidsinformatie,overzichtpersoneletopinkomensinhetjaarverslag.Opwww.rekenkamer.nlkuntumeerlezenoverhoeonzerapportenbijdejaarverslagentotstandkomen.Daarvindtuookeenverklarendewoordenlijstmetbegrippendieveelvoorkomeninonzerapportenbijdejaarverslagen.Afkortingendiespecifiekzijnvoorditrapport,zijnopgenomeninbijlage3.1.2OverhetMinisterievanVROMWijrapporterenoverderesultatenvanonsonderzoekperjaarverslag.Intotaalzijner27jaarverslagen.DitrapportgaatoverhetjaarverslagvanhetMinisterievanVROM(XI).DeministervanVROMisverantwoordelijkvoorhetbeleidophetterreinvanruimteenmilieu.DeministervanVROMwileenprettigewoonom-gevingeneenduurzametoekomstscheppen.Sinds2007heefthetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.420 MinisterievanVROMtweeministers.Metingangvan2008heefthetministerieeenafzonderlijkjaarverslaggeschrevenvoorhetbeleidsterreinWonen,WijkenenIntegratie(WWI,XVIII).HetjaarverslagvanhetWaddenfondsissinds2008opgenomeninhetjaarverslagvanhetMinisterievanVROM.Wijmakenhiervoorgeenafzonderlijkrapport,onzebevindingenzijntevindeninditrapport.InhetvolgendeoverzichtgevenwijeenbeschrijvingvanhetMinisterievanVROMaandehandvaneenaantalkengetallen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.421 Overzicht1HetMinisterievanVROMinkengetallenTotaalverplichtingen€1,016727miljardTotaaluitgaven€1,216076miljardTotaalontvangsten€0,456584miljardTransactie-uitgaven,waaronderpersoneels-uitgaven€0,498606miljardOverdrachtsuitgaven€0,717470miljard–waarvanrijksbijdragen€0,717470miljard–waarvanuitkeringen0–waarvansubsidies€0,508857miljard–waarvanspecifiekeuitkeringenNietseparaatgeregistreerdbijVROMAantalbegrotingsartikelen11–waarvanbeleidsartikel9–waarvanniet-beleidsartikel2Aantalpersonenwerkzaam(infte)perultimo20082203,2fteVROM,vanwie26,6fteNeaAantalportefeuilles3portefeuillesen1IGAantalbaten-lastendiensten1NEA–bijdragevanmoederdepartement€5,5miljoen–eigenvermogen€1,0miljoenBegrotingsfondsWaddenfondsRechtspersonenmetwettelijketaakKadaster,Collegevoortoelatingvangewasbeschermingsmiddelenenbioci-den,StichtingAdviseringBestuursrecht-spraak,StichtingBureauArchitextenre-gisterenFondsLuchtverontreiniging.Recentonderzoek(vanaf2006)vandeAlgemeneRekenkamerophetterreinvanhetMinisterievanVROM–Staatvandebeleidsinformatie(2006)–Beschermingvannatuurgebieden(2007)–Staatvandebeleidsinformatie(2007)–EuropeeshandelssysteemvoorCO2emissierechten(2007)–Subsidieregelingmilieukwaliteitelektrici-teitsproductie(MEP)(2007)–Herstructureringbedrijventerreinen(2008)–Duurzaamheidintensieveveehouderij(2008)–DuurzameVisserij(2008)–ImplementatievanEuropeserichtlijnenenhandhavingvanEuropeseverordeningeninNL(2008)–EcologischeHoofdstructuurterugblik(2009)–Milieueffectenwegverkeer(2009)GrootschaligeICT-projectenBasisregistratieadressenengebouwen(€42miljoenoverdeperiode2006–2010)Bronvoorgegevens:organisatiebesluitVROM2008,JaarverslagVROM2008eninformatiedirectieFEZ.BronvoorderapportenvandeAlgemeneRekenkamer:www.rekenkamer.nl.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.422 HetMinisterievanVROMiseenbeleidsdepartementdatkaderssteltvianota’senwet-enregelgeving.DeVROM-Inspectiehandhaaftdenalevingvandewet-enregelgevingvanhetMinisterievanVROM.DaarnaastbereikthetMinisterievanVROMzijnbeleidsdoelstellingendoorsubsidiesenspecifiekeuitkeringenteverstrekken.Deuitvoeringvanveelvandesubsidieregelingenbesteedthetministerieuitaaneenandereorganisatiebinnenderijksoverheid,bijvoorbeeldSenterNovem.DeministervanVROMisverantwoordelijkvoordebaten-lastendienstNederlandseEmissieautoriteit(NEa).In2007heefthetMinisterievanVROMdeeerstestappengezetineengrootschaligereorganisatie.Dereorganisatieheet«DuidelijkVROM!».Hetministeriereorganiseerthetbestuursmodelendebedrijfsvoering.In2008gingdeexpeditiefasein.Indezefaseverlaathetministeriehetdiensten-model.Erontstaantijdelijkfunctioneleorganisatiesbinnenhetministerie.Dereorganisatiemoetin2010afgerondzijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.423 2JAARVERSLAGDeAlgemeneRekenkamerheefthetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMbeoordeeld.Wijhebbenonderzochtofdeministerhetbegrotingsgeldvolgensderegelsheeftuitgegevenenontvangenenofzijdaaroverinhetjaarverslaggoedeverantwoordingheeftafgelegd.Ookhebbenweonderzochtofdeinformatieinhetjaarverslagoverdebedrijfsvoeringenoverhetgevoerdebeleiddeugdelijktotstandisgekomenenvoldoetaandedaaraantestellenkwaliteitsnormen.2.1OordeeloverdefinanciëleinformatieDefinanciëleinformatieinhetjaarverslagbestaatuitdevolgendeonderdelen:•deverplichtingen,uitgavenenontvangstenindeverantwoordings-staatendetoelichtingdaarbij;•debaten,lasten,kapitaaluitgaven,kapitaalontvangstenenbalans-postenindesamenvattendeverantwoordingsstaatvandebatenlasten-dienstenendetoelichtingdaarbij.DefinanciëleinformatiedientopgrondvandeCW2001:•rechtmatigtotstandtezijngekomen;•deugdelijktezijnweergegeven;•tevoldoenaandeverslaggevingsvoorschriften.OordeelDefinanciëleinformatieinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMvoldoetaandeeisendiedeCW2001stelt,metuitzonderingvandevolgendefoutenenonzekerhedeninde(samenvattende)verantwoordingsstaat:•Detolerantiegrensvoorartikel6Verminderenvanrisico’svanstoffen,afval,stralingenGGO’sisoverschreden.€26,0miljoenindeverplichtingenisonrechtmatig.•Dekwalitatievetolerantiegrensvoorartikel5Verbeterenmilieukwaliteitindebebouwdeleefomgevingisoverschreden.€0,3miljoenindeverplichtingenisonrechtmatig.Hettotaalbedragvanallegeconstateerdefoutenenonzekerhedenindeverplichtingenis€41,7miljoen.Daarmeeisdetolerantiegrensvoordefinanciëleinformatieinhetjaarverslagalsgeheeloverschreden.Artikel6HetMinisterievanVROMheeftcirca€26,0miljoenonrechtmatigbesteedomartikel6Verminderenvanrisico’svanstoffen,afval,stralingenGGO’sterealiseren.Ditbetrefteenonrechtmatigheidindeverplichtingen.Erissprakevanoverschrijdingopartikelniveau.HetMinisterievanVROMheeftbijdetoekenningvansubsidiesnietgezorgdvooreenwettelijkegrondslageneenjuridischeverplichting.HierdoorisnietvoldaanaandevoorwaardenvooreenrechtmatigebetalingvolgensdeAlgemenewetbestuursrechtenartikel22vandeCW2001.NalevingEuropeseaanbestedingsregelsHetMinisterievanVROMheeftcirca€0,3miljoenonrechtmatigbesteedomartikel5Verbeterenmilieukwaliteitindebebouwdeleefomgevingterealiseren.HetMinisterievanVROMheeftdoelbewustgekozenomnietEuropeesaantebesteden.Hetbedragaanverplichtingenenuitgavenomvatintotaal€215,3miljoen,respectievelijk€34,8miljoenaanoverschrijdingenopdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.424 begrotingsartikelen.GaandeStaten-Generaalnietakkoordmetdehiermeesamenhangendeslotwetmutaties,danmoetenwijonsoordeeloverdefinanciëleinformatiemogelijkherzien.Inbijlage1vanhetrapportstaateenoverzichtvanallefoutenenonzekerheden.NalevingEuropeseaanbestedingsregelsDeTweedeKamerheeftdeafgelopenjarengeïnformeerdinhoeverredeministeriesdeEuropeseaanbestedingsregelsnaleven.WijconstaterendatbijhetMinisterievanVROMintweegevallenmeteentotaalbedragvan€0,8miljoendezeregelsnietnageleefdzijnendatvoorééngevalmeteentotaalbedragvan€0,3miljoenergeenzekerheidbestaatoverdenalevingvandeEuropeseaanbestedingsregels.Deaanbestedingenhebbenbetrekkingopbeleidsondersteunendeactiviteiten(bijvoorbeeldICT,personeeletc.).OverzichtpersoneletopinkomensinhetjaarverslagVolgensdeWetopenbaarmakinguitpubliekemiddelengefinancierdetopinkomens(WOPT)moetelkministerieinhetjaarverslageenoverzichtopnemenvanmedewerkersdieinhetverslagjaaruitpubliekemiddelenmeerverdiendhebbendanhetgemiddeldebelastbarejaarloonvaneenminister.HetMinisterievanVROMheeftgeenproceduresenregistratiesdiebijdejaarafsluitingeenbetrouwbaaroverzichtopleveren.DitconstateerdedeRijksauditdienstin2008.HetMinisterievanVROMheeftindebijlagebijhetjaarverslagaangegevendatdriepersonenin2008meerhebbenverdienddanhetgemiddeldebelastbaarjaarloonvaneenminister.2.2OordeeloverdesaldibalansentoelichtingDesaldibalansiseenoverzichtvandepostendieaanheteindvanhetjaarnogopenstaanendienaarhetvolgendejaarmoetenwordenmeege-nomen.Bijdesaldibalanshoorteentoelichtingwaarinnadereinformatiewordtverstrektoverdeafzonderlijkepostenopdezebalans.DeinformatieindesaldibalansdientopgrondvandeCW2001:•rechtmatigtotstandtezijngekomen;•deugdelijktezijnweergegeven;•tevoldoenaandeverslaggevingsvoorschriften.OordeelDeinformatieindesaldibalansinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMvoldoetaandeeisendiedeCW2001stelt.Ditbetekentdatwijgeenbelangrijkefoutenenonzekerhedeninderechtmatigheidendedeugdelijkeweergavehebbengeconsta-teerddiedetolerantiegrenzenoverschrijden.Wijconstaterendatdetoelichtingbijdedepartementalesaldibalansonnauwkeurig-hedenbevat.OokheefthetMinisterievanVROMgeenvergelijkendecijfersindetoelichtingopgenomen.Ditzouhetinzichtindesaldibalansvergroten.In2008heefthetMinisterievanVROMvooreenbedragvan€1910,2miljoenaanopenstaandevoorschottenafgerekend.Wijzijnvanoordeeldatdezeafrekeningenvoldoenaandedaaraantestelleneisen.Hettotaalbedragvanallegeconstateerdefoutenenonzekerhedenindesaldibalans-postenvaltbinnendetolerantiegrenzenvoordesaldibalansalsgeheel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.425 Inbijlage1vanhetrapportstaateenoverzichtvanallefoutenenonzekerheden.2.3OordeeloverdeinformatieoverbedrijfsvoeringIndebedrijfsvoeringsparagraafvanhetjaarverslagvaneenministerieverantwoordtdeministerzichoverderechtmatigheidvandebegrotings-uitvoering(ofhetbegrotingsgeldvolgensderegelsisuitgegeven),overdetotstandkomingvandebeleidsinformatie,overhetgevoerdefinancieelbeheerenmaterieelbeheerenoverdeoverigeaspectenvandebedrijfs-voering.DeinformatieoverdebedrijfsvoeringdientopgrondvandeCW2001:•opdeugdelijkewijzetotstandtezijngekomen;•tevoldoenaandeverslaggevingsvoorschriften.Dezetweeaspectenbetrekkenwijinonsoordeeloverdeinformatieoverdebedrijfsvoering.Wezeggendaarmeenietsoverdekwaliteitvandeinformatiezelf.Omtoteenoordeeltekomenoverdetotstandkomingvandeinformatiehebbenwijdevolgendeaspectenervanonderzocht:•Beschiktdeministerovereenprocedurevoordetotstandkomingvandebedrijfsvoeringsparagraafwaarindebevoegdhedenenverantwoor-delijkhedenvanalleactorenzijnvastgelegd?•Heeftdeministervoorafcriteriageformuleerdvoorwatmoetwordenaangemerktalsopmerkelijkezakenentekortkomingenindebedrijfs-voering?•Ishetverloopvanhettotstandkomingsprocescontroleerbaarenishetafwegingsprocesdaarbijtransparantvastgelegd?OordeelDeinformatieoverdebedrijfsvoeringinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMisopdeugdelijkewijzetotstandgekomenenvoldoetaandeverslaggevings-voorschriften,metuitzonderingvandevolgendepuntendiewijsamenmetdeRADconstateren:•Hetministeriegeeftonvoldoendeaanwatdeoorzakenenrisico’szijnvanderapportagepuntenindebedrijfsvoeringsparagraaf.•HetministerieformuleertdeverbeteractiesvaaknietSMART.•HetministeriegeeftindebedrijfsvoeringsparagraafgeeninformatieoverdetekortkomingenbijdetotstandkomingvandebijlageExterneInhuur.•Hetministerievermeldtnietopdejuisteplaatsindebedrijfsvoeringsparagraafwatdetekortkomingenzijnindetotstandkomingvandebeleidsinformatie.DitisinstrijdmetdeRijksbegrotingsvoorschriften2009.•Hetministerierapporteertnietallerapportagepuntenopartikelniveau.Wijconstaterendathettotstandkomingsprocesvandebedrijfvoerings-paragraafnietleidttoteensterkerebetrokkenheidvandedirecties.DebedrijfsvoeringsparagraafkomtnutotstandonderregievanFEZ.FEZstelteengroslijstopmetpotentiëleonderwerpenenlegtdezevooraandebeleidsdirecties.Daarnastellendeportefeuillehoudersvandedirectiesdeonderdelenvandebedrijfsvoeringsparagraafvast.Demanierwaaropdezebedrijfsvoeringsparagraaftotstandkomt,komtnietovereenmetdeintegraleverantwoordelijkheidvandedirecteurenvoorbeleid,uitvoeringenbedrijfsvoering.Deverantwoordelijkedirectiesstellendegroslijstennietop.Daardoorbestaathetrisicodatnietalleonderwerpen(dieopdirectieniveauvanbelangzijn)indeafwegingvoordebedrijfsvoeringspa-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.426 ragraafwordenbetrokken.Netalsinvoorgaandejarenblijktdatookditjaarhetafwegingsprocesopconcernniveauverbeteringbehoeft.HetAuditCommitteeheeftdeinhoudvandebedrijfsvoeringsparagraafbesproken.VervolgensheefthetMinisterievanVROMnogeenaantalingrijpendewijzigingenaangebracht.Dezewijzigingenzijnnietzichtbaarafgestemdmetdeverantwoordelijkedirecties.Wijconstaterendatdebetrokkenheidvandedirectiesdoordittotstandkomingsprocesnietsterkerwordt.Inhoofdstuk3staanderesultatenvanonsonderzoeknaardebedrijfs-voering.2.4OordeeloverdeinformatieoverhetgevoerdebeleidInhetjaarverslagverstrektdeministerookbeleidsinformatie:informatieoverdegerealiseerdeeffectenvanhetbeleid,dedaartoegeleverdeprestatiesendedaarvoorbestedemiddelen.DeAlgemeneRekenkamerbeoordeeltiederjaardetotstandkomingvandebeleidsinformatieenofdezeinformatievoldoetaandeverslaggevings-eisen.OordeelDeinformatieoverhetgevoerdebeleidinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMisopdeugdelijkewijzetotstandgekomenenvoldoetaandeverslaggevings-eisen,metuitzonderingvandevolgendepunten:•SamenmetdeRADstellenwijvastdateronvoldoendeisgeblekenvaneengestructureerdecontrolvanuitdebeleidsdirectiesenFEZopdetotstandkomingvandebeleidsinformatieinhetjaarverslag.Hetproceswaaropdeprestatiegegevensbijdedienstentotstandkomen,isnietaltijdvoldoendereconstrueerbaar.Eenzichtbarecontrolopdetotstandkomingvandebeleidsinformatieontbreekt,enditbelemmerteeneffectievetoetsingvandeprestatiegegevens.Deresultatenvanonsonderzoeknaardebeschikbaarheidendebruik-baarheidvandebeleidsinformatiebeschrijvenweinhoofdstuk4.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.427 3BEDRIJFSVOERINGDeAlgemeneRekenkamerheeftdebedrijfsvoeringvanhetMinisterievanVROMonderzocht.Onderdebedrijfsvoeringvallenallebedrijfsprocessendieervoorzorgendateenministeriefunctioneert:hetfinancieelbeheerenhetmaterieelbeheerendeprocessenophetgebiedvanpersoneel,informatievoorziening,administratie,communicatieenhuisvesting.Indithoofdstukgevenweonsoordeeloverhetfinancieelbeheerenmaterieel-beheerengaanweinoponvolkomenhedendiewedaarhebbenaangetroffen(§3.1).Verderschetsenwedeontwikkelingindebedrijfs-voering(§3.2)enbestedenweaandachtaaneenaantaldepartements-overstijgendeonderwerpenindebedrijfsvoeringvanhetMinisterievanVROM(§3.3).Inhunverantwoordingmoetenministerslatenziendatze«incontrol»zijn.Ditbetekentdathetmanagementervoorzorgtdatdeprimaireenondersteunendebedrijfsprocessenvoldoendegestuurdenbeheerstworden.Alssluitstukvandezesturingenbeheersingmoetenministeriesbeschikkenovereenadequateinterneauditfunctie.DeAlgemeneRekenkamermaaktzichallangetijdzorgenoverdebedrijfsvoeringbijhetMinisterievanVROM.Ditjaarhebbenwe(ernstige)onvolkomenhedengeconstateerdindetotstandkomingvandejaarverant-woording,definanciëlefunctieenhetfinancieelbeheervandelokalemaatregeleninhetkadervanhetNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit.SenterNovemvoertveelsubsidieregelingenvoorhetMinisterievanVROMuit.DaaromhebbenweditjaarinhetonderzoekspeciaalgekekenhoehetministerieSenterNovemaanstuurt.WeconstaterendatdeministervanVROMbeterengerichterverantwoordelijkheidmoetnemenvoorderechtmatigebestedingvansubsidiesdieSenterNovemuitvoert.Derollen,takenenverantwoordelijkhedenzijnopgenomenineenraamovereenkomst,maardezelijkenindepraktijktochsneltevermengen.SenterNovemgeeftalsbeleidsuitvoerderookregelmatigbeleidsadvies.3.1OordeeloverhetfinancieelbeheerenmaterieelbeheerHetfinancieelbeheer,hetmaterieelbeheerendedaartoebijgehoudenadministratiesmoetenopgrondvandeCW2001voldoenaandeeisenvanrechtmatigheid,ordelijkheidencontroleerbaarheid.OordeelDeonderzochteonderdelenvanhetfinancieelbeheer,hetmaterieelbeheerendedaartoebijgehoudenadministratiesvanhetMinisterievanVROMvoldedenin2008aandeindeCW2001gesteldeeisen,metuitzonderingvan:•detotstandkomingjaarverantwoording;•definanciëlefunctievanhetkerndepartement;•hetfinancieelbeheervandelokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogram-maLuchtkwaliteit(NSL).Hierondergaanwedieperinopdezeonvolkomenheden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.428 3.1.1TotstandkomingjaarverantwoordingDeonvolkomenheidindetotstandkomingvandejaarverantwoordingin2008isnietweggenomen.Detotstandkomingvandejaarverantwoordingisnognietstructureelingebedinhetmanagementcontrolsysteem(MCS).WijhebbenonderzochthoehetMCSin2008functioneerde.Dathebbenwegedaanvanwegedeernstigeonvolkomenheidindejaarafsluitingvan2007.Wijhebbenonsdaarbijvooralgerichtophetprocesvandetotstandkomingvandejaarverantwoording2008.HetMinisterievanVROMheeftin2008(stand31augustus2008)eenproefafsluitinguitgevoerd.Deproefafsluitingiseenbelangrijkonderdeelvanhetverbeterplan.Metdeproefafsluitingwilhetministerievoorkomendatinhetjaarverantwoordingsprocesnogfoutenindeadministratieopgeschoondmoetenworden.Deproefafsluitingverliepmoeizaam;erkwamenzeerveelcorrectiesnaarvoren.Dedossiervormingvandewerkzaamhedenindeproefafsluitingwasonvoldoende.Deafhandelingvandeproefafsluitingheeftdanooktotinfebruari2009geduurd.Hetprocesvandejaarverantwoordingwastoenalbegonnen.Heteffectvandeproefafsluitingisdesondanksdoorhetministeriepositiefgeëvalueerd,omdatveeltekortkomingenvroegtijdigzijngesignaleerd.Hetprocesvantotstandkomingvandejaarverantwoording2008isordelijkerverlopendanvorigjaar.HetMinisterievanVROMcreëerdewaarborgeninhetverbeterplan.Datheefttendelegewerkt.Diewaarbor-genzijnondermeereengedetailleerdeplanning,verbeteringinformatie-uitwisselingmetSenterNovem,eenprojectteamjaarafsluitingeneengroterebeschikbarepersonelecapaciteit.DaarnaastheeftFEZafsprakengemaaktmetdeRADoverdedocumentendieFEZoplevert.HetMinisterievanVROMheeftoptijddevolgendejaarverslagenaanhetMinisterievanFinanciënverstuurd:•hetjaarverslagvanhetMinisterievanVROM;•hetjaarverslagvanWWI;•hetjaarverslagvanhetWaddenfonds;•desamenvattendeauditrapporten.Dezeverslagenzijnverstuurdop13maart2009.DeRADheeftvandeambtelijkeleidingvanVROMeenbevestigingbijhetjaarverslaggevraagdenontvangen.Daarmeegeeftdeleidingaandathetjaarverslagjuistenvolledigis.Hetprocesvantotstandkomingvandejaarverantwoording2008isordelijkverlopen,metuitzonderingvandevolgendepunten:•Erzijn140correctiesaangebrachtnahetsluitenvanhetfinanciëlesysteem.Ditwasnodigondanksdeproefafsluiting.•HetuitvoeringsprocesvanFEZwasnognietafgerondtoendeRADmethetcontroleprocesbegon.FEZheeftop27februari2009geendefinitiefJaarverslag2008bijdeRADopgeleverd.Tussen27februarien11maartheeftFEZnogverschillendeversiesvanhetjaarverslagbijdeRADaangeboden.•Tussen25februari2009en13maart2009zijnnog31correctiesdoorgevoerdmeteenaanzienlijkfinancieelbelang.•DedossiersvandebeleidsdirectiesenFEZwarennietvoldoendeoporde,waardoordeRADadditionelewerkzaamhedenmoestverrichten.Wijconcluderendathetprocesvandetotstandkomingvandejaarverant-woordingisverbeterd,inopzetenvooreendeelinwerking.MaardeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.429 uitvoeringvanhetprocesbijhetMinisterievanVROMisnietstructureelingebedindehelejaarlijkseplanning&controlcyclus.Hetprobleemvandejaarverantwoordingwordtinbelangrijkemateveroorzaaktdoordatdefinanciëleadministratieslechtisonderhouden.Hierdoorkomenrelatiefveelcorrectiesuithetreguliereprocespasaanheteindvanhetjaar,bijdejaarafsluiting,naarvoren.Medehierdoormoethetministerieindeslotfasevanhetjaarverantwoordingsprocesnogveelwijzigingenaanbrengen.Verderfunctioneerthetmanagementcontrol-systeemnietgoed.Daardoorwordtdebeheersingvanrelevante(beleids)informatiepasbijdejaarafsluitingzichtbaar.3.1.2FinanciëlefunctieDeAlgemeneRekenkamerbeoordeeltdeproblemenindefinanciëlefunctiebijhetMinisterievanVROMditjaaralseenernstigeonvolko-menheid.Ditvanwegehetfeitdatdeproblemenditjaareentolerantie-overschrijdingoptweeverantwoordingsstatenmetzichmeebrengen,deonvolkomenheidalbestaatsinds2004endeproblemenindegeheleorganisatievoorkomen.JaarverslagMinisterievanVROM2008,BedrijfsvoeringsparagraafVerbeterplanfinanciëlefunctieenjaarverantwoordingEriseenverbeterplanopgesteldmeteentweeledigdoel:–eensterkverbeterdprocesvantotstandkomingvandejaarverantwoording2008–hetopordebrengenvandefinanciëlefunctievanVROM.VolgensVROMhebbendedoorgevoerdeverbeteringenvoorafhetrisicobeperktdatdejaarverantwoordingniettijdiggereedkomt.Devolgenderesultatenvanhetverbeter-proceswordengenoemd:–EriseenVROM-bredeinterncontroleclusteringericht.Ditclusterheeftwerkzaamhedenverrichttentijdevandeproefafsluitingin2008enbijdejaarafsluiting.–VoorhetnietnalevenvandeinterneprocedureszijnbinnenVROMeveneensmaatre-gelengetroffen:enerzijdswordtergewerktaanhetvoorbereidenendeinvoeringvandenieuwefinancieel-administratieveprocedures.Dezenieuweproceduresmoetenzoweldeuniformiteit,deefficiencyalsookdeeffectiviteitverbeteren.AnderzijdslooptereentrajectomhetmanagementendemedewerkersvanVROMtewijzenophetbelangvandeinterneproceduresendenoodzaakvannalevingervan.Tezamenmoetendezemaatregelenertoeleidendatdenalevingvandeinterneproce-duresbijVROMsterkverbetert.Deverbeteringvanhetfinancieelbeheerzalmeteennieuwfinancieelsysteemeenextraimpulskrijgen.Erloopteenonderzoeknaardemogelijkhedenvoorsamenwerkingmeteenanderdepartementomhunfinancieelsysteemtedelen.In2008heefthetMinisterievanVROMmaatregelengenomenom:•denalevingvandeinterneproceduresteverbeteren;•deinternecontrole(IC)binnenhetkerndepartementteversterken.DitgebeurdeinhetkadervanhetVerbeterplanfinanciëlefunctieenjaarverantwoording.Wijhebbendeopzetenwerkingvanditverbeterplanbeoordeeld.Ookhebbenwijdestructureleproblemenindefinanciëlefunctievanhetkerndepartementonderzocht.Inopzetzijnergoedeverbetermaatregeleningezet.ErisbijvoorbeeldeenVROM-bredeverbijzonderdeIC-afdelingingerichtbinnendedirectieFEZ.VoorheenwaseralleeneenverbijzonderdeIC-unitingerichtbijdefinanciëleadministratie.Ookisdeinformatie-uitwisselingtussenhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.430 MinisterievanVROMenSenterNovemaangepakt.Dezeinformatie-uitwisselinggafinvoorgaandejarenproblemen.Wijmisseninhetverbeterplanechterweleenrealistischtijdpadenconcreteencontroleerbaremaatregelen,waardoorhetmogelijkwordtomdevoortgangvanhetverbeterprocesgoedtevolgen.Daarnaastwordteenaantalstructureleproblemenvolgensonsnogonvoldoendevoortvarendaangepakt.Dezeproblemenzijninhetverbeterplanwelalsrisicogenoemdvoorhetslagenvanhetverbeter-procesfinanciëlefunctie.Hetbetreftbijvoorbeeld:•problemenindecultuurbinnenhetMinisterievanVROM(hetfinancieelbewustzijn);•decommunicatiebinnendefinanciëlefunctie;•detaken,bevoegdhedenenverantwoordelijkhedenbinnendefinanciëlefunctie.Wijhebbennietkunnenbeoordelenofhetverbeterplanfinanciëlefunctiewerkt,omdatdemeesteverbetermaatregelenpasin2009wordenuitgevoerd.In2008waserbinnenhetMinisterievanVROMnogsteedsgebrekaanaandachtvoorfinanciëleprocessen.DatblijktuitonsonderzoekenderapportagesvandeICendeRAD.Interneprocedureswordennognietvoldoendenageleefd.Opdrachtenaanexternenwordenbijvoorbeeldmondeling(zonderopdrachtbrief)verstrektennietoptijdindeadministratievastgelegd.Deverbijzonderdeinternecontroleisversterkt,maardeICalsgeheelisnognietvanvoldoendekwaliteit.Decapaciteit,deonafhankelijkheidendekwaliteitvandeICzijnvooronsnogeenbelangrijkaandachtspunt.WijvragendeministervanVROMomdeingezetteverbetermaatregelenvoortvarenduittevoerenenvooralaandachttebestedenaandestructureleproblemenbinnendefinanciëlefunctie.Zowelinopzetalswerking.InhetRapportbijhetJaarverslag2009zullenwijbijzondereaandachtschenkenaandewerkingvandefinanciëlefunctieophetkerndepartement.3.1.3FinancieelbeheerlokalemaatregelenNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteitWijconstaterennetalsvorigjaareenonvolkomenheidinhetfinancieelbeheervandelokalemaatregeleninhetkadervanhetNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit(NSL);hetbeheerisnognietoporde.Hetgaatomsubsidiesaandecentraleoverhedenwaarvandeeersteentweedetranchein2006enin2007zijntoegekend.In2008zoudederdetranchewordentoegekend.In2007constateerdenwedathetMinisterievanVROMdetoekenningvandezesubsidiesonvoldoendezorgvuldigheeftvoorbereidenuitgevoerd.Datwashetgevolgvanpolitiekedruk.Hettoekenningprocesverliepnietordelijkencontroleerbaar.Hetministeriehaddeeindverantwoordingenafrekeningvandedecentraleoverhedennietgeregeld.DezeonzorgvuldigeopzetenuitvoeringvanhetNSLbrengtrisico’smetzichmeevoordeuiteindelijkeverantwoordingenafrekening.Hiervoorhebbenwein2007eenonvolkomenheidinhetfinancieelbeheergeconstateerd.DeministervanVROMbeloofdeom:•devolgendetranchesbetervoortebereiden;•optijdregelsvasttestellenvoorverantwoordingeneindafrekening;•kwaliteitseisentestellenaandeverstrekkingvansubsidies;•dezekwaliteitseisentoetepassen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.431 JaarverslagMinisterievanVROM2008,BedrijfsvoeringsparagraafNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteitVROMheeftbeslotenomdederdetranchesubsidiesinhetkadervanhetNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteitnietin2008,maarbegin2009toetekennen.Deredenhiervoorwasdatdesubsidieregelingmoestwordenuitgewerkt.Vervolgensisextratijdnodiggeweestomdeingediendeaanvragenzorgvuldigtekunnenbeoordelen.HetMinisterievanVROMheeftdesubsidietoekenningvandederdetranchedoorgeschovennaar2009.Hetfinancieelbelangvandederdetrancheis€145,5miljoen.Omdatdetoekenningisdoorgeschoven,kunnenweditjaarnietbeoordelenofdezeordelijkencontroleerbaarisverlopen.WijconstaterennetalsvorigjaardathetMinisterievanVROMnognietheeftuitgewerkthoedeverantwoordingenafrekeningvandedecentraleoverhedenuitgevoerdmoetenworden.WevragenhetMinisterievanVROMdevolgendetoekenningenvansubsidiesordelijkencontroleerbaaruittevoeren.Daarbijvragenwevooralomdeeindverant-woordingenafrekeningvandedecentraleoverhedentijdigteregelen.3.2OntwikkelingindebedrijfsvoeringInfiguur3hebbenwedeontwikkelingvandeonvolkomenhedenindebedrijfsvoeringindeafgelopendriejaaropgenomen.Defiguurlaatzienwelke(ernstige)onvolkomenhedenwijdelaatstejarenhebbenaange-troffeninhetfinancieelbeheerenmaterieelbeheerenindeoverigeonderdelenvandebedrijfsvoering,enwelkeonvolkomenhedenzijnopgelost.Figuur 3 Ontwikkeling onvolkomenheden in de bedrijfsvoeringMinisterie van VROMOnvolkomenhedenErnstige onvolkomenhedenOpgelost200720062008Totstandkoming jaarverantwoordingFinanciële functieFinancieel beheer lokale maatregelen NationaalSamenwerkingsprogramma LuchtkwaliteitPersonele uitgavenICT-beheer en informatiebeveiliging+–––––––––––––++––In2008heefthetMinisterievanVROMdiverseverbeteractiesinganggezetomdebedrijfsvoeringteverbeteren.Tochbeoordelenwedeproblemenindefinanciëlefunctieover2008alsernstigeonvolkomenheidomdathetditjaargeleidheefttoteenoverschrijdingvandetolerantie-grenzenopverantwoordingsniveau(bijzowelhetMinisterievanVROMalsbijWWI),deproblemenindefinanciëlefunctieallangetijdbestaanenbreedverspreidzijnbinnendeorganisatie(zie§3.1).In2008isdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.432 onvolkomenheidinhetICT-beheereninformatiebeveiligingweggenomen.Deernstigeonvolkomenheidvoordejaarafsluitingvanvorigjaarisgewijzigdineenonvolkomenheidvoortotstandkomingvandejaarverant-woording.Detotstandkomingvandejaarverantwoording2008isnognietstructureelingebedindeorganisatie.(zie§3.1).3.2.1Afrekeningmeerjarenvoorschottenbodemsanering2002–2004HetMinisterievanVROMheeftvoordeperiode2002–2004voorongeveer€350miljoenaanvoorschottenverleendaanprovinciesengemeenten.Dezevoorschottenhaddenin2005afgerekendmoetenworden.Hetafwikkelenvandevoorschottenheefteind2008plaatsgevonden.DatgebeurdenaambtelijkaandringendoordeAlgemeneRekenkamer.Voorderechtmatigeafrekeningvanhetmeerjarenprogrammamoethetministeriedebetrouwbaarheidvaststellenvandebestedingsverantwoor-dingenvandeprestatieverantwoordingenvandebevoegdeoverheden.Debestedingsverantwoordingenzijnalvastgesteldin2006.Hetministerieheefteenexternbureaugevraagdomdejuistheidenvolledigheidvandeprestatieverantwoordingendefinitiefvasttestellen.Doorhetonderzoekvanditbureauheefthetministeriebijdeeindafrekeningin2008eenscherperoordeelkunnenvormenoverdeprestatieverantwoordingenvandebevoegdeoverheden.Wijbenadrukteninonsrapportvanvorigjaardatdeuitkomstenvanhetexternonderzoekhetuitgangspuntmoestenvormenvoordevaststellingvandeprestaties.HetMinisterievanVROMheeftdeprestatiesechternietalleenvastgesteldopbasisvandeuitkomstenvanhetonderzoek,maarheeftbijhetvaststellenvandeprestatieseencorrectievan20%toegepast.Ookheefthetministeriehetalin2005metdebevoegdeoverhedengecommuniceerdesanctiebeleidniettoegepast.WeconstaterendatdeuitkomstenvanhetexternonderzoekniethetuitgangspuntzijngeweestvoordeinformatieinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROM.3.2.2AfvalfondsInseptember2008werdduidelijkdatdestichtingAfvalfondsnietmeerin2008konwordenopgericht.HierdoorkonhetbedragdatopdeBegroting2008voorhetAfvalfondswasgereserveerdnietvolledigwordenbesteed.InoverlegmethetMinisterievanFinanciëniseenoplossinggevondenomhetresterendebedragad€53,7miljoenvoorhetAfvalfondstebehouden.PerNajaarsnota2008ishetbegrotingsbedragvanhetMinisterievanVROMmet€53,7miljoenverlaagd.IndeVoorjaarsnota2009zalditbedragweeraandeBegroting2009vanhetMinisterievanVROMwordentoegevoegd.DeministervanFinanciënishierinnovember2008meeakkoordgegaan.NaardemeningvandeAlgemeneReken-kamerisdezeafspraaknietonrechtmatig,maarwashetwenselijkgeweestomindetoelichtingbijdeNajaarsnota2008tevermeldendathetbedragbijVoorjaarsnota2009weeraandebegrotingzalwordentoegevoegd.HierdoorzoudeTweedeKamer,inverbandmethaarbudgetrecht,volledigerzijngeïnformeerd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.433 3.2.3ICT-beheereninformatiebeveiligingDeministerheeftdeTweedeKamerin2007toegezegddathetMinisterievanVROM(inclusiefdeRijksgebouwendienst)eind2008zalvoldoenaandeeisenvan:•hetVoorschriftInformatiebeveiligingRijksdienst(VIR)•hetVoorschriftInformatiebeveiligingRijksdienst–BijzondereInfor-matie(VIR-BI)DitdeeddeministerineenbriefaandeTweedeKamer(VROM,2007a).WijconstaterendatdeministervanVROMvooreenbelangrijkdeelvoldoetaanhetVIRenVIR-BI.Wekondenditjaarnognietvaststellenofdegeïmplementeerdemaatregelenechtleidentoteenverbeteringindepraktijk.EencontroleerbarewerkingiswelonderdeelvanhetVIR.Wijvragendaarin2009aandachtvoor.3.3DepartementsoverstijgendeonderwerpenIndezeparagraafgevenweeenbeeldvandeaspectenvanbedrijfs-voeringdiewijhebbenonderzochtonderandereomdatwezevanbelangachtenvooreengoedepubliekeverantwoording,endaninhetbijzondervoorhet«incontrol»zijnvandeminister.Wehebbenonderzoekgedaannaarhetpersoneelsbeheer(§3.3.1)enhetsubsidiebeheer(§3.3.2).Westaanindezeparagraafookstilbijhetverschuivenvantakenenverantwoordelijkheden.DeuitvoeringvansubsidiesofdeuitvoeringvanbeleidbijvoorbeeldverschuivensteedsmeervanhetRijknaaruitvoerings-organisatiesenanderederden.Dezedecentralisatiegaatvaakgepaardmetdebundelingvanverschillendegeldstromenenleidttotdevraagofenhoedeministerhaarverantwoordelijkheidvoorhetbeleidenhetbegrotingsgeldwaarkan(blijven)maken.Wehebbendaaromdeparte-mentsoverstijgendonderzoekgedaannaarhetsubsidiebeheer.3.3.1PersoneelsbeheerOphetgebiedvanpersoneelsbeheerhebbenwijonsverdieptintweeactuelethema’s:dedigitaliseringvandepersoneelsdossiersendeinhuurvanexternen.OpverzoekvandeTweedeKamerhebbenwijonderzoekgedaannaardevergoedingenaanambtenarendiemetbuitengewoonverlof,zonderbezoldiging,tijdelijkwerkzaamzijnbijinternationaleorganisaties.OverderesultatenvanditonderzoekrapporterenwijinonsrapportBuitenland-vergoedingenrijksambtenaren2002–2008;DeelA:detacheringenzonderbezoldiging(AlgemeneRekenkamer,2009)datwijop9april2009hebbenuitgebracht.DigitaliseringvanpersoneelsdossiersWijhebbenbijalleministeriesonderzochthoedigitaliseringvandepersoneelsdossiersverloopt(aanpak,voortgang,resultatenenmogelijkeknelpunten).BijdeMinisteriesvanBinnenlandseZakenenKoninkrijks-relaties(BZK),vanEconomischeZaken(EZ),vanJustitieenvanVolksge-zondheid,WelzijnenSport(VWS)hebbenweookgekekennaarkwaliteitvandepersoneelsdossiers(juistheid,volledigheidentoegankelijkheid).Uitonsonderzoekvan2007naarhetdigitaliseringsprocesbijhetMinisterievanVROMbleekdateenhersteloperatievandedigitaliseringvandepersoneelsdossiersnodigwasomdat:TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.434 •dedossiersnietoveralgeschoondwarenvoordatzegedigitaliseerdwerden;•dedigitaliseringnietdoordaarvoorgekwalificeerdekrachtenwasuitgevoerd;•degebruikteapparatuurnietvanvoldoendekwaliteitwas.DehersteloperatiewordtdoorhetMinisterievanVROMin2009afgerond.VolgensdeopgavevanhetMinisterievanFinanciëngaathetbijdedigitaliseringvandepersoneelsdossiersbijVROMom4423personeels-dossiersmetgemiddeld252pagina’sperdossier.Viaeentoegangsportalkunnenaanmedewerkers,management,personeelsfunctionarissen,salarisadministratie,ARBO-dienstenencontrolerendeinstantiesautori-satieswordentoegekend.Hierdoorzijndelenvanhetpersoneelsdossiervoordezefunctionarissentoegankelijk.Dezeportalzalvoordemedewer-kersvanhetMinisterievanVROMna1januari2009toegankelijkzijn.InhuurvanexternenInhetregeerakkoordvanhetkabinet-BalkenendeIVisondermeerafgesprokenomhetaantalrijksambtenarenteverminderen.DeministervanBZKheeftnamenshetRijkderegieoverdieoperatie.VolgensdenotaExterneinhuur(BZK,2008)dienenministerservoortewakendatzijdegatendieinhetpersoneelsbestandvallendoordeverminderingvanhetaantalrijksambtenaren,nietopvullendoordeinhuurvanexternen.Verderisvolgensdenotaterughoudendheidgebodenbijinhuurvanexternenopregulierefunctiesofhetvragenvanexternadviesvoorbijvoorbeeldbeleidsvraagstukken.Dedoelstellingvanhetkabinetisnamelijkdatdeuitgavenaanexterneinhuurniethogerwordendanin2007enwaarmogelijkafnemen.Deministeriestreffenzelfbenodigdebeheersmaatrege-len.Sinds2007rapporterendeministeriesinhundepartementalejaarverslagoverhunexterneinhuurenoverdebeheersmaatregelendiezegetroffenhebben.Wijzijnbijalleministeriesnagegaanhoeveelzijhebbenuitgegevenaanexterneinhuurin2008,welkebeheersmaatrege-lenzehebbengetroffenenhoezijnhieroverrapportereninhunjaarver-slagen.BijdeMinisteriesvanBuitenlandseZaken(BuiZa),vanOnderwijs,CultuurenWetenschap(OCW),vanEZenvanFinanciënhebbenweookeenaantalfacturenonderzocht.BijhetMinisterievanBZKhebbenweookaandachtbesteedaandemanierwaarophetministerieinvullinggeeftaanzijncoördinerenderol.DeRijksauditdienstmerktopdatbijhetMinisterievanVROMhetprocesvan«totstandkomingvandebijlageExterneInhuur»onvoldoendewaarborgenbevatomtevoldoenaandeproceseisenvandeRijksbegro-tingsvoorschriften2009.Deredenenzijn:•hetprocesisonvoldoendereconstrueerbaar;•afwegingenzijnniettransparantgemaakt;•erisonvoldoendezekerheiddatdeuitkomstenvanhetprocesvolledigenjuistindebijlageExterneinhuurzijnopgenomen.3.3.2SubsidiebeheerSenterNovem(SN)iseenorganisatiediedesubsidiesuitvoertvoorhetMinisterievanVROM.SenterNovemiseenbaten-lastendienstvanhetMinisterievanEconomischeZaken(EZ).Uitvoeringsorganisatiesvoerensteedsvakerdesubsidiesuitvoorministeries.Hierdoorkomenminis-teriessteedsmeeropafstandtestaan.EenuitvoeringsorganisatiemoetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.435 verantwoordingafleggenaanhetministerie.Hetministeriemoetdieuitvoeringsorganisatieaansturen.Wijhebbenbijvijfministeries(EZ,LNV,OCW,BuiZaenVROM)onderzoekgedaannaardeaansturingdoorendeverantwoordingaansubsidieverlendendeministeriesalssubsidieswordenuitgevoerddooruitvoeringsinstanties.WijwildenallereerstvaststelleninhoeverrehetMinisterievanVROMcontroleheeftoverdeuitvoeringvandezesubsidiesdooruitvoerings-organisaties.Daaromhebbenwijhetministeriegevraagdhoeveelsubsidieregelingendooruitvoeringsorganisatieswordenuitgevoerd.Ookvroegenwijwathetfinancieelbelangdaarvanis.HetMinisterievanVROMheeftonsditoverzichtnietkunnenleveren.InonsonderzoekhebbenwedeaansturingvanhetMinisterievanVROMopSenterNovemonderzocht.HetMinisterievanVROMheeftSenterNovemgekozenalsorganisatieomhetVROM-beleiduittevoeren.IndeuitvoeringvandeVROM-subsidiesdoorSenterNovemgaatintotaalongeveer€1,6miljardom.Wijhebbenvandriesubsidieregelingenonderzocht:•hoehetMinisterievanVROMdeaansturingvanSenterNovemheeftvormgegeven;•hoehetMinisterievanVROMweetdatdesubsidiesrechtmatigzijnverstrektendatdebeoogdeprestatieszijngeleverd;•ofenhoedeministerinhetjaarverslagrapporteertoverdesubsidies.AansturingvanSenterNovemDeaansturingvanSenterNovemisneergelegdineenraamovereenkomst.BijdeaansturingvanSenterNovemzijnmeerdereactorenbetrokken,metverschillenderollenenverantwoordelijkheden.Inderaamovereenkomststaaneencontroleprotocol,eentoezichtprotocolenformatsvoorverantwoording.Ookstaanerafsprakeninovertaakverdeling,verant-woordelijkhedeneninformatievoorziening.IndepraktijkheefthetMinisterievanVROMeen«SenterNovem-tenzij»-beleid.HetministerieheeftSenterNovemals«huisuitvoerder»gekozen,omdathetministeriedeuitvoeringvanbeleidmeerbijéénorganisatiewilcentreren.Daardooriserbeterzichtophettotaalpakketaanopdrachten.Enerkanmeereenduidigwordengestuurd.DGMilieuisdecoördinerendopdrachtgeverbinnenhetMinisterievanVROM.DemandateringvanSenterNovemvoordeuitvoeringvanbeleidkentverschillendevarianten.Demandateringwordtperregelingvastgesteld.HetismogelijkdatSenterNovemgemandateerdisvoorhetondertekenenvandetoekenningvandesubsidie.Weconstaterendatindepraktijkdeopdrachtgever-enopdrachtnemer-relatietussenVROMenSenterNovemdoorbeidepartijenveelalwordtgetypeerdals«partnerschap»en«samenwerking».OpzowelformelealsinformelewijzevindtertussenVROMenSenterNovemcontacteninformatie-uitwisselingplaats.Ditisinbeginselnietverkeerdmaarindepraktijklijkendeinopzetgescheidenrollenvanbeleidsontwikkelaar(MinisterievanVROM)enbeleidsuitvoerder(SenterNovem),zoalsgeformuleerdinderaamovereenkomst,zichtevermengen.SenterNovemgeeftalsbeleidsuitvoerderookregelmatigbeleidsadvies.ZekerheidoverrechtmatigheidenprestatiesDeaccountantsverklaringenbijdeafrekeningenvandesubsidiesgevenhetMinisterievanVROMzekerheidoverderechtmatigheidvandesubsidieuitgavenbijSenterNovem.Hetisbelangrijkdaterreviewsuitgevoerdwordenbijderden-accountantsomzekertestellendatzijdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.436 juistewerkzaamhedenhebbengedaan.DeauditdienstvanhetMinisterievanEZ(ADEZ)voertgeenzelfstandigesysteemtestmeeruitopdekwaliteitvandeaccountantsverklaringen,afgegevendooraccountantsdieverklaringentenbehoevevandeMinistervanVROMafgeven.WelvoertdeADEZnogreviewsuitopverzoekvandebeleidsdirecties.Debeleids-directiesbijhetMinisterievanVROM,FEZ-VROMendeRADhebbennognietbepaaldwatdegevolgenzijnvanhetbesluitvandeADEZomgeenreviewsuittevoerenalssluitstukvanhetbeleidtervoorkomingenbestrijdingvanmisbruikvanregelgevingdoorderden(M&O-beleid).OmdathetMinisterievanVROMzelfgeenvervangendereviewsuitvoertalsdeADEZhetnietdoetenhiermeehetM&O-beleidonvoldoendeuitvoert,bestaatereenrisicooponrechtmatigheden.UitdepraktijkblijktdatdemedetoezichthoudenderolvanFEZ-VROMvooralgerichtisopdebegrotingsvoorbereiding.FEZ-VROMheeftgeenduidelijkeformelerolindeaansturing,inhettoezichtenbijhetafrekenenvanSenterNovemopprestaties.Wijhebbengeenvolledige,ordelijkeenzelfstandigleesbarebeleids-inhoudelijkeencomptabeledossiersontvangenvandesubsidieregelin-gendieonderdeverantwoordelijkheidvanDirectoraat-GeneraalMilieu(DGM)vallen.DGMheeftformeeleensturenderolalscoördinerendopdrachtgever.Dezesturenderolisechternietaltijdzichtbaar.WekunnenbijvoorbeeldnietvaststellenhoeDGMdeoffertesenrapportagesvanSenterNovembeoordeelt.EnooknietopbasiswaarvanDGMdezebeoordeelt.UitdedossiersisverdernietduidelijkhoeDGMdeapparaats-kostenvoorhetuitvoerenvaneenregelingbeoordeeltenvaststelt.Ookzijnerindeaansturinggeenduidelijkeprestatieafsprakengemaakt.InformatieinbegrotingenjaarverslagHetMinisterievanVROMbegrootenverantwoordtdedrieonderzochtesubsidieregelingennietafzonderlijkindebegroting,hetjaarverslagendebedrijfsvoeringsparagraafover2008.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.437 4INFORMATIEOVERBELEIDNADERBESCHOUWDJaarlijksdoetdeAlgemeneRekenkameraanvullendonderzoeknaardebeleidsinformatie.Hierbijstaandevolgendevragencentraal:iserindebegrotingeninhetjaarverslagconcreteinformatiebeschikbaaroverbeleid(§4.1)enkandeTweedeKamerdieinformatiegebruiken(§4.2)?HetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMisonderdeelvaneenexperimentwaartoedeministervanFinanciënin2007heeftbesloten,inoverlegmetdeTweedeKamerendeAlgemeneRekenkamer.Hetdoelvanhetexperimentisomhetjaarverslagmeerfocusenpolitiekezeggings-krachttegevenendeverantwoordingslastenteverminderen.Hetexperimenthoudtindatdeministerzichinhetbeleidsverslaginhetjaarverslaguitgebreidverantwoordtoverdekabinetsprioriteitenuithetcoalitieakkoordenoverenkeledepartementspecifiekebeleidsprioriteiten.Opbasisvandeverantwoordingoverdezeprioriteitentrektdeministerbeleidsconclusies.Ookwordtdekoppelingtussendemiddelen(indebeleidsartikelen)enhetbeleid(inhetbeleidsverslag)inzichtelijkgemaakt.Overbeleidsartikelendienietonderdeprioriteitenvallenneemtdeministerinhetjaarverslagalleeneenfinanciëleverantwoordingopengeeninformatieoverprestatiesendoelen.DeJaarverslagen2008vandeMinisteriesvanVWS,vanLNVenvanBuitenlandseZakenendeJaarverslagen2008vanJeugdenGezinenvoorWonen,WijkenenIntegratiemakenookdeeluitvanhetexperiment.5BijdestartvanhetexperimentisafgesprokendatdeministerssamenmethetjaarverslagminimaaléénbeleidsdoorlichtingmeesturennaardeTweedeKamer.DezebeleidsdoorlichtingmaaktgeendeeluitvanhetjaarverslagenvaltdaarombuitendereikwijdtevanhetjaarlijkserechtmatigheidsonderzoekvandeAlgemeneRekenkamer.DeministervanVROMheeftaangekondigddathetministerieinmei2009eenbeleidsdoorlichtingoverderesultatenvandeuitgevoerdebodem-sanering2007aanbiedtaandeTweedeKamer.DebeleidsdoorlichtingvanhetministerievanVROMheeftditjaarbetrekkingopbeleidsartikel4Verbeterenmilieukwaliteitvanwaterenbodem.Datgeldtookvooronzeverdiepingin§4.2.HetthemabodemsaneringisonderdeelvandedepartementspecifiekebeleidsprioriteitBurgersineengezondeleefomge-ving.Wijhebbenbijbeleidsartikel4geenonrechtmatighedenvastgesteld.4.1Beschikbaarheidvandebeleidsinformatie4.1.1Begroting2009Wijonderzoekeniederjaarhoedeministerzichinhetjaarverslagverantwoordtoverhetrealiserenvandoelen,prestatiesendeinzetvanmiddelendiemetdebegrotingzijnafgesproken.DoorhetexperimentheeftdeministervanVROMinhetjaarverslaggeeninformatieopgeno-menoverderealisatievandoelenenprestatiesophetniveauvanbeleidsartikelen.DaaromhebbenweonsgebruikelijkeonderzoeknaardebeschikbaarheidvanbeleidsinformatiebijditministeriealleenuitgevoerdvoordeBegroting2009.Wezijnnagegaanofdeministerperoperationeledoelstellinginformatieheeftopgenomenoverdoelen,prestatiesenmiddelenenzoniet,ofhetontbrekenvandieinformatieuitgelegdwordt(hetzogenoemde«complyorexplain»-principe).HierdoorwordtvoordeTweedeKamerinzichtelijkhoeveelbeleidsinformatiebeschikbaarwasin5NaastditexperimentmetdeJaarverslagen2008vanJenGenWWIenvandeMinisteriesvanLNV,vanVWS,vanVROMenvanBuiZaismetingangvanhetjaarverslag2007ookeenexperimentmetdetolerantiegrenzenvanstartgegaan.Ditexperimentmetdetolerantie-grenzenisopallejaarverslagenvantoepas-sing.Overbeideexperimentenismeerinfor-matietevindeninonsrapportRijkverant-woord2008,datop20mei2009verschijnt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.438 debegrotingenwelkeprestatiegegevensertenminsteverzameldbehorentewordendoordeminister.Deresultatenvanonsonderzoekzijnweergegeveninfiguur4.Omdeontwikkelingindetijdtelatenzien,hebbenwedebeschikbaarheidvaninformatieindeBegroting2009vergelekenmetderesultatenvanhetonderzoeknaardebegrotingenhetJaarverslag2006endeBegrotingen2007en2008.Figuur 4 Informatie over beleid in begroting en jaarverslagMinisterie van VROMBegroting Jaarverslag0%20%40%60%80%100%2006200720082009Percentage operationele doelstellingen waarover de minister concrete informatie heeft opgenomenPercentage operationele doelstellingen waarbij de minister heeft uitgelegd waarom er geen concrete informatie over is opgenomen (explain)0%20%40%60%80%100%20062007200820090%20%40%60%80%100%2006200720082009DoelstellingenWat willen we bereiken? / Hebben we bereikt wat we ons hadden voorgenomen?PrestatiesWat gaan we daarvoor doen? / Hebben we daarvoor gedaan wat we van plan waren te doen?MiddelenWat mag het kosten? / Heeft het gekost wat het zou kosten?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.439 DebeschikbaarheidvandebeleidsinformatieindeBegroting2009vanhetMinisterievanVROMisverbeterdtenopzichtevanvoorgaandejaren.Vooraldevraag«watwillenwebereiken?»isbetergeformuleerdenonderbouwd.Peroperationeledoelstellingzijndeuitgavenhelderaangegeven.Devraag«watmagdatkosten?»wordtvolledigbeantwoord.Opdevraag«watgaanwijdaarvoordoen?»zijndeantwoordennietSMARTgeformuleerdvoorzevenoperationeledoelstellingen.Weconstaterenverderdathetpercentageoperationeledoelstellingen,waarbijdeministerheeftuitgelegdwaaromergeenconcreteinformatieoverisopgenomen,istoegenomeninvergelijkingmetvorigjaar.4.1.2ExperimentjaarverslagHetministerieinformeertinhetjaarverslagnietmeerhoehetprestatiesendoelenophetniveauvanbeleidsartikelenrealiseert.Ditishetgevolgvanhetexperiment.Eendeelvandebeleidsinformatie(doelenenprestaties)overniet-prioritairedoelstellingenstaathierdoornietmeerinhetjaarverslag.Volgensafspraakzouhetministeriedezeinformatienogwelmoetenverzamelenvoordevolgendebegroting.WijhebbenonderzochtofhetMinisterievanVROMzichaandezeafspraakheeftgehouden.HetMinisterievanVROMgeeftaandathetdezeinformatienogverzamelt,ditjaartenbehoevevandebegroting2010,waarinookderealisatievan2008aanbodzalkomen.WijhebbenookonderzochthoedeministervanVROMzichinhetjaarverslagverantwoordtover:•derealisatievandekabinetsprioriteiten;•dedepartementalebeleidsprioriteiten;•dedaarvoorgeleverdeprestaties;•dedaarmeegemoeideuitgaven.DitjaardoethetMinisterievanVROMvoorheteerstmeemethetexperiment.HetministerierichthetbeleidsverslaginvolgensdedepartementspecifiekebeleidsprioriteitenennietopbasisvandekabinetsprioriteitenvolgensdeafsprakenmetdeTweedeKamer.DeministervanVROMverantwoordtzichoverdedepartementspecifiekebeleidsprioriteitenensomtinhetbeleidsverslagopwelkedepartement-specifiekebeleidsprioriteitener(tendele)aanbijdragendatdekabinets-prioriteitengerealiseerdworden.RelatiekabinetsprioriteitenenuitgavenDeloskoppelingvandeniet-financiëlebeleidsinformatie(inhetbeleids-verslag)vandefinanciëleinformatie(indebeleidsartikelen)isgedeeltelijkopgevangen.DatdoethetMinisterievanVROMdooreentabelBudget-taireenfinanciëleconsequentiesvandebeleidsprioriteiten2008inhetbeleidsverslagoptenemen(zieonderstaandkader).OverdezecijfersgeefthetMinisterievanVROMaandatdezenietrechtstreekstegenererenzijnuitdeVROM-administratie.Deredenisdatergeengegevensperkabinetsprioriteitwordenvastgelegd.Devermeldecijferszijngeschaten/ofkomenuitextracomptabeleadministraties.Methetbeleidsverslagwordt2%vandeuitgavenvanhetministerieafgedekt.Ditiseenerglaagpercentagenuookalsgevolgvanhetexperimentbijdebeleidsartikelengeenbeleidsinformatiemeerwordtverstrekt.Indetoelichtingbijdebeleidsartikelenisnietduidelijkwelkdeelvandeverantwoordeuitgavendekabinetsprioriteitenbetreft.HierdoorisergeenvolledigeaansluitingmeertussendebegrotingenverantwoordingvanhetMinisterievanVROM.DeTweedeKamerkanindeverantwoordingdusnietzienofalleinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.440 debegrotingbeoogdedoelenenprestatieszijngerealiseerd.Uithetbeleidsverslag2008vanhetMinisterievanVROM,detabelbudgettaireenfinanciëleconsequentiesvandekabinetsprioriteiten2008KabinetsprioriteitenBeleidsartikel/OperationeledoelstellingFinancieelbelang(x€1000)Pijler1:EenactieveinternationaleenEuropeserol.8.Actiefbijdragenaanhettotstandkomenvannieuweambitieuzeinternationaleklimaatdoelstellingenvoorna2012.77–Pijler2:Eeninnovatieve,concurrerendeenondernemendeeconomie.16.Minderregels,minderinstrumenten,minderloketten.91465Project:UrgentieprogrammaRandstad.2–Pijler3:Eenduurzameleefomgeving.21.Deoverheidwiluiterlijkin2010duurzaamheidalszwaarwegendcriteriummeenemeninalhaaraankopen.7178022.Hetstimulerenvanduurzameconsumptieenproductie.3t/m7–23.Hetbevorderenvaneentijdigenopdevraagafgestemdaanbodvanruimtevoorkwalitatiefgoedingepastebedrijfslocatiesen80000tot100000nieuwewoningenperjaar.291424.In2011moetenNederlandersmeertevredenzijnoverhetlandschap,zijngroenegebiedengerealiseerd,ishetplattelandvitalerendynamischerenwordtgeïnvesteerdinnatuurgebieden.255526.KlimaatbestendigeinrichtingvanNederlandwaarbijwaterenmeerbepalendefactorisbijruimtelijkeafwegingen,inclusieflocatiekeuzes.Meerruimtevoorherstelvannatuurlijkeprocessen(bodem,waterennatuur).8433629.Hetrealiserenvaneenbeperktaantalcomplexe,samenhangenderuimtelijkeopgavenvannationalebetekenis.1+25641ProjectSchoonenZuinig:DedoelstellingenvanSchoonenZuinigzijn:–Verhogenaandeelhernieuwbareenergiebronnengaatvan2à3%in2007naar20%in2020;–Hetenergiebesparingspercentagegaatnaverloopvantijdvan1%naar2%perjaar;–Eenreductievandeuitstootvanbroeikasgassenvan30%in2020tenopzichtevan1990.DebroeikasgassenomvattenzowelCO2diebijdeverbrandingvanfossielbrandstoffenvrijkomt,alsookdeoverigebroeikasgassenzoalslachgasenmethaan.3142UitdeoverzichtstabelinhetbeleidsverslagkunnenwijnietopmakenwelkeoperationeledoelstellingenuitdebegrotingvanhetMinisterievanVROMonderdekabinetsprioriteitvallen.Nuzijndebeleidsartikelenvanhetministerieinzijngeheelaandekabinetsprioriteittoegeschreven.Hetfinancieelbelanggeeftechtermaareendeelvandeuitgavenvaneenbepaaldbeleidsartikelaan.Ditfinancieelbelanggeeftdeministerookaanindeoverzichtstabelinhetbeleidsverslag.ZoalsafgesprokenverantwoordthetMinisterievanVROMzichindebeleidsartikelennietmeerbeleidsmatig,alleenfinancieel.VoortweeoperationeledoelstellingengeefthetMinisterievanVROMindebeleids-artikeleneenbeleidsmatigetoelichtingnaastdefinanciëletoelichting.Dezedoelstellingenzijngeenonderdeelvandebeleidsprioriteiten(3.2.1en6.2.2).Hetministeriedoetditomdatmetdezeoperationeledoelstel-lingenrelatiefveelbudgetisgemoeid.BeleidsconclusiesOnderdeelvanhetexperimentjaarverslagenisookdatdepartementenbeleidsconclusiesopnemeninhetbeleidsverslag.BijhetMinisterievanVROMzienweaandeenekantdatinhetbeleidsverslagsystematischperTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.441 departementspecifiekebeleidsprioriteitconclusieszijnopgenomenoverderesultatenvanhetbeleidover2008.Aandeanderekantzienwedatdekwaliteitvandebeleidsconclusieskanwordenverbeterd.Deformuleringenzijnnamelijkzeerabstract(ziekaderhieronder)endaardoornaaronzemeningnietgoedbruikbaar.JaarverslagMinisterievanVROM2008,Beleidsverslag(citaat)BeleidsconclusieprioriteitProactiefopererenindeinternationalearenaIn2008iseenaantalbelangrijkestappengezetopwegnaarderealisatievandeambitiesvanhetkabinetvoorhetopererenindeinternationalemilieubeleidsarena.Medeopbasisvandevoortgangindeeerstemaandenvan2009,wordtmetvertrouwenuitgekekennaarhetbereikenvandevoorheteindevandekabinetsperiodegesteldedoelen.Hardwerkenblijfthetdeviesvoordekomendejaren.InbijnaallegevallenbestaatdebeleidsconclusieuittweeofdriezinnenwaarinhetMinisterievanVROMaangeeftdathetbeleidopschemaligt(ziekaderhieronder).Indezebeleidsconclusiesisnietconcreetonder-bouwdinhoeverrederealisatievandebetreffendeprioriteitopkoersligtenwathetministeriehetkomendejaarconcreetgaatdoenomderesultatenvanhetbeleid(verder)teverbeteren.JaarverslagMinisterievanVROM2008,Beleidsverslag(citaat)BeleidsconclusieprioriteitbehoudenenversterkenvandeopenheidvanhetlandschapHetbeleidvooropenheidlandschapligtopschema.Voorhetsanerenongewenstebestemmingenzijnvoorbereidingengetroffen.Dedoelstellingenbereikenwein2009en2010.Wijbevelenhetministerieaanominhetvolgendejaarverslagaandachtteschenkenaanhetconcreetformulerenvanbeleidsconclusies.ToelichtingopopmerkelijkeverschilleninresultatenenbestedingvanmiddelenIndeRegelingRijksbegrotingsvoorschriften(RBV)2009staatdatdetoelichtingbijhetbudgettairkaderkortenbondigmoetingaanopopmerkelijkeverschillentussenramingenrealisatievanfinanciëlemiddelenenvanprestatiegegevens.OmdatindeRBVnietwordtaangegevenwanneersprakeisvaneenopmerkelijkverschil,hanteertdeAlgemeneRekenkamerdevuistregeldatsprakeisvaneenopmerkelijkverschilalseenafwijkinggroterisdan10%.HetMinisterievanVROMhanteerteenondergrensvan€3miljoenvoorhettoelichtenvandeverschillentussendebegrotingenrealisatie.Doordieondergrenslichthetdepartementeenaantalfinanciëleverschillenniettoe,ondanksdatdeafwijkinggroterisdan10%.Bijdeverschillenwaarweleentoelichtingoverisopgenomenzienwijdathetministerieinbijnaallegevallenniethetgeheleverschiltoelicht,maarslechtseengedeeltevanhetfinanciëleverschil.HetMinisterievanVROMgeeftinhetjaarverslaggeentoelichtingopdeopmerkelijkeverschillentussengeraamdeengerealiseerdeprestaties.InhetbeleidsverslaggeefthetMinisterievanVROMeenoverzichtvandegerealiseerdeprestatiesinhetkadervandedepartementspecifiekebeleidsprioriteiten.Uitdezetoelichtingblijktniethoegrootdeverschillenzijntussengeraamdeengerealiseerdeprestatiesvoordedepartement-specifiekebeleidsprioriteitenendekabinetsprioriteiten.Ookzijndezeprestatiesniettekoppelenaanbeleidsartikelenofoperationeledoelstel-lingen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.442 4.2BruikbaarheidvandebeleidsinformatieDeAlgemeneRekenkamerheeftnietalleengekekennaardebeschik-baarheidvaninformatieoverbeleidinhetJaarverslag2008endeBegroting2009.WijhebbenookonderzochtofdeinformatieinhetbeleidsverslagbruikbaarisvoordeTweedeKamer.DeTweedeKamermoetzichmetdezeinformatieeenoordeelkunnenvormenoverdematewaarineenministerdekabinetsprioriteitenendepartementspecifiekebeleidsprioriteitenheeftgerealiseerdmetbehulpvandedaarvoorgeleverdeprestatieseningezettemiddelen.Ditjaarhebbenweonderzoekgedaannaarartikel4vanhetJaarverslagVROM2008:«Verbeterenvandemilieukwaliteitvanwaterenbodem»endaarbinnendetweedeoperatio-neledoelstelling(4.2.2):«Sanerenvanverontreinigdebodems».DezeoperationeledoelstellingvaltbinnendedepartementspecifiekebeleidsprioriteitBurgersineengezondeenveiligeleefomgeving.VoordebeleidsprioriteitlegtdeministervanVROMindezekabinetsperiodehetaccentop:•deverbeteringvandelucht-engeluidskwaliteit;•deaanpakvanbodemsanering.DitdoetzijomdatinNederlandnogsprakeisvansituatieswaarin(wettelijke)normenwordenoverschreden(VROM,2007b).Artikel4inBegrotingenJaarverslag2008DeRijksbegroting2008beschrijftvoorVROMalsoperationeledoelstelling2:«Sanerenvanverontreinigdebodems».«Bodemswordengesaneerdomgezondheidsrisico’swegtenemenoftebeheersenenombeperkingenvoorgrondgebondeneneconomischeontwikkelingenwegtenemen.Uiterlijkin2015zulleninallegevallenwaarbijopbasisvanhethuidigegebruikonaanvaardbarerisico’szijngeconstateerd,maatregelenzijngenomenomdierisico’swegtenemenoftebeheersen.»IndeRijksbegroting2008wordenintotaalnegenprestatie-indicatorengenoemdvoorbodemonderzoekenenbodemsaneringenentweeprestatie-indicatorenvoorkennis-ontwikkelingoverdebodemkwaliteit.OokwordtindeRijksbegrotinggemelddaterin2007eenbeleidsdoorlichtingSaneringverontreinigdebodemswordtafgerond.Indetoelichtingbijartikel4inhetjaarverslagwordtallereersthetprocesrondhetvaststellenvandesubsidiesbodemsanering2002–2004beschreven.Inhetoverzichtafgerondeonderzoekeniseenevaluatieonderzoekbodemsaneringopgenomen(debeleidsdoorlichting),metdaarinderesultatenvanuitgevoerdebodemsaneringen2007.Ditevaluatieonderzoekisinmei2009aangebodenaandeTweedeKamer.InhetbeleidsverslaginhetJaarverslag2008isbeleidsinformatieopgenomenoverbodemsaneringalsonderdeelvandeVROM-prioriteitBurgersineengezondeenveiligeleefomgeving(beoogdedoel,doelbereik,relevanteprestatie-indicatoren,prestaties2008).DebeleidsconclusieluidtdaterbestuurlijkeovereenstemmingisoverhetbereikenvandedoelstellingenendathetkabinetdeTweedeKamerinformeert(meteenmidtermreviewin2011)overdevoortgangenhetbereikenvandedoelstellingenvoorspoedlocatiesin2015.InhetbeleidsverslagwordtverwezennaardejaarverslagenbodemsaneringvanhetLandelijkInformatiebeheerBodem(LIB)enhetRijksinstituutvoorVolksgezondheidenMilieu(RIVM).DekeuzevoorhetverdiependonderzoekopditartikelisondermeeringegevendoordeonzekerheidoverdebetrouwbaarheidvandeprestatieverantwoordingendiedeMinistervanVROMondervondbijhetafrekenenvandemeerjarenvoorschottenbodemsaneringuitdeprogrammaperiode2002–2004.InonzeRapportenbijhetJaarverslag2003t/m2007vroegenweaandachtvoordebetrouwbaarheidvandeprestatie-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.443 verantwoordingenvandebevoegdeoverheden.Dezeprestatieverantwoor-dingenzijnnodigvooreenrechtmatigeafrekeningvandevoorschottenbodemsanering.Wehebbenonderzochthoedebeleidsinformatievanbevoegdeoverhedenverzameldwordtenofdeinformatievolledig,tijdigenactueelis.TotstandkomingmonitoringinformatievoorhetJaarverslagBodemsanering,eenrapportagevanbevoegdeoverhedenDebodemsaneringsoperatieiseenlandelijkeoperatie,waarinallespoedlocatiesvóór2015gesaneerdofbeheerstmoetenzijn.Alleernstigegevallenvanbodemverontreinigingdieontstaanzijnvóór1januari1987moetenvoor2030gesaneerdofbeheerstzijn.IndeWetbodembescherming(Wbb)staatdatdeministervanVROMdeTweedeKamerjaarlijkseenverslagstuurtoverdevoortgangvandeuitvoeringvandebodemsaneringsoperatie.DezevoortgangwordtjaarlijksgerapporteerdinhetJaarverslagBodemsanering.Datiseenrapportagevandebevoegdeoverhedenbodemsanering(RIVM,2008).DebevoegdeoverhedenzijnprovinciesengemeentendiebevoegdgezagzijnvoordeWetbodembescherming.Daardoorzijndezeoverhedenverant-woordelijkvoorhetuitvoerenenhandhavenvandezewet.Zezijnookverantwoordelijkvoordebodemsaneringsoperatievanernstigeverontrei-nigingenenhetbehalenvandedoelstellingenvanhetderdeNationaalMilieubeleidsplan.Devoortgangsrapportageisvandebevoegdeoverheden.HetisgeenverantwoordingaandeministervanVROMvoordeafrekeningvandevoorschotten.DeministervanVROMstuurtditJaarverslagBodemsaneringinmeinaardeTweedeKamer,tegelijkmethetjaarverslagvanMinisterievanVROM.HiermeevoldoetdeministeraandeverplichtinguitdeWbb.Bevoegdeoverheidisverantwoordelijkvoordevolledigheidvandeaangeleverdegegevens,gegevenswordenniet(meer)gecontroleerdBevoegdeoverhedenverzamelenveelbeleidsinformatieoverdevoortgangendeuitvoeringvandebodemsaneringsoperatie.DatgebeurtinhetkadervandeMonitoringBodemsanering.DeMonitoringBodem-saneringiseenonderdeelvanhetproject«LandelijkInformatiebeheerBodem»(LIB).HetLIBheefteenmonitoringsystematiekontwikkeldmeteenuitgebreidesetindicatoren.Viadezeindicatorenwordenmonitoring-gegevensverzameld.Debevoegdeoverhedenleverendemonitoringge-gevensdigitaalaanbijhetRIVM.HetRIVMbundeltenanalyseertdiegegevensvoorhetJaarverslagBodemsanering.Vanaf2004isdebevoegdeoverheidzelfverantwoordelijkvoordevolledigheidenconsistentievandeaangeleverdegegevens.Volledigheidhoudtindatalleinformatiebeschikbaaris.Hetgaatominformatiedie,geletopdedoelen,beschikbaarzoumoetenzijnomtesturen,lerenofverantwoorden.Ermaggeenrelevanteinformatieachtergehoudenworden.Deverantwoordelijkheidvoorhetbijhoudenencontrolerenvandeverrichteinspanningenligtbijdebevoegdeoverhe-den.Voor2004controleerdehetRIVMdegegevens,vanaf2004nietmeer.HetLIBbekijktdemonitoringgegevensvandebevoegdeoverhedenopconsistentieenverifieertzevervolgenszonodigalsnog.Hetcijfermate-riaalisvoorhetLIBeerderrichtinggevenddanexact.HetLIBondersteuntdebevoegdeoverhedenopcentraalniveauzoveelmogelijk,opdatdedatabasekwalitatiefopordeis,evenalsdegegevensdieaangeleverdmoetenwordeninhetkadervanhetJaarverslagBodemsanering.HetLIB:•heeftdeLIB-controletoolontwikkeld;TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.444 •heefthetHandboekInformatiebeheeropgesteld;•heeftjaarlijkseenaantalmonitoringopleidingsdagenvoordeoverhe-dengeorganiseerd.Binnendeprovinciesisveelbodeminformatiebeschikbaarbijdezogenoemdeniet-rechtstreeksegemeenten.Diezijngeenbevoegdgezag.Hetisdeverantwoordelijkheidvandeprovinciealsbevoegdgezagomafsprakentemakenoverdeuitwisselingvangegevensmetdeniet-rechtstreeksegemeenten.Nietalleinformatieisbijdebevoegdeoverhedenbeschikbaar.Nietbeschikbaarisbijvoorbeeldhetoriënterendeonderzoekinhetkadervanbouwvergunningen.Ofhetnaderonderzoekwaarnageensaneringplaatsvindt(LIB,2008).InformatieinhetJaarverslag2008vanVROMweliswaartijdig,maardecijferszijnnog«ruw»InhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMisinhetbeleids-verslaginformatieopgenomenoverdeprestatie-indicatorenbodemonder-zoekenenbodemsaneringen.Indetoelichtingwordtgeenopmerkinggemaaktoverhetfeitdatnietalleinformatieover(oriënterende)onder-zoekenenbodemsaneringenbeschikbaarisbijbevoegdeoverheden.DezeinformatieontbreektdusinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROM.VerderhebbenwegeconstateerddatdeinformatiediegebruiktwordtinhetJaarverslag2008vanhetMinisterievanVROMeerder(infebruari2009)doorhetRIVMwordtaangeleverd.HetRIVMisdannognietklaarmetdeanalysevoorhetJaarverslagBodemsanering.Decijferszijndannog«ruw».Zokanhetzijndateenaantalbevoegdeoverhedenhungegevensnognietheeftaangeleverdofdatdezenogonduidelijkhedenbevatten.HoewelhetMinisterievanVROMhiermeeterverantwoordingaandeTweedeKamerwelaldecontourenkanschetsenvandeprestatiesvandebevoegdeoverheden,volgtdegedetailleerdeuitwerkingdaarnainhetJaarverslagBodemsanering(inmei2009).HetsysteemwerktzodatdevoortgangsinformatievandebevoegdeoverhedentijdigwordtaangeleverdbijdeministerendeTweedeKamer.Debevoegdeoverhedenzijnzelfverantwoordelijkvoordeactualiteitvandeinformatie.Dezeinformatiewordtoprijksniveaunietmeergecontroleerd.PrestatieverantwoordingenvoordeafrekeningvandevoorschottenbodemsaneringDebevoegdeoverhedenleverenverschillende«soorten»gegevensaanbijdeministervanVROM:•verantwoordingsinformatievoorderechtmatigeafwikkelingvandemeerjarenvoorschottenbodemsanering;•monitoringinformatievoordevoortgangsbewakingronddedoelstel-lingenvanhetNationaalMilieubeleidsplan-3.Dezedoelstellingenzijn:–hetvoor2005landsdekkendinkaartbrengenvandeomvangvandebodemverontreiniging;–hetverbeterenvanhetbodembeheer.Ernstigebodemverontrei-nigingmoetvoor2023gesaneerdofbeheersbaarzijn.Deeind-datum2023isverschovennaar2030doorbezuinigingenophetlandelijkebodemsaneringsbudget(hetWbb-budget,BegrotingVROM2003/4).In2006isdebeleidsdoelstellingaangescherpt:erisaangegevendatallespoedlocatiesvoor2015beheerstdanwelgesaneerdmoetenzijn.Beideinformatiestromenbevattenbeleidsgegevensenprestatiegegevensdieviaindicatorenwordenverzameld.DezeindicatorenzijndoorhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.445 MinisterievanVROMenhetLIBopgesteld.DevoortgangsinformatiediegebundeldwordtinhetJaarverslagBodemsaneringisindezevormnietgeschiktalsverantwoordingsinformatie.DedecentraleoverhedenzijnzelfverantwoordelijkvoordevolledigheidvandeaanhetMinisterievanVROMaangeleverdegegevens.Dezemonitorgegevenswordenniet(meer)gecontroleerddoorhetMinisterievanVROM.Zijzijnooknietbruikbaarbijeenrechtmatigeafwikkelingvandevoorschottenbodem-sanering.Voordeuiteindelijkeafrekeningvandevoorschottenbodem-sanering2002–2004verwijzenwenaarhoofdstuk3vanditrapport.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.446 5WADDENFONDSDeAlgemeneRekenkamerheefthetJaarverslag2008vanhetWadden-fondsbeoordeeld.Wijhebbenonderzochtofdeministerhetbegrotings-geldvolgensderegelsheeftuitgegevenenontvangenenofhijdaaroverinhetjaarverslaggoedverantwoordingheeftafgelegd.Verderhebbenweonderzochtofdeinformatieinhetjaarverslagoverdebedrijfsvoeringenoverhetgevoerdebeleid,deugdelijktotstandisgekomenenvoldoetaandedaaraantestellenkwaliteitsnormen.Indithoofdstuklichtenwijonsoordeeloverhetjaarverslagtoe.Ditoordeelbestaatuitdeeloordelenover:•definanciëleinformatie(§5.1);•desaldibalans(§5.2);•deinformatieoverdebedrijfsvoering(§5.3).5.1OordeeloverdefinanciëleinformatieDefinanciëleinformatieinhetjaarverslagbestaatuitdeverplichtingen,uitgavenenontvangstenindeverantwoordingsstaatendetoelichtingdaarbij.DefinanciëleinformatiedientopgrondvandeCW2001:•rechtmatigtotstandzijngekomen;•deugdelijkzijnweergegeven;•voldoenaandeverslaggevingsvoorschriften.OordeelDefinanciëleadministratieinhetJaarverslag2008vanhetWaddenfondsvoldoetaandeeisendiedeCW2001stelt.Ditbetekentdatwijgeenbelangrijkefoutenenonzekerhedeninderechtmatigheidendedeugdelijkeweergavehebbengeconstateerddiedetolerantiegrenzenoverschrijden.Hettotaalbedragvanallegeconstateerdefoutenenonzekerhedenvanbinnendetolerantiegrenzenvoordefinanciëleinformatieinhetjaarveslagalsgeheel.Hetbedragaanverplichtingenenuitgavenomvatintotaal€7,2miljoenaanoverschrijdingenopdebegrotingsartikelen.GaandeStaten-Generaalnietakkoordmetdehiermeesamenhangendeslotwetmutaties,danmoetenwijonsoordeeloverdefinanciëleinformatiemogelijkherzien.Inbijlage2vanhetrapportstaateenoverzichtvanallefoutenenonzekerheden.5.2OordeeloverdesaldibalansentoelichtingDesaldibalansiseenoverzichtvandepostendieaanheteindvanhetjaarnogopenstaan.Dezemoetenmeegenomenwordennaarhetvolgendejaar.Bijdesaldibalanshoorteentoelichtingwaarinnadereinformatiewordtverstrektoverdeafzonderlijkepostenopdezebalans.DeinformatieindesaldibalansdientopgrondvandeCW2001:•rechtmatigtotstandzijngekomen;•deugdelijkzijnweergegeven;•voldoenaandeverslaggevingsvoorschriften.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.447 OordeelDeinformatieindesaldibalansinhetJaarverslag2008vanhetWaddenfondsvoldoetaandeeisendiedeCW2001stelt.Ditbetekentdatwijgeenbelangrijkefoutenenonzekerhedeninderechtmatigheidendedeugdelijkeweergavehebbengeconstateerddiedetolerantiegrenzenoverschrijden.Hettotaalbedragvanallegeconstateerdefoutenenonzekerhedenindesaldibalans-postenvaltbinnendetolerantiegrenzenvoordesaldibalansalsgeheel.Inbijlage2vanhetrapportstaateenoverzichtvanallefoutenenonzekerheden.5.3OordeeloverdeinformatieoverdebedrijfsvoeringIndebedrijfsvoeringsparagraafvanhetjaarverslagvanVROMverant-woordtdeministerzichoverderechtmatigheidvandebegrotings-uitvoering(ofhetbegrotingsgeldvolgensderegelsisuitgegeven).DeinformatieoverdebedrijfsvoeringdientopgrondvandeCW2001:•opdeugdelijkewijzetotstandtezijngekomen;•tevoldoenaandeverslaggevingsvoorschriften.Dezetweeaspectenbetrekkenwijinonsoordeeloverdeinformatieoverdebedrijfsvoering.Wezeggendaarmeenietsoverdekwaliteitvandeinformatiezelf.Omtoteenoordeeltekomenoverdetotstandkomingvandeinformatiehebbenwijdevolgendeaspectenervanonderzocht:•Beschiktdeministerovereenprocedurevoordetotstandkomingvandebedrijfsvoeringsparagraafwaarindebevoegdhedenenverantwoor-delijkhedenvanalleactorenzijnvastgelegd?•Heeftdeministervoorafcriteriageformuleerdvoorwatmoetwordenaangemerktalsopmerkelijkezakenentekortkomingenindebedrijfs-voering?•Ishetverloopvanhettotstandkomingsprocescontroleerbaarenishetafwegingsprocesdaarbijtransparantvastgelegd?OordeelDeinformatieoverdebedrijfsvoeringinhetJaarverslag2008vanhetWaddenfondsisopdeugdelijkewijzetotstandgekomenenvoldoetaandeverslaggevingsvoorschrif-ten.5.4BedrijfsvoeringBijhetbesluitomsubsidietoetekennenuithetfonds,volgtdeministervanVROMheteindadviesvandeaanvragendiedeAdviescommisievoordraagt.DeAdviescommissieheeftgewogenwelkeaanvragenhetmeestvoldoenaandedoelenvanhetWaddenfonds.DeRijksauditdienstheeftdebeleidsdirectiegeadviseerdomhetwegingsprocesvandewettelijkecriteriaexpliciettemaken.DeRijksauditdienstadviseertdittedoendoorditprocesvastteleggenineenuitgewerktvoorstelenindenotulenvancommissievergaderingen.DeRijksauditdienstadviseerdedebeleidsdirectieookomdetoezichtstructuurophettoekenningsprocesvastteleggen.DeDienstLandelijkGebied(DLG)vanhetMinisterievanLNVmoetelkjaareenjaarverantwoordingopstellen.DejaarverantwoordingvanDLGiseenbelangrijkebronvoorhetjaarverslagvanhetWadden-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.448 fonds.DeinrichtingseisenzijnvastgelegdineenraamovereenkomstenindejaarlijkseopdrachtaanDLG.DeRijksauditdienstheeftgeconstateerddat:•eengespecificeerdejaarverantwoordingvanDLGontbreekt;•deinrichtingseisennietzijnafgestemdophetregistratiesysteembijDLG.DeRijksauditdienstheeftdebeleidsdirectiegeadviseerdomsamenmetDLGeengespecificeerdejaarrekeningoptestellen.DeinitiëleopdrachtenaanDLGuit2006en2007zijnnognietafgerekend.Daaromdringenwij,samenmetdeRijksauditdienst,aanopspoedigeafwikkelingvandeapparaatsgeldenoverdejaren2006totenmet2008.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.449 6REACTIEMINISTERENNAWOORDALGEMENEREKENKAMERDeministervanVROMheeftop23april2009gereageerdoponsRapportbijhetJaarverslagvanhetMinisterievanVROM(XI).Hierondervolgtdeintegraletekstvanhaarreactie(§6.1).Dereactiestaatookoponzewebsite:www.rekenkamer.nl.Dereactiegafonsaanleidingtoteennawoord(§6.2).6.1Reactieminister«Uwbriefvan22apriljl.betreffendehetrechtmatigheidsonderzoek2008overbegrotings-hoofdstukXIisdoormijingoedeordeontvangen.Inuwrapportmeldtudatdeonvolko-menheidophetterreinvanICT-beheereninformatiebeveiligingisopgeheven.Ikbendaarzeerverheugdover.Ookdoethetmijdeugddatalleinspanningenophetterreinvandejaarverslaglegginghebbengeleidtothetaanpassenvaneenernstigeonvolkomenheidvandejaarverantwoordingnaareengewone.Helaasbentuinuwoordeelsvormingbijdefinanciëlefunctietotdeconclusiegekomendatdezenuhetkarakterheeftvaneenernstigeonvolkomenheid.DezeverzwaardekwalificatiekanikmoeilijkplaatsentegendeachtergrondvandelopendeverbeteractiesendeookdoordeARgeconstateerdeeersteresultatendaarvan.Graagmaakikdaaromvandegelegenheidgebruikomopeenaantalpuntenuituwrapporttereageren,dieuinuweindafwegingvanuwoordeelsvormingkuntbetrekken.OnvolkomenheidjaarverantwoordingMetbetrekkingtotdejaarverantwoording,dieditjaardoormijtijdigisingeleverd,concludeertudatersprakeisvaneenverbeteringvanhetprocestenopzichtevanvorigjaar.Naaraanleidingvandeernstigeonvolkomenheidbijdejaarverantwoording2007heefteenexternbureaueenevaluatienaarhetprocesuitgevoerd.OpbasisvandezeevaluatieisdoorVROMeenverbeterplanopgesteldvoordejaarverantwoording(endefinanciëlefunctie).Ondanksdat2008eenovergangsjaarwas,iserin2008alheelveelverbeterd.In2009isdeinspanningeropgerichtomdezeverbeteringenafterondenendezestructureelteverankeren.Zozullenerinhetfinancieel-administratieveprocestweeperiode-afsluitingenplaatsvinden.Hetprocesvanverdereverbeteringin2009beschouwikalseenregulierelijnactiviteit.ErnstigeonvolkomenheidfinanciëlefunctieInuwrapportconcludeertudatersprakeisvaneen«ernstigeonvolkomenheid»indefinanciëlefunctie(vanhetkerndepartement).Inuwrapportconstateertudaterreedsenkelejarensprakeisvaneenonvolkomenheid.Omdieredeneninsamenhangmetdeinhetvorigerechtmatigheidsonderzoekgeconstateerdeernstigeonvolkomenheidbijdejaarverantwoordingisin2008eenverbeterplanopgesteldvoordejaarverantwoordingendefinanciëlefunctiegezamenlijk.Overhetverbeterplan(inclusiefdebijbehorendeplanning)heeftmeerderemalenoverlegplaatsgevondenmethetministerievanFinancienenmetdeAlgemeneRekenkamer.Erzijnduidelijkeverbeteringendoorgevoerdindefinanciëlefunctie,zowelinhetkadervandejaarverantwoordingalsdetotstandkomingvandeverbijzonderdecentraleInterneControle-functie,debeschrijvingvandewerkprocessenenhetvoorbereidenvaneengecombineerdeinkoop-enadministratie-functieper1mei2009.InuwrapportgeeftuaandatVROMvrijwelinalleopzichtenvoldoetaandefinanciëleregelgeving(pag2:definanciëleverantwoordingvoldoet,op2uitzonderingenna,aandegesteldewettelijkeeisen;informatieoverbeleidenbedrijfs-voeringvoldoetaandeverslaggevingsvoorschriften).Erisnaarmijnmeningdussprakevaneenduidelijkeopwaartselijninhetfunctionerenvandefinanciëlefunctievanhetkerndepartement.Ikbetreurhetdaaromdatuwoordeelsvormingvaneenernstigeonvolkomenheid(inplaatsvaneen«gewone»)suggereertdatersprakeiseenachter-uitgangindekwaliteit.Metbetrekkingtothetverbeterplanwilikopmerkendaterin2008directmaatregelenzijngenomen.Iknoemdereedsdeexterneevaluatienaardejaarverantwoordingenhetopstellenvanhetverbeterplan.DeuitvoeringvanditverbeterplanisvoortvarendterhandTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.450 genomenengemonitorddooreenstuurgroepondervoorzitterschapvandesecretaris-generaal.Erzijnstructurelemaatregeleninganggezet,zoalsdeproefafsluiting,deontwikkelingvaneendashboardvoordemanagementinformatie,debeschrijvingvaneenleesbareenhandzameAOvoormanagers,deintroductievanperiode-afsluitingper4maandeneneenopleidingsprogramma(voordirecteurenenmedewerkers),deinvoeringvandegecombineerdeinkoop-enadministratiefunctieeneencentraleverbijzonderdeinternecontrole.In2009zalikdeingezetteverbeteringenverderterhandnemen,waarbijikuwadviesoverneemomeensplitsingtemakentussendekorteendelangetermijn;iksteluwconstructievebetrokkenheidbijdeimplementatievandeverbeteringenzeeropprijs.Nietinhetlaatstomdatdefinanciëlefunctieineengrootveranderingsproceszit,waarbijikkleinerenbeterzooptimaalmogelijkwilcombineren.OverigensvalthetmijopdatuinuwrapporteendirectekoppelinglegttussendeoverschrijdingenvandetolerantiegrenzenbijVROMenWWIendefinanciëlefunctie.Kijkendnaardeoorzakenvandeoverschrijdingen(uitvoeringhuurtoeslagdoordeBelastingdienst;(incidentele)grondslag-vraagstukken)zieikgeendirecterelatiemetdedoorugeconstateerdeonvolkomenheidvandefinanciëlefunctie.Voorhetoplossenvandegrondslag-vraagstukken(Afvalfonds,nadeelcompensatietaalaanbieders)heeftintensiefoverlegplaatsgevondendoordeverantwoordelijkebeleidsdirectiemetdejuridischeendefinanciëledirectiesendeadviserendeaccountantsvandeAuditdienst.IndiezinisVROMdusvolledig’incontrol’geweest.Ikdeeldaaromnietuwmeningdatereendirecteenbelangrijkerelatieligttussendedoorugeconstateerdeoverschrijdingvandetolerantiegrenzenendekwaliteitvandefinancielefunctie.Ikstelvoordaterin2009naderoverlegplaatsvindttussendeAlgemeneRekenkamerenmijnmedewerkersvandedirectieFEZoverhetverbandvandetolerantie-overschrijdingenendescopevandefinanciëlefunctievanhetkerndepartement.OnvolkomenheidNationaalsamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit(NSL)Dezeonvolkomenheiddateertuithetrechtmatigheidsonderzoekvanverledenjaar.In2008heeftgeennieuwebeschikkingsrondeplaatsgevonden.Ikzalerzorgvoordragendatdetoekenningenvande3etranchesubsidiesNSLin2009ordelijkencontroleerbaarwordenuitgevoerd,datwilzeggenhettijdigregelenvandeproceduresvoordeeindverantwoor-dingenafrekeningvandedecentraleoverheden.OverschrijdingtolerantiegrensVROM:AfvalfondsInuwbriefwijstuopparagraaf2.1vanhetrapportwaarinuaangeeftdatdefoutenenonzekerhedenbijditbegrotingshoofdstukdetolerantiegrensvanhetjaarverslagvanVROMalsgeheeloverschrijden.Ditwordtvoornamelijkveroorzaaktdooreenonrechtma-tigheidvan26mlneurodiedeARtavartikel6noemt.DezeheeftbetrekkingopeentweetaltoezeggingeninhetkadervanhetAfvalfonds,waaringeenverwijzingwasopgenomennaarhetBesluitmilieusubsidies.Inhoofdstuk2.1geeftdeARonderhetkopje«Artikel6»aandatVROMbijeentweetaltoezeggingennietgezorgdheeftvooreenwettelijkegrondslageneenjuridischeverplichting.Naarmijnmeningisdiewettelijkegrondslagwelaanwezig,zijhetdatdezenietexplicietvermeldisindetoezegging.Dezetoezeggingisopbasisvandeafgegevenbeschikkingdoordebetrokkenderde(n)juridischafdwingbaarenisalszodanigduseenjuridischeverplichting.Ikhebkennisgenomenvanuwvoornemenomaandeoverschrijdingvandetolerantie-grensvanhetjaarverslagalsgeheelaandachtteschenkeninhetrijksbrederapport.Hetismijnsinziensvanbelangomdedoorugeconstateerdeonrechtmatigheidinperspectiefteplaatsen,omdathijnaarzijnaardeenmaligvankarakteris.BeleidsinformatieInuwrapportconstateertutenslottedatdetotstandkomingvandebeleidsinformatienietstructureelisverankerdinhetmanagement-control-systeem.Erisonvoldoendezichtbare«control»opdetotstandkomingvandebeleidsinformatie.Ikbenmeervanbewustdathetprocesvantotstandkomingvanbeleidsinformatieextraaandachtbehoeft.Hetisvanbelangdaarbijaantetekenendathetgaatomzeergedifferentieerdeinformatiestromen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.451 In2009zalikdeverbeteractiesmetbetrekkingtotdebeleidsinformatieverderverankerenindeVROM-processen.Indebijlagegaiknaderinopenkelefeitelijkedetailsvanuwrapport.»6.2NawoordAlgemeneRekenkamerWijvindenhetpositiefdatdeministervanVROMin2009deverbete-ringenvoordejaarverantwoordingzalafrondenendatdezeverbete-ringenstructureelzullenwordenverankerd.Hetprocesvanverdereverbeteringindejaarverantwoordingisvolgensonsonderdeelvanhetverbetertrajectvandefinanciëlefunctie.Voordefinanciëlefunctiegeeftdeministeraandatzein2009deingezetteverbeteringenverderterhandzalnemen,waarbijzeeensplitsingzalmakentussendekorteendelangetermijn.Wijgevendeministerinoverwegingdaarbijeenhelderenrealistischtijdpadvasttestellenmetconcretemaatregelen.Daardoorwordthetmogelijkomdevoortgangvanhetverbeterprocesopdekorteenlangetermijngoedtevolgen.WijmenendathetMinisterievanVROMverbetermaatregelenheeftingezetofgeplanddieovereenstemmenmethetVerbeterplanfinancielefunctieenjaarverantwoording.Hetkomternuopaanzichtbaartemakendatdenalevingvandeinterneproceduresendereguliereinternecontrolehierdoorindepraktijkverbeteren.Ditzijnnamelijktweeaspectenvandefinanciëlefunctiewaarzichaljarenhardnekkigeproblemenvoordoen.Doordatdeinterneproceduresnietnageleefdzijn,isdetolerantiegrensopverantwoordingsniveauin2008overschredenbijzowelVROMalsWWI.DeministervanVROMzietgeendirecterelatietussendezeoverschrij-dingenendeernstigeonvolkomenheiddiewijgeconstateerdhebbenindefinanciëlefunctiebijhetkerndepartement.Wijziendierelatiewel.ZoalsdedirectieFEZinhetVerbeterplanfinanciëlefunctieenjaarverantwoor-dingaangeeft,ishetniet-nalevenvaninterneproceduresbijhetMinisterievanVROMnamelijkeencultuurprobleem.Ditjaarconstateerdenwetweeonrechtmatigheden(bijVROMenbijWWI):hetMinisterievanVROMhadnietgezorgdvooreenwettelijkegrondslageneenjuridischeverplichting.Wijblijventenaanzienvanartikel6vanmeningdatdewettelijkegrondslagenwettelijkeverplichtingontbrekenendatdewettelijkegrondslagexplicietvermeldmoetenwordenintoezeggingenaanderden.Alshetministeriedebeoogdeverbeteringenindefinanciëlefunctiebijhetkerndepartementgerealiseerdheeft,zullendezeonrechtmatighedentothetverledenkunnengaanbehoren,evenalsdediscussiesoverdewettelijkegrondslagenjuridischeverplichtingvanbetalingenaanderden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.452 BIJLAGE1OVERZICHTFOUTENENONZEKERHEDENINDEFINANCIËLEINFORMATIEINHETJAARVERSLAG2008VANHETMINISTERIEVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTELIJKEORDENINGENMILIEUBEHEER(XI)A.Verplichtingen(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveBeleidsartikelen01Optimaliseringvanderuimtelijkeafweging18103550–––550nee–02GebiedsontwikkelingenrealisatieNationaleRuimtelijkeHoofd-structuur100757––––––03Klimaatveranderingengrootscha-ligeluchtverontreiniging23573––––––04Millieukwaliteitvanwaterenbodem5057925–––25nee–05Millieukwaliteitindebebouwdeleefomgeving104302317–619––935nee–06Risico’svanstoffen,afval,stralingenGGO’s8877026003–––26003ja–07(Inter)nationaalmillieubeleid104072––5790–5790nee–08Externeveiligheid55429470–470–940nee–09Handhavingentoezicht621721800–––1800nee–Niet-beleidsartikelen91Algemeen4089753258–2411–5669nee–92Nominaalenonvoorzien–––––––Totaal101673232423–6198671–IndividuelefoutenindedeugdelijkeweergavediedetolerantieoverschrijdenArt.nr.PostFoutTotaalindividuelefouten0Totaalverplichtingen1016732Procentuelefout3,25%TolerantiegrensoverschredenProcentueleonzekerheid0,85%TolerantiegrensnietoverschredenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.453 B/C.Uitgaven+ontvangsten(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveBeleidsartikelen01Optimaliseringvanderuimtelijkeafweging30006––––––02GebiedsontwikkelingenrealisatieNationaleRuimtelijkeHoofd-structuur333205––––––03Klimaatveranderingengrootscha-ligeluchtverontreiniging60560––––––04Millieukwaliteitvanwaterenbodem177391––––––05Millieukwaliteitindebebouwdeleefomgeving18319816–––16nee–06Risico’svanstoffen,afval,stralingenGGO’s958051188–––1188nee–07(Inter)nationaalmillieubeleid1165142–––2nee–08Externeveiligheid28704––––––09Handhavingentoezicht65064––250–250nee–Niet-beleidsartikelen91Algemeen5822131–2950–2951nee–92Nominaalenvoorzien–––––––Totaal16726601207–3200––(1)TotaalUitgavenenOntvangsten1672660Omvangsbasisuitgaven+ontvangstenProcentuelefout0,07%TolerantiegrensnietoverschredenProcentueleonzekerheid0,19%Tolerantiegrensnietoverschreden(2)Totaal1672724Omvangsbasisuitgaven+ontvangsten+bijdrage(n)vanderdenbaten-lastendienstenProcentuelefout0,07%TolerantiegrensnietoverschredenProcentueleonzekerheid0,19%TolerantiegrensnietoverschredenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.454 B.Uitgaven(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveBeleidsartikelen01Optimaliseringvanderuimtelijkeafweging19434––––––02GebiedsontwikkelingenrealisatieNationaleRuimtelijkeHoofd-structuur196556––––––03Klimaatveranderingengrootscha-ligeluchtverontreiniging59633––––––04Millieukwaliteitvanwaterenbodem161219––––––05Millieukwaliteitindebebouwdeleefomgeving10610016–––16nee–06Risico’svanstoffen,afval,stralingenGGO’s920871188–––1188nee–07(Inter)nationaalmillieubeleid1085362–––2nee–08Externeveiligheid25460––––––09Handhavingentoezicht63183––250–250nee–Niet-beleidsartikelen91Algemeen3838681–2950–2951nee–92Nominaalenonvoorzien–––––––Totaal12160761207–3200––IndividuelefoutenindedeugdelijkeweergavediedetolerantieoverschrijdenArt.nr.PostFoutTotaalindividuelefouten0Totaaluitgaven1216076Procentuelefout0,10%TolerantiegrensnietoverschredenProcentueleonzekerheid0,26%TolerantiegrensnietoverschredenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.455 C.Ontvangsten(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveBeleidsartikelen01Optimaliseringvanderuimtelijkeafweging10572––––––02GebiedsontwikkelingenrealisatieNationaleRuimtelijkeHoofd-structuur136649––––––03Klimaatveranderingengrootscha-ligeluchtverontreiniging927––––––04Millieukwaliteitvanwaterenbodem16172––––––05Millieukwaliteitindebebouwdeleefomgeving77098––––––06Risico’svanstoffen,afval,stralingenGGO’s3718––––––07(Inter)nationaalmillieubeleid7978––––––08Externeveiligheid3244––––––09Handhavingentoezicht1881––––––Niet-beleidsartikelen91Algemeen198345––––––92Nominaalenonvoorzien–––––––Totaal456584–––––IndividuelefoutenindedeugdelijkeweergavediedetolerantieoverschrijdenArt.nr.PostFoutTotaalindividuelefouten0Totaalontvangsten456584Procentuelefout0,00%Procentueleonzekerheid0,00%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.456 D.Baten-lastendiensten(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OOnzekerheidovervolledigheidRechtmatigheidDeugdelijkeweergaveRechtmatigheidDeugdelijkeweergaveNederlandseEmissieautoriteit*Baten5541–––––*Bijdragemoederdepartement5477–––––Totaalbaten5541–––––*Defoutenworden(deels)veroorzaaktdooronvolkomenhedenindebedrijfsvoeringTotalebatenbaten-lastendiensten5541Procentuelefout0,00%Procentueleonzekerheid0,00%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.457 E.Saldibalans(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OOnzekerheidovervolledig-heidRechtmatigheidDeugdelijkeweergaveRechtmatigheidDeugdelijkeweergave3*Liquidemiddelen10––––––5*Uitgavenbuitenbegrotingsverband3701––––––6*Ontvangstenbuitenbegrotingsverband10286––––––7*Openstaanderechten–––––––8*Extra-comptabelevorderingen44532––––––9*Extra-comptabeleschulden4735340––51391–10Voorschotten2056164––79–37116–11Garantieverplichtingen67––––––12Openstaandeverplichtingen1673590––––––73413Deelnemingen–––––––Totaalbeoordeeld379308534079-–88–734*Defoutenworden(deels)veroorzaaktdooronvolkomenhedenindebedrijfsvoering(Detolerantiegrenswordtafgeleidvantotaalbeoordeeld)Totaalsaldibalans3793085Procentuelefout0,01%TolerantiegrensnietoverschredenProcentueleonzekerheid0,00%TolerantiegrensnietoverschredenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.458 F.Afgerekendevoorschotten(€x1000)OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergave*Totaalafgerekendevoorschotten20081910257––––––Totaalafgerekendevoorschotten1910257–––––*Defoutenworden(deels)veroorzaaktdooronvolkomenhedenindebedrijfsvoeringTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.459 BIJLAGE2OVERZICHTFOUTENENONZEKERHEDENINDEFINANCIËLEINFORMATIEINHETJAARVERSLAG2008VANHETWADDENFONDSA.Verplichtingen(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergave01Waddenfonds41079––––––Totaal41079–––––IndividuelefoutenindedeugdelijkeweergavediedetolerantieoverschrijdenArt.nr.PostFoutTotaalindividuelefouten0Totaalverplichtingen41079Procentuelefout0,00%Procentueleonzekerheid0,00%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.460 B/C.Uitgaven+ontvangsten(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergave01Waddenfonds38331480–––480nee–Totaal38331480–––––(1)TotaalUitgavenenOntvangsten38331Omvangsbasisuitgaven+ontvangstenProcentuelefout1,25%TolerantiegrensnietoverschredenProcentueleonzekerheid0,00%(2)Totaal38331Omvangsbasisuitgaven+ontvangsten+bijdrage(n)vanderdenbaten-lastendienstenProcentuelefout1,25%TolerantiegrensnietoverschredenProcentueleonzekerheid0,00%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.461 B.Uitgaven(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergave01Waddenfonds4453480–––480nee–Totaal4453480––––IndividuelefoutenindedeugdelijkeweergavediedetolerantieoverschrijdenArt.nr.PostFoutTotaalindividuelefouten0Totaaluitgaven4453Procentuelefout10,78%TolerantiegrensoverschredenProcentueleonzekerheid0,00%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.462 C.Ontvangsten(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergave01Waddenfonds33878––––––Totaal33878–––––IndividuelefoutenindedeugdelijkeweergavediedetolerantieoverschrijdenArt.nr.PostFoutTotaalindividuelefouten0Totaalontvangsten33878Procentuelefout0,00%Procentueleonzekerheid0,00%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.463 E.Saldibalans(€x1000)Art.nr.OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OOnzekerheidovervolledig-heidRechtmatigheidDeugdelijkeweergaveRechtmatigheidDeugdelijkeweergave3Liquidemiddelen–––––––5Uitgavenbuitenbegrotingsverband–––––––6Ontvangstenbuitenbegrotingsverband–––––––7Openstaanderechten–––––––8Extra-comptabelevorderingen–––––––9Extra-comptabeleschulden–––––––10Voorschotten4102––––––11Garantieverplichtingen–––––––12Openstaandeverplichtingen38756––––––13Deelnemingen–––––––Totaalbeoordeeld42858–––––(Detolerantiegrenswordtafgeleidvantotaalbeoordeeld)Totaalsaldibalans42858Procentuelefout0,00%Procentueleonzekerheid0,00%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.464 F.Afgerekendevoorschotten(€x1000)OmschrijvingVerantwoordbedragFoutOnzekerheidTotaalF+OTolerantieoverschre-den?Onzekerheidovervolledig-heidRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveRechtmatig-heidDeugdelijkeweergaveTotaalafgerekendevoorschotten–––––––Totaalafgerekendevoorschotten––––––TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.465 BIJLAGE3GEBRUIKTEAFKORTINGENENBEGRIPPENOpwww.rekenkamer.nlstaateenverklarendewoordenlijstmetbegrippendieveelvoorkomeninonzerapportenbijdejaarverslagen.AALAuditActielijstACAuditCommitteeADAuditdienstADEZAuditdienstvanEconomischeZakenCW2001Comptabiliteitswet2001DGDirecteur-generaalDGMDirecteur-generaalMilieuDLGDienstLandelijkGebiedFEZ(Directie)FinanciëleenEconomischeZakenGGOGenetischgemodificeerdeorganismenICInterneControleICTInformatie-encommunicatietechnologieLIBLandelijkInformatiebeheerMCSManagementcontrolsysteemM&OMisbruikenOneigenlijkgebruikNEaNederlandseEmissieautoriteitNSLNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteitRADRijksauditdienstRBVRijksbegrotingsvoorschriftenRIVMRijksinstituutvoorVolksgezondheidenMilieuRgdRijksgebouwendienstSAPSystemen,ApplicatiesenProductenindeinformaticaSBBSysteemBegrotingsbeheerSMARTSpecifiek,Meetbaar,Afgestemd,Realistisch,Tijdgebon-denSNSenterNovemVIRVoorschriftInformatiebeveiligingRijksdienstVIR-BIVoorschriftInformatiebeveiligingRijksdienstBijzondereInformatieVROM(Ministerievan)Volkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerWbbWetBodembeschermingWOPTWetopenbaarmakinguitpubliekemiddelengefinan-cierdetopinkomensWWIWonen,WijkenenIntegratieBEGRIPPENOpwww.rekenkamer.nlstaateenverklarendewoordenlijstmetbegrippendieveelvoorkomeninonzerapportenbijdejaarverslagen.Hieronderlichtenwijeenaantalbegrippentoediespecifiekzijnvoorditrapport.FinanciëlefunctieOnderfinanciëlefunctieverstaanwijdeorganisatorischevoorzieningendiezorgdragenvooreenadequaatfinancieelbeheer.InterneControleInternecontroleis(volgensCOSO)eendoordeleidingtotstandgebrachtprocesomeenredelijkezekerheidteverschaffenomtrentderealisatievandevolgendecategorieënvandoelstellingen:•effectiviteitenefficiëntievanbedrijfshandelingen;TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.466 •betrouwbaarheidvanfinanciëleverslaggeving;•nalevingvantoepasselijkerechtsregels(wettenenvoorschriften);•vrijwaringvanactivategenongeoorloofdgebruiken/ofongeoorloofdetransacties.ManagementcontrolsysteemErbestaatgeeneenduidigegeaccepteerdedefinitievaneenmanagement-controlsystem(MCS)maarinderegelwordtdaarondereenorganisato-rischevoorzieningverstaanwaarmeehetmanagementborgtdatorganisatie,goedbestuurd,opbeheerstewijzehaartakenendoelenrealiseert,enzichdaarookoverkanverantwoorden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.467 LITERATUURAlgemeneRekenkamer(2009),Rijkverantwoord2008,31924,nr.2.DenHaag:Sdu.AlgemeneRekenkamer(2005),Voortgangbodemsanering,vergaderjaar2004–2005,30015,nr.2.DenHaag:Sdu.LIB(2007),HandboekInformatiebeheer2007,LandelijkInformatiebeheerBodemRIVM(2008),Jaarverslagbodemsaneringover2007.Eenrapportagevandebevoegdeoverhedenbodemsanering.Bilthoven.VROM(2007a),BriefinzakeJaarverslagenslotwetMinisterievanVROM2006,31031XI,BriefaandeTweedeKamervandeministervanVROMd.d.28augustus2007,nr.12.DenHaag:Sdu.VROM(2008).OrganisatiebesluitVROM,DenHaag:Sdu.VROM(2007b),Rijksbegroting2008Volkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,BegrotingXI,TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,31200,nr.1.DenHaag:Sdu.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.468