Lijst van vragen en antwoorden over het actieprogramma beschikbaarheid drinkwaterbronnen 2023 - 2030 (Kamerstuk 27625-697)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 625WaterbeleidNr. 702 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 31 maart 2025 De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantalvragen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat overde brief van 13 januari 2025 inzake het Actieprogramma beschikbaarheiddrinkwaterbronnen 2023–2030 (Kamerstuk 27 625, nr. 697).De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 31 maart 2025.Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Peter de GrootAdjunct-griffier van de commissie,Meedendorp kst-27625-702ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7021 1Waarom is er in het actieprogramma niets terug te vinden over(het verminderen van) de inzet van drinkwater voor anderedoelen dan drinkwater, zoals watergebruik voor datacenters?De scope van het Actieprogramma richt zich op de beschikbaar-heid van drinkwaterbronnen. In het Nationaal Plan van AanpakDrinkwaterbesparing wordt de inzet op bewust en zuinig gebruikvormgegeven.12Hoeveel vergunningen voor nieuwe drinkwaterwinpunten zijn ersinds 1 januari 2024 afgegeven?3Hoeveel vergunningsaanvragen en/of potentiële vergunningver-leningen zijn de afgelopen drie jaar onsuccesvol geweestvanwege inmenging door bezwaren van particulieren en/ofbelangenorganisaties?4Hoeveel vergunningen zijn het afgelopen jaar geweigerd, opwelke gronden gebeurde dit en wat heeft u gedaan, samen metmedeoverheden, om de kans van gunnen te vergroten?Ten aanzien van vragen 2, 3 en 4: het is aan initiatiefnemers omtot ontvankelijke vergunningaanvragen te komen, en hetbevoegd gezag om daarop te beschikken. Navraag bij dedrinkwatersector leert dat kwantitatieve informatie nog nietstructureel verzameld wordt. In het kader van het monitoren enrapporteren van de voortgang van het Actieprogramma zal ditworden opgepakt.5Hoeveel extra drinkwaterbronnen moeten worden aangeboordom te kunnen voldoen aan de drinkwaterbehoefte in 2030?Uit de regionale actieplannen blijkt dat er 10 projecten zijntussen nu en 2030 waarbij gesproken wordt over nieuwewinningen. In de periode na 2030 zijn er nu 11 projecten in beeldwaarbij nieuwe winningen gerealiseerd moeten gaan worden.Daarnaast wordt in zo’n 46 verschillende projecten gewerkt aanhet realiseren van een uitbreiding van de winning, gebruikmakend van bestaande installaties.6Kunt u in kaart brengen wat op korte termijn de gevolgen zijnvoor de Nederlander, gelet op het feit dat aangegeven wordt datvoor drie van de tien drinkwaterbedrijven per direct meerproductiecapaciteit noodzakelijk is?De drinkwaterbedrijven zijn nu in staat om aan de drinkwater-vraag van de huishoudens te voldoen. Om dat zo te houden ishet cruciaal dat de productiecapaciteit wordt uitgebreid zodatook tijdens droge zomers er voldoende drinkwater beschikbaaris.7Wat is de reactie op het beroepschrift van Vewin en uwministerie aan de Autoriteit Consument en Markt (ACM) over hettoekennen van de juiste prioriteit aan openbare drinkwaterpro-jecten?In de uitspraak van 11 maart 2025 door het College van beroepvoor het bedrijfsleven (CBB)2 wordt de functie «openbaredrinkwatervoorziening» verplaatst van categorie 3 (basisvoorzie-ningen) naar categorie 2 (veiligheid). Op deze wijze krijgt dedrinkwatervoorziening per 11 maart als vitale sector de prioriteitdie passend is bij het cruciale belang voor de samenleving.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7022 8Kunnen de doelen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW) en dedoelen uit dit actieprogramma met elkaar conflicteren? Zo ja, opwelke wijze wordt dan bepaald welk doel voorrang geniet?Beide instrumenten hebben een vergelijkbare doelstelling:zorgen voor voldoende water van goede kwaliteit. In de praktijkis het mogelijk dat een voorgenomen winning een negatieveinvloed heeft op de kwantitatieve toestand van een grondwater-lichaam. Omdat de KRW ook doelstellingen voor dat grondwa-terlichaam kent, kan dit conflicteren. Het is aan het bevoegdgezag om een keuze te maken in de wijze hoe beide belangengediend kunnen worden.9Hoeveel oppervlaktewaterlichamen hebben op dit moment defunctie drinkwater toegewezen gekregen?Acht oppervlaktewaterlichamen kennen deze functie.10Hoeveel oppervlaktewaterlichamen kunnen in potentie defunctie drinkwater toegewezen krijgen en wat zijn de kosten diehieraan verbonden zijn?Technisch is het op zich mogelijk om met intensieve zuiverings-technieken uit elk oppervlaktewater drinkwater te produceren. Erzijn echter ook andere randvoorwaarden die bepalen of eenoppervlaktewater geschikt is, zoals de beschikbaarheid vanvoldoende water van goede kwaliteit, en de wijze waarop ditwater beschermd kan worden.Bij het beoordelen van vergunningaanvragen zullen vergunning-verleners rekening houden met de drinkwaterwinningen enmogelijk aanvullende eisen stellen. Dit zou kunnen leiden totextra kosten. Het toewijzen van de drinkwaterfunctie aanoppervlaktewateren is een van de aspecten die aandacht krijgt inde voorbereiding van het volgende Nationaal Water Programma.11Hoe wordt ervoor gezorgd dat het vastgestelde doel van debenodigde extra productiecapaciteit voor drinkwater in 2030passend blijft bij de actuele ontwikkelingen?Door bij ruimtelijke plannen in een vroeg stadium al rekening tehouden met de impact van die plannen op de drinkwatervraag,en periodiek de projecten in de regio’s te herijken, kan ervoorgezorgd worden dat de ontwikkeling van drinkwatervraag enaanbod in een gebied elkaar volgen.12Hoe wordt ervoor gezorgd dat vertraging door bezwarenvoorkomen wordt bij de vergunningsverlening en realisatie vannieuwe of uitbreiding van bestaande productielocaties?De mogelijkheid om bezwaar in te dienen tegen een besluit vande overheid is een belangrijke pijler in het rechtsbestel. Deeventuele impact van bezwaren op de doorlooptijd van hetproces om te komen tot uitbreiding van de productiecapaciteit,en welke mogelijkheden de verschillende partijen hebben omdaaraan te werken, maakt onderdeel uit van de actie die zichricht op de versnellingsmogelijkheden binnen het bestel van deWet versterking regie volkshuisvesting en de Omgevingswet.Daarnaast speelt het goed vormgeven van het omgevingsma-nagement door de drinkwaterbedrijven ook een zeer belangrijkerol in de wijze waarop de omgeving bij dit proces betrokkenwordt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7023 13Hoe wordt de invloed van vergrijzing en krapte op de arbeids-markt, om de benodigde capaciteit voor drinkwater in 2030 terealiseren, beperkt?De vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt is een knelpuntwaar de gehele maatschappij mee te maken heeft, en waarin dewatersector niet anders is dan andere sectoren. In de Visie op deWaterketen hebben het Rijk, IPO, VNG, Unie van Waterschappen,Vewin en stichting Rioned dit onderwerp geadresseerd enafgesproken samen te werken om de uitdagingen in dearbeidsmarkt voor de waterketen het hoofd te bieden. 3 Ditwordt verder uitgewerkt in de uitvoeringsagenda van de Visie.Begin dit jaar is de website van Operatie Sterk Water gelanceerd4 waarmee de arbeidsmarkt voor de waterketen gestimuleerdwordt en wordt ingezet op werven en ontwikkeling vanmedewerkers.14Welke rol speelt de KRW bij de realisatie van de benodigde extraproductiecapaciteit voor drinkwater in 2030?De KRW ziet ook toe op de goede kwantitatieve en kwalitatievetoestand van het grondwaterlichaam. Indien dat systeem onderdruk staat of overbelast is zal het bevoegd gezag zeer terughou-dend zijn met het verruimen van onttrekkingsvergunningen. Datkan betekenen dat een drinkwaterbedrijf in de zoektocht naaruitbreiding van de productiecapaciteit naar onconventionelebronnen gaat kijken. Een voorbeeld hiervan is het onderzoek vanBrabant Water naar het gebruik van brak grondwater enzeewater voor de productie van drinkwater.15In welke mate kan de KRW vertraging opleveren bij de beno-digde extra productiecapaciteit voor drinkwater in 2030?Ook drinkwaterbedrijven moeten aan de KRW-doelstellingenvoldoen. Bij de productie van drinkwater ontstaat meestal eenafvalwaterstroom. Voor deze afvalwaterstroom wordt, net alsalle andere afvalwaterstromen, met behulp van de immissie-toets nagegaan of deze afvalstroom het doelbereik van de KRWin gevaar brengt. Indien dat het geval is zal het bevoegd gezagaanvullende maatregelen vragen, net zoals dat ook gebeurt bijandere afvalwaterstromen.16Wat is de huidige prioritering van energievragers die netbeheer-ders aan moeten houden bij het verlenen van energie aan deverschillende energievragers in het kader van netcongestie?De prioritering is opgenomen in het Codebesluit prioriterings-ruimte transportverzoeken5.17Hoe wordt ervoor gezorgd dat het Actieprogramma Beschikbaar-heid Drinkwaterbronnen 2023 – 2030 passend zal zijn in de NotaRuimte en hoe wordt voorkomen dat dit programma haaks staatop de Nota Ruimte?Om ervoor te zorgen dat de Nota Ruimte en het Actiepro-gramma Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen 2023–2030 metelkaar oplopen, wordt, mede ter invulling van de motie van hetlid Van der Plas6 , in de Nota Ruimte expliciet stilgestaan bij debeschikbaarheid van voldoende drinkwater.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7024 18Met welke facetten is rekening gehouden bij de gekozen locatiesvoor nieuwe en uitbreiding van bestaande productielocaties?Er wordt met zeer diverse facetten rekening gehouden bij delocatiekeuze.– Urgentie (Bijvoorbeeld, in west en midden Brabant is dedrinkwatersituatie meer urgent dan in Oost-Brabant)– Duurzame kwantitatieve beschikbaarheid van het grond-ofoppervlaktewater– Kwaliteit van het grond- of oppervlaktewater dat gebruiktwordt voor de productie.– Risicovolle activiteiten die mogelijk invloed hebben op dekwaliteit van het gewonnen drinkwater, zowel binnenlands, maarook in de bovenstroomse landen.– Ligging van de winning in peilgestuurd gebied– Afstand tot grondwaterafhankelijke natuurgebieden (o.a.N2000 gebieden, natte natuurparels en NNB-gebieden)– Voorziene effecten op de omgeving en haar grondgebruikerszoals landbouw, natuur, woningbouw en (zoute) grondwaterstro-men.– Beschermbaarheid van de winning– Locaties waar toename in vraag wordt verwacht– Distributiemogelijkheden– Mogelijkheden ten behoeve van interprovinciale leveringen.19Hoe wordt er omgegaan met de veranderende actualiteitenbinnen de ruimtelijke ordening, om de doelen gesteld voor derealisatie van genoeg drinkwater in 2030 te halen?Door zowel bij de weging van het waterbelang als bij trajectenals de Nota Ruimte ervoor te zorgen dat de impact op dedrinkwatervoorziening in kaart gebracht en meegewogen wordt,is de verwachting dat ook binnen veranderende actualiteiten hetdrinkwaterbelang expliciet onderdeel wordt van de overwegin-gen van het bevoegd gezag. Ook kan dit een punt van aandachtzijn in de voortgangsgesprekken die de Minister van IenW voertmet de gedeputeerden Water.20Welke mogelijkheden zijn er om de vergunningsverlening teverbeteren?Ten aanzien van onttrekkingsvergunningen wordt, zoalsbeschreven in het Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwater-bronnen 2023–2030, een aantal Communities of Practiceingericht waarin rolhouders (oppervlaktewaterbeheerders,grondwaterbeheerders en drinkwaterbedrijven) hun ervaringen,dilemma’s en oplossingsrichtingen met elkaar delen. Op dezewijze wordt vanuit de eigen rol ingezet op het vergroten van debeschikbare kennis en kunde die binnen de vergunningverle-ningsprocessen nodig is. Ook wordt ingezet op verbetering vande IPLO-website waar de indieningsvereisten worden beschre-ven.21In hoeverre zijn de voorziene tekorten een vergunnings- ofbeschikbaarheidskwestie?De essentie van een vergunning is dat vanuit een overheid eenbesluit genomen wordt of een bepaalde activiteit met zijnneveneffecten acceptabel is in een gebied. De beschikbaarheidvan stikstofruimte voor de realisatie, voldoende water van eengoede kwaliteit, omgevingseffecten en energie maken dat decondities om een dergelijke keuze te maken niet altijd onbeperktaanwezig zijn. Het is dan ook niet mogelijk om knelpunteneenzijdig aan of het vergunningenproces, of aan de beschikbaar-heid van schaarse middelen toe te kennen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7025 22Welke factoren beïnvloeden de doorlooptijd van een nieuwewinning?Technische, juridische, financiële en bestuurlijke factorenhebben alle invloed hebben op de doorlooptijd om te komen toteen nieuwe winning. Welke het meest bepalend is hangt sterk afvan de situatie.23Hoe wordt het belang van een voldoende hoog grondwaterpeilin Natura2000-gebieden meegewogen bij nieuwe winningen?Een van de indieningsvereisten bij de aanvraag voor eenonttrekkingsvergunning is een effectbeschouwing. De initiatief-nemer moet daarbij op basis van de maximale grondwater-standsverlagingen beschouwen wat de effecten voor landbouw,natuur en waardevolle groenvoorziening kunnen zijn doortoedoen van de onttrekking.24Heeft het uitbreiden van zuiveringssystemen invloed op debeschikbaarheid van drinkwaterbronnen en zo ja, in welke matebeïnvloedt dat de doelstellingen?Op diverse locaties werken de drinkwaterbedrijven aan devergroting van de productiecapaciteit door uitbreiding ofaanpassing van de zuiveringsvoorzieningen. Een techniek dieervoor zorgt dat de spoelwaterverliezen verkleinen zorgt er voordat met dezelfde hoeveelheid onttrokken water meer drinkwatergemaakt kan worden. Dergelijke optimalisaties hebben eenminder grote opbrengst in m3/jaar dan hele nieuwe winningen,maar zijn over het algemeen goed in te passen in bestaandevoorzieningsgebieden en zorgen ervoor dat het gewonnen waterzo efficiënt mogelijk ingezet wordt. In de verzamelbrief die deKamer voor het commissiedebat Water van 26 maart 2025 heeftontvangen, is als bijlage een onderzoek van het RIVM naar detoekomstige drinkwatervoorziening opgenomen waarin meerinformatie over dit onderwerp staat7.25Is het mogelijk om wateronttrekkingsvergunningen in te trekken,als de activiteit waar dit water voor wordt gebruikt slechts eengering maatschappelijk belang dient, er structurele schaarsteheerst of de politiek andere prioriteiten stelt?Het bevoegd gezag heeft de mogelijkheid om, als een situatieoptreedt die dat rechtvaardigt, er voor te kiezen om eenvergunning voor een wateronttrekkingsactiviteit in te trekken.Dit is een besluit met zeer verstrekkende gevolgen voor devergunninghouder, wat dus ook een deugdelijke motivatie vanhet bevoegd gezag vraagt. Daarom is in afdeling 8.10 van hetBesluit kwaliteit leefomgeving8 een limitatieve opsomminggemaakt van de redenen waarom een vergunning ingetrokkenmag worden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7026 26Kunt u voor verschillende veel voorkomende bodemtypes waarnu drinkwater wordt gewonnen, aangeven met welke snelheidhet onttrokken water weer wordt aangevuld en hoe we hieropkunnen sturen door meer of minder te onttrekken dan wel telaten infiltreren? Kunt u voor elk bodemtype of soort onttrekkingaangeven wat hiervan het belang is (zoals het aandeel in devoorziening, gebrek aan alternatieven, etc.)?De toestroming van water naar een grondwaterwinning wordtniet alleen door het bodemtype bepaald. Dat is zeer afhankelijkvan de lokale omstandigheden, een oevergrondwaterwinningwordt primair gevoed door het nabije oppervlaktewater terwijleen ondiep gelegen grondwateronttrekking vooral afhankelijk isvan de neerslag. Informatie over de bodemtypes en bijbeho-rende geohydrologische eigenschappen wordt verzameld in deBasisregistratie Ondergrond en ontsloten via het DINO-loket9. Deinteractie van hydrologische omstandigheden en de ondergrondis bepalend voor de grondwaterstromingen, en hoe hetgrondwatersysteem zich aanpast aan ontwikkelingen.Met behulp van grondwatermodellen10 worden deze gevolgeningeschat. De beslissing van het bevoegd gezag over vergun-ningaanvragen wordt gedaan mede op basis van deze informa-tie, maar ook bijvoorbeeld met inachtneming van alternatievendie in het kader van de Milieu Effect Rapportage in beeld zijngebracht.27Klopt het dat door grondwater te onttrekken voor drinkwaterpro-ductie, dit moet worden aangevuld door oppervlaktewaterwaardoor we actief vervuilende stoffen zoals PFAS in deondergrond brengen waar het redelijkerwijs nooit meer kanworden verwijderd?De ligging en diepte van een grondwateronttrekking zijnbepalend voor de invloed die de winning heeft ten aanzien vaneen aanzuigende werking van oppervlaktewater met eventueleantropogene stoffen. Zo wordt bij Zeewolde met diepe winnin-gen onder een kleilaag grondwater gewonnen dat in de Veluwegeïnfiltreerd is en onder het IJsselmeer doorreist. In eenondieper gelegen winning of in goed doorlatende grond kunnenniet goed afbreekbare antropogene stoffen vanaf het oppervlakmet het grondwater meespoelen.28Hoe kunnen de forse tariefverschillen tussen drinkwaterbedrij-ven worden verklaard? Gelden de tariefverschillen alleen voorconsumenten of ook voor bedrijven?Op grond van de Drinkwaterwet moeten de tarieven van dedrinkwaterbedrijven kostendekkend zijn. Tariefverschillenkunnen worden verklaard door kostenverschillen, voor debereiding van drinkwater uit oppervlaktewater is een intensie-vere zuiveringsinspanning nodig dan voor grondwater. Detarieven van drinkwaterbedrijven die als voornaamste bron ofoverwegend grondwater gebruiken zijn over het algemeen lager.Elk drinkwaterbedrijf heeft één tarief voor de levering vandrinkwater, dit verschilt niet tussen huishoudens en zakelijkeafnemers, tarieven mogen immers niet discriminerend zijn.Drinkwaterbedrijven mogen ook water van drinkwaterkwaliteitleveren als procesmiddel of grondstof, dit is een commerciëleactiviteit. Deze tarieven kunnen wel verschillen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7027 29Zijn de tarieven voor drinkwater nu alleen gebaseerd op dekosten van het maken van drinkwater of ook op de baten en/ofhet genot van de verbruikers (burgers en bedrijven)?Op grond van de Drinkwaterwet (artikel 11, lid 1) zijn de tarievenvoor drinkwater kostendekkend, transparant en niet discrimine-rend. De ILT ziet in samenwerking met de ACM toe op detarieven.30Waarop zijn de tarieven voor grondwateronttrekking gebaseerd?Houden deze rekening met schaarste of de baten voor degebruiker?De Provincies zijn verantwoordelijk voor de grondwaterheffing.De grondwaterheffing is een bestemmingsheffing, waarbij deopbrengsten de kosten voor de volgende uitgaven niet mogenoverschrijden:1. maatregelen voor het voorkomen en tegengaan van nadeligegevolgen van grondwateronttrekkingsactiviteiten;2. noodzakelijke onderzoeken voor het grondwaterbeleid en devaststelling van grondwater gerelateerde schade. De onderzoe-ken en de hiermee verband houdende kosten zijn naderomschreven in artikel 8.4 van het Omgevingsbesluit;3. het houden van een register met gegevens over concretegrondwateronttrekkingsactiviteiten;4. de vergoeding van schade die het gevolg is van een grondwa-teronttrekkingsactiviteit.31Wat is er ruimtelijk nodig om meer oppervlaktewater te lateninfiltreren in gebieden waar nu grondwater wordt onttrokken?Op de hoge zandgronden is geen aanvoer van oppervlaktewatermogelijk, en richten maatregelen zich ook meer op het vasthou-den van neerslag en verbeteren van infiltratie.Dergelijke maatregelen zijn afhankelijk van zowel de ruimtelijkekeuzes ten aanzien van landinrichting en gebruik. Ook brengt ditmet zich mee dat er vaker situaties zullen zijn waarin er sprake isvan wateroverlast.Hierbij hebben de gemeenten, provincies en waterschappenvanuit hun functies als hoeder van de ruimtelijke ordening, engrond- en oppervlaktewaterbeheerder een cruciale rol.32Kunnen particulieren of bedrijven die grondwater onttrekkenverplicht worden om eenzelfde hoeveelheid water te lateninfiltreren?Waterschappen of provincies zouden juridisch een dergelijkeverplichting kunnen overwegen. Vanuit het belang om dekwaliteit van het grondwater te beschermen, is het nodig zeerzorgvuldig om te gaan met verplichtingen ten aanzien van hetactief infiltreren. Daarnaast is het de vraag of een dergelijkeverplichting handhaafbaar en uitvoerbaar is. Het infiltreren vanhemelwater in plaats van dat op de riolering lozen heeftuiteraard de voorkeur.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7028 33Kunt u voor ieder van de tien belangrijkste soorten vervuiling,waarvan het water moet worden gezuiverd om drinkwater temaken, aangeven of deze een menselijke of natuurlijkeoorsprong heeft?In het rapport van de tussenevaluatie van de KRW11 wordt voordiverse chemische stoffen die aangetroffen worden in het grond-en oppervlaktewater de herkomst geduid. Nagenoeg allesoorten vervuiling waarvan het water moet worden gezuiverdom drinkwater te maken zijn te relateren aan menselijkeactiviteiten.Kunt u voor de vervuiling uit menselijke activiteiten aangeven ofhet (maatschappelijk) goedkoper is om deze vervuiling achterafbij de drinkwaterproductie te zuiveren of vooraf aan de kant vande vervuilers?Dit is in grote mate afhankelijk van de stof, de concentratie en dewijze waarop deze verspreid is in de leefomgeving. Indien eenstof al wijdverspreid is, en op een diffuse manier vrijkomt, isreiniging achteraf mogelijk goedkoper ten behoeve van dedrinkwaterkwaliteit. Om te voorkomen dat een dergelijke situatiezich voordoet is zuivering aan de bron wenselijk.Voorop staat dat op grond van de Milieuaansprakelijkheidsricht-lijn de vervuiler verplicht wordt passende maatregelen te treffenom de schade te herstellen en de kosten daarvan te betalen. Opgrond van de Drinkwaterwet dienen de drinkwaterbedrijvenervoor te zorgen dat de bevolking via het drinkwater niet wordtblootgesteld aan stoffen in concentraties die schade voor devolksgezondheid kunnen veroorzaken.34Hoe vindt de weging van bestaande en nieuwe belangen plaatstussen drinkwaterproductie, waterbescherming en andereactiviteiten, die van invloed zijn op de waterkwaliteit ofbeschikbaarheid?In het vergunningverleningsproces wordt deze afweginggemaakt door het bevoegd gezag. Met behulp van de immissie-toets wordt nagegaan wat de invloed van een initiatief is op deoppervlaktewaterkwaliteit. Bij een grondwateronttrekking moetde initiatiefnemer de gevolgen van de onttrekking inzichtelijkmaken.35Bent u bereid de Kamer jaarlijks te informeren over de voort-gang van het Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwaterbron-nen en over de uitkomst van het Bestuurlijk Overleg Water?Ja.36Krijgt drinkwaterwinning niet alleen prioriteit bij het realiserenvan netaansluitingen (via de ACM), maar ook in het Meerjaren-programma Infrastructuur Energie en Klimaat?In het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat(Het MIEK) worden energie-infrastructuurprojecten opgenomenvan groot maatschappelijk belang. Het gaat hier bijvoorbeeldover uitbreidingsinvesteringen in het elektriciteitsnet die bredeontwikkelingen mogelijk maken, zoals woningbouw, duurzamemobiliteit en/of verduurzaming van de industrie. Er wordt daarinniet gekeken naar de specifieke aansluiting van individuelepartijen. Een MIEK-project, bijvoorbeeld een nieuw 380/150kV-station, maakt doorgaans meerdere ontwikkelingen in een regiomogelijk en heeft dus een bredere scope.37Hoe is waterbesparing meegenomen in de doelstellingen uit debijlage?In de analyse van het RIVM is geen rekening gehouden metbesparingen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7029 38Is het verwachte tekort van 102 miljoen m` drinkwater eenschatting? Zo ja, wat zijn de bandbreedtes van die schatting?De benodigde toename in operationele reserve om te voldoenaan de drinkwatervraag wordt geschat op 67 tot 102 miljoenm3/jaar. Deze informatie wordt weergegeven op pagina 48 vanhet RIVM-rapport «Waterbeschikbaarheid voor de bereiding vandrinkwater tot 2030 – knelpunten en oplossingsrichtingen»1239Kan het verwachte tekort van 102 miljoen m` drinkwater wordenuitgesplitst naar provincie of regio?Ja, dit is per regio aangegeven op pagina 48 van het RIVM-rapport «Waterbeschikbaarheid voor de bereiding van drinkwa-ter tot 2030 – knelpunten en oplossingsrichtingen»40Hoeveel grondwater en oppervlaktewater wordt er (naarschatting) jaarlijks onttrokken zonder vergunning of melding?Vanwege de grenzen waarboven onttrekkingen gemeld moetenworden is het is niet goed mogelijk hier een inschatting van temaken. In 2021 hebben IPO en Unie van Waterschappen degrondwateronttrekkingen in beeld gebracht13. In opvolging vande Motie Van Ginneken/ Tjeerd de Groot14 wordt onderzoekgedaan naar een eventuele aanpassing van de regelgeving tenaanzien van grondwateronttrekkingen op landelijk niveau. Medio2025 zal uw kamer hier nader over geïnformeerd worden.41Wat is de impact van warmtepompen op de watervoorziening?De warmtepomp heeft geen impact op de watervoorziening, hetafgiftesysteem maakt wel gebruik van water, maar dat zit in eengesloten circuit net als bij een gangbare CV-installatie.42Komt er een periodieke voortgangsrapportage?Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 35, zal ik u jaarlijksinformeren over de voortgang van het ActieprogrammaBeschikbaarheid Drinkwaterbronnen en over de uitkomst vanhet Bestuurlijk Overleg Water.43Hoe wordt er gewaarborgd dat alle partijen goed blijvensamenwerken en hun verantwoordelijkheid nemen voor degemaakte afspraken?Dit gebeurt op diverse manieren. Onder andere via de bestuur-lijke overleggen over dit thema. De drinkwaterbedrijvenonderhouden nauw contact met het bevoegd gezag. Vanuit deIPO en Vewin is een bestuurlijke regietafel ingericht, en tijdensde voortgangsgesprekken die de Minister van IenW heeft met deGedeputeerden Water komt dit onderwerp ook aan bod.44Wordt voortgang getoetst op concrete doelstellingen?In de regionale actieplannen wordt nu geduid op welk moment(naar verwachting) projecten afgerond zullen worden en deproductiecapaciteit daadwerkelijk is uitgebreid. Op dit momentwordt nog met de sector en IPO nagegaan op welke wijze hetbeste inzicht in het traject dat naar oplevering toe leidt gegevenkan worden.45Wat is de impact van zeer zorgwekkende stoffen op de beschik-baarheid van drinkwater?De aanwezigheid van zeer zorgwekkende stoffen in de leefomge-ving kan mogelijk de inspanning vergroten die drinkwaterbedrij-ven moeten doen om schoon drinkwater te leveren. Daarom ishet uitgangspunt van het beleid voor zeer zorgwekkende stoffenook gericht op het weren van deze stoffen uit de leefomgevingen, indien dat niet mogelijk is, de blootstelling te minimaliseren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 70210 46Wat is de impact van de industrie in Nederland op de beschik-baarheid van drinkwater?Zo’n 25% van het geproduceerde drinkwater wordt voorgeleverd aan zakelijke afnemers, de helft hiervan is voor deindustrie (CBS). In gebieden waar de beschikbaarheid vanvoldoende drinkwater onder druk staat, zal het drinkwaterbedrijfals eerste de aansluiting van nieuwe zakelijke gebruikers toetsenop de noodzaak om aangesloten te worden. Indien noodzakelijkom de levering voor huishoudelijk gebruik te waarborgen kanhet drinkwaterbedrijf ook een zakelijke aansluiting weigeren. Ditomdat de leveringsplicht enkel van toepassing is op huishoude-lijk gebruik. Dit voorkomt dat een drinkwaterbedrijf verplicht kanworden om water te leveren aan bijvoorbeeld een datacentrum.47Wat is de impact van drugsafval op de beschikbaarheid vandrinkwater?Zoals verwoord in de reactie op de motie van het lid Van Haga15is dumping van drugsafval in grondwaterbeschermingsgebiedeneen zorgpunt. Om de drinkwatervoorziening te beschermenneemt de meldkamer bij een dergelijk incident contact op methet 24/7 calamiteitennummer van het betreffende drinkwaterbe-drijf. Op deze wijze kunnen zo snel mogelijk maatregelengenomen worden ter bescherming van de drinkwatervoorzie-ning.48In welke gevallen is de aansluiting op het elektriciteitsnet nietgewaarborgd?Productielocaties voor drinkwater worden ingericht om zostabiel mogelijk te produceren en kennen dus ook een stabieleenergievraag die dan ingepast moet worden binnen debeschikbare ruimte. Dit is een aandachtspunt dat bij iederproject naar voren komt. Het is dan ook goed dat het CBB inhaar uitspraak van 11 maart over de prioritering binnen denetcongestie de drinkwatervoorziening als vitale sector prioriteitgeeft.49Hoe nijpend is het probleem op de arbeidsmarkt voor drinkwa-terbedrijven om voldoende gekwalificeerd personeel aan zich tebinden? Hoeveel fte bij de drinkwaterbedrijven is er nodig omgoed te kunnen werken aan de beschikbaarheid van drinkwater?Ook de drinkwatersector voelt de krapte op de arbeidsmarkt. Opdit moment lijken de drinkwaterbedrijven er voldoende in teslagen om over genoeg personeel te beschikken. De afgelopenjaren is het aantal mensen dat werkzaam is in de drinkwatersec-tor gegroeid met zo’n 5% per jaar. Al het beleid is er op gerichtom dit ook in de komende jaren voort te zetten. Zo hebbenbedrijven nu eigen recruiters in dienst en wordt momenteelgewerkt aan een sectorale arbeidsmarktcampagne om zo meerbekendheid aan het werken in de drinkwatersector te geven.Ook wordt er ingezet op aantrekkelijke arbeidsvoorwaardenwaaronder een salaris dat in lijn is met vergelijkbare omrin-gende sectoren. Verder staan onderwerpen zoals een goedewerk en privé balans, duurzame inzetbaarheid en bevorderingvan inclusie en diversiteit al sinds jaren prominent op deagenda. Zie ook het antwoord op vraag 13.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 70211 50Worden alle sturende principes uit de brief Water en bodemsturend van 25 november 2022 (Kamerstuk 27 625, nr. 592)opgenomen in de handreiking?Er is een handreiking uitgewerkt ten aanzien van de juridischecontext van de drinkwatervoorziening als dwingende reden vangroot openbaar belang en hoe dit zich verhoudt tot de Habitat-richtlijn, waarin ruimte geboden wordt om afwegingen te makenvoor activiteiten die zijn aangemerkt als dwingende reden vangroot openbaar belang.16 Er is voor gekozen om geen aanvul-lende criteria op te gaan nemen in de handreiking, omdat het bijhet maken van de ruimtelijke afwegingen gaat om regionalepolitieke keuzes.51Wat zal de handreiking bevatten? Gaat het om een manierwaarop het waterbelang gewogen kan worden? Zo ja, wat isdaarin de ruimte? Of gaat het strikter om een voorschrift hoe hetwaterbelang gewogen moet worden?De handreiking richt zich op de juridische mogelijkheden die deHabitatrichtlijn aan het bevoegd gezag biedt om voor dwin-gende redenen van groot openbaar belang een afweging temaken.52Waarom is bij actie 5 («meer wateren de functie drinkwatertoewijzen») niet gekozen voor flankerend beleid om ook meerwateren schoon te krijgen, bijvoorbeeld door het mestbeleid aante scherpen of door een pfas-verbod in te voeren?Hier is voor gekozen omdat via het KRW-impulsprogramma, dekabinetsinzet voor de nitraatrichtlijn en de PFAS-restrictie opdeze thema’s al vol op wordt ingezet. Het is onwenselijk om vianog een extra project met een extra projectorganisaties aanprecies hetzelfde probleem te werken.1 Kamerstukken 27 625, nr. 6712 ECLI:NL:CBB:2025:145, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 24/465, 24/466, 24/468,24/479, 24/480, 24/481, 24/482, 24/483, 24/486, 24/487, 24/488, 24/489, 24/43 https://unievanwaterschappen.nl/wp-content/uploads/Visie-en-strategie-waterketen-11-decem-ber-defintief.pdf4 https://www.operatiesterkwater.nl/5 https://www.acm.nl/nl/publicaties/codebesluit-prioriteringsruimte-bij-transportverzoeken6 Kamerstukken 36 200-XII, nr. 337 Bijlage bij Kamerstukken 27 625, nr. 7018 https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0041313&hoofdstuk=8&afdeling=8.10&z=2024-12-21&g=2024-12-219 https://www.dinoloket.nl/10 https://nhi.nu/11 Bijlage bij Kamerstukken 27 625, nr. 69612 Kamerstukken 27 625, nr. 62213 https://unievanwaterschappen.nl/wp-content/uploads/2022/06/Overzicht-grondwateronttrekkin-gen.pdf14 Kamerstukken 27 625, nr. 63615 Kamerstukken 27 625, nr. 65316 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2025/01/16/handreiking-dwingende-reden-van-groot-openbaar-belang-en-hoe-de-belangenafweging-gedaan-kan-worden Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 70212