Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 16 december 2009, over Leven Lang Leren

30012LevenLangLerenNr.31VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld25januari2010DevastecommissievoorOnderwijs,CultuurenWetenschap1endevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegenheid2hebbenop16december2009overleggevoerdmetstaatssecretarisVanBijsterveldt-VliegenthartvanOnderwijs,CultuurenWetenschapenstaatssecretarisKlijnsmavanSocialeZakenenWerkgelegenheidover:–debriefvandeministervanOnderwijs,CultuurenWeten-schapd.d.13november2009houdendedebeleidsreactieVerkenningOnderwijsraad«Middelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenen»(30012,nr.19);–debriefvandestaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkge-legenheidd.d.13november2009houdendedekabinetsreactie«TijdvoorOntwikkeling»(30012,nr.20);–debriefvandestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschapd.d.26augustus2009inzakehetadviesDenk-tankLerenenWerken(30012,nr.16);–debriefvandeministervanOnderwijs,CultuurenWeten-schapd.d.13november2009inzakedeVerkenningOnderwijs-raad«Middelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenen»(30012,nr.18);–debriefvandestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschapd.d.18september2009inzakedestandvanzakenPlanvanAanpakLerenenWerken2008–2011(30012,nr.17);–debriefvandestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschapd.d.24april2009houdendedereactieopdeopenbriefvandevoorzittervanhetCollegevanBestuurvandeOpenUniversiteitNederland,deheerBovens,overeenlevenlangleren(30012,nr.14);–debriefvandestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschapd.d.8december2008inzakehetErvaringscertifi-caatinuitvoering(30012,nr.13);–debriefvandestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschapd.d.15december2009inzakedeKwaliteitvanhetErvaringscertificaat(30012,nr.30);–debriefvandeministervanOnderwijs,CultuurenWeten-schapd.d.15december2009inzakehetinspectierapport1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Depla(PvdA),Remkes(VVD),VanBochove(CDA),voorzitter,Joldersma(CDA),JandeVries(CDA),VanVroonhoven-Kok(CDA),JanJacobvanDijk(CDA),Leerdam(PvdA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Kraneveldt-vanderVeen(PvdA),Roefs(PvdA),ondervoorzitter,Verdonk(Verdonk),VanLeeuwen(SP),Biskop(CDA),Bosma(PVV),Pechtold(D66),Zijlstra(VVD),Langkamp(SP),JaspervanDijk(SP),Besse-link(PvdA),Ouwehand(PvdD),Dibi(Groen-Links),Anker(ChristenUnie)enSmits(SP).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Gill’ard(PvdA),VanMiltenburg(VVD),Atsma(CDA),Ferrier(CDA),Uitslag(CDA),Vietsch(CDA),Schinkelshoek(CDA),Jacobi(PvdA),Elias(VVD),Timmer(PvdA),VanDam(PvdA),VanderBurg(VVD),Gesthuizen(SP),Jonker(CDA),Fritsma(PVV),VanderHam(D66),TenBroeke(VVD),VanBommel(SP),Leijten(SP),Bouchibti(PvdA),Thieme(PvdD),Peters(GroenLinks),Ortega-Martijn(ChristenUnie)enGerkens(SP).2Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),VanGent(Groen-Links),Blok(VVD),JanJacobvanDijk(CDA),Smeets(PvdA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Omtzigt(CDA),VanHijum(CDA),Timmer(PvdA),Kos¸erKaya(D66),Jonker(CDA),voorzitter,Luijben(SP),Ulenbelt(SP),Ortega-Martijn(ChristenUnie),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),VanderBurg(VVD),Koppejan(CDA),TonyvanDijck(PVV),Spekman(PvdA),Vermeij(PvdA),Thieme(PvdD),Lempens(SP),Karabulut(SP),Vos(PvdA)enMeeuwis(VVD).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Sap(Groen-Links),DeKrom(VVD),Smilde(CDA),Depla(PvdA),Aptroot(VVD),Pieper(CDA),Willemse-vanderPloeg(CDA),Linhard(PvdA),Pechtold(D66),Spies(CDA),Irrgang(SP),DeWit(SP),Cramer(ChristenUnie),Biskop(CDA),Elias(VVD),Joldersma(CDA),Bosma(PVV),Tang(PvdA),Heerts(PvdA),Ouwehand(PvdD),Gerkens(SP),Gesthuizen(SP),Heijnen(PvdA)enWeekers(VVD).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1401690910tkkst30012-31ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.311 «Competenterkend?Overheterkennenvanverworvencompetentiesinhethogeronderwijs.»(31288,nr.75).Vanhetoverlegbrengendecommissiesbijgaandstenografischverslaguit.DevoorzittervandevastecommissievoorOnderwijs,CultuurenWeten-schap,VanBochoveDevoorzittervandevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegen-heid,JonkerDegriffiervandevastecommissievoorOnderwijs,CultuurenWeten-schap,DeKlerTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.312 Voorzitter:JaspervanDijk/BiskopGriffier:DeKlerAanwezigzijnzesledenderKamer,teweten:Biskop,DezentjéHamming-Bluemink,DibienJaspervanDijk,PechtoldenVermeij,enstaatssecretarisVanBijsterveldt-VliegenthartvanOnderwijs,CultuurenWetenschapenstaatssecretarisKlijnsmavanSocialeZakenenWerkgele-genheid,dievergezeldzijnvanenkeleambtenarenvanhunministeries.Devoorzitter:IkopenhetalgemeenoverlegLevenlangleren,datplaats-vindttothalfzesvanmiddag.Ikheetdestaatssecretarissenwelkomendemensenopdetribune.TeneerstevraagiktoestemmingaandecommissieomtoetevoegenaandeagendadebriefvandestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschapd.d.15december2009inzakedeKwaliteitvanhetErvaringscertificaatendebriefvandeministervanOnderwijs,CultuurenWetenschapd.d.15december2009inzakehetinspectierapport«Competenterkend?Overheterkennenvanverworvencompetentiesinhethogeronderwijs.»Ikzieniemandprotesteren.Ikstelvoordatineerstetermijneenspreektijdvanzevenminutenwordtgehan-teerd.DeheerBiskop(CDA):Voorzitter.«Eenlevenlangleuteren».MetdieopmerkinggooideTheoBovensvandeOpenUniversiteiteensteenindevijverbeginditjaarenhetrimpeltnogsteeds.Kernvandevraagiseigen-lijk:watmakenwijernuechtvanenslaathetideevaneenlevenlanglerenwelaan,hierindepolitiekeninonzesamenleving?Waaromlukthetniet,zozeiBovenstijdensderondetafelgesprekken,omdievraagtebeantwoorden?Waaromlukthetnietomeenlevenlanglerengoedindepicturetekrijgen?Erisveelambitie,erzijnplannenenerisactie.MaarhethelderebeeldwelkerichtinghetmoetkrijgenontbreektnaarhetideevandeCDA-fractienogwel.ZoalsdeCheshireCatinAliceinWonderlandalzei:alsjenietweetwaarjenaartoegaat,iselkewegdejuiste.Datlijktmijinditgevalfnuikend.Natuurlijk,erzijnextraEVC-trajecten,eriseengoedeimpulsendeambitieligthoog.Maartoch,EVC’sofervaringscertificaten;hetisallemaalnoggeengemeengoedindeNederlandsehuishoudens.DePostbus51-campagne«Ervaringtelt»isookprima,maarwatisheteffectvandezecampagne?HoestaathetmetdieextraEVC’s?Wordendieookafge-nomen?Leerwerklokettenopaansprekendeplekkenineenstad;wijhebbenhetookineenmeerjarenplanLevenlanglereneenkeergezien.Hetiseengeweldigidee,maarwaarzijnze?WaarkunnenmensenterechtdiezichwillenlatenscholenofeenEVC-vraaghebben?Indebrief«KwaliteitvanhetErvaringscertificaat»leesikdatdestaatsse-cretarisvanOCWzegt:iktrekderegienaarmijtoe.NatuurlijkheeftOnderwijshierineenbelangrijkerol,maareenlevenlanglerenkwamopmijaltijdoveralsietswatvooralbijSocialeZakenhing.Nugaanwijdeonderwijsinspectiedaaroploslaten.Hoegaatdatprecies?Kandestaats-secretarisingaanopdevraagwaaromdieregiehelemaalnaarOCWwordtgetrokken?WatbetekentdatbijvoorbeeldvoorprivateaanbiedersvanEVC’s?Wordtdatallemaaldoordeonderwijsinspectiemeegenomen?Indebriefwordtopgemerktdaterwatproblemenwaren,metnamebijderoc’s.Vervolgensblijftdatnaarmijnideeeenbeetjehangen.Misschienkandestaatssecretarisuitleggenomwelkeproblemenhetgaatenofzemetdezeaanpakwordenopgelost.Inonslandhebbenwijopditmomenteigenlijkgeencultuurvanscholingenlerenmeer.OnlangsverteldeeenopleidingsfunctionarisvaneenzorginstellingmijdaternauwelijksmensenteinteresserenwarenvooreentrainingautomatiseringopkostenvandebaasenindetijdvandeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.313 baas.Pastoendelaptopnadetrainingmeenaarhuismocht,kwameneraanmeldingen.Watisermismetdiecultuurvanopleidenenleren?Hetideedatjenahetbehalenvanjediplomanietmeernaarschoolhoeft,istochallangachterhaald?Watisergebeurddatwijdatzijnkwijtgeraakt?Ishetgeengoedideeominallecao’shetlereneeneigenplektegeven?Eenaantalbranchesdoetdatgoed;ikdenkaandebouw.Maarineenaantalanderebranchesgaathetnietzogoed.Bovendienzoujeheteenmeerpersoonlijkeimpulskunnengevendoorbijvoorbeeldeenopleidings-chequeofeenpersoonlijkopleidingsbudgetbeschikbaartestellen.Ikkrijghiergraageenreactieop,wantdeCDA-fractiezouheteengoedideevindenomdaarmeemensenmeerinstellingtebrengenomzelfhunopleidingvormtegeven.Ikkombijderolvanonderwijs.Dewegnaareenlevenlanglerenheeftvooralmetonderwijstemaken.Hetstrevenisom50%vandevolwas-senenin2020hogeropgeleidtehebben,maardanmoethetonderwijszelfvoldoendeflexibelzijnenmoetenmensenermeeringeïnteresseerdzijn.Gaanwijdieopleidingsniveaushalen,gaanwijdie50%halen?Welkerelatieszijnerdanbijvoorbeeldteleggenmethetvavo?Speeltdatdaarnogeenrol?Isonsonderwijssysteemvoldoendeflexibel?Ikhoorheelvaak:jekuntmaaropeenmomentofmaximaaloptweemomenteninhetjaareenopleidingstarten.Datstimuleertmensenniet,alszijeenideehebben«ikwiliets»endantehorenkrijgen:watuwiltmag,maarhetmoeteenhalfjaarwachten.Ikkombijdeopleiders.Klopthetdat,zoalsikhoorde,ereenonvoldoendelevelplayingfieldistenaanzienvandeprivateopleiders?Ikhebbegrependatgelddatbedoeldisvoorbekostigdonderwijsookwordtgebruiktvoordeprivatetrajectenvanbijvoorbeeldderoc’sendatdaardoorprivateopleidersinhetnadeelkomen.IkkombijderolvanmediazoalsTeleac,NOTenRVU.Wordendievoldoendeingezetomhetlerentestimuleren?HoeontwikkeltdeOpenUniversiteitzich,alshetgaatomhetlevenlangleren?Omhetlevenlanglerentestimuleren,wordtookgebruikgemaaktvanESF-middelen.Devraagisofdezemiddelenefficiëntwordeningezet.ErblijvenberichtenkomenuithetvelddatermaargeringgebruikgemaaktwordtvandebeschikbareESF-middelen.DevraagisdanoferstraksweergeldterugmoetnaarBrussel.Datzoutochergjammerzijn.Vooreenaantalberoepeninonslandhebbenwijeensoortverplichtingvoorhetlevenlangleren.Kijknaardeadvocatuur,autorijscholeneninmijneigenoudevakdepsychologen,dieverplichteher-,na-enbijscho-linghebbenomhunvaktemogenuitoefenenofomineenregistertemogenblijven.Hetideedatjejediplomahebtgehaaldennietmeerhoeft,geldtvoordieberoepenniet.Zietumogelijkhedenomdatnogwatverderuittebouwen?Alsudatverderzouwillenuitbouwen,zouheteenideezijnomdatbijvoorbeeldtedoenbeginnenbijleraren.Juistvoorhetonderwijszelfishetheelbelangrijkdatzijbijblijven.ZoalsmevrouwHamervandePvdAonlangsvoorstelde,zoudelerarenacademieeenheelgoedideedaarbijzijn.MevrouwVermeij(PvdA):Voorzitter.Ikbenblijdatwijsprekenoverditonderwerp.Hetiseenheelbelangrijkonderwerp.Maarhetgevaarmetbelangrijkeonderwerpendieiedereenbelangrijkvindtisdatzeonbelang-rijkworden,omdaterdaneensoortsfeerontstaatdatwijerheelgraagmetelkaaroverpraten,maarerweinigaandoen.Ikbenvoornemensomaanbeidebewindsliedentevragenomnuookdingentegaandoen.Ikwilbeginnenmeteenvoorbeelduitdepraktijk.IkkwamafgelopenzaterdagopmijnPvdA-congreseenmevrouwtegendiestraksgeenraadslidmeeris,geenopleidingheeftgehad,maarwelinheelveelcommissiesheeftgezeten.ZijisnaarhetUWVgegaanenheeftgezegd:zouikzo’nervaringscertificaatkunnenkrijgenvooralhetwerkdatikTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.314 gedaanheb?Glazigeogenwarenhaardeel,dusikhebbeslotenomdezemevrouwteblijvenvolgenendieervaringenmetutedelen.Hetisvandegekkedatniemandweetwatwijdaarmeemoeten.Alswijditechtserieuswillenlatenzijn,lijktmijditzo’nschoolvoorbeeldwaarwijwelietsmeezoudenmoetenkunnen.Hetkabinetstreeftnaarhetopnemenvaneenscholingsclausuleiniederecao.Erzijnookafsprakenovergemaakt,ookinhetparticipatieakkoord.Daarkomtnogvrijweinigvanterecht.Hetisooktijdensdebegrotingsbe-handelingvanSocialeZakenaandeordegeweest.Ikvraagnogmaalsaandestaatssecretaris:watgaanwijeraandoen,numaar26%vandecao’sdieafsprakenkent,omdataantaloptevoeren?Enwatgaanwijdoenmethetideewaarvanookmijnfractieeengrootvoorstanderisommensenaanhetbeginvanhuncarrièreleerrechtentegeven?IkhebzelfalvakerhetvoorbeeldvanDenemarkengebruikt.Daarheeftiederewerknemerhetrechtomeenweeklangperjaareenopleidingtevolgen.Erwordtookgebruikvangemaakt.Ikvinddatsoortperspectievenveelinteressanterdandewederzijdsescholingsplichtofdewederzijdsescholingsafspraak,waarbijwijietsinhetBurgerlijkWetboekgaanregelen,maarerfeitelijkvrijweinigzalgebeuren.Wijhebbenop30septembereenlangehoorzit-tinggehoudenmethetveld.Daarwasongeveerdehelewereldaanwezig.Vandemeerdan35sprekerswasermaareentjevoor.Hoewelhijookzeidatcultuurbelangrijkwas–datwasRogervanBoxtelvandeDenktankLerenenWerken,diedatuiteraardheeftvoorgesteld–tekendehijdaarbijaandathetongelofelijkbelangrijkisomdecultuurinNederlandteveran-derenalshetomlerengaat.DeheerJaspervanDijk(SP):IkbenheteensmetmevrouwVermeij.Jezoumoetenkijkennaareensoortscholingsrechten,ookoplatereleeftijd.IkhoornudatzijdatookbepleitvanuiteenDeensmodel,interessant.Zietzijdaarbijookeenrolvoordeoverheidweggelegd?Hetgaatuiteindelijkomdefinanciering.Zoudeoverheiddaarnaarmoetenkijken?MevrouwVermeij(PvdA):Ikvinddatdeoverheiddaarnaarmoetkijken.Maarhetgaatnietalleenomdeoverheid;datisookhetrisicovanditonderwerp.Hetbetekentnietdatdeoverheidvervolgensgaatlappeneniedereenwatmeegeeft.Mijnpuntisdatookdesocialepartnershierineenbelangrijkerolmoetenspelen.Dierolwilikookgevenaanhen,maarhetwordtooktijddatzijdieoppakken.Uenikwetenookdatbijiederecao-onderhandelingiederfijnscholingsplanvooreenhalfprocentloons-verhogingweermeteenvantafelwordtgeveegd.Dietijdiswatmijbetreftvoorbij.Erspeeltnogietsanderswatdeoverheidzoukunnendoen,waarmeeikeenbeweginginuwrichtingmaakenwatikinteressantvind.Wijziennubijvoorbeeldbijdedeeltijd-WWdatwijindeWWveelnauwereafsprakenoverscholinggaanmaken.Ikvraagdestaatssecretarisomookdaarnaartekijken,omdatdeWWopditmomentzeerinflexibelisomookwatlangerescholingstrajectentedoen.Wijzoudendatmiddelveelbeterkunnenbenuttendannuhetgevalis.DeheerJaspervanDijk(SP):DansluitikafmetdeconstateringdatdePvdAhetvanbelangvindtdatdeoverheiddaarinookmeekijkt,datheteenkwestieisvanen/en:zoweldesocialepartnersalsdeoverheidzoudendaarineenrolmoetenhebben.MevrouwVermeij(PvdA):Ikconstateermetudatwijhetweliswaaralle-maalheelbelangrijkvinden,maardaterweinigmiddelenvoorbeschik-baarzijn.Datisechteenprobleem.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.315 MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):MevrouwVermeijpleitervooromdatineencaoteregelen.Watbetekentdatvolgenshaarvoordekleinemkb’er,deschoenmakerbijmijinhetdorp?MevrouwVermeij(PvdA):Binnenhetmkbkunjeprimaafsprakenmakenoverindividueleopleidingsrechten.Uwasnietbijhetrondetafelgesprek.Daarwashetmkbwelaanwezig.Hetwasoverigensooktegenhetwette-lijkvastleggenvaneenwederzijdsescholingsaanspraak,maarzeerbereiderombinnenhetmkbonderlingeafsprakenovertemaken.Overigenswasheteeninteressantediscussie.Datbrengtmijeropomnogmaalstebenadrukkendatdiewederzijdsescholingsplichtmisschienhelemaalniksdoet.Binnenhetmkbhebjezoveelverschillen,ookinlaagopgeleideenhoogopgeleidewerknemers.Ikpleitnietalleenvoorhetscholenvanwerk-nemers,maarookvoorhetscholenvanwerkgevers.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):IkhoormevrouwVermeijgoed.OverigenswasmijncollegaStefBlokbijdiehoorzitting.Maarikvroegnietwathetmkbervanvond;ikvroegwatmevrouwVermeijervanvondindesituatievanmijnschoenmakerbijmijinhetdorpmettweemanpersoneel.Hoezietzijdandesituatiedatjehetvast-legtindecao?Danisereenrechtopscholingeneenvandiemedewer-kersgaatopscholing.Hoesteltzijzichzo’nsituatievoor?Dewerkgevermoetzichookscholen.Wijhebbenhetoverdieschoenmaker,eenprak-tijkgeval.Hoesteltzijzichvoorhoedatindepraktijkmoetuitpakken?MevrouwVermeij(PvdA):Steldateropeengegevenmomentminderbehoeftebestaataandieschoenmaker.Hijheeftweltweemedewerkers.Danzijnwijtochallemaalongelofelijkblijdatdiemedewerkerslopendederitookergensandershebbengekekenwatzijmethunervaringkunnen,datzijergensandersietshebbengeleerd?Diesituatiekanookkomen,ookvoordiekleinemkb’er.DatwetenwijallemaalinNederland.Uzegtdathethelemaalniettedoenisvoorzo’nkleinemkb’er,maardaargeloofikhelemaalniksvan.Alsuenikmetwerkgeversgaanpraten,wetenwijdondersgoeddatzijhetbelangdaarvanheuswelinzien.Alleenwilikdatdeafsprakendieinhetparticipatieakkoordzijngemaakt–diehebiknietgemaakt–wordennagekomendaterinallecao’safsprakenoverwordengemaaktendathetkabinetdaaroptoeziet.Datismoeilijkenvervelend,maardaarvoorzithetkabineter.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Ikvindeenlevenlanglerenookheelbelangrijk.Daarzijnwijhetvolgensmijallemaalovereens;daarkunjegewoonniettegenzijn...MevrouwVermeij(PvdA):DaarisuwcollegaStefBlokhetnietmeeeens.Datisweleenprobleem,wanthijvindteenlevenlanglerenhelemaalnietbelangrijk.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):DeVVDvindteenlevenlanglerenheelbelangrijk.Devraagisevenhoeverplichtendjedatgaatopleggen.Ishetnietookeentaakvandeindividuelewerknemeromzichzelftescholenenzichzelfinteressanttehoudenvoordearbeidsmarkt?Enishetnieteenverantwoordelijkheidvandewerkgeveromzichzelfhelemaalup-to-datetehoudenmethetonderwijs?Overdeinvullingverschillenwijblijkbaarvanmening.MevrouwVermeij(PvdA):Ja,datklopt,wantNederlandbestaatnietalleenmaaruithoogopgeleideVVD’ers.Ikhoudhiereenpleidooivoordeleerrechten,omdatikdenkdathetzeerzinnigisendatditopeenbeteremanierinvullinggeeftaanietswatwijgelukkigallemaalbelangrijkvinden.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.316 Indezeperiodeisdearbeidsmarktnietkrap;ditisookgeenmoeilijkseizoen.Maartegelijkertijdisditookeentijdvancrisiswaarinwijoveropleidingeneenlevenlanglerenzeerserieusmoetennadenken.Hetgaatnatuurlijkmetnameomom-enbijscholing.Ikherinnermijvanhetronde-tafelgesprekmethetUWVdatopditmomentaanmensendieaandebaliekomenzeerkortlopendecursussenwordenaangeboden.Sterkernog,erwordthelemaalnietgoedgekekennaardewerkelijkecompeten-tiesvandiemensen.Ditisdetijdomteinvestereninmensen.Watgaanwijdaaraandoen?Hetlevertuvelemalenmeeropwanneerwijiemandvanhetmbonaarhethbokrijgeneneenhoogopgeleidiemandindearbeidsmarkthebbenophetmomentdatdecrisisvoorbijisdanwanneerwijiemandeennuttelozesollicitatiecursusgeven.Naarmijngevoelgebeurtdatnogveelteveel.IkwilmijaansluitenbijhetpleidooivandeheerBiskopoverderolvanscholingsinstituteninbuurteneninwijken.Ikdenkdatmeerderesprekersdatzullendoen.Wijhebbenderoc’s.Functionerendiealseensoortkenniscentrumineenbuurtwaarje,ookalbenjeaanhetwerk,nogweleenseenweekjeof’savondsnaartoegaatomwatbijteleren?Ikzieandereleercultureninanderelandendiedaarinveelbeterontwikkeldzijn.Wijhebbeninveelgevalleneenaanbodwaarvoorwijinseptembermoeteninschrijvenommeetedoenofdesnoods–danzijnzealzeerflexibel–injanuarinogeenkeertje,maarhetisniettoegesnedenophetarbeidzameleven.Ikvindhetongelofelijkbelangrijkomeropeenveelflexibeleremanierinvullingaantegeven,nogevenlosvandeafsprakendiejevervolgensmetgrotewerkgeversofmetbranchesgaatmakenomdattedoen.Datzouechtvanhetkabinetmoetenkomen.Wijmerkenopwerkbezoekendatsommigewerkgeversongelofelijkgoedbezigzijnmeteenlevenlangleren,maardatzijnaltijdeenbeetjedekrentenuitdepap.Hetiswelleukenhetzouookenormhelpen–wijhebbenhethiernietalleenoverdingendoen,maarookovercultuurinNederland–alsueenaantalvandiekrentenuitdepapopeengoedemaniernaarvorenzoukunnenbrengenalsvoorbeeldvooranderen.Willendebewindsliedendaaraangehoorgevenenwetenzijcreatievemanierenteverzinnenomdattedoen?Totslothebikeenvraagovereenzeeractueelpunt,destageplaatseninhetmbo.Hetgaatomde16-en17-jarigen.VandeweekkregenwijdeindrukdatSocialeZakenenOnderwijshetprobleemnaarelkaartoeschuiven.Ikgaervanuitdatwijdatvandaagkunnenoplossen.Klopthetdatergeenoplossingisgevondenvoordie16-en17-jarigen,alshetgaatomstageplekkenindebouw?Zoudennietookdegemeentendaarbijeenrolmoetenkunnenspelen?DeheerPechtold(D66):Hetiseenprachtigbetoog.Wijzittennuvlakvoorhetkerstreces.WelkwetsvoorstelzoudePvdAvoorhetzomerrecesbehandeldwillenzienindiezindathetafis?MevrouwVermeij(PvdA):Welkwetsvoorstel?DeheerPechtold(D66):Ja,wantuzegt:wijmoetenstoppenmethetpratenovereenlevenlangleren,wijmoetennuactieondernemen.ErligteenrapportvandeOnderwijsraad,erligteenrapportvanVanBoxtelenerliggentalvanideeënvoorwetsvoorstellen.Inhetkadervandegoedevoornemenszouhetprachtigzijndatwijzeggen:wijstimulerenhetkabinetominhetvoorjaarmeteenwetsvoorsteltekomendatwijalsKamervoordezomerbehandeldhebbenendatiseenconcreeteffectvanditAO.MevrouwVermeij(PvdA):Danzoudathetwetsvoorstelzijnvoordeindividueleleerrechtenvoorwerknemers.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.317 DeheerPechtold(D66):Datvragenwijnusamenaandestaatssecretaris.MevrouwVermeij(PvdA):Datlijktmijeenuitstekendegedachte.DeheerPechtold(D66):Voorzitter.Hetwerdalgezegd:Het«Levenlangleuteren»,«lummelen»ofhoejehetookwiltnoemen,lijktvandaagvoorbij.DeDenktankLerenenWerkenendeOnderwijsraadbiedengoedeanalysesenheldereaanbevelingen.Kennisisbelangrijkerdanooit.Dewereldwijdeconcurrentieeninnovatieleidentotsteedssnellereverande-ringen.Erisgeenberoepmeerwaarjezonderbijscholingmeekomt.Debaanvoorhetlevenisverledentijd.Voormijbetekenteenlevenlanglerendatmensennooitteoudzijnomteleren;datwedenieuwsgierigheidvanmensenvanafdekleuterschooltotenmethetpensioenmoetenprikkelen,viahetkrantenabonnementendebibliotheektotaanhetmuseumenhetinternetgebruik;datlerenenwerkenhandinhandgaanendatiedereenaltijdenoveralkenniskanopdoen.Deoverheidmoetdienieuwsgierigheidstimulerenenzorgenvoorvoldoendeengoedaanbod.Werkgeverenwerknemermoetenervervolgenssameninvullingaangeven.Volgensmijnfractiemoetdaarominiedercontracteenparagraafoverscholingstaanmetheldereafsprakenoverkostenentijd:welkdeelbetaaltdewerkgever,hoeveelvrijetijdinvesteertdewerknemer?Datdwingtwerkgeverenwerknemeromteinvestereninelkaarsmogelijk-heden:geencontractvanstilstand,maarvanvooruitgang.DeDenktankLerenenWerkenpleitvooropnamevaneenleerwerkcon-tractinhetBurgerlijkWetboek.Hetadviesbevatzelfseenuitgewerktwetsvoorstel.Hetkabinetwilookeenaanspraakopscholingindewetopnemen.Opwelkepuntenwijkthetkabinetsvoorstelafvandatuitge-werktewetsvoorstel?Wanneermogenwijdatwetsvoorstelverwachten?Kandestaatssecretaristoezeggendatwijvoorhetzomerreceshethelewetgevingstrajecthebbenafgerond?MevrouwVermeij(PvdA):Zoalsikzo-evenhebbetoogd,isongeveerhetheleveld,opdiedenktankna,tegenzo’nwederzijdsescholingsaanspraak,juistomdatjedaarmeededeuropenzetiniederarbeidscontract.Wijhebbenhiereenhoorzittinggehadvaneenmiddageneenavond.Dezewereldbestaatnietalleenuitmbo’ersenhbo’ers,maarookuitlaagopge-leidemensen,mensenmeteenzwakkearbeidsmarktpositie.Degevolgendaarvanzoudenweleensheelserieuskunnenzijn.IsdeheerPechtoldhetmetmijeensdaterongelofelijkveelgevarenklevenaanhetopnemenvanzo’naanspraakiniederarbeidscontract,dusopindividueelniveau?DeheerPechtold(D66):Daarbenikvooralsnognietvanovertuigd.Ikhebhetkabinetommij,losvaneenhoorzitting,daarvanteovertuigenmetargumenten.Bijhoorzittingenhebiksomshetgevoeldatmenaansommigetegenliggersdejuistewegherkent.Datbetekentdatiksommigetegenstandgraagtegenkom,omdatwijdanopdegoedewegzitten.ZojuistwaserdeinterruptievandeVVD:ja,maarmijnschoenmakertjeomdehoek.IkwaslaatstinBolswardbijeenbierbrouwerdiedriemanindiensthad.Hijzei:weetjewatzoleukis;datikzezonuendanmetcolle-ga’s,groterebedrijven,eenpaarmaandenvanwerkgeverruilendatzeterugkomenmetenormenieuwetechnieken,ideeënennoemmaarop.Driewerknemers,hartstikkegoed.Dankunnenwijaltijdnaardekantkijkenwaarhetnietlukt.Ditiseenmandiedatvanuitmaatschappelijkdenkenzelfdoet.Ikwiljuistkijkennaardeonderkantvandesamenleving.Indiehogereberoepenwetenzijhuncursusjewelaftevinkenvoordatdatpotjeleegis.Hetgaatmijerjuistomdatjeaandeonderkantinhetcontractvaststelt:watisdewerkgeverfinancieelverplicht,watisdewerk-nemerdaartegenoverbereidomdaarvooraantijdintezetten?Ookzoietsalsdedeeltijd-WWheefterbijmijalleenmaartoegeleiddatikinditsoortTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.318 standpuntenstevigerword.Aldiemooieverhalenoverscholingdiedewerkgeversonsvoorspeldenbijdedeeltijd-WWkomennietuit,omdatwijzenietkunnenafdwingen.MevrouwVermeij(PvdA):Datlaatstebeniknietmetueens.Bovendienhebtudeevaluatievandedeeltijd-WWnietgezien,dusopdatpuntbentuietstevroeg.Ikpleitmeervooreencollectieveinzetvandescholings-plicht.Ikzouheelgraagooksocialepartnersdaarbijbetrekken.Zoudenwijnietgezamenlijkaanhetkabinetkunnenvragenommogelijkevoor-ennadelenvanzo’nwederzijdsescholingsplichtinhetBWendaarnainhetarbeidscontractvooronsopeenrijtezetten?Diehebbenwijnognietgehad.DeheerPechtold(D66):Ikgeefhetkabinetaltijddekansomteantwoorden,maarhetwasmijnstelligevoornemenomopditpuntsowiesoeenVAOaantevragen.Ikwilgraagterzakekomen.IkbengraagbereidomrichtingmevrouwVermeijtezeggendatikdiemotienietzozalformulerendatiedercontractdatmoet,alswijsamenhetkabinetopkortetermijnwetentekrijgentoteenheldererichting:watzijndegevarenwanneerhetiniedercontractzouzitten,watzijndemogelijkhedenalsjehetcollectieverzoudoen?Maardeeinduitkomst–daarzijnwijhetsamenovereensenikneemdatwijhetkabinetaanonzekanthebben–isdatheteffectmoethebbendat–hoogopgeleid,laagopgeleid,langineenproces,kleinwerk,grootwerk–scholingeenonlosmakelijkdeelgaatwordenvanwerkgevers-enwerknemersafspraken.Wijzoudensameneenprachtigemotie-Vermeij/Pechtold–ikgeefunatuurlijkaltijddekansomalsdamevoortegaan,alzouhetalfabetischandersommoeten–daaroverkunnenschrijven.DeOnderwijsraadconcludeertdatvaneensystematischpubliekaanbodvanopleidingengeensprakeis.Universiteitenenhogescholenhebbenmaareenbeperktdeeltijdaanbod,hetaanbodvanroc’sisvaakweinigflexibelenhetmkbheeftmoeiteomvoldoendeinformatieoverhetaanbodtevinden.Hoegaatdestaatssecretarisinformatieoverhetaanbodvergroten?Welkerolspelendeleerwerklokettendaarin?KandestaatssecretarisaangevenwatdegevolgenzijnvandewijzigingvandeWetophethogeronderwijsvoorhetaanbodvandeeltijdopleidingendoorhogescholenenuniversiteiten?Hoegaatuookderoc’sstimulerenflexi-beleropleidingenaantebieden?WatvindtdestaatssecretarisvanhetvoorstelvandeOnderwijsraadomdeeltijdopleidingenvoorlerarenoplei-dingenenbètavakkenaantebesteden?Veelgeldindeonderzoek-enonderwijsfondsenvandesectorenkomtnietterechtwaarhetbedoeldis,namelijkbijopleidingenvoorwerknemers.Dedenktankadviseertomwerknemerseenrugzakjemetscholingsgeldtegevenenopleidingschequesuitteschrijven.Zokunnenmetnameoudereoflageropgeleidewerknemerszelfkiezenwelkeopleidingzijwillenvolgen.KandestaatssecretaristoezeggendatzijzalbekijkenhoedeO&O-fondsenkunnenwordentoegespitstopdewensenvanindividuelewerknemers?Komtzijmeteenvoorstelomervoortezorgendatmiddelenindezefondsenookechtvoorscholingwordengebruikt?Wanneermogenwijdevoorstellenvandestaatssecretarisvoordeinvoeringvandeoplei-dingschequesverwachten?Daarnaastishetvanbelangdatwijmensenookstimulereninzichzelfteinvesteren.Datkanbijvoorbeelddoorhetverlagenvandedrempelvan€500voordeaftrekbaarheidvanscholingskosten,zoalsookdeOnder-wijsraadvoorstelt,ofdoorhetinzettenvandelevensloopregelingvoorscholingaantrekkelijkermaken.Watvindtdestaatssecretarisvandezevoorstellen?Hoeveelzouditkostenenhoeveelextrascholingzouhetdaartegenoveropleveren?Ikrondaf.Aldezemaatregelenmoetenleidentotmeervolwasseneninhetonderwijs.UitdecijfersvanEurostatenhetCPBblijktdatNederlandTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.319 hetgoeddoet,maarnoglangnietgoedgenoeg.16,6%vandeNeder-landsewerknemersvolgteenopleiding.DaarmeehalenwijonzeLissa-bondoelstellingvan20%niet.Bovendienishetpercentageintienjaartijdnauwelijkstoegenomen,terwijlinZwedenenDenemarkentweekeerzoveelwerknemerseenopleidingvolgen.30%vandeNederlandsewerk-nemersschooltzichzelfinformeel.InDenemarken,FinlandenZwedenligtdatpercentageruimbovende60eninOostenrijkschooltzelfs92%zich-zelfbij.LegtdestaatssecretarisdelathogerbijdenieuweLissabondoel-stellingen?Watmijnfractiebetreft,moetdenieuwedoelstellingtenminste25%zijn.Anderelandentonenaandat25tot30%ookvoorNeder-landhaalbaarzoumoetenzijn.Ikoverweegookopditpunteenmotie.Isdestaatssecretarisbereidindiedoelstellingexplicietaandachtteschenkenaandeonderkantvandearbeidsmarktdoordiedoelstellinguittesplitsennaarhogerenlageropgeleidenennaarjongereenouderewerknemers?DeheerDibi(GroenLinks):Voorzitter.«Lerenkannietophoudennadeschoolofdestudie.Jehelelevenmoetjekennisenvaardighedenopdoenenbijhouden.Ditbetekentdaternaasttijdvooreenbaan,huishoudenenvrijetijdsbestedingmeertijdmoetwordeningeruimdomteleren.»VolgensmijhebbendecijfersdiedeheerPechtoldnetheeftopgesomdvanhoeheterinanderelandenaantoegaat,aangegevendatwijinNederlandnogeenlangewegtegaanhebben.Hetiseenprachtigcitaat,nietuitdestukkendievandaagopdeagendastaan,maaruitdebegrotingvanOCW1998.Indiebegrotingwerdaange-kondigddaterin1997gestartzouwordenmeteennationaalprogrammalevenlangleren.Twaalfjaarenwaarschijnlijknoglangerprobeerthetkabinetdusalwerktemakenvaneenlevenlangleren.Aanmooiewoordenontbreekthetindietwaalfjaarniet.Herenderzijnerookwelmaatregelengenomen,maareenlevenlanglerenzitnoglangnietindevezelsvanonzearbeidsmarkt.Endatmoetwelgebeuren.DeheerBiskopzeihetal:hetmoetzekernietzozijndatwijeenlevenlangleuteren.Ikhadzelfeenandercitaat,ietsminderparlementairuitgedrukt,maarikdenkdatdeboodschapduidelijkisdiebijmeerderefractiesgevoeldwordt.Juistnu,intijdenvancrisis,ishetnoodzakelijkdatiedereenzichperma-nentkanontplooien.Hetisdusgoeddatditkabinetinhetstimulerings-pakketuitmaartmaatregelenheeftopgenomenzoalshetmeebetalenaaneenEVCbijontslagendeomscholingsbonusbijdreigendontslag.Maarwaaromzijndiemaatregelentijdelijk?Wijwillentocheenlevenlanglerenennietevenlangleren?Werkgeversmoetennietalleentijdensdecrisisfinancieelgeprikkeldwordenomhunwerknemerstescholen.Zekernuwijallemaalgeachtwordendoortewerkentotwij67jaaroudzijn,moeteengoedscholings-beleidtothetstandaardarbeidsvoorwaardenpakketbehoren.DitkabinetdenktdeAOWzotekunneninrichtendatwerknemersmeteenzwaarberoepna30jaarietsanderskunnendoen.GroenLinksdenktnietdatdituitvoerbaaris,maarhetisdomwegonmogelijkzondereenuitgewerkt«eenlevenlangleren»-beleid.DaaromsteltGroenLinksvoorominhettoetsingskadervoorhetalgemeenverbindendverklarenoptenemendateencao«eenlevenlangleren»-proofmoetzijn.Bovendienishetblikveldvanditkabinetwelergbeperkttotdewerkne-mersdieontslagenworden.Belangrijkegroepenvallenbuitendeboot.MijnfractiesteltvoordatdeoverheidookmeebetaaltaanhetEVCvandeeltijd-WW’ersenmensendiealweleenstartkwalificatiehebben,maardeoverstapwillenmakennaareenanderesector.Hetistochverbazing-wekkenddatwerknemerszichpaskunnenvoorbereidenopeencarrière-switch,opeenanderebaannadatzijgehoordhebbendatzijontslagenworden.Hetontslagvanmensenwiljetochjuistvoorkomen?Ikzeihetal:aanmooiewoordengeengebrek.Ditkabinetstimuleert,faciliteertenonderzoektzichsuf,maarhetkomtnuaanopdoorpakken.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3110 Hetkomtnuaanophetdoen,zoalsmevrouwVermeijzei.Eenlevenlanglerenmoetdenormworden.Hetkabinetmoetdienormstellendoorerverdernogvoortezorgendathetindividueelscholingsbudgetwettelijkwordtverankerdvoorallewerknemers,inclusiefflexwerkers;doorervoortezorgendatdescholingsbudgettenvandeO&O-fondsenooktoeganke-lijkwordenvoorzzp’ers,zelfstandigenzonderpersoneel,indedesbetref-fendesectorendoorervoortezorgendaterdaadwerkelijkeenlevenlangaanbodis.Hetisnietgemakkelijkomeenopleidingtevindendiejekuntdoennaastjebaan,zekernietalsjealeenfulltimebaanhebt.Zekerhetaanbodvanderoc’s–ikkijkdestaatssecretarisvanOnderwijsaan–isergtraditioneelenookheelerggerichtopjongeren.DeaanbevelingenvandeOnderwijsraadomdeeltijdinstellingenextratebekostigenenomdeexamensruimeropentestellenzijnwatdatbetrefterginteressant.Ikvraagdestaatssecretarisomderoc’svoortebereidenopeengroepmensendiedaarnunietaanwezigzijn,maardieerdekomendejarenmassaalnaartoegaanomzichzelfbijtescholen.IkwasontzettendblijmetdevraagvandeheerPechtoldaanmevrouwVermeijdatwijmogelijkvoorhetzomerrecesnogeenwetsvoorstelindeKamergaanbehandelen.Ikzegditenigszinslacherig,omdatheteenmoeilijketaakwordt.Maarikwilgraagvandebewindsliedenhorenofzijdenkendatditkanenookofzijondersteunendatdeleerrechtendieelkewerknemerzoumoetenkrijgenzosnelmogelijkgeregeldmoetenworden,omdatwijdanechtstoppenmeteenlevenlangleuterenenechtwerkmakenvaneenlevenlangleren.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Voorzitter.ErzijnweinigzakenwaaroverzoveelovereenstemmingisindezeKameralseenlevenlangleren,wantdathoortergewoonbij.Meteenberoepsbevolkingdiezekerindetoekomstmeeruitouderenzalbestaan,ishetontzettendbelangrijkomteinvestereningedegenvolwassenenonderwijs.Tochzegikopvoorhanddat,allesgehoordhebbendenookdeadviezenvandedenktank,hetverplichtekarakterwatonsbetreftnietdejuistewegis.Ikwileenpaardingennaarvorenbrengen.Alsereenverplichtingtotofeenrechtopscholingkomt,lijktmijdatindepraktijkbuitengewoonslechtuitvoerbaarvoorkleinebedrijvenenzelfstegentewerken.Ikzeihetzojuistal.Misschienishetnietnodighetteherhalen,maarikdoehettochvoordediscussie.Hetgaateromdatalletalenteneenkanskrijgenenzogoedmogelijkwordenontwikkeld.Datisaltijdeenindividueleverantwoordelijkheid.Alswerknemerweetjegewoondat,alsjeeenkanswilthoudenopdearbeidsmarktendaargoedkuntfunctioneren,jemeemoetgaanmetjetijdendusjezelfmoetontwik-kelen.Datzelfdegeldtuiteraardvoordewerkgever.Hetallerbelangrijkstedaarbijvindikdatdeoverheideeninfrastructuurbiedtenderandvoor-waardengeeftwaarbinnendatmogelijkis.IkhoormevrouwVermeijterechteenopmerkingmakenoverderoc’s.Zijndatdiecommunitycollegesdiejewiltdathetzijn?Daarzetikeenvraagtekenbij.Ikheberaleerdervoorgepleit–datisvooralaanderoc’szelf–datze52wekenperjaaropenzijnenniet13wekenperjaardicht.MevrouwVermeij(PvdA):Datlaatstebenikvolstrektmetueens.Volgensmijmoetenwijerechtopaandringendathetnueenkeergebeurt.Ikgrijpevenaanopeeneerderbeelddatuschetst,namelijkdatiederindividuzichzelfmoetscholenenbijdetijdmoetblijven.Wijhebbenweltemakenmetverschillendelagenindebevolking.Vooreenbepaaldegroepbenikhethelemaalmetueens.Datisdegroepzoalswijhierendemensenopdiebanken.Datvindikallemaalprima.Maareriseenbepaaldegroepwerknemersineenbepaaldepositiediemetwoordenzoals«bijdetijdblijven»en«jemoetjezelfscholen»helemaalnietsheeft.Voorhenzijndieindividueleleerrechtenenormbelangrijk,omdatdathunenigehouvastisTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3111 waarmeezijverderkunnen.Bentudatmetmijeensaandeanderekantvandearbeidsmarkt?MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Ikbegrijpeerlijkgezegdnietwaaromudatverschilzoenormschetst.Watuschetst,geldtvooriedereen.Ikwilnietmijzelfalsvoorbeeldnemen,maarikhebmijnrech-tenstudieindeavondurengedaanbijeenbaasdiezei:voormijhoeftugeenrechtentestuderen,wantdaarhebbenwijniksaan.Ikhebhetwelgedaan,zonderhulpvandeoverheid,zondereenbijdrage,zonderdatiemandmijverplichttedattedoenenzondereenindividueelleerrecht,omdatikhetzelfgraagwilde.Datkanookgeldenvooreenbankwerkerdiezegt:ikwilditnietmijnhelelevenblijvendoen.Dieisookindegelegen-heidomzichzelfbijtescholen.Ikhoopvanhartedatditgebeurt.Daarnaastvindikdathetaaneengoedewerkgeveris–daarzijnerveelvan–omzijnwerknemersindegelegenheidtestellenombijenomtescholenenbinnenhunvakgebiedallerleicursussentedoen.Maarookalsdiewerkgeverdatnietzoubiedenofalshijdatverplichtzouaanbieden-datmoetdewerknemerooknogmaarwillen–zijnerdaarnaastnogontzettendveelmogelijkhedenomdattedoen.UhebtmisschiennietdelaatstetrendindeVVDgesignaleerd.Wijhebbenhetalenigetijdoverhetverheffenvandeonderklasse.Daarhoortscholingbij.DePvdAhebikdaaralingeenjarenmeerovergehoord.Ikwilhetmaarevenrechtzetten:deenigepartijvandearbeidenwatmijbetreftookvandescholingistochweldeVVDalsvolkspartij.Devoorzitter:MevrouwDezentjé,hetlaatstedeelvanuwantwoordhaddenwijnietwillenmissen,maaruantwoordtwelheeluitgebreid.MevrouwVermeij(PvdA):Hetlaatsteistochweleenprovocatie,maaralsualonzestandpuntenwiltovernemenwordthetwellichtnogwatalspartijvandearbeid.Ikhebuwparticipatiewetookgelezen,maarwijmoetenhetopeenandermomentmaarhebbenoverdatgenewatuaandeonderkantvandearbeidsmarktdoet.Datisvooralkortenopuitkeringen.Ikconstateerweldatuwvrolijkeenblijewereldwaariniedereenzijneigenwegkanvindenalshetgaatomscholingeentotaleversimpelingisvandewerkelijkheid.Daarhoudikhetbij.DeheerDibi(GroenLinks):MevrouwDezentjéneemtzichzelfalsvoor-beeld.HetgroteprobleemmetdeVVDisinderdaaddatzijhoogopgeleideNederlandersalsvoorbeeldneemt.Maardesamenlevingzieterechtheelandersuit.ErzijnookmensendiehelemaalnietinstaatzijnombijdewerkgeveraantedringenopeenEVC-trajectofopextrascholing.Volgensmijisheteenheelmooieliberalegedachtedatiedereenwerkt.Alseenwerknemereenextrazetjenodigheeft,waaromwerktudatdantegen?Wijhebbengezienindeafgelopenjarendathetallemaalnietvandegrondisgekomen,doordatteweinigmensenmeedoenenzichlatenomscholen.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Waarligtdatdanaanvolgensu?Hetmoettochookvandewerknemerkomenomdattewillen?Alsjeoveraleenverplichtingoplegt,dangaatdatnietwerken.Datisgewoongeenwerkbaresituatie.Daarzijnwijnietvoor.Wijzijnvoorhetoptimaliserenvanderandvoorwaarden.Ikgeefeenvoorbeeld,ookinderichtingvanmevrouwVermeij.DePvdAheefttegeneenwetgestemdomdemiddelenvandeWetwerkenbijstand,re-integratieendergelijketeontschotten,zodatmensenmetscholingbeterzoudenwordengeholpenomaaneenbaantekomen.DaarstemtdePvdAtegen.Ikwildeafvandegedwongenwinkelneringbijderoc’s:eenvrijemarktvoorvolwassenen-onderwijs.DaarstemtdePvdAtegen.AlsudierandvoorwaardennietTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3112 verbetert,vindikdatallemaalmooiepraatjes,maardankomterhelemaalgeenfluitvanterecht.DeheerDibi(GroenLinks):Ikhebgeenantwoordgekregenopmijnvraag.Hetheeftdeelsmetdecultuurtemaken,maarikwilwelduidelijkmakendatdeVVDdeafgelopenjarennietsandersheeftgedaandanburgersvanallesennogwatteverplichten.Somswasdatterecht:inburgeren,opvoeden,werken.Wanneerheteromgaatomdewerknemerdienietmeekomteninwiemisschienveelmeerpotentieziteenkanstegevenomzichomtescholenenvoortebereidenopeenanderebaanvoordathijwordtontslagen,danzegtu:nee,nee,nee,wantdatvindendewerkge-versnietleuk.Waaromhebtuervertrouwenindathetallemaalwelgoedkomt,terwijldeafgelopenjarenhebbenuitgewezendathetnietzoisenanderelandendieweldoenwateenaantalpartijenvoorstellenveelgroteresuccessenboeken?MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):ZoalsikdeheerDibihoor,leefthijineensoortdroomwereld:alsdiebankwerker,diemijookzeeraanhethartgaat,eenleerrechtkrijgt,danwordtdewereldopeensanders.GroenLinksgelooftblijkbaarindezesprookjes,maardatgaattochzonietwerken?Deliefdemoetwatdatbetreftechtvantweekantenkomen.IkwilhetnoghebbenoverhetEVC-traject,waaroverwijophetlaatsteenbriefhebbengekregendieaandeagendaistoegevoegd.InuiterlijkdriejaartijdmoetdebasiskwaliteitvaneenEVC-trajectopordezijngebracht.Wanneerisersprakevandathetopordeis?Wijhebbennunet,helaas,eentrajectingevoerdvanEVC-trajectenvoorgastouders.ZijmoetenofeendiplomahebbenofeenEVC-trajectdoorlopen.Datblijkthelemaalnietgoedtelopen,omdateenaantalroc’snoghelemaalgeenlicentiehebbengekregen,omdaterwellichtonvoldoendeaanbiederszijnenomdatonvol-doendeduidelijkiswelkediploma’sofpraktijkervaringinaanmerkingkomenvoordieEVC-trajecten.Iklegditslechtevoorbeeldhieroptafelenvraagwatwijdanvanderestmoetenverwachten.Voorzitter:BiskopDeheerJaspervanDijk(SP):Voorzitter.Eenlevenlanglereniseenmooiuitgangspunt,alshetmenseneenkansgeeftomoplatereleeftijdbijteleren.Hetbiedtmogelijkhedentotontplooiing,brengtjeverderindesamenlevingenverhoogtjekansopwerkdatbijjepast.Maaralswijkijkennaardeinvullingdiehetkabinetgeeftaaneenlevenlangleren,houdendeovereenkomstentussendeSPenhetkabinetsnelop.Hetgaatomeenverschillendemaatschappijvisie.Iseenlevenlanglerenbedoeldvoordemensomzichteontplooienofishetloutereeninstrumentvooreconomischegroei?DeSPisvoorstandervanvolwassenenonderwijs,vooreentweedekansvoorlaatbloeiers,voorreparatievankennisenvooralgemeneontwikke-ling.Daaromzijnweookzobezorgdoverdebezuinigingenopdeeducatie.Hetvolwassenenonderwijsisbijuitstekgeschiktvooreenlevenlangleren.Waaromhetdanzoharduitkleden?Deregeringwileenwederzijdsescholingsplicht;ditomdeinzetbaarheidvanwerknemersteverbeteren.Vakbondenenwerkgeverszijnnietenthousiast.Hetmotiefisooknogalinstrumenteel.Werknemersmoetenflexibelinzetbaarworden,zodatzijsnelvanbaantotbaankunnenswit-chen.Debriefvanhetkabinetvan13novemberdruiptindiezinvanhetneoliberalisme.Mensenwordengereduceerdtoteensoortproductie-eenheden.Hetgaatomdeeconomischenoodzaak,deproductiviteitmoetomhoog,scholingisgeendoelopzichzelfmaareenmiddelomdeduur-zameinzetbaarheidvanmensenteversterken.Hoesociaaldemocratischisdit,zovraagikdestaatssecretarisvanSocialeZaken.MogenmensenzelfTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3113 nietmeerbeslissenwatzijdoenmethunloopbaan?Stimulerenisprima,maardeinzetbaarheidofemployabilityvanmensenverhogen,maaktvanhentocheensoortwegwerpartikelen.Demeestewerknemerszittendaarnietoptewachten.Eenscholingsrechtisprima,eenscholingsplichtisheelwatanders.DeStichtingvandeArbeidwijstdescholingsplichtookaf.Hetleidttotongewenstejuridiseringvandearbeidsvoorwaardenentotonduidelijk-hedenoverderechtenenplichtenmetbetrekkingtotwelkescholingenwelkesanctiesopgelegdwordenalsnietaandieplichtwordtvoldaan.Verderisdeplichteeninbreukopdeonderhandelingsvrijheidvansocialepartners.Graageenreactie.OokdeFNViskritisch.Dievindtdathetkabinetiedereendeschoolbankeninjaagtendatgaatnietwerkenvolgenseenbestuurder.DeSPishetermeeeensdatjeeensituatiekrijgtwaarbijmensencursussengaandoenwaarzijhelemaalgeenzininhebben.Hetrendementzaldanlaagzijn.DeSPiswelvoorstandervaneenscholingsrecht.Ikvinddatwoordoveri-gensmooierdanhetwoord«leerrecht»,maardatheefttemakenmethetfeitdatheteenbesmettetermisdooreenzekereoud-staatssecretarisvanOnderwijs,deheerRutte,diegepoogdheeftomleerrechteninhethogeronderwijsteintroduceren.Datwerdbepaaldgeensucces,maarvolgensmijbedoelenwijhetzelfde.Geefiedereen,ongeachtleeftijd,hetrechtomeenopleidingtevolgen.Ditgeldtzekervoorlaagopgeleiden,ouderenenmenseninkleinebedrijven,bijvoorbeelddeschoonmakersdieafgelopenweekendactiehebbengevoerd,diegraageenvakopleidingzoudenwillenvolgenendiegraagookeentaalcursuszoudenwillendoen.Zijkrijgendekansomverdertelerenvanuithuneigenmotivatie.Daarmogenwatmijbetreftookbestinvesteringenvoorkomen.Hetvaltmijopdathetkabinetheelstelligzegtinzijnbriefdathetallemaalheelprachtigis:opleidingscheques,maarerzijngeenadditionelemiddelenvanuithetkabinet.Waaromzegtudatzostellig?Ditistocheendoelwaarwijallemaalveelbelangaanhechten?Ukuntdatopzijnminstopenlaten,zoalsdePvdAookdeed.Bijre-integratieisscholingookheelgoedommenseneengoedestartpo-sitieopdearbeidsmarkttegeven,voornamelijkdemensenzonderstart-kwalificatie,ookweldeonrendabelengenoemd.Maarmensendiewelaleenstartkwalificatiehebben,zoudenookeenopleidingmeteenhogerniveaumoetenkunnenvolgenalsdathunpositieverbetert.Hetkannietzozijndat,alsereenbaangevondenwordt,descholingwordtbeëindigdvanwegedezenieuwebaan.Hetisnueengemeentelijkeverantwoordelijkheid,dusinelkegemeenteanders.Watonsbetreft,isdatnietrechtvaardigentasthetderechtspositievanmensenaan.WatkuntuzeggenoverdebriefvanVluchtelingenwerk?Watdoetuvoordescholingvanvluchtelingenenhoegaatuommetdescholingenerva-ringdiedevluchtelingeninhetlandvanherkomsthebbenopgedaan?Graagkrijgikeenreactie.Ikhebnogeenvraagoverdecontroleenbescherming.Debewindsliedenzeggeneigenlijk:demarktmoethetzelfoplossenalsergeschillenzijntussenwerknemersenwerkgevers;danmoetenzijmaareengeschillenre-gelingontwikkelen.Ikvindookdatdeoverheidhierteveelachteroverleunt,Zouheteenideezijnomeenmeldpunttemakenwaarjeditsoortzaken,onenigheidoveropleidingen,slechteopleidingenenproblemendaaromtrent,kuntinventariseren?Totslot.Hetpubliekbekostigdeonderwijsmoetgevrijwaardwordenvanmarktwerking.Diezalleidentotprijsvechters,bureaucratieennodelozeaanbestedingen.Kijknaardethuiszorgendeinburgering.Hetwerktniet,dusdoehetooknietbijdeeducatieenhetvolwassenenonderwijs.Hetisgoeddatderegeringhetdriejaarheeftuitgesteld,maarmaakvanuitstelgewoonafstel:geenopenbestelinhetonderwijs.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3114 Voorzitter:JaspervanDijkStaatssecretarisKlijnsma:Voorzitter.Hetismooiomhierookeensineengecombineerdecommissietezitten.Dankomikookwatanderegeachteafgevaardigdentegenennietaltijdalleenmaar–hoeweldaarnietsmismeeis;verstamijgoed–diegenendieSocialeZakenonderhunhoedehebben.DeinteractietussenOnderwijsenSocialeZakeniseenessentiële.Hetishartstikkebelangrijkdatjehetonderwijsendearbeidsmarktmetelkaarverbindt.OmmeteendeopmerkingvandeheerVanDijkhieroverbeettepakken:hetisjuisthartstikkebelangrijkvoordemensendieopdearbeidsmarktactiefzijn,werknemersenwerkgevers,nietalleenvanuiteconomischperspectief,maarjuistookvanuithetsocialeperspectief,hetmenselijkeperspectief.Hetisnietalleenmaardemoeitewaardomjelevenfinancieeloppeiltehoudenomjezelfteontwikkelen,maarhetisjuistookdemoeitewaardomjezelfteontwikkelenomdathetintrinsiekleukenbelangrijkisdatjejelevenlangnieuwedingenblijftontmoetenenkuntondergaan.Ikweetniethoehetuvergaat,ookdedamesenherenopdetribune,maarikvindhetiederedagopnieuwweerfijnomtekunnenleren.Somsdoejedatordentelijkineenschoolklasenheelvaakdoejedatopjewerkplek,wantdaarervaarjeookvanallesennogwat.Kortom,datisvolgensmijhetadagiumdatiedereenachterdezetafelomhelst,vanlinkstotrechts.AlsjestaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkgelegen-heidbent,ishetdaarnaastookfijnhoedingenzichopdearbeidsmarktontwikkelen,nietalleenincrisistijd,maarookdaarbuiten.Alsjezietdatjeopdearbeidsmarktveelhandenenhoofdennodighebt,ishetookgoedomdaaroverenweerinzetopteplegen.Kortom,hetisessentieelomdatteonderstrepen:nietalleenvanuitdeeconomie–alstublieftniet–maarjuistookvanuitdemensendiehetbetreft.DeheerJaspervanDijk(SP):Destaatssecretarissprakmijrechtstreeksaan,dusikwilwelreageren.Ikwilzeggendatonderwijsgeweldigisendatlerenfantastischis.Volgensmijverschillenwijdaarovernietvanmening.Maardevraagiswathetuitgangspuntis.Gajeuitvaneenscho-lingsplichtofeenscholingsrecht?Destaatssecretariskomterongetwijfeldnogopterug.Deanderecriticihebbenalgezegd:alsjewerknemersgaatverplichtenomallerleicursussentedoen,zuljeveelmeerweerstandtegenkomen.StaatssecretarisKlijnsma:Beidezijnessentieel.Ookdaaroverhebbensommigeledenopmerkingengemaakt.Jehebtveelmeerrendementvaninzetopscholing,alsmensenookzelfvindendatdiescholingerzeertoedoetvoorhunpersoonlijkelevenenhunpersoonlijkeontwikkeling.Alsjeinjeavondurenbijvoorbeeldrechtenstudeert,doejedatookvanuitjeeigendrive.Maaraandeanderekanthebbenookwijbinnenhetkabinetwelgeziendatsommigedingennogbehoorlijktewensenoverlaten,juistindeinteractietussenwerkgeversenwerknemers.HetisnietvoorniksdatdedenktankonderleidingvanVanBoxtelonseenspiegelheeftvoor-gehouden,wantdeleercultuurinonslandkanechtnogweleenonsjeenthousiaster.MijncollegavanOnderwijsgaateruiteraardookopin.HetisbijonsinNederlandgeenscheringeninslagomjezelfteblijvenontwik-kelenwanneerjevolwassenbent,ookgaandejearbeidzaamleven.Wijhebbenheelveelberoepsgroependiezichblijvenontwikkelenomdatdatmoet,omdatereenstokachterdedeuris.Alsjejezelfbijvoorbeeldindemedischewereldnietiederekeeropnieuwlaatbijscholen,gaatopenigmomentdestekkereruit;zosimpelligthet.Ikzoumijheelgoedkunnenvoorstellendatditookbijandereberoepsgroepenwordtversterkt.Datheeftdedenktankonsookvoorgehouden.OmmeteenbijdesPudelsKernvanvanmiddagtekomen:deledenVermeijenPechtoldhebbenhetheelgoedverwoord.Watdoejeervooralskabinet?Jemoetnatuurlijkingeza-menlijkheid,werkgevers,werknemersenoverheid,kijkenhoejeditverderTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3115 kuntdragen.Metvrijblijvendheidalleenkomjeerookniet.Datmoetenwijnueindelijkeensonderkennen.Hetklinktprachtigdatjejezelfalleenmaarinvrijblijvendheidontwikkeltendatjeervoldoendevoorzieningenaandraagt.Datgebeurtindepraktijkookalvooreenheelgrootdeel.Maarjemagmensenerookbestprikkelenophetfeitdathetvoorjezelfenvooriedereenindesamenlevinggewooneengoedideeisomjezelfteontwik-kelen.Kortom,wijzijnzeerdoendebinnenhetkabinet–«wij»zijndestaatssecretarisvanOnderwijs,deministervanSocialeZakenenikzelf–ominnauwesamenspraakmetwerkgeversenwerknemerstekijkenhoejeditsoortzakenkuntlatenlanden.Erwordtonsgevraagdofwijvoor1julieenwethebbenenofallesdanklip-en-klaarisgeregeld.Ikmoetheeleerlijkzijn,wantdaarhoudikvan.Ikkanwelzeggendatwijonsuiterstebestdoen,maarvoor1juligaatdatnietlukken.Wijmoeteneerstordente-lijkmetwerkgeversenwerknemersdevolgenderondedoen.Maarikvindweldatwij,ookweergedrieën,deKamermoetenlatenwetenhoewijditprocesverderafwikkelen.Ookmoetenwijueentijdpadschetsenwatwijwanneeraanudenkentepresenteren.Datvindiknietmeerdannetjes.DeheerDibi(GroenLinks):Gisterenbleekdathetkabinetwelinstaatisomeenwettemaken,omdatéénindividuelemanafentoewilzittenenafentoewilopstaan.Ikverwijsnaardeislamitischeadvocaatdieweigertoptestaanvoorderechterenhetpolitiekerumoerdiedatmeteenteweeg-brengt.Wijwachtendaarechteralheellangopbijzo’nenormgrootthemaalseenlevenlangleren.Iksnapbestdatuvoor1julinietmeteenmeteenwetnaardeKamerkuntkomen.Maaruzegtheelduidelijkdaterstrengereafsprakennodigzijntussenwerknemersenwerkgevers.Daarbenikheelblijom.KuntuiniedergevalalvastaangevenwanneerudanwelnaardeKamerkomt?Hoezietdatschemaerdanuit?StaatssecretarisKlijnsma:IkhebutoegezegddatikheelnauwgezetmetOnderwijsenmijncollegaopSocialeZakendattijdpadwilinkleuren.Dattijdpadwilikugraagdoentoekomen.Ikkanununietzeggenofwijper1septemberof1oktobermetdiewethierzijn,maarwijwillendatmetgrootenthousiasmedoen,nietalleeninhetkadervandediscussiediewijvanmiddagvoeren,maarookinhetkadervandediscussiediewijrondomdeverhogingvandeAOW-leeftijdvoeren.Daarbijwillenwijjuistvanuitdebetrokkenmensendehandreikingbiedenomdieontwikkelingvoormensenheldertemaken.Ookdatmoetverderingekleurdwordenmetdesocialepartners.Wijhebbenditgeheelookalseensoortinstru-mentariumnodigomdaarmeeverdertekunnen,duswijzijnzeergemoti-veerdomhiermeeverdertegaan.MevrouwVermeij(PvdA):Ikluistergoednaardestaatssecretaris.Zijiszeergemotiveerdenwilhetgraagsnelverderbrengen.Maarhetismijnietconcreetgenoeg,zegikerinalleeerlijkheidbij.Ikhebtweevragen.Destaatssecretariszegtdatzijeerstweergaatpratenmetsocialepart-ners.Desocialepartnerswillendiewederzijdsescholingsplichtniet,duswatgaatzijdaarmeedoen?Detweedevraaggaatoverhetscholingsrechtvoorwerknemers.Opzich-zelfzieikbijanderewetgevingdatwijbesttempokunnenmaken.Ikroepdestaatssecretaristochopombeginjanuarimeteentijdpadtekomen.DekalewetvoordeAOWligteralendatgingookheelsnel.Dithoorterookbij.Volgensmijiszijdatmetmijeens.Ikdringdanookaanopsnelheid.StaatssecretarisKlijnsma:Daarkanikalleenmaarvolmondig«ja»opzeggen.Ikvindookdatwijzelfstevigeropinmoetenblijvenzetten.Daaromwilikheelgraaginjanuaridattijdpadschetsen.DeheerPechtold(D66):Datisdandestartinjanuari,maardanzijnwijweereenmaandverder.Ikzougraagdehorizonmetuverkennen.IkvindTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3116 septembergewoononacceptabel.Septemberbetekentdatjeweereenbegrotingsjaarlaatgaat.Voor2011doenwijalweinigenvoor2012isereenverkiezingsbegroting,dusdieisbeleidsarm.2013isdandevolgendemogelijkheid.Alsditkabinetvanplanisteblijvenzitten–ikhebhetgevoeldatudatiniedergevalvanplanbent–wilikinheteerstehalfjaarvan2010,voordezomer,zakenkunnendoen.IkbiedaanomhetsneltebehandelenindeKamer.Wijzijnaljarenaanhetstuderen.Danwiliknietinjanuarieentijdpad;ikwilvandaageenuitspraak:wanneerzijnwijdaarmeeklaar,wanneerligthetbijdeKamer?StaatssecretarisKlijnsma:Ikdenkdatikvoldoendehebingekleurddatwijnudoendezijnmetsocialepartners.Natuurlijknemenwijookhenbloed-serieusinonstraject.Datbetekentdatwijmetdiepartnerskijkenhoedattrajectervervolgensuitzoet.Ikbegrijpdeurgentienietalleen;ikvinddiezelfookheelbelangrijk.Datmoetnietmisverstaanworden.Hetkannatuurlijkbestzijndatwijhetvoordezomerwelredden.Maardaarwilikinjanuarigraagmeerhelderheidovergeven.DeheerPechtold(D66):Dandenkiktochdatikdadelijkmeteenmotieutotdieuitspraakzalproberentekrijgen.Iknoemhetdoorwerkentot67.Ikhebueerdergeroemd,ookinplenairedebatten,alsdegenediejuistookvoordeanderekantvandemedaillestaat,de50-plussers–dieleeftijdzaktnogsteeds–dienualaandekantstaan.Scholingiseenbelangrijkonderdeel.UhebteenkalewetgevingwaardeRaadvanStategehaktvanmaaktenterecht,omdatalditsoortzakennognieteenseenstipjezijnvanduidelijkheid.Ikzouheelgraaguwenthousiasmeombuigen,nietineentrajectnaardatprocesinjanuari.Ikvindhetfantastischdatudaarmeekomt.Maaralsudatvandaagnietdoet,wilikuviaeenmotietoteenuitspraakdwingendatdewetgevingervoordezomeris.Graagkrijgikdietoezegging,danvoorkomenwijdiemotie.StaatssecretarisKlijnsma:IkkanmijvoorstellendatdeheerPechtoldmijdietoezeggingwilontlokken,maaropditmomentkanikdienietdoen.Ikzounukunnenzeggendatwijonsuiterstebestdoenomdatvoordezomertedoen,maardatisnatuurlijkeenlozekreetalsiknietechtzekerweetdatikhetgestandkandoen.Ikbennietvanlozekreten.Ikwileerstmetdesocialepartnersenbinnenhetkabinetheelhelderhettijdpadschetsen.Dattijdpadwilikvolgaarneinjanuarihierpresenteren.Devoorzitter:Destaatssecretarisheefthaaropvattinggegeven.DeKamerkanaltijdnogbesluitenwatzijdaaroverwilzeggenopeenandermoment.StaatssecretarisKlijnsma:ZoishetleventussenKamerenkabinet.Datschetstugoed.IkloopdeverschillendewoordvoerderslangsenbeginbijdeheerBiskop.Hijheeftgewaggemaaktvandeleerwerklokettendieopaansprekendeplekkeninhetlandaanwezigmoetenzijn,opdatmensenheelgoedwetenwelkemogelijkhedenaanhengebodenkunnenworden.Wijzijnnudrukdoendeomoponzewerkpleinendieleerwerklokettenteimplementeren.Op40werkpleinenkomtereenfysiekleerwerkloket.Hierkunnenwerkge-vers,werkzoekendenenwerknemersterechtvoorinformatie,adviesenhulp,ookvoorhetvindenvanhetervaringscertificaat,waaropmevrouwVermeijisingegaan.Bijdeevaluatievandie40leerwerklokettenzalhetkabinetbezienofdeleerwerklokettenverderkunnendoorgroeientoteensoortloopbaancentra.Dieleerwerklokettenwordennuingerichtofzijnalvooreendeelingerichtopdewerkpleinen.Uweetdatwijhetafgelopenjaardiewerkpleinenverderhebbeningekleurd.Dieplekkenzijnaanwezig.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3117 DeheerBiskopheeftinzeergoedebewoordingenaangegevendatoplei-dingnaschooltijdquacultuurinNederlandnoggeenscheringeninslagisendatwijdatverdermoetenstimuleren.Hoekunjeverankerendatdoorlerenveelmeerdantotnutoeeenplekkrijgtindecao’s?Daarzijnwijnumeebezig,ministerDonnervoorop.Wijsprekenmetdesocialepartnersjuistoverhetfenomeen«leren»indecao’s.Hoegeefjedatnogveelmeergestaltedantotnutoe.ErzijnO&O-fondsen.Erzijnsectorenwaarvollediglerengedurendejeheleloopbaanaandeordeis,maarhetisnogmaarmondjesmaat.Watmijbetreftisheten/en:wijwillenernualindecao’sextraaandachtvoorvragenentegelijkertijdwillenwijkijkennaardewetgeving,wantdaarinzuljedatverdermoetenverankeren.DeheerDibi(GroenLinks):Ikhebopditpuntookeenvraaggesteld.Hetisheelgoedmogelijkominhettoetsingskadervoorhetalgemeenverbin-dendverklarenteverwerkendateencaogewoon«eenlevenlangleren»-proofmoetzijn.Isdateenvandedingenwaaruaandenkt?StaatssecretarisKlijnsma:Datiseenvandebouwstenendiewijhierinmeenemen.Datzoueenmogelijkheidkunnenzijn,dusookdaaroversprekenwijnu.DeheerBiskopheeftgevraagdofdeESF-middelenefficiëntwordeningezet.Hetisinderdaadwaardaterin2007eersteentragestartwasmethetESF-programma.Hetiseenprogrammavoor2007–2013.Inmiddelsishetgoedopstoomgekomen.Eriszekergeensprakevanteweinigbelangstelling.Integendeel,intoenemendematewordendejaarlijksbeschikbaargesteldebudgettengeheelbenutofzelfsovertekend,dusdatgeeftdeburgermoed.MevrouwVermeijschetstdatopdewerkpleinennoglangnietoveralmensenbijdeUWV-lokettenpreciesvandehoedenderandwetenoverdeervaringscertificaten.Wijzijndrukdoendeomdaaractieopteonder-nemen.CollegaDonnerheefteenpaarwekengeledeneensoortEVC-koffertjeuitgereiktopdiewerkpleinen,zodatdewerkcoachesveelbeterwetenhoeditinstrumenteruitziet.Erwordthardaangewerkt,maarhetkanbestzijndatuiemandhebtgetroffendieeenwerkcoachheeftgesprokendiezichdatkoffertjenognietgeheelenaleigenhadgemaakt.Maarserieus,erwordtechtopingezet,omdatdeEVC’sessentieelzijnopdearbeidsmarkt.Jekuntzeonderjearmnemenalsjenaareenanderewerkgevergaat.DaarmoethetUWVinderdaadallesvanweten.MevrouwVermeij(PvdA):Ikzaluberichtenoverdezepersoonlijkeweder-waardigheden,mochthetnietlukken.Eenpersoonisnogniethetheleveld,maarjekunthetsuccesnatuurlijkwelafmetenaanhetaantalEVC’s.Hetlijktmijrelevantdatuookaanonsberichthoehetdaarmeeverdergaatenofdeactiemetzo’nkoffertjehetjuisteeffectheeft,namelijkdatwijdestijgendelijndiewijzograagwillenzienookdaadwerkelijkzien.StaatssecretarisKlijnsma:Ja,natuurlijk.Hetwordtookgemonitord,wantwijzijnerallemaalheelbenieuwdnaar.Hetiseenrelatiefnieuwinstru-ment,maarhetisheelergdemoeitewaard.Duswijhoudendevingeraandepolsenwijlatenhetuookweten.MevrouwVermeijzegtdatjeookindeWWscholingsmogelijkhedenzoumoetenhebben,veelmeerdannu.Ikneemdaarkennisvan.IkzaldatsamenmetdecollegaopSocialeZakenbespreken.AlsjeindeWWzit,moetjenietalleeninjeeigensectorkunnenkijkenwatjemogelijkhedenzijn,maarmoetjeookoverdiesectorheenkunnenkijken.Datzienwijindezetijdenbijuitstek.Ineencrisistijdmoetjesomsookbuitenjeeigensectoropzoeknaareenbaanenmoethetookmogelijkzijndatjejedaarinomschoolt.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3118 DeheerBiskop(CDA):Enwatalsiemanddaneenbaanvindt?Kandiescholingdandoorlopen?Datiseenbelangrijkpuntommeetenemen.StaatssecretarisKlijnsma:Ikweetdatditbijuitstekhetprobleemis.Hetismijalvakeraangedragen.Wijzijndaaropaanhetstuderen.Datkrijgjetijdenszo’ncrisisvoorjekiezenenjemoetergoedeantwoordenopverzinnen.Hetisnuveelmeeraandeordedananderhalfjaargeleden.DeheerBiskop(CDA):Horenwijdaarnogietsvan?Stuurtuereenbriefover?Hoenemenwijdaarkennisvan?StaatssecretarisKlijnsma:SowiesogaathetomscholingsmogelijkhedeninWW,dusookomscholingsmogelijkheden.CollegaVanBijsterveldt,collegaDonnerenikkunnenuernogheteenenanderoverlatenweten,duswijzullenuereenbriefoversturen.Devoorzitter:Wanneerisdat?StaatssecretarisKlijnsma:Hetlijktmijdatdatinjanuarimoetkunnen.Devoorzitter:Hetstaatgenoteerd.StaatssecretarisKlijnsma:Ikhebhetpuntvandebestpracticesgeno-teerd.Erzijnwerkgeversdiehetalheelgoeddoen.Kunnenwijdebestpracticesnietbetervoorhetvoetlichtbrengen?Wijhebbeneenaantalinstrumentendaarvoor,bijvoorbeeldprijzen.JekuntdeGinjaar-Maasprijswinnen.JekunthetgoudenEVCwinnen,datzeerrecentelijkisuitgereikt.Wijhebbenooknieuwsbrievenwaarinwijvanditsoortdingenkonddoenaananderewerkgevers.Wijzijnerzeermeedoende.Ikwilbestkijkenofwijnogeenstapjekunnenondernemen,maarhetgebeurtweldegelijkal.Ikkombijdestageplekkenvoor16-en17-jarigen.Ikweetzekerdatmijncollegaerookopingaat.Wijdoendatzeeringezamenlijkheid.Wijhebbendezeweeknogoverleggehadmetdepartnersdieerindiecontexttoedoen.WijhebbengesprokenmetColo,devakbewegingenhetmbo.Wijzijndoendeomdaarvooroplossingenteverzinnen.DeheerPechtoldzei–datwasmijuithethartgegrepen–datookdeoverheidnieuwsgierigheidmoetstimuleren.Ikvinddateenoverheiddaartoeopaardis.Alswijnietmeernieuwsgierigzijn,danhoudthetechthelemaalop.Hijheeftervoorgepleitdaterinelkcontracteenparagraafoverlerenmoetwordenopgenomen,watvoortvloeituitdecaoindedesbetreffendesector.Uzultbegrijpendatwijdecao’sopdiemaniermetargusogenblijvenbekijken.Ikheberalheteenenanderovergezegd.Hoedoenwijdatmetdiewederzijdsescholingsplicht?Watzijndegrenzenendemogelijkheden?Ikhebalgezegddatwijermetdesocialepartnersheelstringentnaarkijkenofjescholingoverenweerkuntafdwingen.Ikzegexpres«overenweer».Ikhechtdaarzeeraan.Hetkannietzozijndatwerkgeversalleenmaarzeggentegenwerknemers:jijmoetenjijzultjeomscholentotditendat.Maarhetkanooknietzozijndatalleenmaarwerknemerskunnenzeggen:ikhebrechtopscholingsmogelijkheden.Hetisechtoverenweer,vanbeidekanten.DeheerJaspervanDijk(SP):Destaatssecretarishoudtheteenbeetjeinhetongewissewatzijnuprecieswil.Hieroverisnogalwatconsternatieontstaan,erisveelweerstandtegenvanwerkgeversenwerknemers.Houdtzijvastaandescholingsplichtofzegtzij:wijgaanernogoverdoor-pratenendanhoortuwelvanons?Danisnatuurlijkdevraagwanneerwijdathoren.StaatssecretarisKlijnsma:Volgensmijbenikermeebegonnen,omdatikweetdatdatdesPudelsKernisvanmiddag,datwijmetsocialepartnersTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3119 drukdoendezijn,ooknaaraanleidingvandehoorzittingdieuindithuishebtgehouden,omtekijkenhoejezakenvormkuntgeven.Wijwillenuinjanuarigraagbijpratenoverdatgenewatwijtotdantoemetzijnallenhebbengedeeld.MevrouwVermeij(PvdA):Datishelder:ugaattochkijkenmetpartijenwatdebestemanieris.Datzouookalsuitkomstkunnenhebbendatwijdatnietinarbeidscontractengaanneerleggen,maarhetopeenanderemanierzoudenkunnenvastleggen.Daarbijzoueenscholingsrechteenrolkunnenspelen.Datgebruikikdanmaaralsopeningvoordiediscussie,wanthetlijktmijongelofelijkbelangrijkomallerleipartijendiediepositiehebbenookindiepositietehouden.Dathebikinmijnbijdragealgezegd.HetneemtnietwegdatwijrecentelijknogeenbriefhebbengehadvanSocialeZakenwaarindeoudetekstnogstond.Datwasdebriefoverdearbeidsparticipatievanouderen,waarinnogsteedsstonddathetinhetBurgerlijkWetboekgeregeldmoestworden.StaatssecretarisKlijnsma:Alsjeuiteindelijkuitkomtopdescholings-plichtofdewederzijdsescholingsaanspraak,zoalsjeookwelhoortverluiden,moetdieinhetBurgerlijkWetboekgeregeldworden.Ikhebnujuisttoegezegddatwijinjanuariaangevenhoedattijdpaderuitkomttezien.Wijzijnnunogdoendemetsocialepartners.Dathebikaleenaantalkerengezegd.DeheerPechtold(D66):MaargaatuhetnuwelviahetBurgerlijkWetboekdoenofzietueenalternatief?StaatssecretarisKlijnsma:Opditmomentzienwijgeenalternatief,maarwijwillenwelordentelijkmetonzepartnerszakeninkaartbrengen.Alspartnersechtallerleimitsenenmarenhebben,willenwijdiewelserieuskunnenbestuderen.DeheerPechtold(D66):Somsvraagikmijafwieditlandregeert:departners,democratischvolstrektnietgelegitimeerd,ofditkabinet,dattochooknogietszoukunnendoen.Watisuwinzet?WiltuhetinhetBurgerlijkWetboekgeregeldhebbenengaatudepartnersdaarvanover-tuigen?Ofgaanwijmetelkaarnaardehorizonzittenkijken:watkomteruit?Ikvindhetvangrootbelangendaaromhechtikzoaantempo.Ditkabinetzitnogmaarkort.Alswijbudgettairietsmoetenregelen,moetenwijdatsneldoen.Watisuwinzet?Uhebtwetgevingoverdoorwerkentot67klaarliggen.Ookdaaropiskritiekvandiezelfdepartners.Eenvandemogelijkhedenomhenteovertuigenisdoortelatenziendatwijweldegelijkietsdoenaanhetcomponentscholing.Iksteundatookvanharte,maardanwilikeeninzetvanhetkabinethoren.Mijnheelhelderevraagis:isuwinzethetBurgerlijkWetboek?Zoniet,zietudaneenreëelalterna-tief?Ikziehetniet,dusikhoopdatuzegt:ja,mijninzetishetBurgerlijkWetboek.Devoorzitter:Devraagisduidelijk.StaatssecretarisKlijnsma:Hetantwoordisvolgensmijookheelduidelijk.Ikhebgezegddatditkabinetnatuurlijkbesluitenneemt,maardatdeledenvanhetkabinetvoordatzijbesluitennemenuiteraardeerstkijkenmetdesamenlevinghoebesluitenuitgevoerdkunnenworden.Ikvinddateenheelzorgvuldigemaniervanmetelkaarverkeren.Datjeuiteindelijkhetbesluitneemtendeverantwoordelijkheiddaarvoorneemt,magzoklaaralseenklontzijn.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Ikgatochevendooropditpunt,wanthetisvolgensmijwelbelangrijk.DesocialepartnerswillenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3120 diescholingsplichtnietenalsikgoedtel,isdeKamererooknietinmeer-derheidvanovertuigd.Watwordtdandeinzetvandestaatssecretaris,ookinhoudelijk,indatgesprek?Gaanwijdesocialepartnersovertuigen:hetkabinetwileenscholingsplicht,punt,dusdiegaaterkomenendanisalleendevraaghoe?Ofisernoglichtaandehorizonomaftekomenvandiescholingsplicht?StaatssecretarisKlijnsma:Ikweetgewoonnietmeerhoeikhetwederominanderewoordenmoetvertellen;ikmeendatikhetnuvierkeerhebgezegd.Wezenlijkisdatdezestaatssecretaris,destaatssecretarisvanOnderwijsendeministervanSocialeZakendoendezijnommetdesocialepartnerstekijkenhoejedatkuntverankeren.Datvindikdegoedegangvanzaken.Vervolgenskijkjeinwelkewetgevingjedatlaatlanden.Laatikdatwelzeggen.Daterietsmoetlanden,iszohelderalswat.Wijhebbennietalleendedenktankaanhetwerkgezet,waarvanwijeengoedrapporthebbengekregen.Wijvindenookdenoodzaakindecontextvanbijvoorbeelddeeconomischecrisisnuenzometeenvaneenarbeids-marktdiekrapzalzijnessentieel.Ikbenmijntermijnbegonnenmetvoorhetvoetlichttebrengendatditkabinetdenoodzaakvoormensenalszodanigessentieelvindt.Hetisduidelijkdatwijerietsaangaandoen.Nogmaals,wijkomenerinjanuarigraagoppapiermeeterug.Devoorzitter:Injanuarikrijgenwijmeerbericht,dusdeheerDibiheefteennieuwevraag.DeheerDibi(GroenLinks):Ikhebhopelijkeennieuwevraag.Destaatsse-cretariszegtdatzijnogmetdesocialepartnersmoetpraten,maarinprincipeheeftzijallangeenbesluitgenomen.Zijzeinetdatergeenalter-natieflagvoordewederzijdsescholingsplicht.Hetenigewatzijgaatdoen,ismetdesocialepartnerspratenhoedatprecieswordtuitgewerktindewet.IndeKamerleeftjuistdewensomeenindividueelscholingsrechtvormtegevenalsalternatiefvoordewederzijdsescholingsplicht.Daar-overblijftdestaatssecretarisnogergvaag,maaropditpuntverraadtzijeigenlijkalwatzijwildoen.Zietzijinhetindividuelescholingsrechteenalternatiefvoordieplicht?StaatssecretarisKlijnsma:Ikkanhetnietandersformuleren.Nogmaals,ikwilheelgraagmetdepartners,waarvanikweetdatzijooknietonmid-dellijkstaantepopelenomdiescholingsplichtintevoeren,verderinconclaafopdatwijuinjanuariietskunnenpresenteren.Ikmoeteraanrefererendatwijinmaartinhetaanvullendbeleidsakkoorderookheteenenanderovergezegdhebben.Metdatinhetachterhoofdgaanwijinconclaaf.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Ophetgevaarafdatikvervelendword,maardatmoetdanmaareven.DestaatssecretarisishieringesprekmetdeKamer,diehetlaatstewoordheeftennietdesocialepartners.Menwilhiergeenplicht.Ikwildanookeenuitspraakvandestaatssecretarisdatdieplichtinderdaadvandebaanis...Devoorzitter:DestaatssecretarisheeftalheelduidelijkgezegdwatzijvindtendeKamerheeftallegelegenheidomzelfeenuitspraaktevragen.Volgensmijisdathelder.StaatssecretarisKlijnsma:Uhebtdatzelfnetookmooiingekleurd,wantzoverkerenwijmetelkander.Steluvoordathetkabinetzouzeggen:wijdoeneenvoorstelbinnenhetBurgerlijkWetboekrondomeenscholings-plicht.DanishetgeheelaandeKameromdaarietsvantevinden.Zogaanwijmetelkaarom.Steljevoordatwijuiteindelijkietsandersvoor-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3121 stellen.Hetisgewoonaanuominonzeinteractiehetuwedaarvantekunnenvinden.Gelukkigmaar.DeheerPechtoldheeftdeklemtoongelegdopLissabonenophetfeitdatinNederlandrelatiefweinigmensenzichzoudenscholen.OpbasisvandeofficiëleEU-indicatorvoorhetlevenlanglerenstaatNederlandmetdie17%opdevijfdeplaatsvanalle27EU-lidstaten.Oostenrijkheefteendeelnamevan13,2%enDuitsland7,9%endatzijntochookontwikkeldelanden.Nederlanddoethetdusnietberoerd,maarambitieisonsnietvreemd.Ikbenmetuvanmeningdatjeookdaaropnogextrakuntinzetten.MaarikwilwegnemendatNederlandindeondersteregionenzouzittenopditpunt.DeheerPechtold(D66):Alsderesthetooknietgoeddoet,danhoudjeelkaarlaag.Watzijninternationaleafsprakendanwaard?WijsprakeneenLissabondoelstellingafvan20.Maarnuwijhetniethalen,zeggenwij:16isookmooi,wantdaarmeestaanwijopdevijfdeplaats.Ikwilambitiedieookrealistischis.Ikhebzojuistgezegddatdevolgendedoelstellingmoetzijndatwij25scoren.Steuntudieenzietumogelijkhedenomdietehalen?StaatssecretarisKlijnsma:Lissabonwasvolgensmij12,5.Watdatbetreftzittenwijmetonze17%keurigbovenLissabon.Alswijeenonsjeextrakunnendoen,moetenwijdatnatuurlijknastreven.Uhoortmijnietzeggendatwijnaardie12,5moeten.IkvindookdatwijopderanglijstinEuropaomhoogmoeten.Hetenigewatikhebwillenzeggen,isdatwijnietindelaagsteregionenhorenendatwijhettenopzichtevanLissabonnietberoerddoen.DeheerPechtold(D66):Destaatssecretarisspeeltmetdefeiten;laatikhetnetjeszeggen.ToenwijdeLissabondoelstellingafspraken,wasdeinzetvoorEuropa12,5%.Nederlandzatdaartoenalboven.DaaromheeftNederlandgezegd:wijwillennaar20%.Datisderedenwaaromwijdathebbengedaan.Nuzittenwijop16,onderdatgenewatwijafgesprokenhebben.Datneemikunietkwalijk,maarikvinddatwijnietmoetenblijvenhangeninhetgevoeldatwijwelaardigzitten.Wijzakken,anderenstijgenendadelijkzittenwijophetniveauvanCyprusenMalta.WijgaandadelijkonderhandelenovernieuweLissabondoelstellingen.Danwilikniethorendatwijhetnietberoerddoen.Danwilikàlademotie-Hamer–Pechtoldheeftdaartoegemotiveerd–horendatwijechtvoordetopvandewereldgaan.Watmijbetreft,zettenwijinopietsmeerdandie20,bijvoorbeeld25.Steuntudatenwatisdaarvoornodig?StaatssecretarisKlijnsma:Hierziteenrealistischestaatssecretaris.Wijzittennuop17%.DeheerPechtold(D66):16,6.StaatssecretarisKlijnsma:Ikkrijghieraangeleverd17,maarvooruit.16,6of17,latenwijop16,8zitten.Wijzitteniniedergevaltussende15ende20%in.Deambitieomnaardie20%tegroeienisalzeerbehoorlijk.Daardoethetkabinetallesaan.Ikvindhetheelfijn–laatikdatookuitdegrondvanmijnhartzeggen–datdeheerPechtoldmevrouwHamerdaarinzeerruggensteuntenandersomook.Latenwijdatalsjeblieftookblijvendoen.Hetkabinetisoverdieondersteuningbijzonderverheugd.Alshet25zoukunnenworden,isdatheelfijn.Maarlatenwijeerstdie20halen.DeheerPechtold(D66):Datisuwinzet...Devoorzitter:Hetishelder.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3122 DeheerPechtold(D66):Erisnikshelder!StaatssecretarisKlijnsma:Hetiswelhelder.Ikvindhetessentieeldatwijonderstrependatdie20stapeenis.Stap87zouwatmijbetreftveelverdermoetenzijndandie25,maardatismijneigenopvatting.Latenwijeerstmaareensnaarde20gaan.DeheerDibiheefteenaantalvoorwaardengenoemd:hetindividuelescholingsbudget,deO&O-fondsenookvoorzzp’erseneenlevenslangaanbod.IkgaervanuitdatmijncollegadaaropingaatmetdienverstandedatmevrouwVanBijsterveldtenikkijkennaardeO&O-fondsenendezzp’ers.Datisiederkeeropnieuweenpuntvanaandacht–dandrukikmijvoorzichtiguit–omdatdieO&O-fondsenperdefinitievandesocialepart-nerszijnendesocialepartnersnietperdefinitieookonmiddellijkkijkennaardezzp’ers.Ditstellenwijookaandeonderhandelingstafelmetdesocialepartnerskeeropkeeraandeorde,omdatdezzp’ersanderswelergaanhunlotwordenovergelatenopditpunt.DeheerDibi(GroenLinks):Dus?Ennu?Ditkomtsteedsterugopdeagenda,maarikworderweleenbeetjemoevan.Wijwordenbijheelveeldebattendoorverwezennaardeambtelijkeheroverweging.Datisallemaalprimaendatbegrijpikookwel.Maarmetditdebatmoetenwijwachtentotjanuari,omdatumetallerleipartnersgaatpraten.IkzoutochietsmeerconcretestappeninhetverkeertussenKamerenkabinetwillenhoren.Watgaatupreciesdoenalshetgaatomdezzp’ers?StaatssecretarisKlijnsma:HetkabinetgaatnietoverO&O-fondsen.Daarmoetikdanheelnetjesopantwoorden.HetkandusooknietdevoorzetdoenomdieO&O-fondsenbeschikbaartekrijgenvanuitdeoverheid.Hetisafhankelijkvandesocialepartners;daarbenikheeloprechtin.Wijbrengendatnietalleenonderdeaandacht,maarconfronterendesocialepartnersookermeedat,alszijdezzp’ers,dieinhunverlengdeliggen,nietooklatenmeeprofiterenvandeO&O-fondsen,zijzometeenalsdearbeidsmarktweeraantrektzittenmetzzp’ersdiezichnietvoldoendehebbenkunnenontwikkelen.Dieargumentatielegjedanneerbijdesocialepartners.DeheerDibiheeftgrootgelijk,alshijlieverzouhebbendatdeoverheidoverdeO&O-fondsengaat.Maarzosimpelligthetlevenniet.MevrouwVermeij(PvdA):ErisveelkritiekvanuitdeKameropdeO&O-fondsen.DatwetendeO&O-fondsenzelfookheelgoed.Destaatsse-cretarisheeftformeelgelijkdatdesocialepartnersdaarovergaan.Maarerstaatwelietsanderstegenover:geslotenO&O-fondsenmetheelveelgeld.Zijwetendondersgoeddatzijwelmoetenbewegen,willenzijdedrukoverleven.HetleeftbreedindeKamer,zoweetikvanverschillendepartijen.DeVVDdringterechtheelvaakopaanenvanuitanderepartijeniserveeldrukop.ErisookveelkritiekopdeO&O-fondsenomdatzijnietomscholen.Zijblijvenindesectorvastzitten.Nietallemaal;erzijnuitzon-deringenop.Maarermoetechtveelmeergebeuren.Kandestaatssecre-tarisditaandeordestellenindatzelfdegesprekmetdesocialepartners?StaatssecretarisKlijnsma:Ja,innauwesamenspraakmetOnderwijs,wantditisookeengezamenlijkeactievanons.DeheerDibi(GroenLinks):Wordenwijdaarinjanuariookovergeïnfor-meerd?StaatssecretarisKlijnsma:Alswijerinjanuariietsoverkunnenopmerken,zalikdatzekermeenemenindiebrief.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3123 IkneemerkennisvandatmevrouwDezentjéhetverplichtendekaraktervanheteenenandernietvoorzichziet.Dathebbenwijvoldoendegewis-seld.Zijheefteenlansgebrokenvoordekleinebedrijven.Daarvoorhebbenwijeenstimuleringsregeling,iniedergeval5mln.Diegaanwijinzetten.Dekleinebedrijvenkunnennatuurlijkookleerbedrijvenworden.Wijzienweldegelijkdaterbijdiekleinebedrijvenextraaandachtnodigis.Alsdiekleinebedrijveninderdaadgelieerdzijnaaneenbepaaldesector,speeltdaardezelfdediscussierondomdeO&O-fondsen.Datzullenwijdaarnogeensonderdeaandachtbrengen.Ikkanhetnietlaten,maarikvindhetheelmooidatdeVVDdeonder-klassenuookverheft.InmijnvorigelevenwerdmijvooraldoordeVVDverwetendatikdeonderklassealtijdaanhetverheffenwas.Nublijkthetineensandersomtezijn.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Tijdenveranderen.Leestuonzegeschriften.Daarstaathetinderdaadletterlijkin.Devoorzitter:Devoorzitterzaldieooktotzichnemen.StaatssecretarisKlijnsma:IkkombijdeheerVanDijk.Ikheberalvoldoendeovergezegddatdemensaltijdcentraalstaat,ookindevisieopdezebeleidsterreinen.IkheberkennisvangenomendatdeheerVanDijknietbepaaldeenvoor-standerisvandemarktwerking,maareigenlijkwistikdatal.DeheerDibi(GroenLinks):IkhebookeenvraaggesteldoverdeoverheiddiemeebetaaltaandeEVC-trajectenvoordeeltijd-WW’ers,omdatdienuookbuitenhetEVC-trajectvallen.Alsdaarnugeenantwoordopkomt,zouikwillendatudaarinjanuariopterugkomt.StaatssecretarisKlijnsma:Datisgoed,wantdeKamerendeministervanSocialeZakengaansowiesooverdeeltijd-WWdebatteren.Daarhoortditonlosmakelijkbij.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter.HartelijkdankvoordeinbrengvanuitdeKamerineerstetermijn.Dankvoordebetrok-kenheid,diedooronsbeidenzeerwordtgedeeld.Wijvindeneenlevenlanglerenzeervanbelang.Datisookderedenwaaromwijerindeafge-lopentijdalheelveelingeïnvesteerdhebben.IkhoordemevrouwVermeijzeggen:pratenismooi,maardoenisbeter.Latenwijniethetmisverstandhebbendatwijnognietveelhebbengedaan.Wijdoenheelveeleninhetkadervandecrisisdoenwijalleenmaarmeerenmeer,omdatwijdrom-melsgoedindegatenhebbendatwijdearbeidsmarktdaadwerkelijkvitaalmoetenhouden.Datkanalleenmaarwanneerjeinvesteertinmenseneninscholingomervoortezorgendatzijweeropeengoedeplekterechtkomen.Elknadeelhebz’nvoordeel,ommetCruijfftespreken.Decrisisisheelvervelend,maarhetdenkenovereenlevenlanglerenenhetinvesterendaarinisalleenmaargeïntensiveerdindeafgelopenmaanden.Uhebterallemaalbrievenovergekregen;ikzalhetnietherhalen:vanscholingsbonussentothetbiedenvanruimtebinnendebelastingvoorscholing,scholingsaftrek,extrainzetophetmiddelbaarberoepsonderwijsomjongerentescholen,eenheelbreedscalaomdatlerenuittewerkenenomvandecrisisinditopzichtookeenkanstemaken.Erzijnwatmijbetrefttweegroteblokken,onderwijsenEVC,waaroverikhetnodigewilzeggen.Ikbeginmethetonderwijs.DeheerBiskopbrengthetvavonaarvorenalsbelangrijkonderdeelvanvolwasseneneducatie.Datisinderdaadheelbelangrijk,maarwijhebbendatneergelegdbijdegemeenten.Degemeentemoetindividueelbekijken:vindikhetbelangrijkvoormijntrajectinhetkadervanallerleivormenvanTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3124 re-integratie,scholingetceteraommensendekanstebiedendaadwerke-lijkvavotedoen?Wijhebbenhetverruimdvoorjongerenopscholenvoorvoortgezetonderwijs,heelnadrukkelijknavragenuitdeKamer.Voorvolwassenenzithetinderdaadinhetvolwasseneneducatiebudget.DeheerVanDijkzegt:ukleedthetuit.Datzouiktochechtwillennuan-ceren.Natuurlijkhebbenwijopalleonderdelenmoetenbezuinigen.Datisdewerkelijkheidvanhetbestaanenookhetonderwijskomtdaarnietgeheelenalonderuit.Voordeheroverwegingenzullenwijhetuiteindelijkmeemaken.Wijzijninderdaadblijmetdemotie,zoalsmijncollegaheeftaangegeven.Maarwijhebbenvoordevolwasseneneducatiegekozenomtevoorkomendatwijindetoekomstnogmeeruitstroomhebbenvanlaaggeletterden.Datisderedenwaaromwijeendeelvanhetbudgethebbenverschoven.Datvindikheellogischbeleid:hetdichtdraaienvandekraaninplaatsvanblijvendweilenterwijldekraanopenstaat.Ikvondheteenheellegitiemeafweging.Datwashetleeuwendeelvandeuitnameuithetdesbetreffendebudget.DeheerDibi(GroenLinks):Ikschrokeven.Destaatssecretariszegtwelvakerineenbijzin:bijdeambtelijkeheroverweginggaathetonderwijshetookmeemaken;zoietszeizijnet.VolgensmijligtereenheelduidelijkeKameruitspraakdiejuistzegt:wijgaanwaarschijnlijkextrainvestereninhetonderwijs,alswijbijdetopvijfwillenhoren.Hetverschilmetdelandendievooronsstaanisongeveermiljardenaanoverheidsuitgaven.Hetonderwijsgaatdushelemaalniksmeemaken.Misschienzijnerhierendaarwatherschikkingenbinnendebegrotingenalsgeldnieteffectiefwordtbesteed,kanhetmisschienweg.Maarwijgaanwaarschijnlijkinvesteren.Kandestaatssecretarisuitleggenwatzijbedoeltmet«hetonderwijsgaathetookmeemaken»?StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:DeheerDibiweetheelgoeddatertweefeitenaandeordezijnindeKamer.Teneersteligtereenmotie.Dielaatikevenvoorwatzeis;datiseenKameruitspraak.Tentweedezijnertweeheroverwegingswerkgroepen,eenvoordeproductivi-teitinhetonderwijseneenvoorhethogeronderwijs.Datisgewoondewerkelijkheid.Wijwetenookdatwijinhetkabinetenmeteenmeerder-heidvandeKamerhebbenafgesprokendatnietsonbesprokenblijft.Daarwensikmijheelordentelijkaantehouden.Natuurlijkzultumijniethorenklagenalswijdaaropeenleukemaniermethetonderwijsuitkunnenkomen.Datisklip-en-klaar,maarikwilhierweldehelderekabinetslijnneerzetten.DeheerDibi(GroenLinks):DatistochietsandersdanwatikvaakvanministerPlasterkhoor.Erzijntweewerkgroependienaarhetonderwijskijken.Datisbizaralsjehetmijvraagt,maardatmagalsgeldeffectieverbesteedkanworden.Maardaarnaisereenmotieingedienddiezegt:Nederlandmoetbijdetopvijfindewereldhoren.Metdelandendienuvooronsstaan,isereenverschilvanmiljardenaanoverheidsuitgavenrichtinghetonderwijs.Hetnettoresultaatvanuwambtelijkeheroverwe-gingeneneenuitspraakvandeKamerdieheelbelangrijkis,isdatergeïnvesteerdgaatwordeninhetonderwijs.Ikzouhetheelmooivindenalsdestaatssecretarisdatnueindelijkzouerkennen,wantzijlaatnusteedsdemogelijkheidopendaterwelwordtbezuinigd.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Ikhebnietstoetevoegenaandeeersteronde.DeheerBiskop(CDA):Destaatssecretarisgafzojuistaandaterinder-daadeenaantalbudgettenzijnverschoven.Eriseenstukjeweggehaaldenopeenandereplekingezet.Maarindebegrotingisookheelnadrukke-lijkaangegevendatheteducatiebudgetmetnamewasbedoeldomteTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3125 blijveninzettenophetvavo,laaggeletterdheidenNT2.Ikwildestaatsse-cretarishetvolgendevoorhouden.Eendrietalwekengeledenwasikopdevavoconferentie.Ikwerddoorflinkwatmensenaangesprokendatheelveelgemeententochstevigwillenbezuinigenofaandeinstellingenhebbenlatenwetentegaanbezuinigenophetvavo.Datwastochnietdebedoeling.Watdenktdestaatssecretarisdaaraantedoen?StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:DeheerBiskopzegtterechtdaterdrieprioriteitenzijn:vavo,laaggeletterdheidenNT2.Vooreendeelishetaandegemeentenomdaarinkeuzestemaken;anderskunnenwijhetbeterweervanbovenafregelen.Wijhebbenwelaange-gevendatditdedrieprioriteitenzijn.OpditmomentbenikinoverlegmetdeMBORaadendegemeentenhoewijdatgoedvertalenininspannings-afspraken.Ikhebeengroothartvoorhetvavo,wantikvindhetheelbelangrijk.Maardewerkelijkheidiswel,zoalsdeheerVanDijknaarvorenheeftgebracht,datwijinhetkadervandeVoorjaarsnotaeenweliswaarbeperktbedrageruithebbenmoetenhalen.Enwijhebbenervoorgekozenomeendeelvanhetgeld,50mln.,teverschuivennaartaalenrekeneninhetmbo.Datgaatnietzomaarzondergevolgen.Degemeentenzijndaaropditmomentmeebezig.Deblijdschapoverde50mln.inhetmboishetverdrietvandegemeentendiemoetenkijkenhoemenmetdeprioriteitenomgaat.Ikbenhetermeeeensdatditnieteenzijdigtenkostemaggaanvanhetvavo,maarhetisweleenwerkelijkheiddaterietsingeleverdmoetworden.DeheerBiskop(CDA):Daarwerdnadrukkelijkgesprokenoverkortingenvan40%.Ugeeftaandatinhetkadervaneenlevenlanglerenhetvavomedeeenbelangrijkerolspeelt,maardatkaniknietrijmenmeteenterugloopindebudgetteringvanuitdegemeentenvan40%.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:IkbeninoverlegmetdeMBORaadendegemeenten.Niksgaatvoorniksinhetleven.Alsjeietsweghaalt,moeterietsgekortworden.Degemeentenhebbendaarvooreenzekereruimte,wantanderskunnenwijhetbeterzelfdoen.InhetoverlegmetdeMBORaadendegemeentenzijnlaaggeletterdheidenhetvavomijnprioriteiten.IkhebdeministervoorWWIkeurigtoegezegddatNT2ookruimtezoukrijgen.DeheerJaspervanDijk(SP):IkwilmijvolledigaansluitenbijdatgenewatdeheerBiskopheeftgezegd.Ikmaakmijdaarookgrotezorgenover.Destaatssecretariszegtdatzijgaatoverleggenoverdiebezuinigingen.Zijzegtookdatzijhetvavo,laaggeletterdheidenNT2wilsparen.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Nietsparen.Jemoetreëelzijn.Jekuntnietaandeenekantietsweghalenenaandeanderekantzeggendathethetzelfdeblijft:geengeld,geenZwitsers.Wijhebbenerwatgeldvanafgehaaldendegemeentenzullenmoetenkijkenhoezijhetweerrondkrijgen.Maarikweeteending:hetgeldvoorvolwassenen-educatiemoetbesteedwordenaanvolwasseneneducatieendedrieprio-riteiten,vavo,NT2enlaaggeletterdheid,hebbenwijmeegegeveninderegeling.Ikhebdatookmetuafgekaartindebriefoverhetparticipatie-budget.Datzijndezakenwaaroverikgaoverleggenmetdegemeenten,maardaarbinnenhebbendegemeenteneenzekereruimteomtehandelen.Vanoudsherkozensommigegemeentenaltijdvooreenstevigeinzetophetvavo,terwijlanderemeermetlaaggeletterdheidofmetNT2deden.Daarnaastwareneraltijdheelveelvolwasseneneducatieactivi-teitenzoalscomputercursussen.Daarvanhebikgezegd:datisallemaalprachtig,maardaarstoppenwijmee.DitzijnnudedrieprioriteitenendaaroverpraatikmetdeVNG.Ikzaldezorgdieikvanuhoormeenemenindatoverleg.Daarkuntuoprekenen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3126 Ikkombijhetpuntvande50%hogeropgeleideninNederland.MevrouwVermeijendeheerPechtoldkwamendaarmee.Wijzijnervolopmeebezig.Wijzatenin2007opzo’n36,8%.Hetbeeldisnudatwijdoordeenormetoestroominhethogeronderwijsbehoorlijkestappennaardie50%kunnenmakenin2020.Wijmakendusbehoorlijkeslagen.Jezietdathetnadeelvanzo’ncrisishetvoordeelheeftdatjongerenlangerinhetonderwijsblijven.Datvindikopzichzelfeengoedezaak.Erisveelgesprokenoverdeflexibiliteitvanonzeroc’s.Datisopzichzelfbegrijpelijk,maarikdenkdathetgoedisomereenpaarkanttekeningenbijteplaatsen.Ikbenvanmeningdatwijdaarineengoedmiddenmoetenzientevinden.Deroc’s–hetgeldtookvoordehbo-instellingen–zijnprimairgerichtopdejongeren.Deheelgrotediversiteitvandezepopu-latievraagtergveelaandachtenzorg.Wijwetendatderoc’sdaarbehoor-lijkdehandenaanvolhebben.Desondanksproberenwijtestimulerendatzijeenopenmindhebbennaareenlevenlanglerentoe,wantzijhebbeneenaantalopleidingeninhuisdiebuitengewoongoedingezetkunnenworden;zieookdecrisisopditmoment.Inmiddelszitzo’n20%bovendeleeftijdvan23-plus.Datzegttochietsoverhetbelangvanderoc’sinhetkadervaneenlevenlangleren.Ikmoetookzeggendat90%vanonzeactiviteitenvaneenlevenlanglerenbijdemarktzit.Ikvinddatprima;daarishelemaalnietsmismee.Hetvoordeelvandemarkt–ikwilhetwoord«cao’s»hierevenlatenvallen–isdatzijveelflexibelerkunnenzijndanonzeonderwijsinstellingen.Onzeonderwijsinstellingenkennencao’sdienietaltijdstimulerendzijnvoorvelevormenvanflexibelleren.MevrouwDezentjéhadhetoveropenzomers.Daarbenikookkapotvan.Hetlijktmijeenheelgoedezaak,wantjekuntdieinfrastructuurheelgoedgebruikenalsjeindezomer’savondsopenkuntzijn.Maarmetdecao’sinNederlandishetbuitengewoonlastigomdattedoen.BijvoorbeeldhetMondriaanheeftinhetkadervandeinburgeringeenflexibelerecaogeregeld,maardatluktechtnietelkerocopditmoment.Daarmoetenookslagenwordengemaakt.Desocialepartnershebbendaarineenbelangrijkerol,ookdewerknemers-organisaties.DeheerPechtold(D66):EenbehoorlijkdeelvandeKamerzei:datmogeallemaalzozijn,maarstimuleren–datisletterlijkhetwoorddatugebruikt–istocheenzwaktebod.Zeggendathetindemarktgoedgaatendathetbijonzeeigeninstellingenzoberoerdisvanwegedecao,vindikookwatsnelhethoofdindeschootleggen.Erzijnconcreteideeëngeopperddoormijendoorcollega’s:zorgdatderoc’seencentrumwordeninjewijk,dathetopenis,daterandereactiviteitenplaatsvinden.Hoegaatustimu-leren?Gaatuaaneenkraandraaien?Geldwilaltijdhelpen.Gaatuwetge-vingmaken?Ofgaatupraten?StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:HetistochwatomdeheerPechtoldtehorenzeggendatgeldaltijdwelzalhelpen.Datdoethetzekernietaltijd;datbenikabsoluutnietmethemeens.Ikziebijderoc’sopditmomenteenbehoorlijkebetrokkenheidbijhunprimairetaak:hetmiddelbaarberoepsonderwijsvoordejongerendieopditmomentopderoc’szitten.Datisookderedenwaaromwijdemarktwerkinginhetparti-cipatiebudgetvoorditonderdeelhebbenuitgesteldomdieruimtetebieden.Desondanksstimulerenwijzeopallerleimanierenomookactieftezijnvooreenlevenlangleren.Kijknaardeleerwerktrajectenindeafge-lopenjaren:tienduizendenleerwerktrajectendiemetnamebijderoc’splaatsvinden.Kijknaardevoorhoedeschoolsubsidiesindeafgelopenjarenomtekijkennaarmethodiekendiemeerflexibiliteitbieden.Kijknaardeextraneusprojectenwaardoorflexibelermetexamineringkanwordenomgegaan.Ervindenzekerslagenplaats,maarikwilhierookwellijnentrekken:primairgaathetomhetonderwijsdatdaaraandejongerenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3127 wordtgeleverd.Ikzieheelgoeddatdemarktopallerleivrageninspeeltomookdeouderegroepopeengoedemaniertebedienen.DankomikbijhetpuntdatdaaraanverbondenisendatdeheerBiskopnaarvorenheeftgebracht:iserweleenlevelplayingfield?DeheerPechtold(D66):Hetwoord«stimuleren»werdherhaald;«opallerleimanieren»werderaantoegevoegd.Toenkwamenerdrievoor-beelden,waarvanikzeg:datisprachtig,maarwijzijneropditmomentkennelijknognietaantoedatmenindeavondurenopenis,datwensenvanhetbedrijfslevendoorhetrocwordenvervuld.Ikzithiernieteenrondjeroc’stebashen;ikvindhetfantastischwatzijdoenvoordejongeren.Ikzegalleendaterookeentaakligtvoordeouderewerknemer.Daarvoordienjeeenanderpaletaanmogelijkhedentebieden.Ikzougraagvanuinhetnieuwejaareenbriefontvangenhoeulosvandebestaandemaatregelendatstimulerenvormgaatgeven.Daarzitikoptewachten.Ikwilgraaghorenhoeudatgaatvormgeven.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Ikdenkdatikhelderben.Daarvoorhoefikhelemaalgeennieuwebrieventeschrijven.Latenwijookeenbeetjezorgvuldigomgaanmetalleambtelijkeinzet.Ikgeefaandatwijdevoorhoedescholenhebben.Hetisgoedomhierookdestimuleringsregelinghbo-instellingentenoemen.Diezettenwijin,gefo-custophethbo,maarnietopallehbo-instellingen,wantdanzijnwijalleenmaaraanhetversnipperen.Sommigehbo-instellingenhebbenaleenextrainzetendiegaanwijextrastimuleren.Deministerisopditmomentbezigomdattedoenmetdeportefeuillegelden.Voorhetmbokunnenwijerhetnodigevanlereneneventueel,alswijdiemiddelenweerbeschikbaarhebben,kijkenofwijdaaraaneenmogelijkheidkunnenkoppelen.Ikgafaandatwijopditmomentopzo’n40000leerwerktra-jectenzitten.Wijwillennaar90000,dusdatstroomtdekomendejarengewoondoor.Datisprima.Jekijktnaardetrajectendieopditmomentlopeninhetkadervandecrisismaatregelen,bijvoorbeelddeextrabelas-tingkortingvoorongekwalificeerdenomdaadwerkelijkkwalificatietra-jectentedoen.Kortom,erzijnheelveelincentivesdiedoenwatgedaanmoetworden.Erzijnookroc’sdieopditmomentdehandenvolhebbenaandeprimairetaakrichtinghetmiddelbaarberoepsonderwijs.Alsikdatmetelkaarcombineer,danzegik:danwordternubinnendieroc’sgedaanwatergedaankanworden;wijstimulerenhetenblijvenhetstimulerenmetdeactiesdieikzojuisthebgenoemdendienogdoorlopen.Nogmaals,ikhoefergeenbriefoverteschrijven.Datisopditmomentdeinzet.Ikbenabsoluutniettegendemarkt.Demarktkanheelmooiedingenbiedenendatiseengoedezaak.Wijzieneenenormbreedaanbod.Hetaardigeisdat,alsereenvraagis,particuliereopleidingenzeggen:daarspeelikopin.DeheerDibi(GroenLinks):IkhoopnietdatheteensamenvattingwordtvandeinbrengvandestaatssecretarisvanOnderwijsvandaag.Ikvoelnietsvooreennieuwebrief;ikvindhetwelwelletjeszo.Volgensmijhebbenwijerjuisteenpuntvangemaaktdathetaltelangzogaatendatwijietsmeervanhetkabinetverwachten.DeOnderwijsraadheefttweeaanbevelingengedaandieikhebgenoemdinmijninbreng:deeltijdinstel-lingenextrabekostigenendeexamensruimeropenstellen.WatgaatudaarconcreetaandoenengaatudeKamerdaaroverinformeren?Wijwetenallemaaldatderoc’shunhandenvolhebbenaandejongerenmetwiezijnubezigzijn.Ergaatnogheelveelfout;wijgaanervolgendjaaroverdebatterenmetdezestaatssecretaris.Alsjedieroc’sookvoorouderentoegankelijkwiltmaken,moetjemeerdoendanernugebeurt.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Nogmaals,ikdenkdateropditmomentbehoorlijkwatgebeurt.VoorhethbohebbenwijnueenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3128 nieuwestimuleringsmaatregel.Demaatregelvoordevoorhoedescholenisnetafgerondditjaar.Wijhebbeneenheelmooieinstrumentenbankontwikkeldwaaruitscholengoedeideeënkunnenoppakken.Wanneerikbrievenkanschrijvenenietsnieuwskantoevoegenaandatgenewatwijreedsdoen,zegikaltijd:bemyguest,wanthetisprachtigalsjeweermetnieuwbeleidkomt.Maarerlooptaleenaantalbelangrijkezakenendieblijvenwijstimuleren.Wijstimulerenookdevraag.Alsdevraagsterkenvoldoendegrootis,kaneenroceengroepplaatsenenzijndiemogelijk-hedenaanwezig.Ikgeefwelaandaterookgrenzenzijnopdatvlak.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Ikhebinhetverledenalmeeraandachtvoorgevraagdvoorderolvanhetrocalscommunitycollege,middeninzo’nwijk.Alsjelerenwiltstimuleren,moetdiedrempelheellaagzijnzodatjealshetwareinenuitkuntlopen.Ikweetdatveelroc’sbest52wekenperjaaropenwillenzijn.Maarzijlopenaantegenallerleiregelsdiedatbelemmeren,nietindelaatsteplaatseenmogelijkecao.Ishetdannietzaakdatwijnuviahetkabineteenduidelijksignaalafgeven,zekeralsergesprekkenkomenmetdesocialepartners:alswijlerenwillenstimuleren–ikhebhetnietovereenplicht,maardatterzijde;ervolgenanderegesprekken–latenwijdanditookmeenemen?Jemoetookdeinfrastructuurvoorhetlerengoedopordehebben.Ditisessen-tieel.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Ikkanhierindiezinpositiefopantwoordendathetdewensisvanveleroc’s.DatisookderedenwaaromhetMondriaaneenietsflexibelerecaoheeftkunnenafsprekenennuactieveropdatvlakindeweeris.Daardoorwashettweejaargeledenbeterinstaatomintespelenopdeinburgeringsvraag,watookeencontractactiviteitis.DatiszekereeninzetenikbenzekerbereidomditpuntnadrukkelijkintebrengeninhetoverlegmetdeMBORaad,wanthetzijnuiteindelijkwerkgeversenwerknemersdiedatmetelkaarmoetenbespreken:probeerdatnietalleenopeenpaarroc’s,maarprobeerhetookbreder.BijvoorbeeldhetAlbedaCollegeisinhetweekendookopenengeeftdanooklessen.Jezieteenontwikkeling,maarikbenookzorgvuldig.Ikziedaternogeenaantalanderebelangrijketakenliggendieookgoedopgepaktmoetenworden.Datevenwichtmoetenwijgoedbewaren.IkwiluwpuntmeenemeninhetoverlegmetdeMBORaad.Ikkombijhetlevelplayingfield.DatheefttemakenmetdevraagvandeheerBiskopenookmetditonderwerp.Indeactiviteitenomhelemaaltegemoettekomenaanmaatwerkvoorbedrijvenmoetenwijheelgoeduitkijkenwatdatdanbetekent.WijhebbenmeteenaantalvanueendiscussiegehadoverhetaantalurenBBL-lessen.Hetismijninzetomvastteleggendatdaadwerkelijk300uurBBLmoetwordengegeven.Erzijnnuwelsituatieswaarintrajectenwordenaangeboden.Datlijkendanprach-tige«eenlevenlangleren»-trajecten,maarzezijnwelvolledigbetaalduithetpubliekebudget,diplomagericht,waarbijscholennogmaarheelbeperktbetrokkenzijnendeontwikkelinguiteindelijkvooralopdewerk-plekzelfplaatsvindt.Daarvoorishetpubliekestelsel,dattocheenbehoor-lijkprijzigstelselis,nietbedoeld.Datzijneigenlijkcontractactiviteiten.DatisookderedenwaaromwijdeBBLsterkergaanvastleggen.BovendienvindenwijdatjongerendieeenBBL-opleidingdoendie300uurkeurigmoetenkrijgen.Datlevelplayingfieldgaikwatscherpermakendoordezeregel.Daardoorgaanalletussenvormpjesdiewijlichtdubieusvindendewerelduit.DeheerBiskopvroegnaarTeleac.Heeftdateenrol?Ja,datheeftzekereenrol.Hetzetmensenaanhetdenkenoverdeeigenontwikkeling,maarhetheeftmeermetpersoonlijkeontwikkelingtemakendanmetdeechtearbeidsmarktgerichtescholing,watechteenzaaktussenwerkgeverenwerknemeris.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3129 DeOpenUniversiteitheefteenheelbelangrijkerol.DathebbenwijookgezienindebriefvandeheerBovens,dieaandeenekantaangeeftzichzorgentemakenoverdeinfrastructuur,maaraandeanderekantoproept:kommaaropmetaldiemensendienaarschoolwillen,wantwijstaanmetalleanderenhelemaalklaaromdattedoen.Datlaatstespreektmijietsmeeraandanheteerste.Menisdaarvolopbezigomtekijkennaaropeneducationalresourcesviainternet.DeOpenUniversiteitisereenheelmooivoorbeeldvanhoemenditsoortdingenoppakt.Menspeelteenprimarol,ookstimulerend.Denascholingvanautobestuurdersendergelijkeisechteenzaaktussenwerkgeversenwerknemers.Ikmoeternietaandenkendatikdatallemaalmoetorganiseren.Hetlijktmijechtprivaatendatgebeurtook.Wijsprekenmetelkaaraltijdoverhetmbo,maarnooitoverdelerarenop-leiding.Daarisechteenwereldaandehand.DeheerVanDijkweetdatwel,wanthijzitdanweerbijdieanderecommissie.Wijhebbeneenprachtigelerarenbeurs,uiteindelijkzo’n85mln.structureel,dieoverte-kendwordt.Datiseenprimazaak.Erisheelveelenthousiasme.Wijhebbenersteedsbudgetbijgedaan,wantwijwillenelkeleraardiedatkanendieookinaanmerkingkomtvolgensdecriterialatenleren.Wijhebbende100mln.convenantsgelden.Wijzieninhetonderwijsdatwijsteedsmeeropleidingenindeschoolkrijgen.Jongemensenuitdelerarenopleidingendeuniversiteitenwordenvooreenbelangrijkdeelopgeleidindeschool.Datgeefteenleercultuurindeschooldieuiteindelijktotveelmeerscholingaanzet.Jezietdaareenbeweging.Omdatdatonderdeeldeaanhoudendeaandachtvanderegeringverdientvolgensartikel23,stimulerenwijdatzelfheelrechtstreeks.Ikhebzelftweewekengeledeneenheleweeklerarenoplei-dingenbezocht.Wijziendatlerarenopleidingensteedsmeeropnascho-linginspelen.Zijzienzichzelfsteedsmeeralspartner,nietalleenvoorhetdiploma,maarooknahetdiploma.Watde16-en17-jarigenbetreft,kaniknietandersdanmijaansluitenbijdehelderewoordenvanstaatssecretarisKlijnsma.Ikhebernietsaantoetevoegen.Wijzijninderdaadinoverlegomhetoptelossen.Deoplossingmoetvandiversekantenkomenendatvergtnogevenwatoverleg.MevrouwVermeij(PvdA):Moetdieoplossingvoorallemaalgelden?StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Ja,voorallemaal,waarbijeenaantalvanhenaleenbehoorlijkebijdrageheeftgeleverd.MevrouwVermeij(PvdA):Ikkendestaatssecretarisnognietzogoed,wantwijhebbennietzovaakoverleg.Deduivelzitindedetailsenuwbijzinnenzijndaarbijcruciaal.Uzegtdateenaantalaleenextrabijdrageheeftgeleverd.Ikwiltochbenadrukkendathetom16-en17-jarigengaatindecrisisenomstageplekkenindebouw.Wijvindenhetallemaalonge-lofelijkbelangrijkdatdieervoorallemaalmoetenkomen.AandatheenenweergeschuiftussendepartementenhebikalsKamerlidechteenhekel.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Dankanikuverheu-gendtoespreken,wantstaatssecretarisKlijnsmaenikzijnhetbuitenge-wooneensmetelkaar.Hetisnunogzaak–datisindeluwtevanhetoverleg,dusgundatevenrust–omtekijkenofwijmetallepartnersgoedopeenrijkunnenkomen.Eendingisheelhelder:destaatssecretarissenvanSocialeZakenenvanOCWzijnhetbuitengewooneensmetelkaar.Wijzittenopeenlijn.MevrouwVermeij(PvdA):Dushetwordtopgelost?StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Zeker,maarwijzijnnietdeenigen.Deoverheidisnietzaligmakend.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3130 DeheerPechtoldvraagtomdeinformatieoverhetonderwijstevergroten.Ervindthetnodigeplaats.Wijhebbendembo-gidszienuitkomen.Datheeftevenwatpijnhierendaargekost,maarikbeneruiteindelijktochverheugdover.Datgeeftheelveelinzicht.Wijziendaterinhethbotweegidsenuitkomen,voordeeltijdenvoorfulltime.Datvindikookheelmooi.Erkomteenstudiekeuzegidsenwijzijninoverlegofwijnogverderbehulpzaamkunnenzijnendetransparantiekunnenvergroten.Deleerwerkloketten,waaroverstaatssecretarisKlijnsmahetnodigeheeftgezegd,zullenvolopinformatiekrijgenopdatvlak.Opdiemanierproberenwijdeinformatievoorzieninggoedvormeninhoudtegeven,daarbijdankbaargebruikmakendvanprivateclubsdiedatopeengoedemanieroppakken.IkkombijhetpuntvandeheerPechtoldoverdenieuwewetophethogeronderwijs,dieopditmomentindeEersteKamerligt.Watdraagtdiewetbijaaneenlevenlangleren?Vroegerkondenervrijonbeperktbijdragenwordengevraagdvanuitdeuniversiteitenvoordebachelorenmaster.Watwijnulimiterenbijdejongestudent,krijgtde30-plusser,wantdieheeftderuimteomeenbacheloreneenmastertedoen,ookalishijouderdan30jaar.Danmoetgewoonhetwettelijkecollegegeldwordengevraagdenmeerniet.Datiswinstbijditonderwerp.Ikwildewetverdernietbediscussiëren.DatgebeurtindeEersteKamerendathebtureedsgedaanindeTweedeKamer.Erlopenopditmomentpilotsinhethbomethetaanbestedenvanoplei-dingen.Hetgaatoverdemarktwerking.IndebriefvandeministervanSocialeZakenoverdecommissie-Bakkerisaangegevendatwijvoorhetmboookpilotszullenopstarten.Datzalbuitengewoonzorgvuldigenbeperktgebeuren,maarerzalwelwordengekekenofhetkan.Wijzijnermeebezig.Hetuitwerkenvandiepilotsopditmomentislastig,maarwijhebbendieafspraakbinnenhetkabinetgemaakt.Ikvoerdiedezekomendekabinetsperiodeabsoluutuitomdatgoedinbeeldtekrijgen.DeOnderwijsraadadviseerdeookomerietsmeermeetedoen.Opditmomentzijnwijmetpilotsbezigomdatvormeninhoudtegeven.Wijhebbenwatervaringenvandeafgelopenjarenmetdeinburgering.Dielessenmoetenwijdaarinmeenemen.Ikkombijhetverlagenvandedrempelvoordebelastingaftrekvanberoepsgerelateerdescholingskosten.IkheberietsovergeschreveninmijnreactieophetadviesvandeOnderwijsraad.Voordegenenoverwiewijonshetmeestzorgenmaken,ouderenendemeestkwetsbaren,delaagopgeleiden,isdatvaaknietechtdeoplossing,wantdiemensenbetalendefactoheelweinigbelasting.Zijbetaleneigenlijkalleenmaarzorgpremies,dusaftrekisnietzointeressant.DaaromvindikhetheelmooidatwijvoormensenzondereenstartkwalificatiedeWVAaangepasthebben.DatheeftstaatssecretarisDeJagergedaanmeteenextrabudgetvoordekomendetweejaar.Datiseenbetereactiedanhetverlagenvandiedrempel.Zijbetalenüberhauptweinigbelastingenhebbendanookweinigaftetrekken.Ikkombijhetmeldpuntslechteopleidingen.DatzijneigenlijkOCWendeinspectie.Datiszoevident,alsikziewatwijendeinspectieaanbrievenbinnenkrijgen.Ikkanmijgeenbetermeldpuntvoorstellen.Ookvoorhetbeeldvandemensenisdattochaltijddeplekwaarjenaartoegaat.DeheerVanDijkhadhetoverhetuitkledenvandevolwasseneneducatie.Datisreedsbesproken;hetligtheelandersdangesteld.OvervluchtelingenenhetEVCzalikuwKamernaderinformerenindeeersteweeknahetkerstreces,wantwijhebbenhetantwoordnunietdirectvoorhanden.IkweetdatermetEVC’swordtgewerkt.Ikzaluernetjesoverinformerenhoedatpreciesinelkaarzit.IkbendaarmeegekomenbijhetonderdeelEVC.IkhebeenvrijhelderebriefgeschrevenoverhetEVC;ikzaldatmethetoogopdetijdnietherhalen.Welishetvoormijheelbelangrijkdatdezaakopordekomt.IkhebeenaantalsignalengekregendathetEVCwatverschillendwordtTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3131 gewogenendatvandeinstellingendiemetEVC’sbezigzijnsommigehetheelveeldoenenandereheelweinig.Naarmatejehetminderdoet,isjezaakmindergoedoporde.Dathebbenwijookgemerktindeinspectieon-derzoekendienulopen,waarvandekomendewekendelaatstewordenafgerond.AllesbijelkaarbenikvanmeningdathetEVCeenbelangrijkinstrumentwordt.Wijzijninternationaalgezieneenvoorloper.Erzijnmaarvijf,zeslandendieechtaandewegtimmerenenNederlandiserdaareenvan.Jezietdaarbijheelverschillendeaanpakken.Frankrijkheefthetbijvoorbeeldhelemaalvastgelegdinwet-enregelgeving.DatkennenwijookvanFrankrijk.Wijhebbenhetineersteinstantieaanconvenants-partnersovergelaten,bijvoorbeeldsocialepartnersenhbo-instellingen.Opzichzelfheeftdateenvluchtgenomen:vanuitdekinderschoenenisdataanhetgroeien.Ikvindhetzobelangrijkwordendatwijuiteindelijkhebbengezegd:wijmoetentochwatmeerregiehebben.Deregiezitinhetvastleggenvandekwaliteitscodeinregelgeving,inhetvastleggenvandebasis.WaaromdoetOnderwijsdatnu?Eriseengezamenlijkebriefvanonsbeidengestuurd,maarhetiswelhetvoortrajectnaardeexamencom-missiesvanonzeonderwijsinstellingen.Alsdieonderwijsinstellingenmethunexamencommissiesmoetenkunnenuitgaanvaneenkwalitatiefgoedproduct,moetenwijervoorzorgendathetvoortrajectgoedgeregeldis.DaaromheeftOCWtotophedensteedshetinitiatiefgehadophetpuntvanhetEVC.Datlijktonsookdemeestlogischegangderdingen.Deinspectieisertijdelijkbijbetrokken,omdatKCEtweejaargeledenwegvielenwijnaareenoplossingmoestenzoekenomdatKCEeerstdittrajectzoudoen.Uiteindelijkhebbenwijervoorgekozenomdeonderwijs-inspectiedittijdelijktelatendoen.Hethbo-inzichtdatdeinspectieheeftgeleverd,waseenthemaonderzoek.Deinspectiezitopafstand,maarkomtafentoewatdichterbijbijhethbo,omdatdeNVAOdaareenrolheeft.Ikgadekwaliteitscodeinregelgevingvastleggen,zodatwijwetenwatjemagverwachtenvaneenEVC.IkgadebeoordelingvanEVC-aan-biedersopordebrengen.Wijzijnerachtergekomen–datwasderimpe-linginhetmbo–dathetmbowerdbeoordeelddoordeinspectiemeteenvrijpittigkader,zoalsoverigensafgesprokendoordeconvenantspartijen.AndereVBI’s,instellingendiebeoordelen,haddenindeafgelopenjarenhierendaareenwatlichtvoetigertrajectbewandeld.Inmiddelsheeftmenmeegelopenmetdeinspectie.Wijproberentoteenvormigheideneendui-digheidtekomen.Aandehandvandiebeoordelinggaikvervolgenskijkenwieerwelofnietinhetregisterkan.Datdoeikopadviesvandebeoordelingsinstellingen.Datisheteigenlijkineennutshell.Datgaikdekomendedriejaardoen:2009plus3is2012.Ikhoopdatdannetjesopordetehebben.WijhebbencampagnegedaanrondhetEVC.Daaruitisgeblekendat75%bekendismethetEVC.Hetistreurigdatdieenemede-werkerdatnietwas,mevrouwVermeij.Datkannatuurlijkniet,maarmijncollegaheefteralhetnodigeovergezegd.Injanuarihopenwijdatonder-zoeknaaraanleidingvandecampagnevolledigbeschikbaartehebben.Wanneerhetbecommentarieerdis,kunnenwijudattoezenden.MevrouwDezentjévraagthoehetzitmetdegastouders.Zijneronvol-doendeinstellingenbeschikbaar.Nee,zekerniet.Dathebtuvanmijncollegagehoord.Erwarenzoveelaanvragenenzoveelinstellingendiehetkondendoen.Datgebeurtook.OverigensishetgoedomhiernogmaalsteonderstrependathetbijdegastouderaanpakgaatomeencertificaatdatuiteindelijkheteindoordeelmoetvormenendathetEVCeenanderverhaalis.Daarombenoemenwijhetheelnadrukkelijkanders,maardeEVC-instellingenhebbenervaring;vandaardatdestaatssecretarisvoorkinderopvangervoorheeftgekozenomdezaakdaartelatenbehandelen.Devoorzitter:Deregeringisklaarmetdeeerstetermijnenwijhebbennogtijdvooreenkortetweedetermijn.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3132 DeheerBiskop(CDA):Voorzitter.Ikdankbeidestaatssecretarissenvoorhetbeantwoordenvandeenormehoeveelhedenvragendiewijhebbenwetentestellen.Deambitielijktertezijn,derichting.Ikhebtochnogeenpaarvragen.StaatssecretarisKlijnsmaheefterovergesprokendatdevrijblijvendheiderafmoet.Bijwieligtdievrijblijvendheiddanpreciesenwaarommoetenwijdieerafhalen?Jekuntkijkennaardeindividuelevrijblijvendheidvaniedereindividuelemedewerkerdiezegt:ikweetnietofscholingvoormijwelwatisenofikhetwelkandoen.Jekunthetookindecollectiviteitzien:hebbenwerkgeversenwerknemersalszodanigeenzekerevrijblij-vendheidgehad?Erziteensoortdualismein:gajeeenlevenlanglerenuitsluitendperindividubekijkenofgajetochcollectievezakeninzetten?StaatssecretarisKlijnsmaheeftookietsgezegdoverdecultuur.Datklopt,diemoetenwijstimuleren.Ikweetniethoevaakhetwoord«stimuleren»vanmiddagisgevallen,maarhetishetwoordvandedag.Danblijfttochinteressanthoezijdatstimulerenvandecultuurhandenenvoetenwilgeven.StaatssecretarisVanBijsterveldtzeidat75%bekendismetdeEVC’s.Ikneemaandatzijbedoelt75%vandeprofessionalsdiedaarmeetemakenhebben.Ofgaathetom75%vandeNederlandsebevolking?DatzoueenenormsuccesvaneenPostbus51-spotjezijn.Zijheeftgezegddatzijdeinspectieertijdelijkbijzalbetrekken.DeborgingvandeEVC-kwaliteitisnietietswatjeeenmaligofindekomendedriejaardoet.Hoegaatzijdiekwaliteitborgen,alszijdeinspectienietmeerdaaropinzet?MevrouwVermeij(PvdA):Voorzitter.Iktelmijnzegeningen,maarwijkrijgenwelwatveelinjanuari.Januariwordtdémaandvooreenlevenlangleren.Datcadeautjehaddenwijookwelvoordekerstwillenhebben.Datneemtnietwegdatikdebewindsliedenhartelijkdankvoorhunantwoorden.Ikherhaalmijnpleidooiomtekijkennaarleerrechtenofscholingsrechten.Ikhadeenconcreetidee.Zoudenwijgoedevoorbeeldeninverbandmeteenlevenlangleren–deroldiewerkgeversdaarbijspelenofeenaantalroc’sdieermisschieneenanderemaniervoorhebbengevonden–nietvoorhetvoetlichtkunnenbrengen?Goedevoorbeeldendoengoedvolgen.Datisbeterdanhethierdeheletijdovervagetermenzoalscultuurenstimulerentehebben.Daarisnietopgereageerd.IkwasenigszinsteleurgesteldoverdereactievandestaatssecretarisvanOCWoponsbredepleidooiomvanderoc’sietstegaanmaken,omdatzijietstesnelrichtingdefantastischeprivatepartijenging.Dievindikookfantastisch.Maaralsdemarktnietwerkt,hebbenwijdeoverheid.Datismijnadagium.Ikzietoch,ookinlandendiehetgoeddoenmeteenlevenlanglerenenmetdescholingvanouderen,datpubliekeinstellingendaarbijeenheelbelangrijkerolspelen.Ikbenhetmethaareensdatwijhetonderwijsnietmoetenoverbelasten.Maarwijhebbenzelfeenaantalgesprekkengevoerdmetroc’senookdiewillenwat.Hetismijietstegemakkelijkommeteennaardecaoteverwijzen,wantwijhebbeninditlandookvrijveelregelsgemaaktdienietzozeermetdecaotemakenhebben,maarmetanderezakenomgebouwenopentezetten.Hetkannietaltijd,ookvanwegealleswatwijmetelkaarhebbenafgesproken.Destaatssecretarisisenthousiast,maarniethierover.Ikwilhaartochnogmaalsommeerenthousiasmevragen.DeheerPechtold(D66):Voorzitter.IntweedetermijnkanwatmijbetrefteenVAOwordenvoorkomen,alsikopdevolgendedriezakeneenhelder-deretoezeggingkrijgdanineerstetermijn.Indeeersteplaatswilikwetgevingvoordezomerennietinjanuarialleeneenstappenplan.Indetweedeplaatswiliknetalsanderendatderoc’smeeruitgedaagdwordenomookvoordeoudereneenoplossingtezijn,zoalsmevrouwDezentjéTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3133 terechtzeiindebuurt.Wijlopenhierovervandeideeënenikvindeenverwijzingnaarcao’sennaardemarktveeltekortdoordebocht.IndederdeplaatswilikeenambitieuzeredoelstellingdanLissabon:wijgaankijkenofwijdie20alsnogkunnenhalen.Opdezedriezakenkrijgikgraageentoezegging.Andersvraagikviau,voorzitter,graageenVAO.DeheerDibi(GroenLinks):Voorzitter.Ikdankdebewindsliedenvoordebeantwoording.Ikbeginmethetoptweenapolitieketalentvan2009,staatssecretarisKlijnsma.Datisterecht;hethadvanmijookhogergemogen.Ikdenkdatdestaatssecretaristotveelmeerinstaatisdanzijvandaagheeftgezegd.Zijzei:ikbennietvandelozekreten.Ikhoopdatzijooknietvandevagekretenis.Wijmoetenwelopheelveelvaaghedenwachten.Datkomtinjanuari.Ikwachtdatmetveelbelangstellingaf.Ikhoopdaterdanookechtietsgaatgebeuren.IksluitmijaanbijdevoorwaardendiedeheerPechtoldheeftgesteldomeenVAOtevoorkomen.Ikverwachtdatdestaatssecretarisnietaandievoorwaardenzalvoldoen.DanishetdeplichtendeverantwoordelijkheidvandeKameromeenuitspraaktedoen.MetdestaatssecretarisvanOnderwijshebikveelvakerdebatten.Ditlagwelinlijnmeteenaantalvoorgaandedebatten.Alsdestaatssecretarisietsnietwildoen,dandoetzijdatookgewoonniet,ongeachtwatdeKamervindt.IkvondhetheelgoedwatzijmethetEVC-trajectgaatdoenenwilhaardaarvoorcomplimenteren.DefractievanGroenLinksisdaarontzettenddankbaarvoor.Destaatssecretarisheeftweleensgesprokenoverdeterreurvandemiddelmaatinhetonderwijs.Datheeftzijgeproblematiseerd.Ikvondhaarenigszinsmiddelmatigindatgenewatzijwildoenalshetgaatomderoc’s.Ikhoopdatzijbereidisermeervooropentestaan.Aandeenekantheeftzijbezuinigingenenigszinsverdedigd,aandeanderekantwilzijtochlievergeenbriefsturen.Volgensmijkanzijveelmeerdanzijnudoet.WijzullenmorgeninhetVAOzienwatdeKamerdaarvanvindt.MevrouwDezentjéHamming-Bluemink(VVD):Voorzitter.IkwileenVAOnietinhetmiddenlaten,maargewoonaanvragen.IkwildatdeKamereenuitspraakdoetophetpuntvandeplicht,dusalleenalomdieredenwilikeenVAOaanvragen.Ikhebineerstetermijngeenbeweginggehoord,dusdiezalerintweedetermijnooknietkomen.Ikhebnogeenanderekwestie.Allesgehoordhebbendeinditdebatengezienhetbelangvaneenlevenlanglerenenhetbelangvanderolvanderoc’s,zieikeenplaatjevoormijwaarvanikdenk:ditvraagteigenlijkomeenwatbrederevisieopderolvanderoc’salsinstrumentopdetoekomstigearbeidsmarkt.Waaromzegikdit?Erisnueenwatover-spannenarbeidsmarkt.Ofmoetikzeggen«onderspannen»?Iniedergevaliserhetnodigemis.Maarna2012krijgenwijtemakenmeteenenormevergrijzingsgolf.Wijhopendatdeeconomiedanaantrekt.Danzittenwijweerineenheelanderesituatie.Inbepaaldesectorenhebbenwijdanwaarschijnlijkmeermensendanerkunnenwerken,dusdaarloopthetnodigescheef.IkvraagmijafofdezestaatssecretarisvanOnderwijsdanwelSocialeZakenzichbezighoudtmetdevraagwatderolvanderoc’sisalsinstrumentindietoekomstigearbeidsmarkt.Ikkanmijookheelgoedvoorstellendatjedietaakalscommunitycollegeennaarbedrijventoebeterinzet,misschienwelmeerregionaal,alsjehetookhebtoverhetdoorstromenindebedrijvenzelfendetaakvanderoc’sdaarin.Ikvinddathettijdwordtomopdezekwestieeenvisieteontwikkelen.IkhebdeMBORaaderooknognietovergehoord,maarikzoudaarvoorwillenpleiten.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3134 Voorzitter:BiskopDeheerJaspervanDijk(SP):Voorzitter.Ikhebdriepunten.Descho-lingsplichtligtnietlekker,constateeriknaaraanleidingvandeeerstetermijn.Ookikzegtegendestaatssecretarissen:denkernogeensheelgoedoverna.Ikpleitvooreenscholingsrechtvoorwerknemers.Eenscholingsplichtzaltotallerleionwenselijkeproblemenleiden.Destaatssecretariserkentdaterwordtbezuinigdophetvolwassenenon-derwijs.Ikvinddatheelpijnlijk.Dezediscussiegaatovereenlevenlangleren,overhetgevenvandemogelijkheidaanouderenomeentweedekanstekrijgendanweleenextraopleidingtevolgen.Datismooi,maarerwordtwelopbezuinigd.Datvindiktegenstrijdigenikbetreurdattenzeerste.Totslothetmeldenvangeschillen.Ikhebgevraagdwateenwerknemerkandoen,alszakenrondomopleidingennietgoedgaanindeprivatesector.Destaatssecretarisheeftgezegddatindepubliekesectordeinspectiedaarnaarkankijken.Datisterecht,maarmijnvraagishoedatdeprivatesectormoet,waar90%vandezezakenzichafspeelt.Kaneenwerk-nemerdaarookergensnaartoe?Isdaarookeenmeldpunt,zodatgeschillenaangekaartkunnenworden?Voorzitter:JaspervanDijkDevoorzitter:Ikstelvastdateenaantalledenalheeftaangegevengraagplenairtewillenterugkeren.Datkanuiterlijkmorgen,wantdatisdelaatstedagvoorhetreces.Dankunnenereenofmeermotieswordeningediend.StaatssecretarisKlijnsma:Voorzitter.Hartelijkdank,ookvoordezetweedetermijnvandekantvandeKamer.Hetishelderdatdeaanwezigeafgevaardigdenallemaalzeggen:wijvindenditeenhartstikkebelangrijkonderwerp.DeheerBiskoponderstreeptdatnogeensenvraagt:watbedoeljepreciesmetdievrijblijvendheiddieerafmoet?Datiswatmijbetreftzowelindecollectiviteitalsinhetindividuelegeval.Inmijneerstetermijnbenikingegaanopdecollectiviteit,wantdatheeftallestemakenmetdeinteractietussenwerkgevers,werknemers,overheidenonderwijs;gevierenmoetenwijditvormgeven.Ikhebutoegezegddatikinjanuariopdatpuntbijuterugkeer,zodatikdanookdeheerPechtoldantwoordkangeven.Ikhebhemgoedverstaan.HijzeidaterwelofnieteenVAOvanafhangt.MaarikhebinmiddelsvanmevrouwDezentjébegrependathetVAOsowiesoaanstaandeis.DanzijndedrieonderwerpenvandeheerPechtoldookopportuun.Mijncollegazalnogweleveningaanopderoc’svoordeouderenenopdeambitieuzedoelstellingvoorLissabon.Inmijneerstetermijnhebiktochnietverheelddatikdieambitieiniedergevalzeerondersteun.Daarmaggeenmisverstandoverbestaan.Ikkombijhetstimulerenvandecultuuromslag.Ikkanmijheelgoedvoor-stellendatdeheerDibitegenmijzegt:doealstublieftgeenvagekreten.Ditkanookwordenopgevatalseenvagekreet,wantniemandkaneroptegenzijndatjedecultuuromslagstimuleert.Maardaarmeedoeliknatuurlijkophetfeitdatwijinonzesamenlevingveelmeerdantotnutoe–totnutoeheeftiedereenhetweleengoedideegevonden,maarisernogzoweinigvaningekleurd–ookonderhetmottovandecrisisnuendekrappearbeidsmarktstraksmensenervanovertuigendathetgewoonnietophoudtalsjejediplomahebtgehaaldalsjejongbent.Hetisfijnalsmensenmeteendiplomavaneenonderwijsinstellingafkomen,maardanbeginthetlevenpas.Datlevenwordtextrademoeitewaard,alsjejeblijftontwikkelen.Datheeftallestemakenmetdevraaghoewijonzejongemensenmeegevendatmendanvolcontinubezigblijftomdieontwikke-linghandenenvoetentegeven.Wij,ledenvanhetkabinet,voelenonsTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3135 meerdanverantwoordelijkalshetgaatomhetstimulerendaarvan.Datdoejenatuurlijkmetjepartnersenmetinstrumentenzoalsdewetgeving.Maarikdoeeenappelopaldiegenendieinteracterenmetdesamenle-vingomdatverdervormtehelpengeven.DeheerPechtold(D66):Ikwildestaatssecretaristocheenspiegelvoor-houden.Ikondersteunvolledigditvlammendebetoog,datechtervooralrustophetwoord«stimuleren».AlsdeKamerdadelijkineenVAOhetkabinetniettothelderheidopsommigedossierszoudwingen,wathaddenditAOendebriefdanopgeleverdbehalve:injanuaripratenwijverder?Metanderewoorden,danheeftBovenstochgelijk,wanneerhijzegt«eenlevenlangleuteren».Danhebbenwijindecembergesprokenenisdeenigeconclusie:injanuaripratenwijverder.Watheefthetkabinetvandaagandersgedaandanzeggen:uhoortnogvanons?Datwilikualsspiegelvoorhouden.Stimulereniseenmooiwoord.Concretedatanoemen,percentagesnoemen,resultaatverplichtingenaangaan;daarkopenwijwatvoor.StaatssecretarisKlijnsma:IkvindaltijddatAO’stweeërleibelangrijkzijn.Hetkabinetheefteenaantalbrievenennota’shierneergelegdwaaropdeledenvandeTweedeKamerhebbengereageerd.Danishetookaanhetkabinetomdaarhartstikkegoednaarteluisteren.Vandezijdevanhetkabinetisgezegd:wijkomenhiervolgaarneovereenmaandopterug–datvindiksnel–zodatuookweethoedevervolgstappeneruitzien.IkvinddathetAOvanvandaagbehoorlijkwatheeftopgeleverd.Natuurlijkkanikookdewaslijstenopnoemen–ikhebdatvandaagexpresnietgedaan–vanhetgeenwijtotnutoealhebbengedaanomdescholingvanwerkendenextraaandachtenaankledingtegeven.Datgaatvanscho-lingsmaatregelenvanuithetcrisispakket:omscholingsbonussen,stimule-ringsmaatregelen,EVC’s,uitbreidingvanfiscalevoordelen,destructurelefinancieringvandeleerwerkloketten;kortom,ikkansowiesoeenwaslijstoptafelleggen,maardatismijtemakkelijk.Ikvindhetfijndatwijoverenweergoedvanelkaarverstaanwatwelenookwatnietkan.Hetklinktmisschienraaruitmijnmond,maardaaromishetookfijndathetVAOerkomtendatwijdanindeKamerzienhoedesituatierondomhetrechtofdeplichtomtelerenwordtvormgegeven.IkvindweldegelijkdatditAOheelwatheeftopgeleverd.DeheerDibi(GroenLinks):Dewaslijstdiedestaatssecretarisnetopnoemde,kendenwijal.StaatssecretarisKlijnsma:Ja,daarom.DeheerDibi(GroenLinks):Uhebterzelfeenpuntvangemaaktdaternogteweinigindepraktijkisveranderd,dathetnogteweiniginonzecultuurisverankerd.Uwpassieisaanstekelijkendaardankikuvoor,maarikhebtochhetgevoeldatdeconclusievanditdebatis:don’tcallus,wecallyou.Wijkomeneropeenlatertijdstipopterug,wantopdegevoeligepuntenhebbenwijnunoggeenantwoordop.BegrijptudatdeKamereenbeetjehetgevoelheeftdatzijeenbeetjewordtafgescheepttoteenlatermomentendatudanpasmetmaatregelenkomt?StaatssecretarisKlijnsma:Ikhechtertochaanomnogeensteonder-strependathetookvoorderegeringessentieelisomtekijkenofjedraag-vlakhebt.Ikvinddedikkemeerwaardevanvanmiddagdatinnietmisteverstanebewoordingendoorvelenvanuisverteldhoemenrondomhetrechtofdeplichtomtelerenzit.Alsudatgeenmeerwaardevindt,danweetikhetnietmeer.Alsikeenfermetoezeggingdoedatopbasisvanhetgeenuhierhebtingebrachtwijinjanuarireedsmetdevervolgstappenkomenendatiknietheelijzerenheinigzeg«wijvanhetkabinetwetenzelfTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3136 welwatwijwillenenwijluisterengewoonnietnaardeKamer,duswijgevenunualvasthetachterstevanonzetong»,denkikdatdemeer-waardeevidentis.Devoorzitter:Wijkomenhiermorgenopterug.Hetisvolstrekthelderhoewijerallemaalinstaan.StaatssecretarisKlijnsma:IkneemerkennisvandatmevrouwDezentjénogeenkeerterechtzegtdatwijonsookmoetenpreparerenopdesitu-atiena2012,alsdevergrijzingsgolfaanstaandeis.Hetisongelofelijkbelangrijk,nietalleenvoordegenendieopdearbeidsmarktactiefzijn,maarookvooraldiegenendievergrijsdzijnennahun67steof72steookzichzelfwillenblijvenontwikkelen,datderoc’sdaarineenstapvoorwaartsdoen.Mijncollegazalernogheteenenanderoverzeggen,zoneemikaan.DeheerVanDijkconstateertdatdescholingsplichtnietlekkerligt,punt.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter.Dankvoordereactieintweedetermijn.DeheerBiskopvraagtwaternuverdergaatgebeureninEVC-verband.Ikhebdiebriefheellaatverstuurd,waarvoorexcuus,omdatikdieheelgoedopordewildehebben.Daarinstaatdatikin2010samenmetdeconve-nantspartnerszalkijkenhoeikhetdaarverderkanborgen.Hetgingmijneteventesnelomtezeggendatikvoordeeeuwigheidderegiegavoeren.Datwilikhelemaalniet;ikdoehetdriejaar.Ikziternietoptewachtenomalsoverheidaldietakennaarmijtoetehalen.Wijbrengendiezaakevenoporde,vaneenaantalzakengaanwijdebasisnetjeswettelijkregelenenvervolgensmoethetinhetveldtussendepartners,waarvanerookveelprivatepartnerszijn,opeengoedemanierwordengeregeld.Datishetvervolg.MevrouwVermeijkomtterugopdeflexibiliseringvanderoc’s.Alsikhetideehaddathetopditmomentfullswingzonderproblemenzoukunnen,zouumijechtaanuwzijdevinden.Watuzegtiswaar:ikbenenthousiastovereenlevenlangleren.MevrouwKlijnsmagafaandathetechtmooiisalsjeelkedagleert,ookinditvakmetallestukkendiejeleest.Ikkansomsachterdestukkenzittenendandenkik:wauw,aldieinformatie;datikdittochtotmijmagnemen.StaatssecretarisKlijnsma:Nietaltijdhoor.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:Heelvaakwel.Dandenkik:watbenikeenbevoorrechtmens.Ikdenkdatheelveelmensendatookmetonderwijshebben.Alsjeweeraandeslaggaatenweergaatleren,kanhetjeechtinspirerenomdatkennisietsheelmooisis.Ikbenzeerenthousiastoverkennis,maarikbenookbuitengewoonbezorgdoveronzeroc’s.Indeafgelopenjarenhebbenwijgezienwaarheteindaanderekisvanwatmenallemaalkanverstouwen.Datisderedenwaaromwijhetparticipatiebudgetvoorhetdeelvanhetvolwassenenonderwijstijde-lijkniethebbenlatenlandenindemarkt:omdieluwtetecreëren.Wijzien–datmogenwijechtkoesteren–dat20%vandemensenopderoc’sbovende23jaaris.Chapeau,denkikdan,datiseenheelgrotegroep.Ikschatzomaarindathetzo’n80000mensenzijn.Wijhebbendeafgelopendriejaarviadevoorhoedesubsidieonzeroc’sgestimuleerddieopdatvlakactiefwarenendaaruitiseenheelmooieinstrumentenbankvoortge-komendiegedeeldkanwordenenwaarmeeroc’sdiedatwillenaandeslagkunnen.DeOnderwijsraadzegt:letopdatjehetnietoverallescholengaatdoen;laatmenzichfocussen,eenaantalscholenzijndaarheelgeschiktvoor.Methethbogaanwijeenstimuleringsregelingdoen.Ikkijkhoedatuitvaltomeventueel,alsikmiddelenhebvoorhetmbo–ikmoetnogevenkijkenwaarikzevandaanhaal–datvoorbeeldtevolgen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3137 Metdebekostigingproberenwijhetbedrijfslevenscherperophetmbotekrijgen,watookeenwisselwerkingisdieheelgoedkanwerken.EnmetleerwerktrajecteninhetkadervandeprojectdirectieLerenenWerkenzittenwijopditmomentopde40000engaanwijnaar90000.Ikvinddatheelergveel.Eerlijkgezegdhebikhierverdernietzoheelveelnieuweideeëngehoordwaternogmeerbijkan.Hetisgoedomtevertellenwatwijdoenenwateropderoc’sgebeurt.MevrouwVermeij(PvdA):Datistocheenuitdaging.Overigenswilikhieraantoevoegendathetnietalleenderoc’szijndieietsmoetendoen,maardaterookwerkgeversenwerknemersnaarderoc’smoetenkomen.IkprobeeraantegevendaterinNederland–daarhebbenwijeenhandjevan–heelveelgescheidenwordtgedacht:eenschooliseenschool,werkiswerkeneenwerkgeveriseenwerkgever.Diecultuurisinanderelandenvolstrektanders.Ikwilzograagdatzo’nschoolookeenplekiswaarje,alsjeopjewerkbent,zoafentoenaartoegaat.Danishetvantweeëneen:dieschoolmoetietsdoen,maarwerkgeversenwerknemersmoetenookietsdoen.HetzouzoleukzijnalsookOCW,dateenhandjeheeftvanschottendenken–ikgeeftoedatheteenclichébeeldis,maarhetisaandeorde–daarietsaandoetdoorhetveldintegaanendewerkge-versmeertebetrekkenbijderoc’senandersom.Erisechtnogeenwereldtewinnen.Danisnietallesalgebeurd.StaatssecretarisVanBijsterveldt-Vliegenthart:HiermoetikvanharteonderstrepenwatmevrouwVermeijnaarvorenbrengt.DatisderedenwaaromstaatssecretarisKlijnsmaenik,alshetgaatomdeaanpakvandejeugdwerkloosheidenvandewerkloosheid,datregionaleveldbijelkaarhebbengebracht,UWV,gemeenten,socialepartnersendescholen,ophetwerkplein.Ikbenervanovertuigddatditheelstimulerendis,omdatjebijelkaaraantafelzit.Metdeontwikkelingendieikzojuistaangaf,vindikdateenheelgoedetendens.Umagervanuitgaan–ikhebdataanmevrouwDezentjétoegezegdwatdeMBORaadbetreft–datikuwpuntoverdecao’szalmeenemen.Ikzalzeggen:mensen,zetdoor;manage-mentbyspeech.Ikwilweleerlijkzijn.Ikkaneenheelzonnigverhaalhouden,maarikweetdaterbijderoc’sookeenaantalgrotezorgenliggen;datweeteenaantalvanuaandezetafelheelgoed,omdatwijervaakoverspreken.Diezorgenwilikookoppakken.Ikbenhierwatuitge-breideropingegaanomdatikuheelgraagwilovertuigendatikhetserieusmeenendathetgeenonwilis,maardatikookdeverantwoorde-lijkheidhebomtekijkenhoewijdatopeengoedemanierdoen.Ikwilaangevendaterheelveelgebeurt.Umagervanuitgaandatikopdiescherpteblijfzitten.Wanneerdemogelijkhedenerzijn,zalikhetnietnalaten.WatLissabonbetreft,kanikmijalleenmaaraansluitenbijdewoordendiestaatssecretarisKlijnsmaheeftgesproken.Wijliggenzekernietslecht,maarwijzijnookambitieusenterecht;ikverwijsnaardemotiedieisingebrachtdoormevrouwHamerenondersteundvanallekanten.Wijzettenallesopalles.Wijmoetennulatenziendatwijstraksin2010die20%daadwerkelijkhalen.Datvindikeenmooimomentomtekijkenwelkeschepwijdaarbovenopwillendoen.WijzittendanbehoorlijkforsenikbenervanovertuigddaterdanmetjaloerseblikkenvanuitEuropanaaronszalwordengekekenopdatvlak,maarhetisgeenaanleidingomjedannietopnieuwtebezinnen.Ikvindweldatwijeerstdieeerstedoel-stellingmoetenhalen.Wijmoetendiestappeneenvooreenzettenomvervolgenshogerestappentezetten.Wanneerdatmogelijkisindetoekomst,moetenwijdatnietnalaten.Resteerthetpuntvangeschillenmetprivatepartijen.Eriseengeschillen-commissievoorprivatepartijen.Datvindikeengoedezaak.Ikvindnietdatikdaaralsoverheidinmoettreden,wantdanzouikmoetenonder-zoekenwaterinaldieprivateorganisatiesgebeurt.Datisnietaanmij.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3138 Menheefteengeschillencommissieendiefunctioneert.SomskrijgenwijietsaangereiktomdatmensentochheelvaaknaarOCWendeinspectiekijken.Wijgeleidendatdandoorrichtingdegeschillencommissieofwijnemeneenscontactopmeteenonderwijsinstelling.Hetisechternietmijnbedoelingomvoorzo’ngrootdeelvandemarktzelfeenmeldpuntintestellen.Datisechtaandeparticuliereonderwijsinstellingen.Menheeftdegeschillencommissie.Toezeggingen–Injanuari2010ontvangtdeKamereenbriefmethettijdpadvanhetwetsvoorstelinzakeeenlevenlangleren,waarbijhetgaatomdekwestiescholingsrechttegenoverwederzijdsescholingsaanspraken.–Injanuari2010ontvangtdeKamereenbriefover:1.descholingsmogelijkheden,WW,waaronderdemogelijkhedenvoordeeltijd-WW’ers.2.demogelijkeresultatenvanhetoverlegmetdeO&O-fondsen,onderandereoverdezzp’ers.3.deEVC-trajectenvoorvluchtelingen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.3139