Voortgangsrapportage Nederlandse inzet NAVO-oostflank

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202628 676NAVONr. 559 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN DEFENSIE EN VAN BUITEN-LANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 mei 2026Deze voortgangsrapportage geeft inzicht in de Nederlandse militaire inzetaan de oostflank van het NAVO-verdragsgebied over de periode mei 2025tot en met april 2026.1 Het kabinet licht in deze rapportage de ontwikke-lingen en besluiten omtrent deze militaire inzet toe.De voortgangsrapportage bestaat uit drie onderdelen:1.Geopolitieke context;2.Overzicht en voortgang van de Nederlandse inzet;a.Militaire bijdrage aan de Multinational Battlegroup vanuitLitouwen;b.Inzet enhanced Vigilance Activity MQ-9 Reaper vanuit Roemenië;c.Inzet F-35’s in Polen;d.Inzet Air & Missile Defence Taskforce in Polen;e.Early Forward Presence in de Baltische Zee-regio;f.Nederlandse deelname aan Baltic Sentry;3.Financiën.1) Geopolitieke context De grootschalige agressieoorlog van Rusland tegen Oekraïne duurtonverminderd voort. Ook de rechtstreekse dreiging vanuit Ruslandrichting Europa neemt toe.2 Rusland test via verschillende activiteiten,waaronder hybride oorlogsvoering in de grey zone, de escalatiebereidheidvan het Westen. Europa moet rekening houden met een aanhoudende1Het kabinet heeft de Tweede Kamer een jaarlijks ijkmoment toegezegd over de doorlopendeNederlandse inspanning in Litouwen als onderdeel van Munltinational Battlegroup (MNBG).Voor een volledig beeld omdat voorliggende voortgangsrapportage ook de overige Neder-landse inzet aan de oostflank van het NAVO-verdragsgebied.2Publicatie AIVD en MIVD «Tussen vrede en oorlog: de oorlog in Oekraïne en de Russischedreiging in Europa», 19 februari 2026. kst-28676-559ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 676, nr. 5591 Russische vijandige houding, ook na een einde aan de Russische oorlogtegen Oekraïne.Binnen de NAVO en de EU, en via eigen inzet, spant Nederland zich in omdeze dreiging het hoofd te bieden. Voor de Nederlandse militaire inzetbetekent dit dat de focus is komen te liggen op hoofdtaak 1: beschermingvan het eigen grondgebied en dat van NAVO-bondgenoten. Aangezien deRussische dreiging zich nadrukkelijk manifesteert aan de oostflank, blijftNederland zich in NAVO-verband inzetten op de versterking vanafschrikking en verdediging aan de oostflank van hetNAVO-verdragsgebied. Daarnaast zet Nederland zich in voor hettegengaan van hybride activiteiten, die ook in Nederland toenemen.Verschuivingen op het geopolitieke toneel onderstrepen de noodzaak om,samen met Europese bondgenoten, snel meer verantwoordelijkheid tenemen voor de veiligheid van Europa. Dat is ook wat de VS van Europesebondgenoten verwachten. Het kabinet onderschrijft die wens. Daarom ishet zaak dat Europese bondgenoten grotere militaire bijdragen (contribu-tions) leveren binnen de NAVO, naast het behalen van deNAVO-doelstellingen op de defensie-uitgaven (cash) en -capaciteiten(capabilities). De Nederlandse inspanningen ter versterking van deoostflank van het NAVO-verdragsgebied dienen ook in dit licht te wordenbezien.2) Overzicht en voortgang van Nederlandse activiteiten aan deoostflank De doelstellingen van de Nederlandse militaire activiteiten aan deoostflank als onderdeel van de bredere NAVO-aanwezigheid zijn hetbijdragen aan de verdediging van het NAVO-verdragsgebied, en hetafschrikken van tegenstanders (met name Rusland). De NederlandseKrijgsmacht geeft invulling aan deze doelstelling door bijdrages aanoefeningen en operaties aan de oostflank. Deze activiteiten dienen ook tergeruststelling van (de bevolking van) bondgenoten en ter bevordering vande eensgezindheid en solidariteit binnen de NAVO.Voor de krijgsmacht biedt dit ook de gelegenheid om de gereedheid engeoefendheid te bevorderen. Zo kan de onderlinge samenwerking eninteroperabiliteit met bondgenoten naar een hoger niveau worden getilden kan met de inzet aan de oostflank waardevolle ervaring opgedaanworden met het opereren binnen een context van (hybride) dreigingen.Ten slotte biedt de inzet kansen voor het inzetten van nieuwe complexe(wapen)systemen.In de periode mei 2025 tot en met april 2026 bestond de Nederlandse inzetuit:•Een bijdrage aan de Multinationale Battlegroup (MNBG) in Litouwen.Het mandaat voor deze inzet loopt tot en met 31 december 2026;•De inzet van MQ-9 Reapers vanuit Roemenië van maart 2024 tot enmet september 2026;•De inzet van F-35’s in Polen van september tot en met december 2025;•Inzet van Air & Missile Defence Taskforce in Polen van december 2025tot en met juni 2026;•Early Forward Presence van Special Operations Forces (SOF) in deBaltische Zee-regio;•Nederlandse deelname aan Baltic Sentry.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 676, nr. 5592 Multinational Battlegroup (MNBG) LitouwenNa de illegale Russische annexatie van de Krim in 2014 besloten deNAVO-bondgenoten tot versterking van afschrikking- en verdediging aande oostflank van het NAVO-verdragsgebied. In de Baltische staten enPolen richtte het bondgenootschap zich via de stationering van Multina-tional Battlegroups (MNBGs) op geruststelling van NAVO-bondgenoten enafschrikking van Rusland. De aanhoudende Russische agressieoorlogtegen Oekraïne en de voortdurende Russische dreiging richting Europaonderstrepen de noodzaak om afschrikking voort te zetten en teversterken.Nederland neemt sinds 2017 onafgebroken deel aan de MNBG inLitouwen onder leiding van Framework Nation (FN) Duitsland. Sindsfebruari 2022 heeft SACEUR het mandaat om, indien nodig, over te gaantot verplaatsing en inzet van MNBG-eenheden binnen de aan hemtoegekende kaders.Nederland acht zich en wil gezoen worden als een consistente enbetrouwbare bondgenoot die een professioneel en zichtbaar aandeellevert aan de versterking van de NAVO-afschrikking en verdediging.Daarnaast versterkt de deelname de zichtbaarheid, de interoperabiliteit ende ervaring met het gezamenlijk optreden met partners zoals Litouwen,Duitsland en Noorwegen. De integratie binnen het Duitse raamwerk en desamenwerking met Litouwse eenheden hebben de operationele relevantieen gezamenlijke gereedheid vergroot. Ook in de komende periode zal defocus op operationele samenwerking en integratie liggen. Nationaaldraagt de inzet bij aan de operationele gereedheid van de eenheden enverhoging van de situational awareness aan de oostflank van hetNAVO-verdragsgebied.De Nederlandse aanwezigheid in de MNBG en de zichtbare deelname aanoefeningen en activiteiten worden door Litouwen gezien als concretebevestiging van NAVO-betrokkenheid, bondgenootschappelijke solidariteiten politieke steun. Dit wordt ook zo ervaren in het Litouwse publiekedomein, hetgeen versterkt wordt door de bijdrage van Nederlandsemilitairen van de MNBG aan publieke evenementen (reassurance).Het huidige mandaat van de inzet loopt tot en met eind 2026.3 Aan dehand van de NAVO-plannen voor de versterking van de collectieveverdediging op de langere termijn bepaalt Nederland de toekomstige inzetin het Balticum, waaronder in Litouwen. Uw Kamer wordt uiterlijk in Q22026 geïnformeerd over een mogelijk vervolg van deze inzet.Inzet MQ-9 RoemeniëVanwege de Russische dreiging aan de oostflank van hetNAVO-verdragsgebied ontplooit de NAVO activiteiten in het kader vanafschrikking en verdediging, waaronder enhanced Vigiliance Activities(eVA). Sinds maart 2024 draagt Nederland hieraan bij met de inzet vanMQ-9’s vanuit Roemenië (nationaal aangestuurd en ter ondersteuning vanNAVO). De MQ-9’s vliegen langs de grens van het NAVO-verdragsgebieden over internationale wateren. Zij dragen met hun sensoren bij aan hetopbouwen van een accuraat situationeel beeld. Op deze wijze draagt3Kamerbrief 29 521, nr. 481 van 6 mei 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 676, nr. 5593 Nederland bij aan het versterken van de inlichtingenpositie van de NAVOen aan het geruststellen van bondgenoten in de regio.4De oorlog in Oekraïne zorgt voor negatieve spillover effecten inRoemenië, waaronder dreigingen in het luchtruim zoals incursies enbrokstukken van drones. Met de Nederlandse aanwezigheid toontNederland solidariteit met bondgenoot Roemenië. De samenwerkingverloopt goed en de Nederlandse inzet wordt door Roemenië zeergewaardeerd. Daarnaast heeft de Nederlandse inzet ervoor gezorgd dat deMQ-9 capaciteit geïntegreerd is in de NAVO ISR-structuur, waar deNederlandse MQ-9 sinds 1 januari 2025 deel van uitmaakt.Inzet F-35’s en Air & Missile Defence Taskforce PolenNederland heeft F-35’s en luchtverdedigingscapaciteiten ingezet terbeveiliging van het logistieke centrum van de NATO Security Assistanceand Training for Ukraine (NSATU) in Polen.NSATU coördineert en faciliteert het leveren van training en militairesteun aan Oekraïne door NAVO-bondgenoten. De Nederlandse bijdrageaan de luchtverdediging in Polen stelt NSATU in staat om het aanOekraïne geschonken militaire materieel veilig de plek van bestemming telaten bereiken. Daarnaast draagt deze inzet bij aan de militair-strategischedoelstelling om Rusland af te schrikken en het NAVO-verdragsgebied teverdedigen.In dit kader vonden twee opeenvolgende activiteiten plaats. Ten eersteheeft Nederland, zoals eerder aan uw Kamer gecommuniceerd, in deperiode 1 september tot en met 1 december 2025 een bijdrage geleverdaan de beveiliging van het logistieke centrum van de NSATU met de inzetvan F-35 toestellen vanuit Polen.5 Nederland deed dit op verzoek vanNAVO, met een gecombineerd detachement met Noorwegen.De taakstelling kwam overeen met een Quick Reaction Alert (QRA) enenhanced Air Policing (eAP), met een focus op het wegnemen van dedreiging van Unmanned Aerial Systems (UAS) en kruisraketten.De gezamenlijke inzet met een Noors detachement gaf de mogelijkheidom te leren van elkaars inzet en om interoperabiliteit te testen in depraktijk. Dat kwam tot uitdrukking in een daadwerkelijke inzet, toen in denacht van 9 op 10 september 2025 diverse Russische drones het luchtruimvan NAVO-bondgenoot Polen schonden en onder andere door Neder-landse F-35’s neergehaald werden.De inzet van Nederlandse capaciteiten op Pools grondgebied ten behoevevan geruststelling, solidariteit en gezamenlijke verdediging enafschrikking wordt tevens zeer gewaardeerd in de bilaterale relatie.Daarnaast toonde de inzet, in combinatie met directe artikel4-consultaties, stevige verklaringen van SG NAVO en de Noord-Atlantische Raad en het opstarten van eVA Eastern Sentry, de paraatheiden besluitvaardigheid van de NAVO in reactie op toenemende dreigingen.4Over het doel en de missie van deze systemen is uw Kamer met een Kamerbrief op 17 oktober2023 geïnformeerd (kenmerk 28 676 en 30 806, nr. 442). Met de Kamerbrief van 10 februari 2026(Kamerstuk 21 501–28, nr. 296) is uw Kamer geïnformeerd over de verlenging van deze inzet toten met september 2026.5Kamerstuk 36 045, nr. 208 van 7 juli 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 676, nr. 5594 Ten tweede levert Nederlands sinds december 2025 een Air & MissileDefence Taskforce (AMDTF) in Polen.6 Deze inzet loopt in ieder geval toten met juni 2026. De AMDTF bestaat uit een geïntegreerde eenheid vandrie verschillende capaciteiten. Deze capaciteiten bestaan uit de PATRIOT(lucht- en raketafweersysteem), NASAMS (lucht- en raketafweersysteem)en anti-dronesystemen. De geïntegreerde inzet van deze capaciteitenbeschermt het logistieke centrum in Polen tegen ballistische raketten,kruisvluchtwapens, vliegtuigen, helikopters en drones.De Nederlandse luchtverdedigingsinzet in Polen bestond gemiddeld uit250 personen. De personele inzet van AMDTF wordt vooral geleverd doorhet Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando. Momenteellopen binnen de NAVO gesprekken over de invulling van de inzet na juni2026. Het is aan de NAVO om doorlopende luchtverdediging van NSATUte garanderen.Early Forward Presence SOF in de Baltische ZeeregioNederland zet, in het kader van het Early Forward Presence (EFP)-raamwerk van de Nederlandse Special Operations Forces (SOF) klein-schalige Special Operations Liaison Elements (SOLEs) in, waaronder in deBaltische Zee-regio (standplaats: Litouwen). Deze EFP-inzet is onderdeelvan de breed geïntegreerde Nederlandse inzet in de Nederlandseprioritaire regio’s. Het doel van de SOLEs is het opbouwen van relatiesmet zowel lokale als internationale (SOF-)partners in de regio, hetbijdragen aan beeldopbouw en het identificeren van handelingsoptiesvoor het Nederlandse Special Operations Command (SOCOM). Tevensbieden de SOLEs ondersteuning aan SOF-eenheden in voorbereidingenop taken in de collectieve verdediging van NAVO en wordt bekeken hoeNederlandse SOF complementair kan zijn aan lokale initiatieven.In het afgelopen jaar hebben diverse activiteiten plaatsgevonden op ondermeer het gebied van Unmanned Aerial Systems (UAS) en gezamenlijkoptreden. Deze activiteiten dragen bij aan de interoperabiliteit met lokaleSOF-partners en tonen solidariteit met de Baltische staten in zowel NAVO-als bilateraal verband.Nederlandse bijdrage Baltic SentryDe NAVO startte met Baltic Sentry in januari 2025 een eVA op terbeveiliging van de vitale infrastructuur in de Oostzee. Met Baltic Sentrywil de NAVO een beter beeld krijgen van wat zich op en onder waterafspeelt in de regio. De NAVO-aanwezigheid moet staten en niet-statelijkeactoren afschrikken om kritieke onderzeese infrastructuur in de Oostzee tebeschadigen. Om een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van deNederlandse inzet aan de oostflank is deze tijdelijke deelname vanNederlands personeel en materieel aan Baltic Sentry in deze voortgangs-rapportage opgenomen.Begin 2025 heeft SACEUR de Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG1)en Standing NATO Mine Countermeasures Maritime Group 1 (SNMCMG1)aangewezen om deel te nemen aan Baltic Sentry. Nederland leverde in2025 met diverse schepen een bijdrage aan deze vlootverbanden. In 2026levert Nederland een bijdrage aan het vlootverband SNMCMG1 met eenmijnenbestrijdingsvaartuig en draagt zodoende bij aan Baltic Sentry.6Zie ook Kamerstuk 36 045, nr. 212.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 676, nr. 5595 3) Financiën De lopende hoofdtaak 1-missies die voor 2025 al gestart waren zijn in2025 gefinancierd vanuit het Budget Internationale Veiligheid (BIV – artikel1.1 – € 38,5 miljoen). De inzet aan de oostflank van de NAVO die in 2025startte werd bekostigd vanuit artikel 1.3 – Inzet. (€ 13,2 miljoen). De totaleuitgaven voor 2025 komen daarmee op € 51,7 miljoen.7Tot slotRusland is de meest acute en directe bedreiging voor de NAVO en deEuropese veiligheid. Afschrikking, beperking en bestrijding van dezedreiging is daarop het enige juiste antwoord. Daarom zet Nederland in oponverminderde steun aan Oekraïne, versterking van de NAVO enafschrikking en verdediging aan de oostflank. Een actieve Nederlandsebijdrage aan de bescherming en verdediging van hetNAVO-verdragsgebied is nu en in de toekomst essentieel om de eigen encollectieve veiligheid in Europa te waarborgen.De Minister van Defensie,D. Yes¸ilgöz-ZegeriusDe Minister van Buitenlandse Zaken,T.B.W. Berendsen7Om boekhoudkundige redenen is het alleen mogelijk om terug te kijken op (fiscale)kalenderjaren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 676, nr. 5596