Voortgang Programma Weerbaar Bestuur en Zicht op Ondermijning

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 844Integriteitsbeleid openbaar bestuur en politie29 911Bestrijding georganiseerde criminaliteitNr. 273 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 mei 2024Geen land kan zonder goede bestuurders, volksvertegenwoordigers enambtenaren. We mogen dankbaar zijn voor de toewijding die dagelijksdoor hen wordt getoond in dienst van onze samenleving. Als collectiefmoeten we de dragers van ons openbaar bestuur blijven koesteren. Hierhoort ook bij dat het ambt van decentrale politieke ambtsdrager enambtenaar voor iedereen aantrekkelijk blijft. Om hun werk goed en veiliguit te kunnen oefenen vraagt dit de nodige ondersteuning enbescherming. Wanneer een burgemeester, raadslid of ambtenaarkwetsbaar wordt, wordt ook onze democratische rechtsstaat kwetsbaar.In deze voortgangsbrief informeer ik uw Kamer, mede namens de Ministervan Justitie en Veiligheid (JenV), over de voortgang van het programmaweerbaar bestuur en zicht op ondermijning. Hierin benoem ik wat er totop heden is bereikt en wat er de komende periode in gang zal wordengezet op het gebied van (1) het vergroten van de veiligheid enweerbaarheid van politieke ambtsdragers, (2) de weerbaarheid van deorganisatie en (3) de bestuurlijke preventie van ondermijning.De verhouding tussen de overheid en haar inwoners staat onder druk. Ditgeldt op zowel landelijk, provinciaal als lokaal niveau, zowel fysiek alsonline. Discussies, protesten en het uiten van ongenoegen zijn belangrijkin een democratie. De neiging om bij crises of beleidsfalen de oorzaak tezoeken in het persoonlijk falen van politici en ambtenaren, iets dat in 2022al door de Raad van State is vastgesteld, lijkt volgens de Wetenschappe-lijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR)1, sterker geworden te zijn. Dezetendensen mogen echter nooit tot agressie of intimidatie richting onzedragers van de democratie leiden. En dan heb ik het nog niet over devormen van oneigenlijke druk vanuit de georganiseerde criminaliteit. Ookuw Kamer is betrokken bij het thema, gezien de aandacht hiervoor tijdens1Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, Grip – het maatschappelijk belang vanpersoonlijke controle, 2023. kst-28844-273ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2731 het Rondetafelgesprek afgelopen najaar2 en de onlangs ingediende motiedoor de leden Sneller en Mutluer.3Daarom zet ik me samen met de partners binnen het Netwerk WeerbaarBestuur, zoals het Ministerie van JenV, beroeps- en belangenverenigingenvan politieke ambtsdragers, het openbaar ministerie (OM) en politie in omstructureel ondersteuning te bieden aan decentrale bestuurders, volksver-tegenwoordigers en ambtenaren die te maken krijgen met ondermijningen andere vormen van oneigenlijke druk. Bij de ondersteuning wordt ookaandacht gegeven aan het thuisfront.Bij de inzet voor een weerbaar bestuur moet de ambtelijke organisatie nietworden vergeten. Criminelen en ontevreden inwoners deinzen, andersdan in het verleden, er niet voor terug om hier hun invloed te vergroten.Denk aan vormen van (juridische) intimidatie of door het daadwerkelijkinfiltreren in een gemeentelijke organisatie.4 Door goede voorbeelden uitte wisselen, instrumentarium te ontwikkelen en passende ondersteuningte bieden, werken we aan het verkleinen van kwetsbaarheden envergroten van de weerbaarheid van overheidsorganisaties.Het werken aan een weerbaar bestuur vraagt om een blijvende en lerendeinzet. Om te leren van de vijf jaar dat het Netwerk Weerbaar Bestuurbestaat en vooruit te blikken op vervolgaanpak, heeft de NederlandseSchool voor het Openbaar Bestuur (NSOB) de afgelopen tijd in opdrachtvan mijn ministerie een tussenevaluatie uitgevoerd.5 De inzichten uit hetessay dat recent is opgeleverd, zijn dat de inspanningen van het NWB ophet gebied van individuele nazorg, normstelling en veilig wonen ergworden gewaardeerd. Blijvende bewustwording bij volksvertegenwoor-digers en de wijze waarop de aanpak meer in de organisatie zelf geborgdkan worden, zijn aandachtspunten voor de komende tijd. Ook liggen erkansen bij betere opsporing en meer kennisuitwisseling met anderedoelgroepen met een publieke taak. De inzichten en lessen zijn besprokenmet het Netwerk Weerbaar Bestuur en worden betrokken bij devervolgaanpak. De tussenevaluatie is als bijlage bij deze brief gevoegd.1.1 Veiligheid verhogen Maatregelen Veilig WonenIn mijn brief van 15 november jl.6 heb ik uw Kamer geïnformeerd over devernieuwde regeling beveiligingsmaatregelen voor decentralebestuurders om de veiligheid in en rond hun woning te verhogen. Dezeregeling is per 1 januari 2024 in werking getreden. Nieuw aan de regelingis dat alle decentrale bestuurders een preventief beveiligingsadvies opmaat kunnen krijgen. Daarbij wordt gekeken naar de risico’s en situatievan de bestuurder en zijn gezin in relatie tot de veiligheidsdomeinenwonen, werken, verplaatsen en (digitale) informatie. De werkgever neemtde geadviseerde maatregelen altijd over en dekt de kosten hiervan. VanuitBZK worden hiervoor jaarlijks gelden beschikbaar gesteld aan alle2Rondetafelgesprek agressie en geweld tegen beroepsgroepen met een publieke functie van25 oktober 2023.3Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2023–2024, 36 410-VI-50.4Bisschop e.a. (2023), Koers bepalen: over de lessen van de versterking aanpak. georganiseerdedrugscriminaliteit, Den Haag: Boom criminologie 2023, p. 36 (uitgevoerd in opdracht van hetWetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, Ministerie van Justitie & Veiligheid).5Kuipers, G., Geertjes, G.J., Samwel, J., Van der Kaaij, C., Van der Wal, R.L., Slingerland, W. &Van der Steen, M.A. (2024). Bedreiging en bescherming. Tussenevaluatie van denetwerkaanpak van het Netwerk Weerbaar Bestuur. Den Haag: Nederlandse School voorOpenbaar Bestuur.6Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2023–2024, 28 844-271.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2732 gemeenten en provincies. De kosten van deze geadviseerde beveiligings-maatregelen zijn vrijgesteld van loonbelasting, doordat de nieuweregeling voorziet in de juiste randvoorwaarden voor een fiscale vrijstellingop basis van de arbeidsomstandighedenwet.Sinds de inwerkingtreding van de regeling zijn circa 140 aanvragenbinnengekomen. Er was op een hoog aantal aanmeldingen gerekend doorde vernieuwde regeling, maar dat dit aantal zo hoog zou zijn, overtreft alleverwachtingen. Ook komen er tijdens de intakegesprekken voor het adviesop maat nieuwe (be)dreigingen naar voren. Dat baart me zorgen. Ik zaldan ook de komende periode extra capaciteit inzetten om deze aanvragenzo snel mogelijk te verwerken. Daarbij wordt voorrang gegeven aanurgente gevallen, bijvoorbeeld waarbij sprake is van verhoogd risico ofdreiging richting de bestuurder.Online intimidatie richting vrouwelijke politiciUit eerder onderzoek bleek dat tien procent van alle tweets gericht aanvrouwelijke politici haat of agressie bevat.7 Dit beeld staat niet op zichzelf,maar past bij de signalen vanuit (internationale) onderzoeken enmediaberichtgeving. Om meer inzicht te krijgen in hoeverre vrouwen in depolitiek te maken krijgen met online agressie en intimidatie heb ikkennisinstituut Atria in samenwerking met Ipsos I&O gevraagd om eenverdiepende analyse uit te voeren op basis van de gegevens uit deMonitor Integriteit en Veiligheid 2022.Het eindrapport op basis van die verdiepende analyse is recentopgeleverd en doe ik u hierbij toekomen. De belangrijkste conclusies uithet rapport zijn: vrouwen krijgen niet alleen vaker te maken met onlineagressie en geweld, maar zij ondervinden hier ook meer gevolgen vandan hun mannelijke collega’s. Online agressie kan het werk van vrouwe-lijke politici dusdanig belemmeren, dat dit soms zelfs een reden is om(eerder) te stoppen met hun ambt. Dit is onacceptabel. Naast hettoebrengen van persoonlijk leed aan betrokkenen en hun naasten is ditook zorgelijk voor de representatie van vrouwen in de politiek.Ik vind de conclusies verontrustend. Ze onderstrepen de noodzaak omblijvend in te zetten op de weerbaarheid van in het bijzonder vrouwelijkepolitici. Daarom wil ik, samen met de Vereniging van NederlandseGemeenten (VNG) en andere partners zoals Stem op een Vrouw nadermet vrouwelijke (kandidaat-)politici in gesprek gaan over wat er nodig isen uiterlijk na de zomer komen met een steunpakket op maat. Daarnaastverken ik, samen met het Ministerie van JenV, online interventies omhandelingsperspectieven te ontwikkelen. Zo zorgen we er samen voor datvrouwen en andere politici de benodigde bescherming krijgen en hetpolitieke ambt aantrekkelijk blijft voor iedereen.2.1 Weerbaarheid politieke ambtsdragers Succes en verlenging Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur On TourOm de collectieve bewustwording van en over agressie, intimidatie enbedreiging te bevorderen maakt het Ondersteuningsteam WeerbaarBestuur (OTWB) sinds medio 2022 een tour langs alle gemeenteraden enprovinciale staten. In deze sessies worden ervaringen gedeeld en tips enaanbevelingen aangereikt om te werken aan de eigen weerbaarheid.Inmiddels zijn er al meer dan 200 voorgesprekken gevoerd met de7De Groene Amsterdammer i.s.m. Utrecht Data School (2021). Mysogynie als politiek wapen.https://www.groene.nl/artikel/misogynie-als-politiek-wapen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2733 voorzitter en/of de griffier en meer dan 80 raads- of Statenbrede sessiesgeorganiseerd. De gesprekken en bijeenkomsten leiden tot meer urgentievoor het thema en is vaak reden tot actie om aan de eigen weerbaarheiden goede opvolging van incidenten te werken. Gezien de positievereacties en grote behoefte aan deze sessies heb ik besloten de tour teverlengen tot en met december 2025. Zo kunnen alle gemeenten enprovincies die dat willen hieraan deelnemen.Inzet op verhogen meldings- en aangiftebereidheid en registratieHoewel de ervaringen met intimidaties en bedreigingen onder politiekeambtsdragers toenemen, neemt het aantal meldingen af. Dit is eenzorgelijke trend. Melden is immers het startpunt voor hulp en onder-steuning van de politieke ambtsdrager, en opvolging richting de agressor.De basis hierbij vormt de norm die met en voor politieke ambtsdragers isontwikkeld. Centraal hierin staat dat agressie en intimidatie niet bij hetpolitieke ambt horen, dat melden helpt en je er niet alleen voor staat.Bewustwording hierover vindt onder anderen plaats door middel vanspeciale veiligheidspakketten voor startende burgemeesters en de tourvan het OTWB. Om door te kunnen pakken op de afspraken die tijdens detour worden gemaakt, kan een gemeentelijke of provinciale organisatiehiervoor ondersteuning krijgen vanuit het programma weerbaar bestuur.BZK helpt bij de implementatie in de eigen lokale aanpak en zet in op hetborgen van de expertise.Een uniforme meldingsprocedure binnen de eigen organisatie leidt totgoede, interne registratie en helpt bij het (laten) melden of aangifte doenvan een incident bij de politie. Goede registratie is ook cruciaal om inzichtte krijgen in de omvang van het vraagstuk en de kwetsbare functies voorintimidatie en ondermijning. Mijn ministerie werkt daarom samen met deVNG en het A&O fonds Gemeenten aan de optimalisering van hetGemeentelijk Incidenten Registratiesysteem (GIR), zodat binnen degemeentelijke organisatie alle meldingen van agressie en intimidatiegeregistreerd kunnen worden.Naast melding en registratie in de eigen organisatie is aangifte bij politievan belang zodat politie en OM hier opvolging aan kunnen geven endaders kunnen worden opgespoord. De komende tijd zet ik mij daaromsamen met de Minister van JenV, politie en OM in voor een goedeaansluiting met de strafrechtketen en tijdige communicatie gedurende hetstrafproces richting het slachtoffer. Zo zorgen we gezamenlijk voor eensterke keten in de opvolging na een incident.2.2 Weerbare organisaties Versterking van kwetsbare processenVoor een weerbare overheid is ook de weerbaarheid van haar organisatiesvan belang. Decentrale overheden beschikken over veel gegevens enprocessen, wat ambtenaren en politici een interessant doelwit maakt vooroneigenlijke druk of intimidatie. Om te verkennen wat gemeentenkwetsbaar kan maken voor de invloed van oneigenlijke druk heeft hetVerwey-Jonker Instituut onderzoek8 gedaan naar kwetsbare processen inmet name kleinere gemeenten. Uit deze verkenning komt naar voren datalle gemeentelijke en interne dienstverleningsprocessen kwetsbaar8Odekerken en De Meere, 2023. Lessen over kwetsbare processen: Hoe met name kleinegemeenten weerbaarder kunnen worden. https://www.verwey-jonker.nl/publicatie/lessen-over-kwetsbare-processen/Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2734 kunnen zijn voor ondermijning en oneigenlijke druk. Denk bijvoorbeeldaan het verlenen van vergunningen of het verstrekken van reisdocu-menten. Echter, vooral de omstandigheden maken deze processenkwetsbaar. Zowel de interne omstandigheden van functies, personen ende manier van werken als externe omstandigheden zoals risicolocaties ende aanwezigheid van bepaalde bedrijfstakken.Om gemeenten te ondersteunen bij het signaleren en versterken van hunkwetsbare processen werk ik samen met onder andere de Minister vanJenV, de RIEC’s (Regionale Informatie- en Expertisecentra), het LIEC(Landelijke Informatie- en Expertisecentrum), de VNG en de Verenigingvan Gemeentesecretarissen (VGS) aan ondersteuning voor gemeentese-cretarissen. Gemeentesecretarissen hebben vanuit hun werkgeversverant-woordelijkheid een belangrijke rol binnen de gemeentelijke organisatie ophet gebied van integriteit en veilig werken. Ook vormen zij de spil in hetverbinden van de verschillende onderdelen binnen de ambtelijkeorganisatie én in het verbinden van de ambtelijke en politiek-bestuurlijkeorganisatie. Vanuit hun verbindende en centrale rol kunnen zijmedewerkers beschermen tegen oneigenlijke druk en barrières opwerpentegen ondermijning. De ondersteuning van gemeentesecretarissen zalzich met name richten op bewustwording, kennisontwikkeling en hetfaciliteren van het onderlinge gesprek met de burgemeester over deonderlinge rolverdeling op het gebied van de lokale aanpak van onder-mijning en een weerbare organisatie.Provincies zijn ook een relevante partner in het werken aan een weerbareoverheid. Dit doen zij bijvoorbeeld door in nauwe samenwerking metgemeenten, waterschappen en de RIEC’s provinciale weerbaarheids-normen op te stellen. De provincies Fryslân, Zeeland, Noord-Brabant,Utrecht, Flevoland en Limburg hebben zo’n gezamenlijke norm weerbareoverheid. Ik zie dit als een positieve ontwikkeling om gezamenlijk deweerstand tegen ondermijning en andere oneigenlijke druk te vergroten.Om de slagkracht van kleinere gemeenten tegen ondermijnendeinvloeden verder te versterken heb ik in 2023 een impuls van € 80.000,–9aan iedere provincie verstrekt. Dit is een vervolg op een eerderedecentralisatie-uitkering met hetzelfde doel. De provincie Limburg zetdeze gelden bijvoorbeeld in voor het versterken van de capaciteit voorintegriteits-beoordelingen in het kader van de wet Bibob en voor hetopvolgen van aanbevelingen uit weerbaarheidsscans.Versterking driehoeken burgemeester, griffier en gemeentesecretarisZowel de training in weerbaarheid van individuele politieke ambtsdragersals het samenspel op het gebied van een weerbare organisatie zijn vanbelang. De driehoek van burgemeester, griffier en gemeentesecretarisdraagt bij aan de stabiliteit van het bestuur en de organisatie, ook op hetgebied van weerbaarheid en de strijd tegen ondermijnende invloeden. Hetsamenspel binnen de driehoek vanuit verschillende rollen, posities enervaringen gaat niet altijd vanzelf. Om het samenspel van de lokaledriehoek hierop te versterken, organiseren de Vereniging van Griffiers(VvG), het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) en de VGSsamen met de VNG en BZK in 2023 en 2024 regionale sessie. Hierbij wordtgebruik gemaakt van serious gaming. Vanwege het hoge aantal inschrij-vingen worden er 10 extra sessies ingepland.9Dit bedrag is inclusief de afdracht aan het btw-compensatiefonds.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2735 Veilig werkenBinnen de aanpak van Veilige Publieke Dienstverlening gericht opambtenaren is een van de belangrijke onderdelen de uitrol van de normStop Agressie Samen. In 2024 worden, samen met vertegenwoordigersvan gemeenten, provincies en waterschappen, regionale bijeenkomstengeorganiseerd over (het tegengaan van) agressie en geweld tegenambtenaren.Verder is op basis van de uitkomsten van een recent onderzoek naarmelding en registratie van agressie en geweld onder ambtenaren10, eenplan van aanpak ontwikkeld om de meldingsbereidheid te vergroten.Daarin wordt ook de doorontwikkeling van de verschillende registratiesys-temen (GIR en ARO11) meegenomen.Ook wordt gewerkt aan verschillende instrumenten, zoals een modelagressieprotocol en de mogelijkheid van een model aangifteformulier omde invulling van de werkgeversverantwoordelijkheid en het aangiftetrajectte versterken.12 Naar aanleiding van het Manifest Agressie en Geweld13 iseen interdepartementale tafel gestart om de samenwerking enafstemming tussen verschillende Rijksonderdelen die zich bezighoudenmet het thema agressie en geweld te verbeteren en te versterken.Om praktische kennis over de inzet op veilige publieke taak te delen is ereind vorig jaar met verschillende gemeenten een leerkring gestart onderleiding van de VNG. Zo hoeven organisaties niet steeds zelf het wiel uit tevinden. Hierbij sluiten ook provincies en waterschappen aan.Weerbaarheid tegen juridische drukVanuit het LIEC verkent een kwartiermaker momenteel de wijze waaropgemeenten effectief ondersteund kunnen worden op het terrein van de(specialistische) juridische dimensie van de ondermijningsaanpak. Hierbijwordt aangesloten bij de behoeften van (kleinere) gemeenten en de(bestaande) mogelijkheden binnen de RIEC’s.14 Over de uitkomsten wordtuw Kamer separaat geïnformeerd.Ook zijn er signalen vanuit het decentrale bestuur dat juridische proce-dures worden ingezet om politieke ambtsdragers en ambtenarenindividueel te intimideren, bijvoorbeeld door (onterechte) beschuldi-gingen van een integriteitsschending. Dit was een van de elementen uithet WODC-rapport «Onder druk» die de Minister van JenV u op20 november 2023 heeft toegezonden. De toegezegde beleidsreactieontvangt uw Kamer op korte termijn.10Broekhuizen, Mehlbaum, van den Akker en de Boer, 2023. Meer dan een vinkje: een onderzoeknaar het versterken van de bereidheid van ambtenaren om agressie en geweld te melden en teregisteren. Meer dan een vinkje: een onderzoek naar het versterken van de bereidheid vanambtenaren om agressie en geweld te melden en te registreren | Rapport | KennisbankOpenbaar Bestuur (kennisopenbaarbestuur.nl)11Gemeentelijk incidentenregistratiesysteem en Agressie Registratie Overheid.12Instrumenten worden onder andere via de websites www.veiligepubliekedienstverlening.nl enwww. weerbaarbestuur.nl onder de aandacht gebracht.13Een breed verbond van politieke partijen en maatschappelijke organisaties heeft zich in eenmanifest uitgesproken tegen agressie en geweld. Ze doen een oproep aan de samenleving,aan werkgevers en aan de regering om er iets aan te doen, juni 2023.14Deze verkenning is onderdeel van de uitvoering van de motie van de leden Kuik en Bikker,Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 844, nr. 252.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2736 Buiten kijf staat dat weerstand geboden moet kunnen worden tegen dezejuridische vormen van intimidatie gericht op de persoon. Het kan gepastzijn juridische bijstand te bieden, bijvoorbeeld door daarvoor eentegemoetkoming in kosten voor ondersteuning beschikbaar te stellen. Hetblijkt dat voor ambtsdragers niet altijd duidelijk is welke ondersteuning erin dergelijke gevallen passend is. Dat speelt temeer wanneer er geenberoep kan worden gedaan op het ambtelijk apparaat. Ook is er vaak,ofwel bij het overheidsorgaan ofwel bij de ambtsdrager, sprake vanterughoudendheid in de vraag naar ondersteuning uit zorg over mogelijkebeeldvorming. Daarom is het van belang expliciet te maken in welkegevallen en onder welke voorwaarden ondersteuning kan wordenverleend. Ik verken momenteel de juridische mogelijkheden hoe hierin kanworden voorzien. Dit doe ik samen de decentrale koepels en de beroeps-en belangenverenigingen van decentrale politieke ambtsdragers. Hetstreven is uw Kamer hierover na de zomer nader te berichten.2.3 Bestuurlijke preventie ondermijning Beter zicht op ondermijning en datavolwassenheidVoor een effectieve lokale ondermijningsaanpak is een stevigegemeentelijke informatiepositie van belang. Data spelen een belangrijkerol bij de ondersteuning van gemeenten in het vergroten van deweerbaarheid. De afgelopen jaren zijn in City Deal-verband een maniervan data gedreven werken (de «Zicht op-methode») en het dashboardwww.zichtopondermijning.nl ontwikkeld, waarmee relevante patronen enrisico’s van ondermijning in gemeenten zichtbaar worden. Deze inzichtenkunnen helpen bij het verbeteren van de informatiepositie en het efficiëntinzetten van preventieve beleidsmaatregelen door lokale en provincialebestuurders. De Zicht op-methode heeft zich gericht op de thema’s(1) «drugsproblematiek» en (2) «vastgoed», maar inmiddels ook op(3) «vakantieparken» en (4) «PGB-zorgfraude».Om de werkwijze voort te zetten en te verbreden naar andere maatschap-pelijke vraagstukken is – zoals ik eerder toezegde – afgelopen najaarbinnen mijn ministerie de inzet op de ondersteuning van het decentraalbestuur op hun weerbaarheid en informatiepositie verstevigd. Deze inzetricht zich concreet op:1)Het continueren en borgen van de «Zicht op-methode» en dezemethode te verbreden naar andere maatschappelijke opgaven. Op ditmoment wordt toepassing van de methode voorbereid op deonderwerpen «mainports en logistieke knooppunten», «gedigitali-seerde criminaliteit» en «schuldpreventie».2)Meer focus op bewustwording en het bieden van concrete hande-lingsperspectieven aan gemeenten om ondermijning aan te pakken enmogelijke risico’s die hiervan uitgaan te verkleinen. Dit wordt onderandere gedaan door thematische kennis- en leernetwerken op tezetten, waarin inzichten uit data en wetenschap worden verbonden aande praktijk van het decentraal bestuur.Daarnaast wordt ingezet op het vergroten van de «datavolwassenheid»van gemeenten, zodat op basis van inzichten en analyses uit beschikbaredata (bijvoorbeeld analyses uit de «Zicht op-methode», informatie van deRIEC’s of eigen data) concrete en gerichte bestuurlijke interventies kunnenworden ingezet. Hiervoor is in samenwerking met Avans Hogeschool deDatavolwassenheidsscan Ondermijning van de Taskforce-RIEC Zeeland-Brabant doorontwikkeld. Inmiddels hebben meer dan 50 gemeenten eendergelijk datavolwassenheidstraject doorlopen. De komende tijd worden,samen met RIEC’s en andere partners, netwerkbijeenkomsten enwerksessies georganiseerd om de informatiepositie van gemeenten teTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2737 verhogen. Met behulp van een train-de-trainer opleiding die zal wordenontwikkeld, kan de methodiek binnen de RIEC’s worden aangeleerd om zogemeenten in hun regio te ondersteunen bij het vergroten van hundatavolwassenheid.AfsluitendHet werken aan een weerbaar bestuur houdt nooit op. Ik blijf mij, innauwe samenwerking met partners binnen het Netwerk WeerbaarBestuur, inzetten voor een weerbaar bestuur tegen elke vorm vanoneigenlijke druk. Hierbij is het inbedden van structurele aandacht van deweerbaarheid in gemeentelijke en provinciale organisaties en blijvendebewustwording bij decentrale bestuurders, volksvertegenwoordigers enambtenaren het uitgangspunt.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties,H.M. de JongeTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 844, nr. 2738