Beleidsreactie op het rapport ‘Kinderen en ouders met recht goed beschermd’ van de Adviescommissie Rechtsbescherming en Rechtsstatelijkheid in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 839JeugdzorgNr. 1018 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING EN DESTAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2024Deze brief vormt onze beleidsreactie, in afstemming met de Verenigingvan Nederlandse Gemeenten (VNG), op het advies «Kinderen en oudersmet recht goed beschermd» van de onafhankelijke AdviescommissieRechtsbescherming en Rechtsstatelijkheid in het Toekomstscenario kind-en gezinsbescherming (Adviescommissie), dat wij u op 31 januari j.l.toezonden.1Toekomstscenario als antwoord op hardnekkige problematiekDe huidige jeugdbeschermingsketen kent hardnekkige problematiek. Dit isdan ook een onderwerp waarover uw Kamer met regelmaat zorgen heeftgeuit.2 Als antwoord hierop voor de langere termijn is het Toekomstsce-nario kind- en gezinsbescherming (Toekomstscenario) tot stand gekomen.Het Toekomstscenario, dat met veel partners is opgesteld en breedgedragen wordt, is in 2021 aan uw Kamer aangeboden.3De verbetering die met dit Toekomstscenario vorm wordt gegeven is hardnodig om de problemen in de bescherming van kinderen, gezinnen enhuishoudens op te lossen. Het gaat om een grote beweging die eropgericht is dat gezinnen en huishoudens de juiste hulp, bescherming enondersteuning krijgen zodat duurzame veiligheid geborgd wordt. De inzetis dat zij zo veel als mogelijk vrijwillige hulp ontvangen waarmee debescherming verbetert en minder (kinder)beschermingsmaatregennoodzakelijk zijn. De vier pijlers van het Toekomstscenario zijn: gezinsge-richt, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig, en lerend. Door dezepijlers concreet te maken wordt het mogelijk om doeltreffender endoelmatiger hulp en bescherming te bieden. Het duurt nu bijvoorbeeld te1Kamerstukken II 2023/24, 31 839, nr. 992.2Kamerstukken II 2021/22, 31 839, nr. 889.3Kamerstukken II 2020/21, 31 839, nr. 771. kst-31839-1018ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10181 lang voordat kinderen en volwassenen de juiste (brede, gezinsgerichte)hulp en bescherming krijgen, mede doordat professionals volgtijdelijkwerken (estafette) en dubbelingen bestaan in de werkzaamheden vanorganisaties. Deze manier van werken vraagt ook dat volwassenen enkinderen elke keer opnieuw hun verhaal vertellen aan veel verschillendeprofessionals. Uw Kamer heeft met instemming kennisgenomen van hetToekomstscenario en ons verzocht tot een versnelling te komen.4De verbetering die met het Toekomstscenario vorm krijgt staat niet opzichzelf maar is een logisch onderdeel van een grotere beweging gerichtop verbetering van hulp en ondersteuning aan gezinnen en huishoudens.Het Toekomstscenario wordt daarom in nauwe samenhang met deHervormingsagenda jeugd vorm gegeven. De verbetering die met hetToekomstscenario is ingezet is ambitieus en veelomvattend. Niet alles kantegelijk en op korte termijn gerealiseerd. Denk hierbij aan de systeemge-richte juridische interventies. We werken daarom stapsgewijs en lerendnaar het beoogde eindbeeld toe.In deze brief lichten we toe wat het beproeven van het Toekomstscenariotot nu toe oplevert en op welke wijze we het advies bij de vervolgstappeneen plaats zullen geven. Met deze brief geven we aan de hand van hetadvies een nadere invulling van het Toekomstscenario.Ontwikkelingen Toekomstscenario veelbelovendOm de nieuwe werkwijze te realiseren wordt in diverse proeftuinen enregio’s in het land een nieuwe aanpak toegepast langs de hoofdlijnen vanhet Toekomstscenario.De kern van die aanpak ligt enerzijds in een transformatie van cultuur enmanier van werken van alle betrokken organisaties. Anderzijds ligt de kernvan de aanpak in de samenwerking tussen het lokale team, dat steeds hetaanspreekpunt is voor volwassenen en kinderen, en (in de proeftuineneen vorm van) een regionaal veiligheidsteam (RVT). In de nieuwewerkwijze voegt het RVT specifieke kennis en kunde toe aan de onder-steuning die het lokale team biedt vanuit het brede zorg- en welzijnsper-spectief. Op deze manier komt een intensieve samenwerking tot standmet de partners in het veld om op diverse leefdomeinen mee te denkenmet betrokken volwassenen en kinderen en te werken aan versterking vande eigen regie van het gezin of netwerk, herstel van veiligheid en hetbieden van de noodzakelijke hulp.Gemeenten zijn zeer enthousiast over de werkwijze die in de proeftuinenwordt beproefd. Een hoopvol beeld komt ook naar voren uit de derdevoortgangsrapportage van het programma Toekomstscenario: de kwaliteitvan de (vrijwillige) hulpverlening neemt toe en gezinnen, ondersteunddoor de professionals, komen in veel gevallen zonder de inzet vangedwongen (kinderbeschermings) maatregelen tot goede oplossingenvoor de problemen waar zij tegenaan lopen.5 Via monitoring en naderonderzoek gaan wij na of dit beeld representatief en bestendig is.Verder blijkt dat professionals met verschillende deskundigheden elkaarbeter vinden. Er is een beter beeld wat gezinnen daadwerkelijk nodighebben en wat de meest passende oplossing is. Dit alles met het effectdat volwassenen en kinderen zich beter gehoord en geholpen voelen. Ditbeter gehoord en geholpen worden vormt de basis voor de verbetering4Kamerstukken II 2022/23, 31 839, nr. 916.5Kamerstukken II 2023/24, 31 839, nr. 990.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10182 van de rechtsbescherming. We willen met het verder ontwikkelen enbeproeven van het Toekomstscenario dan ook in volle vaart vooruit.De plek van het advies in het ToekomstscenarioHet rapport komt op een belangrijk moment. Met dit rapport geeft deAdviescommissie een beeld van de rechtsbescherming die zij nodig acht,gebaseerd op internationale regelgeving en gevoed met ervaringen vanuitde huidige praktijk. Het rapport, waarvoor wij de Adviescommissienogmaals dank zeggen, biedt belangrijke handvatten voor ons in deverdere ontwikkeling van het Toekomstscenario. Immers, tegelijkertijd zijnde proeftuinen en de regio’s actief met het concretiseren van de nieuwewerkwijze. Daarnaast willen wij, zoals aan u aangekondigd, in dit en hetkomende jaar belangrijke stappen zetten in de aanpassingen van hetstelsel die voor deze nieuwe werkwijze nodig zijn. Zo zullen we uw Kamerna de zomer berichten over een voorkeursvariant voor de inrichting vanhet RVT, waarvoor in 2025 voorstellen voor wetgeving zijn voorzien. Deinschatting van de implementatiegevolgen en financiële consequentiesvan deze variant zal het programma in gezamenlijkheid met de betrokkenorganisaties maken. Afhankelijk van keuzes door de opdrachtgevers vanhet programma en op basis van de bijbehorende ramingen zal hetvolgende kabinet hierover een besluit kunnen nemen. Vooralsnog zijnvoor het Toekomstscenario na 2025 geen middelen beschikbaar.Rechtsbescherming is één van de pijlers van het Toekomstscenario. Detaak van de Adviescommissie was om advies uit te brengen over de wijzewaarop bij de realisatie van het Toekomstscenario de rechtsbeschermingvan kinderen en ouders het beste zou kunnen worden geborgd. DeAdviescommissie richtte zich daarmee niet op het Toekomstscenario inzijn gehele omvang. Dit betekent dat de aanbevelingen van de Advies-commissie een focus hebben op hulp aan kinderen en gezinnen waarzorgen zijn over de ontwikkeling van kinderen of onveiligheid in desituatie van het gezin, en niet op huishoudens zonder kinderen. Deaanbevelingen van de Adviescommissie wegen we binnen het Toekomst-scenario als geheel. Dat betekent dat de vier pijlers van het Toekomstsce-nario in goede balans en onderlinge samenhang invulling krijgen, metoog voor de gehele doelgroep van 0 tot 100 jaar.Deze beleidsreactie gaat hieronder nader in op de aanbevelingen van deAdviescommissie Daarbij maken wij een onderscheid naar aanbevelingenover:•de benodigde herinrichting van het stelsel; en•de rechtsbescherming in het gehele traject dat kinderen en volwasse-nen kunnen doorlopen, van vrijwillige jeugdhulp tot gedwongenmaatregelen.Benodigde herinrichting van het stelselAls onderdeel van het advies beveelt de Adviescommissie aan defunctionaliteit van de onafhankelijke toets en het onafhankelijke adviesaan de kinderrechter bij kinderbeschermingsmaatregelen, in de huidigesituatie belegd bij de Raad voor de Kinderbescherming, onder Rijksverant-woordelijkheid en ook buiten het RVT te houden. Dit vloeit meer specifiekvoort uit de benodigde transparantie richting ouders en kinderen en de(ook in de beeldvorming) benodigde onafhankelijke, zorgvuldige enuniforme beoordeling wanneer er, ondanks alle inzet van hulp enbescherming, een maatregel in het gedwongen kader nodig lijkt te zijn.Dit advies leidt ons tot de volgende invulling van het Toekomstscenariozoals eerder geschetst in 2021:Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10183 1.Op basis van de vier uitgangspunten van het Toekomstscenario dientde inrichting van het stelsel enerzijds aan te sluiten op de leefwereld,netwerken en ondersteuningsstructuren voor kinderen en volwassenenen anderzijds bij te dragen aan het oplossen van onderliggendeproblematiek en acute en structurele onveiligheid. Het is belangrijk datvolwassenen en kinderen op ieder moment begrijpen in welk kaderhulp en bescherming geboden wordt, dat zij hierover mee kunnenbeslissen, en dat deze hulp en bescherming past bij wat zij nodighebben. Dit vraagt om een integrale werkwijze die goed past binnen dehuidige decentrale context van het sociaal domein. Het RVT voegtspecifieke kennis en kunde toe aan de ondersteuning die het lokaleteam biedt vanuit het brede zorg- en welzijnsperspectief. In het RVTworden functionaliteiten en expertise ondergebracht die nodig zijn ommaatwerk te bieden bij zowel acute als structurele onveiligheid. Hierbijwordt zorgvuldig gekeken naar alle benodigde functionaliteiten enverbindingen met netwerkpartners.2.Vooralsnog maken we op grond van de aanbeveling van de Advies-commissie alleen een uitzondering voor de functionaliteiten onafhan-kelijke toets en onafhankelijk advies ter voorbereiding op de uitspraakvan de kinderrechter over kinderbeschermingsmaatregelen. Dezefunctionaliteiten komen niet in het RVT en blijven onder rijksverant-woordelijkheid.We zullen samen met de partners en proeftuinen nader uitwerken hoe deonafhankelijke toets en advies en het onderliggend onderzoek eruit gaanzien. Deze nadere uitwerking moet recht doen aan de ambitie van hetToekomstscenario, want we erkennen dat de genoemde uitzondering zalleiden tot een andere inrichting van het RVT dan aanvankelijk geschetst enzoals in sommige proeftuinen reeds wordt beproefd. Doel blijft omonnodige herhalingen van processtappen en vertraging te voorkomen endaarmee te zorgen dat de vraag van kinderen en volwassenen daadwer-kelijk centraal staat. Daarom is het streven het door het lokale team enRVT uit te voeren onderzoek voor wat betreft eenduidigheid, onder-bouwing en uitvoering op een kwalitatief hoog niveau te brengen. Op diemanier kunnen zij een goede basis vormen voor de daarna uit te voerenwerkzaamheden die nodig zijn voor de onafhankelijke toets, met zo minmogelijk aanvullend onderzoek.Rechtsbeschermende maatregelen in het gehele trajectDe aanbevelingen van de Adviescommissie richten zich op de rechtsbe-scherming binnen de context van het Toekomstscenario. De Adviescom-missie heeft daarbij naar het gehele traject gekeken dat ouders enkinderen kunnen doorlopen, namelijk:1.Rechtsbescherming in de fase van betrokkenheid van het lokale team,waarbij in samenspraak met gezinnen (en huishoudens) binnen hetvrijwillig kader hulpverlening wordt geboden vanwege ontwikkelings-bedreiging of veiligheidsproblematiek.2.Rechtsbescherming in de fase waarin vanwege ontwikkelingsbedrei-ging of veiligheidsproblematiek het RVT wordt betrokken. Het betreftde gezinnen (en huishoudens) die geholpen worden door het lokaleteam in samenwerking met het RVT binnen het vrijwillig kader.3.Rechtsbescherming in de fase waar de stap naar gedwongen maatre-gelen wordt of is gemaakt, met betrokkenheid van het RVT. Dit is defase waar onafhankelijke toets en advies deel van uit maken.In iedere fase onderscheidt de Adviescommissie vier rechten: opinformatie, op participatie, op ondersteuning en op effectieve rechtsmid-delen. Met de Adviescommissie zien wij dat het voor ouders en kinderenin de huidige praktijk niet duidelijk genoeg is waar de grens ligt tussenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10184 vrijwillige hulpverlening en het gedwongen kader. Het is cruciaal datkinderen en ouders goed zijn geïnformeerd over de aard van de hulp, wathet betekent als professionals de hulp willen intensiveren, dat ouders enkinderen daar al dan niet toestemming voor kunnen geven en welkerechten en mogelijk plichten hierbij horen. Dit is een belangrijkaandachtspunt in de verdere uitwerking van het Toekomstscenario, inbijzonder in het samenspel tussen het lokale team en eventuele betrok-kenheid van het RVT.De bijlage gaat dieper in op de aanbevelingen voor de hierbovengenoemde fasen.•De aanbevelingen voor de fasen 1 en 2 vragen vooral uitwerkingbinnen de actielijnen van het programma Toekomstscenario, in hetbijzonder bij de totstandkoming van het Gemeenschappelijk Hande-lingskader en het RVT-ontwerp.•De aanbevelingen voor fase 3 sluiten voor een belangrijk deel goedaan bij het reeds ingezette traject om de rechtsbescherming teverbeteren van ouders en kinderen in de jeugdbescherming. Om diereden kunnen we daar dieper op ingaan en ook al eerder concretestappen zetten. Voorbeeld hiervan is het advies van de Adviescommis-sie om het beleid van de meldbriefprocedure aan te passen datinmiddels is al opgevolgd.Tot besluitGelet op de pijler «lerend» van het Toekomstscenario, zien we dezeinvulling van het Toekomstscenario als een volgende stap in hetbeproeven en ontwikkelen van de nieuwe werkwijze. Dit doen we omeerder en duurzamer veiligheid in huishoudens tot stand te brengen zodatmet name ook kinderen veilig kunnen opgroeien. Met die maatschappe-lijke opgave voor ogen blijven we de effecten van de nieuwe werkwijzetussen gezinnen/huishoudens en professionals, tussen professionalsonderling, tussen professionals en hun organisaties en het stelselmonitoren, duiden en benutten voor bijsturing. Hierover zullen we uhalfjaarlijks blijven rapporteren, met als eerstvolgende stap de vierdevoortgangrapportage van het programma in dit voorjaar.De Minister voor Rechtsbescherming,F.M. WeerwindDe Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. van OoijenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10185 APPRECIATIE AANBEVELINGEN ADVIESCOMMISSIEFase 1 en 2: Vrijwillig kader en eventuele betrokkenheid van hetRVTAlgemeenEen belangrijk deel van de aanbevelingen in het vrijwillig kader en de fasevan eventuele betrokkenheid van het RVT zien op het vakmanschap vanprofessionals. Dit dient geborgd te worden in het handelen van deuitvoerende professionals in het Toekomstscenario. Daarom wordt in denadere uitwerking van het Toekomstscenario, rekening houdend met debestaande vakinhoudelijke richtlijnen/beroepscodes die er al zijn voorprofessionals, gewerkt aan een Handelingskader Toekomstscenario en deimplementatie hiervan, inclusief een structuur voor blijvend leren. HetToekomstscenario betekent namelijk ook vernieuwd vakmanschap voorprofessionals van lokale teams en regionale veiligheidsteams in het(samen)werken met gezinnen en huishoudens. Het uitgangspunt daarbij isde autonomie van het gezin/huishouden.Een ander belangrijk deel van de aanbevelingen ziet op het versterken vande lokale teams en de inrichting van het RVT. Bij het ontwerp voor deinrichting van het RVT richten we ons onder andere op:•een overzichtelijke, uniforme regeling of uitleg over de rechtsbescher-ming van kinderen en volwassenen (inclusief klachtbehandeling);•de verplichting dat het eventuele dossier een weergave bevat van demening van de minderjarige en de ouder(s) met gezag ten aanzien vanhet hulpverleningsplan;•uniforme besluitvormingsprocedures, om verschillen per regio tevoorkomen indien een kinderbeschermingsmaatregel noodzakelijkwordt geacht.Daarnaast wordt de verbinding gelegd met de Hervormingsagenda Jeugd,onder andere op het ontwikkelen van stevige lokale teams en hetversterken van de samenwerking met informele steun(figuren).Wat doen we nu al?Vooruitlopend op de nadere uitwerking van het Toekomstscenario werkenwe ook nu al aan verbetering van de uitvoeringspraktijk van de rechtsbe-scherming.•Om de informatiepositie van ouders en jeugdigen te versterken, zal insamenspraak met hen en professionals worden gewerkt aan eenduidigvoorlichtingsmateriaal over de rechten en verantwoordelijkheden vanouders op het snijvlak van vrijwillige en gedwongen hulp. Hiermeewordt voor hen overzichtelijker wat hun rechtspositie is in het vrijwilligkader en welke mogelijkheden er in dat kader zijn voor ondersteuning.Bovendien draagt dit eraan bij dat het voor ouders en jeugdigeninzichtelijk wordt wanneer er een verschuiving plaatsvindt vanvrijwillig naar gedwongen hulp, wat vertroebeling van beide kaders(zgn. «drang») moet tegengaan.•Daarnaast komt medio dit jaar het boekje «Juridische tools in dejeugdbescherming» beschikbaar voor jeugdprofessionals werkzaam bijgecertificeerde instellingen (GI’s) om hun juridisch vakmanschap tevergroten en daarmee ook bij te dragen aan de verbetering van derechtsbescherming van ouders en kinderen.•Ten aanzien van het verbeteren van de uitvoeringspraktijk vanklachtprocedures wordt gewerkt langs twee sporen:1.Door de informatievoorziening voor kinderen en ouders teverbeteren en de toegankelijkheid van klachtenprocedures teBIJLAGE –Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10186 vergroten. Met het oog hierop is in 2023 door Jeugdstem materiaalontwikkeld waarmee professionals in een vroeg stadium metcliënten het gesprek aan kunnen gaan welke stap het bestegenomen kan worden wanneer ze ontevreden zijn. Ook heeftJeugdstem opleidingsmateriaal over klachtafhandeling ontwikkeldvoor professionals.2.Verkennen van mogelijkheden die op relatief korte termijndoorgevoerd kunnen worden om het klachtrecht in de Jeugdwet teverbeteren.Bij het verbeteren van de klachtenprocedures werken wij samen metbetrokken veldpartijen en mensen met ervaring met klachten over deJeugdzorg. We zullen uw Kamer over de voortgang informeren in dereguliere voortgangsbrieven.•De Adviescommissie beveelt verder aan het klachtrecht voor minderja-rigen te versterken door over te gaan tot ratificatie van het DerdeFacultatieve Protocol bij het Internationale Verdrag voor de Rechtenvan het Kind (IVRK). Het kabinet heeft vorig jaar het principebesluitgenomen om de facultatieve protocollen bij zowel het VN-VerdragHandicap als het IVRK te ratificeren. De start van het ratificatieprocesvoor het facultatieve protocol bij het IVRK vindt plaats na afrondingvan het ratificatieproces van het protocol bij het VN-Verdrag Handicap.Hierbij vindt nog een expliciet weegmoment plaats ten aanzien van hetprotocol bij het IVRK.Fase 3: Gedwongen kader (Uitvoering van kinderbeschermings-maatregelen)Er is al geruime tijd aandacht voor knelpunten in de rechtsbeschermingop het moment dat een kinderbeschermingsmaatregel overwogen wordten op het moment waarop een maatregel is opgelegd. Diverse rapportenen adviezen maakten al duidelijk dat de rechtsbescherming in dejeugdbescherming helaas op veel punten tekortschiet.6 Op 22 november2022 heeft de Minister voor Rechtsbescherming een plan ter verbeteringvan de rechtsbescherming naar de Tweede Kamer gestuurd en nadien isde Tweede Kamer op meerdere momenten geïnformeerd over devoortgang.7 Het advies van de Adviescommissie sluit goed aan op deontwikkelingen die reeds in gang zijn gezet op het gebied van betereinformatievoorziening van ouders en jeugdigen, betere ondersteuning entoegang tot de rechter.Recht op informatie en participatie•De Adviescommissie doet meerdere aanbevelingen voor het bevorde-ren van het recht op informatie en participatie bij kinderbeschermings-procedures, zoals borgen dat de mening van minderjarigen steedsterugkomt in het verzoekschrift (ook bij verlengingen) en dat hierbijgeen leeftijdsgrens wordt gehanteerd, dat ook minderjarigen tussen8 en 12 jaar worden uitgenodigd voor het kindgesprek en dat zijhierover op passende wijze worden geinformeerd.•De aanbeveling over de verplichting de mening van de minderjarigeterug te laten komen in het verzoek tot verlenging van de ondertoe-6Mariëlle R. Bruning e.a., Wetenschappelijke factsheet uithuisplaatsingen, 2022. MariëlleR. Bruning e.a., Eindevaluatie Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen, Den Haag:Boom Juridisch, 2022. Adviesrapport Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming,Het perspectiefbesluit in de jeugdbescherming, 2020. Adviesrapport Raad voor Strafrechtstoe-passing en Jeugdbescherming, Jeugdbescherming in de toekomst, 2021.7Kamerstukken II 2022/23, 31 839, nr. 914, Kamerstukken II 2022/23, 31 839, nr. 964 en Kamer-stukken II 2023/24, 31 839, nr. 990.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10187 zichtstelling nemen we mee in het wetsontwerp voor aanpassing vande rechtsgronden en de wettelijke verankering van het perspectiefbe-sluit, dat onderdeel is van een breder wetsvoorstel en waarin o.a. ookverbeteringen worden beoogd voor de rechtsbescherming bij voogdijzoals de Adviescommissie voorstelt. Medio dit jaar wordt uw Kamernader geïnformeerd over de contouren van het wetsvoorstel.•Over de aanbevelingen met betrekking tot het kindgesprek gaat hetMinisterie van JenV in gesprek met rechtspraak, GI’s en Raad voor deKinderbescherming (RvdK).Recht op ondersteuningRechtsbijstand voor oudersDe Adviescommissie adviseert het recht op kosteloze rechtsbijstand teeffectueren voor ouders bij procedures over uithuisplaatsing en degezagsbeëindiging.Sinds 1 januari 2023 stelt de Minister voor Rechtsbescherming in hetkader van een pilot kosteloze rechtsbijstand beschikbaar aan ouders die temaken krijgen met een procedure gezagsbeëindiging en sinds 1 oktober2023 ook bij procedures uithuisplaatsing (eerste aanleg). Deze pilot wordtgemonitord onder auspiciën van het Wetenschappelijk Onderzoek- enDatacentrum.De resultaten uit de tussenrapportage laten zien dat rechtsbijstand in deverschillende fases (voorafgaand, tijdens en na de zitting) om verschil-lende redenen meerwaarde heeft voor ouders. Zo wordt bijvoorbeeldgesignaleerd dat ouders beter voorbereid op zitting komen, een beterbegrip hebben van wat er tijdens de zitting gebeurt en wat de beslissinginhoudt en wat mogelijke vervolgstappen zijn. De voorlopige resultatenlaten zien dat bijstand door een advocaat bijdraagt aan een meergelijkwaardige positie tussen partijen. De eindresultaten van hetonderzoek worden in de zomer van 2024 verwacht.Op basis daarvan is het aan het nieuwe kabinet een besluit te nemen overof en hoe verder wordt geïnvesteerd in de inzet van rechtsbijstand,waarbij de aanbevelingen van de Adviescommissie over de bijstand aanouders én kind betrokken worden. Om die reden heeft de Minister voorRechtsbescherming de pilot verlengd tot eind 2024. Met het beschikbarebudget is het vooralsnog niet mogelijk om kosteloze rechtsbijstand enbijstand van het kind (bijvoorbeeld in de vorm van een bijzondere curator,zoals de Adviescommissie adviseert) structureel te borgen. Aanvullend opmaatregelen op het terrein van rechtsbijstand gaan we verkennen hoe wede bijstand van het kind kunnen verbeteren, in de vorm van bijvoorbeeldeen JIM (Jouw Ingebrachte Mentor) of bijzonder curator, en wat daarvande uitvoeringsconsequenties zijn. Op basis daarvan zal het volgendekabinet hierover een besluit kunnen nemen.Recht op een effectief rechtsmiddelPerspectiefbesluitHet perspectiefbesluit houdt in dat de GI een beslissing neemt over devraag waar het kind zal opgroeien, bij zijn ouder(s) of elders. Hetperspectiefbesluit is een ingrijpend besluit en zou daarom zo spoedigmogelijk door de rechter moeten worden beoordeeld. Binnen het huidigwettelijk kader is het niet mogelijk om een perspectiefbesluit als zodanigdoor een kinderrechter te laten toetsen. Hiervoor ontbreekt een wettelijkegrondslag.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10188 In het advies hanteert de Adviescommissie een aantal uitgangspunten bijde afweging hoe de wettelijke verankering van het perspectiefbesluit hetbeste kan worden vormgegeven. De wettelijke systematiek moet voorzienin een periodieke evaluatie van de mogelijkheden op terugplaatsing, dekinderrechter moet een perspectiefbesluit binnen afzienbare tijd kunnentoetsen en de regeling moet zo duidelijk en eenvoudig mogelijk wordenvormgegeven. Daarnaast doet de Adviescommissie concrete aanbeve-lingen voor het wettelijk borgen van het perspectiefbesluit.In aanloop naar het advies van de Adviescommissie heeft het Ministerievan JenV gewerkt aan een wetsontwerp voor aanpassing van derechtsgronden en de wettelijke verankering van het perspectiefbesluit. Deuitgangspunten en aanbevelingen zijn al met de ketenpartners besprokenen uit het overleg blijkt dat het advies bruikbare elementen bevat om hetwetsontwerp aan te passen.Contra-expertiseDe Adviescommissie constateert in haar advies dat er onvoldoendegekwalificeerde professionals beschikbaar zijn om aan het recht opcontra-expertise8 invulling te geven. Daarnaast heeft het NederlandsInstituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) te kennengegeven te willen stoppen met haar bemiddelende rol bij psychiatrischeen/of psychologische onderzoeken die zijn aangevraagd in familierechte-lijke zaken. De Minister voor Rechtsbescherming vindt het zorgelijk dat desector (GI’s, RvdK, rechtspraak) niet goed kan beschikken over hoogspecialistische beslisdiagnostiek voor de ingewikkelde casuïstiek inkinderbeschermingsprocedures. Ook is het zorgelijk dat het recht opcontra-expertise voor ouders maar beperkt wordt ingevuld, waarvoor ookde Raad voor de Rechtspraak recent in een bijeenkomst aandacht voorheeft gevraagd (18 maart 2024).De Minister voor Rechtsbescherming zoekt samen met onder meer hetNIFP en betrokken partners naar oplossingen om de beslisdiagnostiek inde jeugdbescherming in Nederland beter te organiseren en naar alterna-tieven voor het beleggen van familierechtelijke onderzoeken in detoekomst. Daartoe wordt in opdracht van JenV een projectleider aange-steld die deze alternatieven kan verkennen en uitwerken. Naarverwachting volgt begin 2025 een voorstel voor een plan van aanpak.De rol van de kinderrechterDe Adviescommissie ziet geen principiële redenen om te komen tot eenfundamentele herbezinning op de rol van de kinderrechter, maar ziet welmogelijkheden om de positie van de kinderrechter op details teversterken, bijvoorbeeld door te borgen dat alle familierechtelijke- enkinderbeschermingszaken door dezelfde kinderrechter worden behandeld.Het Ministerie van JenV gaat met de rechtspraak in gesprek over deze enandere aanbevelingen en zal u later dit jaar informeren over deuitkomsten.Het advies van de Adviescommissie om het beleid van de meldbriefpro-cedure aan te passen is al opgevolgd. Op 8 maart jl. is door het LandelijkOverleg Vakinhoud Familie- en Jeugdrecht besloten de meldbriefpro-cedure bij alle gerechten af te schaffen. Vanaf uiterlijk 1 juli 2024 –rekening houdend met de al gemaakte zittingsroosters voor de komende8Een ouder kan op grond van art. 810a lid 2 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering de rechterverzoeken een deskundige te benoemen in kinderbeschermingsprocedures (het recht opcontra-expertise).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10189 maanden en de benodigde extra zittingscapaciteit – worden alle belang-hebbenden in verlengingsverzoeken van een ondertoezichstelling ofuithuisplaatsing opgeroepen voor een zitting.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 101810