Monitor en Verkenning Schoon en Zuinig

31209SchoonenzuinigNr.77BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTE-LIJKEORDENINGENMILIEUBEHEERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,29april2009Zoalsikuinnovember2008hebtoegezegdtijdenshetKamerdebatover«SchoonenZuinig»,ontvangtuhierbijmedenamensdeMinistervanVerkeerenWaterstaat,vanEconomischeZaken,voorWonen,WijkenenIntegratieenvanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitenalsmedenamensdestaatssecretarisvanFinanciënenvanVerkeerenWaterstaat,de«MonitorSchoonenZuinig,opzetenversie2008»enookde«Verken-ningSchoonenZuinig,StandvanZaken2009».1DaarnaastisbijdebegrotingsbehandelingvanVerkeerenWaterstaatdemotieCramerc.s.(31700XII,nr.34)ingediend.Metdebetreffendemotiewerdverzocht,ingevaldatmochtblijkendatdesectorverkeernietopkoerszouliggen,voorstellentedoenvooreventueleaanvullende,kosteneffectievemaatre-gelen.Indezebriefwordtapartaandachtbesteedaanverkeerenvervoerendaarmeegeeftdebrieftevenseeninvullingaandezemotie.InleidingDitkabinetheeftbijzijnaantredenambitieuzedoelstellingengeformu-leerdophetgebiedvanklimaatbeleid:30%reductievanbroeikasgassenin2020tenopzichtevan1990,20%hernieuwbareenergiein2020enindeperiode2011tot2020gemiddeldjaarlijks2%energiebesparing.Voorhethalenvandezedoelenishetzeerbelangrijkdevoortganggoedindegatentehouden.ZekernurecentinKopenhagendoorwetenschappersisgeconcludeerddatCO2uitstootsnellerzalmoetenwordenbeteugelddantotnutoewerdgedacht.Kijkennaarwatertotnutoeisbereikt(viadeMonitor)envoorspellenwaarhetingezettebeleidtoezalleiden(viadeVerkenning)ishierduseencruciaalonderdeelvan.Metenisweten:hetsamenhangendbouwwerkvanMonitorenVerkenningbiedthetkabinetdemogelijkheidtijdigbijtesturenalsdaaraanleidingvooris.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1305930809tkkst31209-77ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.771 Monitor2008HetwerkprogrammaSchoonenZuinigbestaatuitvelebeleidsacties;subsidies,fiscalemaatregelen,regelgeving,afsprakenofanderszinsdiedoorverschillendedepartementenwordenuitgevoerd.Vanuitmijncoördi-nerenderolvoorSchoonenZuinighebikECN,SenterNovem,PBLenOrdinaopdrachtgegeveneenMonitorteontwikkelenomdevoortgangvanhetwerkprogrammatevolgeneninformatietekrijgenoverdefeite-lijkerealisatie.Hetmonitorrapportgeeftnietalleeneenbeschrijvingvandeopzetvanhetsysteem,hetbevatookeenzovolledigmogelijkeeersteinvullingopbasisvandenubeschikbaregegevens.Heteffectopnationaalniveauvanhetingezettebeleidin2008,blijktnunognietbepaaldtekunnenworden.Erisalweleenaantalindicatorenbeschikbaarvoor2008.Dezegevenaandatersubstantiëlevoortganggeboektis.DeeerstvolgendeMonitorzaldeKamerontvangenbijdeEvaluatievanhetprogrammaSchoonenZuiniginhetvoorjaar2010.Vanaf2011zaljaarlijksrondPrinsjesdageenactueleMonitornaardeKamerwordengestuurd.Deinformatieoverhetvoorgaandejaarisdanpasbeschikbaar.Hierhebikechtervoorditjaarnietopwillenwachten.Ditbetekentweldatnognietoveralalleinformatieover2008beschikbaaris.Doelbereiking2011Intabel1zijndedoorhetKabinetgeformuleerdetussendoelen1voor2011weergegeven.Tabel1:Kabinetsdoelen2011voorSchoonenZuinigenverwachterealisatieDoelstellingkabinet2011Verwachteresultaten2011Broeikasgassenmaximaal209MtonCO2eqbroeikasgasemissieWordtnaarverwachtinggehaaldEnergiebesparing29–61Pjprimperjaar≥24–54PjprimDuurzameenergie4%biobrandstoffen2285MWgecommitteerd4%biobrandstoffenindienvergunningverleningsuccesvol,3496–3541MWmogelijkVoorbroeikasgassenisvoor2011dedoelstellinggeformuleerddatdeemissievanbroeikasgassenniethogermagzijndanin2007.Hetdoelvan209Mtonwordtnaarverwachtinggehaald.Hoeweldeeffectenvandekredietcrisisendeeconomischeontwikkelingenopdeperiodetot2011nognietvollediginbeeldzijntebrengen,toneneersteindicatievebereke-ningendataan(PBLinvoorbereiding).Voorenergiebesparingiseendoelstellinggeformuleerdvan29à61PJextrabesparing.DeVerkenningraamtvoor2011eenbesparingvan24à54PJ.Hetzieterderhalvenaaruitdathettussendoelvoor2011binnenbereikblijft.IndebriefvandeMinistervanEconomischeZakenvan20februarijl.waarmeedeKamerwerdgeïnformeerdoverdeopenstellingvandeSDE2009iseenbijlage2opgenomenwaarinisaangegevenhoeveelMWduurzameenergieerintotaalindezekabinetsperiode(2008–2011)vanuitdeSDEzalwordengecommitteerdenhoedittotaalisverdeeldoverdeverschillendecategorieën.Hetgaatdaarbijomintotaal2996–3041MW,waarbijwindoplandmet2050MWenwindopzeemet450MWeenbelangrijkaandeelvoorhunrekeningnemen.Recentheefthetkabinetbeslotenomdedoelstellingvoorwindopzeeteverhogenvan450MW1ZievoorwatbetreftenergiebesparingenduurzameenergieKamerstukkenII,31209,nr.5,november2007envoorbroeikasgassenKamerstukkenII,vergaderjaar2007–2008,aanhangselvandehandelingen,nr.1119.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.772 naar950MW,waardoorhettotaaltecommitterenvermogenuitkomtop3496–3541MW.Behalvehet2011nationaletussendoelvoorduurzameenergieisookdeEuropeseduurzameelektriciteitsdoelstellingvanbelang.DeVerkenningraamtvoor2010eenaandeelvan9,1%1,daarwaarhetdoel9%is.Verkenning2020Dedoelenvoor2020zijnambitieus.Omtekunnenbeoordelenofdebeleidsinzetmethetoogopderealisatievandiedoelenvoldoendeeffec-tiefis,isalleeneenMonitornietgenoeg.Erzijnramingennodigdienaardetoekomstkijken.DaaromhebikECNenPBLgevraagdeenVerkenningvoor2011en2020teverrichten.Deeffectenvanhetaanvullendbeleids-akkoordzijnhierinverwerkt.Alleenheteffectvandeextrageldenvoorduurzaamondernemen,duurzameagrarischesectorenonderhoudenbouwvanjeugdzorginstellingenenscholenisnognietmeegenomen.Deonzekerhedenrichting2020zijnnatuurlijknoggroot.DeVerkenningwerktdaarommeteenonder-eneenbovenmarge.TweebelangrijkeelementenvanonzekerheidzijndeverwachteCO2prijsvanaf2013(varië-rendtussende20en50europerton)endeeconomischegroei(variërendtussengemiddeld1%perjaartot2,9%perjaartot2020).Dezeonzeker-hedenresulterenineengrotebandbreedte.Zovarieertdebroeikasgas-emissiein2020zonderhetbeleidvanSchoonenZuinigtussende225en262MtonCO2eq,eenbandbreedtevanmaarliefst37MtonCO2eq.BroeikasgasreductieHetbeeldbijhetbeleidgerichtopdereductievanbroeikasgassenvoordesectorendienietonderemissiehandelvallenvarieerttussenhethalenvandedoelstellingtoteentekortvan17Mton.Aanvullendbeleidkandusnodigzijnenwordtdaaromvoorbereid.Desectorendieonderemissiehandelvallenliggenopschema.IndienKopenhagennietsuccesvolis,isereentekort.VoordesectorendiewelonderemissiehandelvalleniserimmerseenEuropesereductie-doelstellingvan21procenttenopzichtevan2005.Ditisminderstringentdande30%ambitievanSchoonenZuinigtenopzichtevan1990.HetkabinetzetzichinominKopenhagenindecembervergaandemondialeafsprakentemakenalsopvolgervanhetKyotoprotocol.AfhankelijkdaarvanzaldeEUdaarnakunnenbesluitenhaardoelstellingvoordeETSsectorenaantepassenrichting30%reductietenopzichtevan1990.Hetkabinetconstateertdatervoordesectorendienietonderemissie-handelvalleneenverbeteringistenopzichtevandeBeoordelingvanSchoonenZuiniguit2007.DitlaatonverletdataanvullendbeleidwordtontwikkeldenwaarnodigwordtverwerktindeEvaluatieinvoorjaar2010.Intabel2.zijndeemissiesenbeleidsresultatenpersectorvoorhetnietETSdeelaangegeven.1DitishetnettoaandeelterwijldeEuropesedoelstellinghetbrutoaandeelbetreft.In2007washetbrutoaandeel0,2procentpunthogerdanhetnettoaandeel.Bijeenhogeraandeelzalditverschilnogietsgroterzijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.773 Tabel2:Emissiedoelenniet–ETSsectorenuitwerkprogrammaSchoonenZuiniginrelatietotresultatenVerkenningEmissiedoelenuithetwerk-programmaSchoonenZuiniginMtonCO2eqResultaten2020VerkenninginMtonCO2eqGebouwdeomgeving15à2020à25Verkeer30à3427à37Landbouw5à65à71Overigegassen25à2722à351DitisexclusiefdeCO2emissiesvandeWKK»s.DezeemissieswordendoorECN/PBLtoegere-kendaanlandbouw,maarditgeefteenvertekendbeeldvandeinspanningenindesector.Indeevaluatie2010wordtkabinetsbreedeenoplossinggepresenteerd.EnergiebesparingHetbesparingstempovarieertvolgensdegeactualiseerdeVerkenningtussende1,4en1,8%perjaar.Deadditionelebesparingdieontstaatdooreenhogereelektriciteitsprijs(financieringvandeSDEviaeenopslagopdeelektriciteitsprijs,waartoeinhetaanvullendakkoordbeslotenis),leidttoteenadditionelebesparing,maardeVerkenninggeeftaandatditnaarverwachtingbeperkteeffectenzalhebben.DeVerkenninggeeftookaandathetvoornemenomindegebouwdeomgevingbesparingendesnoodsmetverplichtendemaatregelenaftedwingen,vooralsnognietconcreetgenoegisomhiereffectenaantoetekennen.DuurzameenergieIndenotitie«Tussenstandvaneenaantalonderdelenuithetwerk-programmaSchoonenZuinig»(PBL/ECN,november2008)staataange-geven:«deduurzameenergieproductiebereikteenniveauvan7%in2020meteenbandbreedtevan5%-9%...».OokPriceWaterhouseCoopersheeftinhaarrapport«Crisisornot,renewableenergyishot»aangegevendatextrainspanningennodigzoudenzijn.Hetkabinetheeftondertussenaanvullendemaatregelengenomen.InhetaanvullendbeleidskaderisafgesprokendatomdeschoneenzuinigeenergievoorzieningvoordetoekomstveiligtestellendeSDEinzijnhuidigevormzalblijvenbestaanmaardatdezeruimerenrobuusterwordtgefinancierddooreenopslagophetelektriciteitstarief.Zowordtlangjarigezekerheidgegevenoverdebeschikbaarheidvanvoldoendemiddelenomdeambitievan20%duur-zameenergiein2020terealiseren.Bijdeuiteindelijkevormgevingzullendekoopkrachteffectenendebudgettairebeheersbaarheidwordenmeegewogen.ECNenPBLgaaninhunberekeningenbijdehogeinschattinguitvaneenvoldoendefinancieringvoor35%duurzameelektriciteit.Voorhetreali-serenvande20%doelstellingisechtereengrotereinspanningnodigdandiedoorECNenPBLverondersteldis,bijvoorbeeldbijgroengas,duur-zamewarmteen/ofeenhogerpercentageduurzameelektriciteit.Standvanzakenvoordesectorverkeerenvervoerin2020DenubeschikbareresultatenuitdeVerkenningenMonitorSchoonenZuinigtonenaandatdesectorverkeerenvervoerbijvolledigeuitvoeringvanhetmaatregelenpakketopkoersligtomdeCO2-doelenvan2020tehalen.ECN/PBLconstaterendatdeverwachteCO2uitstootin2020eenbandbreedtekentvan27–37Mton,waardedoelstellingvanhetSchoonenZuinigwerkpakket30–34Mtonwas.Heteffectvanhetmaatregelpakketligtwatlagerdan1,5jaargeleden,maarhetpakketisdooronderandereTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.774 Europesebesluitvorming(bijv.devaststellingvanCO2emissienormenvoorpersonenauto’s)eenstukconcretergeworden.Bijhetbepalenvanhetreductiepotentieelvanhetmaatregelpakketismetnamedeonderkantvandebandbreedteaanzienlijkhardergeworden.Uitdenieuwereferentie-ramingblijktopnieuw,datdesectorverkeerenvervoergevoeligreageertopvariatiesineconomischegroeiverwachting.ECN/PBLhebbendeeffectenvande(tenopzichtevandeinVoortgangsrapportage1,d.d.30juni2008)mogelijkegewijzigdeuitrolvandekilometerbeprijzingnietmeerintegraalindeVerkenningkunnenverwerken.Vanuitdesectorzijnenworden–aanvullendophetwerkprogrammaSchoonenZuinig–talvanmaatregelengenomeninhettekenvanduur-zamemobiliteit.Hiermeewordtintensiefverdergewerktdoorbedrijfs-levenenoverheidaanhetrobuustermakenvandeinzetvandesectorverkeerenvervoer.MethetsectorakkoordDuurzaamheidinBewegingzijnkansrijkeinitiatievendoordesectoringanggezet.Ikverwijsinditverbandnaarhoofdstuk6vandebijdezebriefgevoegdeMonitorSchoonenZuinig.Nogvoordezomerwordendezeinitiatievenperdeelsectornaderuitgewerkteninafsprakenvastgelegd.Voortswordtforsingezetophetelektrischrijden.Hetkabinetheefthier-voorhetinitiatiefgenomenomsamenmetdesectorendemede-overhedeneenambitieusplanvanaanpakoptestellen,datnogvoordezomerwordtgepresenteerd.DeintroductievanelektrischrijdenzaleenpositievebijdrageleverenaandereductievanCO2-uitstootdoorhetverkeer.Desectorverkeerenvervoerisdaarmeevolopinbewegingomdeklimaatdoelstellingenookdaadwerkelijkterealiseren.VervolgHetkabinetgaatmetdeconclusiesvandeVerkenningactiefaandeslag.IndekomendeperiodezalhardgewerktwordenaandeuitvoeringvanhetwerkprogrammaenhetverderinvullenhiervanomtezorgendatdemargesdieECN/PBLtoekennenaandebeleidseffectensubstantieelkleinerzullenzijntentijdevandeEvaluatie.Hiernaastbereidthetkabinetaanvullenden/ofalternatiefbeleidvoor,zodatindienhetkabinetdaartoebesluit,bijdeEvaluatieinvoorjaar2010directdezemaatregelenkunnenwordengenomen.Uitgangspuntisenblijfthetrealiserenvandekabinetsambitiesophetterreinvandereductievanbroeikasgassen,dehoogtevandeenergiebe-sparingenhetaandeelduurzameenergiein2020.DeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,J.M.CramerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.775