Vergoedingen medezeggenschap en reactie op de medezeggenschapsmonitor

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- enWetenschapsbeleidNr. 1135 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 juni 2024Inspraak en gezonde tegenspraak zijn belangrijk voor het goed functio-neren van universiteiten en hogescholen. Studenten hebben via demedezeggenschap dan ook een belangrijke rol op onze hogescholen enuniversiteiten. Medezeggenschap zorgt ervoor dat kennis en kunde vanuitde collegezaal en vanaf de werkvloer wordt meegenomen in besluiten diedoor het bestuur worden genomen. Een sterke medezeggenschap is nietvanzelfsprekend. Het is essentieel dat de medezeggenschap in staat wordtgesteld haar taken op een goede manier uit te oefenen. Daarvoor is goedefacilitering van groot belang, met name ten aanzien van scholing,ondersteuning, communicatie en vergoeding.Voortbouwend op de afspraken uit mijn brief van december 2023«versterking medezeggenschap hoger onderwijs» informeer ik uw Kamerin deze brief over de uitvoering van de motie van de leden Westerveld enDe Hoop over vergoedingen voor de medezeggenschap. Ik ben verheugdte kunnen melden dat het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), deLandelijke Studentenvakbond (LSVb), de Vereniging Hogescholen (VH) ende Universiteiten van Nederland (UNL) hierover overeenstemminghebben bereikt. Ze zijn tot een gezamenlijk gedragen uitwerking gekomenvoor vergoedingen voor medezeggenschap. Graag spreek ik mijnwaardering uit voor dit mooie resultaat en de inzet die hiervoor isgepleegd in het belang van een sterke medezeggenschapsfunctie opuniversiteiten en hogescholen.In deze brief zal ik nader ingaan op de afspraken die zijn gemaakt en dewijze waarop ik uitvoering geef aan de motie over vergoedingen. Ik doedit mede aan de hand van de reactie die ik tevens in deze brief geef op de kst-31288-1135ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 288, nr. 11351 medezeggenschapsmonitor, zoals op 5 juni jl. verzocht door uw Kamer,waaraan ik hierbij tegemoet kom.11. Medezeggenschapsmonitor Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het rapport «MonitorMedezeggenschap Hoger Onderwijs» van onderzoeksinstituut Oberon.Het biedt belangrijke inzichten over de praktijk van de medezeggenschapen de tevredenheid van centrale en decentrale raden (inclusief opleidings-commissies) over de medezeggenschapskwaliteit voor de periode2023–2024. Voor deze zesde editie hebben het ISO, de VH, UNL, deVereniging Medezeggenschap Hogescholen (VMH), Het Landelijke OverlegVoorzitters Universitaire Medezeggenschap (LOVUM), de LSVb, hetLandelijk Overleg van Fracties (LOF) en HBO-Medezeggenschap wederomsamengewerkt.De monitor toont een overwegend positief beeld over de stand van zakenvan de medezeggenschap. Voor een goed werkende medezeggenschap ishet van belang dat er binnen de instelling een medezeggenschapscultuuris waarin besturen en medezeggenschap open het gesprek aangaan, datde medezeggenschap de expertise en faciliteiten heeft om een volwaardiggesprekspartner te zijn en dat er voldoende bezetting is binnen demedezeggenschapsorganen. Op deze thema’s uit de monitor ga ikhieronder in.Overleg, cultuur en invloedGoed overleg tussen bestuur en medezeggenschap, waarin de medezeg-genschap ervaart invloed te hebben op de besluitvorming binneninstellingen, is van belang voor het goede functioneren van de medezeg-genschap. Uit de medezeggenschapsmonitor blijkt dat leden van demedezeggenschap erg positief zijn over de overlegcultuur. Ze zijn daarbijhet meest tevreden over het formele contact met de bestuurder. Voorna-melijk over het krijgen van een reactie op voorstellen en het ontvangenvan alle benodigde informatie. Een kwart van de besluiten van hetbestuur, zowel centraal als decentraal binnen instellingen, wordtinhoudelijk gewijzigd door betrokkenheid van de leden van de medezeg-genschap. Daarnaast wordt de helft van de raden meestal of altijd al ineen vroeg stadium betrokken bij belangrijke onderwerpen en trajecten,waardoor zij ook vóór het formele proces van besluitvorming enmedezeggenschap al hun invloed kunnen uitoefenen.Dit laat zien dat het medezeggenschapswerk op veel plekken impact heeften dat veel bestuurders de leden van de medezeggenschap serieusnemen. Bovendien is het een mooi signaal dat zeventig procent van deraads- en commissieleden over het algemeen tevreden zijn over huneigen functioneren en meer dan de helft tevreden is over het functionerenvan de bestuurder als gesprekspartner. Dat de medezeggenschap impactervaart, sterkt mij in mijn overtuiging dat we in de afgelopen jaren degoede weg zijn ingeslagen door de inbreng van studenten enmedewerkers beter te faciliteren en hier ook in te investeren.FaciliteringEen solide facilitering van de medezeggenschap is belangrijk voor eengoede taakuitoefening. De nieuwe afspraken die hiertoe door de veldpar-tijen zijn opgesteld, heb ik in december met uw Kamer gedeeld2. In de1Kenmerk 2024D231482Versterking Medezeggenschap Hoger Onderwijs, Tweede Kamer, 2023, 31 288, nr. 1100Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 288, nr. 11352 monitor wordt een positief beeld geschetst over de mate waarin men debeschikking heeft over (scholings)budget en juridische ondersteuning tenopzichte van de vorige meting in 2022. Leden van de medezeggenschapgeven ook aan vaker scholing te hebben gevolgd dan in de vorigemetingen met een gemiddelde stijging van vijftien procent ten opzichtevan twee jaar eerder. Uit de monitor blijkt wel dat meer dat een kwart vande leden van de medezeggenschap niet altijd op de hoogte is van allevoorzieningen waar zij wettelijk gezien recht op hebben. Dit geldt in hetbijzonder voor de decentrale raden en opleidingscommissies. Wel is tezien dat er een kleiner percentage is dat niet weet of zij aanspraak makenop een bepaalde voorziening. De kennis over de eigen rechten lijkt dus toete nemen.Om de medezeggenschap daarin verder te ondersteunen, te emanciperenen om successen te delen tussen medezeggenschapsgremia op verschil-lende plekken in het land zal daarom dit najaar het ondersteuningsloketmedezeggenschap gelanceerd worden. Dit onder penvoerderschap vanhet ISO en in samenwerking met koepels en partnerorganisaties3. Deinsteek van het loket is om één centraal informatiepunt te creëren dat allemedezeggenschappers weten te vinden. Dit zal de leden van medezeggen-schapsorganen beter in staat stellen kennis te nemen van de rechten enplichten die zij hebben. Bovendien zorgt dit voor toegang tot een solidekennisbasis voor (toekomstige) leden van de medezeggenschap.2. Afspraken over vergoedingen, takenpakket en tijdsbesteding Duidelijkheid over vergoedingen kan een barrière wegnemen, zodat eenbrede groep studenten zich beschikbaar kan stellen als lid van demedezeggenschap. De motie van de leden Westerveld en De Hoopverzoekt de regering om samen met de studentenorganisaties en dekoepels van de instellingen landelijke richtlijnen op te stellen voor devergoeding voor de leden van de medezeggenschap uit het studentenon-dersteuningsfonds, nu nog bekend als Profileringsfonds. Ter uitvoeringvan de motie hebben de koepels van instellingen en studentengesprekken gevoerd om hierover overeenstemming te bereiken. In mijnbrief over de versterking medezeggenschap in het hbo en wo heb ik uwKamer toegezegd voor de zomer terug te komen op de uitkomstenhiervan.Hogescholen en universiteiten zijn samen met de studentenorganisatiesgekomen tot kaders voor studentleden van de medezeggenschap tenaanzien van drie zaken: tijdsinvestering, takenpakket en vergoedingen.Deze afspraken zijn bijgesloten bij deze brief. Hiermee is een mooiresultaat bereikt en een belangrijke stap gezet in meer duidelijkheid enconsistentie voor de medezeggenschap. Ik spreek hierbij mijn waarderinguit voor de inspanningen die door de partijen zijn verricht om tot ditresultaat te komen. Hieronder licht ik deze afspraken verder toe.VergoedingenUit de medezeggenschapsmonitor blijkt dat bijna alle studenten in demedezeggenschap financiële compensatie krijgen. Dit gebeurt in veelverschillende vormen, zoals vacatiegelden, een bestuursbeurs of eenvaste vergoeding per maand, kwartaal of jaar. In de bijlage vindt uwKamer de gemaakte afspraken over een bandbreedte van vergoedingenvoor de centrale én decentrale medezeggenschap. Daarnaast omvat hetkader procesafspraken, waarin is afgesproken dat bestuurders enmedezeggenschapsgremia aantoonbaar met elkaar in gesprek moeten3https://www.loketmedezeggenschap.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 288, nr. 11353 gaan over de wijze van vergoeden en hoogte van de vergoedingen vooralle medezeggenschapsgremia. De medezeggenschap wordt in dezegesprekken ondersteund door het ISO, de LSVb en de andere landelijkemedezeggenschapsorganisaties4, waarbij kennis gedeeld wordt over hetproces en de vergoedingen op de instelling. Afhankelijk van de afsprakenper instelling, die worden teruggekoppeld aan de koepels, ontstaat er eengedegen landelijk beeld. Op deze manier wordt de toepassing van hetkader gemonitord. Ik word hier graag van op de hoogte gehouden.Aanvullend hierop en gekoppeld aan de gemaakte afspraken, zoals ookgenoemd in mijn eerdergenoemde Kamerbrief over versterking van demedezeggenschap in het hbo en wo, zal ik een verdiepend onderzoekstarten naar een passende vergoedingssystematiek voor de decentralemedezeggenschap binnen instellingen om goed inzicht te verkrijgen in dewerking hiervan, ook naar de toekomst toe.TijdsbestedingUit de monitor volgt dat ook de beschikbaar gestelde hoeveelheid urenbelangrijk is voor het functioneren van de medezeggenschap. Uit demonitor blijkt dat leden van de opleidingscommissies van hbo en wo overhet algemeen met de beschikbare uren hun werk voldoende kunnenuitvoeren. In het hbo zouden personeelsleden graag iets meer tijd hebbenom hun werk ten volle uit te kunnen voeren. In het wo zeggen zowelstudenten als personeelsleden meer tijd nodig te hebben. Om ervoor tezorgen dat alle leden van de medezeggenschap de benodigde tijd krijgenom dit werk te doen, hebben partijen naast de afspraken over devergoedingen ook afspraken gemaakt over de minimaal ter beschikkinggestelde tijd die leden van de medezeggenschap voor het werk vergoedkrijgen. In het kader is voor iedere medezeggenschapslaag, zowel centraalals decentraal, een urennorm afgesproken. De afspraken over detijdsbesteding moeten binnen instellingen tussen medezeggenschap enbestuurders officieel worden vastgesteld. Dit betreft een ondergrens, eeninstelling kan er altijd voor kiezen om hier in positieve zin vanaf te wijken.TakenpakketDaarnaast hebben de betrokken partijen een minimaal takenpakket van demedezeggenschap vastgesteld. Aan de hand hiervan kunnen leden vanmedezeggenschapsorganen aan het begin van het jaar in gesprek gaanmet hun bestuurder om het aantal uren vast te kunnen stellen dat bij deuitvoering van deze taken past. De afspraken die in dit gesprek wordengemaakt, moeten door beide partijen officieel worden vastgesteld. Hetgeeft leden van de medezeggenschap meer houvast bij het beheersen vanhun takenpakket en biedt een beter uitgangspunt voor het gesprek alsdeze uren op een bepaald thema later toch onvoldoende blijken. Hetbestuur kan hierdoor op haar beurt een betere, meer realistischeinschatting maken van hetgeen zij van de medezeggenschap gaat vragen(en al vraagt) op het moment dat zij het takenpakket wil uitbreiden.Aanvullende financiële bijdrageHet is, gelet op de resultaten uit de monitor, goed om te kunnen conclu-deren dat de middelen van € 11,5 miljoen die het Ministerie van OCW terbeschikking stelt voor de bestedingsdoelen scholing, ondersteuning,4De Vereniging Medezeggenschap Hogescholen (VMH), Het Landelijke Overleg VoorzittersUniversitaire Medezeggenschap (LOVUM), de LSVb, het Landelijk Overleg van Fracties (LOF) enHBO-Medezeggenschap.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 288, nr. 11354 communicatie en vergoeding5 voor de jaren 2022 tot en met 2025 effectsorteren. Ook al zijn leden van de medezeggenschap zich – blijkens demonitor – nog niet altijd voldoende bewust van de bron van debeschikbare middelen en de bestedingsdoelen. Met het bereiken van deafspraken over vergoedingen worden conform eerdere toezegging dereeds beschikbaar gestelde middelen opgehoogd met € 12 miljoen voorde jaren 2024 tot en met 20276, zoals opgenomen in de begroting van hetMinisterie van OCW ter versterking van het bestaande beleid. Ik roepzowel de bestuurders van de instellingen als de leden van de centralemedezeggenschap op om het gesprek met elkaar te (blijven) voeren overde besteding van deze middelen aan de hand van de bestedingsdoelen.3. Tot slot Met de eerder vastgelegde afspraken over scholing, crisisbesluitvorming,facilitering, ondersteuning en communicatie is reeds een mooie stap gezetrichting een stevig gewortelde medezeggenschap binnen de instellingen.De resultaten van de medezeggenschapsmonitor stemmen mij positiefrichting de toekomst, gezien de over het algemeen stijgende tevredenheidover medezeggenschapscultuur en grotere kennis van de faciliteiten waarde medezeggenschap recht op heeft.De recente afspraken over vergoedingen die universiteiten enhogescholen samen met de studentenorganisaties hebben gemaakt, zijndaarop een belangrijke aanvulling. Hiermee wordt de uniformiteit invergoedingen, uurbesteding en het takenpakket voor de medezeggen-schap vergroot. Dit creëert meer duidelijkheid en houvast voor de ledenvan de medezeggenschap. Met deze afspraken blijft er ruimte om demedezeggenschap op verschillende manieren in te vullen, met inacht-neming van bestede tijd en complexiteit van vraagstukken.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R.H. Dijkgraaf5Tijdens het tweeminutendebat van 20 april 2022 heb ik uw Kamer geïnformeerd over dezeinvestering.6Versterking Medezeggenschap Hoger Onderwijs, Tweede Kamer, 2023, 31 288, nr. 1100Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 288, nr. 11355