Beantwoording vragen gesteld tijdens het commissiedebat Luchtvaart van 21 april 2026

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 936LuchtvaartbeleidNr. 1271 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 mei 2026Tijdens het commissiedebat luchtvaart op 21 april jl., heb ik toegezegdschriftelijk te reageren op een aantal openstaande punten waarvoorbeantwoording in de tweede termijn was voorzien. Dit in verband met hetniet doorgaan van de tweede termijn. Ik heb toegezegd deze vragenschriftelijk te beantwoorden vóór het tweeminutendebat luchtvaart op12 mei 2026. Met deze brief voldoe ik aan deze toezegging1.De openstaande punten betreffen een vraag over de Gezondheidseffect-rapportage (GER), een vraag over de juridische parameters inzake decapaciteitsdeclaratie Schiphol en een drietal vragen over Lelystad Airport.Gezondheidseffectrapportage (GER) inzake SchipholHet lid Kröger (GroenLinks-PvdA) stelde de vraag of ik bereid ben eenGezondheidseffectrapportage (GER) voor Schiphol te maken. In deMilieueffectrapportage (MER) zijn de milieueffecten van de voorgenomenwijziging van het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) onderzocht. Om deimpact daarvan op gezondheid in kaart te brengen is gebruik gemaakt vande door het RIVM ontwikkelde Milieu Gezondheids Risico Indicator (MGR).De MGR geeft een indicatie van de milieukwaliteit vanuit een gezond-heidskundig perspectief door op lokaal niveau te kijken naar de cumula-tieve invloed van uiteenlopende milieubelastingen op de gezondheid. Hetonderzoek en de resultaten zijn beschreven in de deelrapportageGezondheid van de MER. Deze deelrapportage is, als onderdeel van deonderliggende stukken van de MER, met de Kamer gedeeld.2 Het is nietopportuun om verder onderzoek te doen in de vorm van een GER. Dit zounaar verwachting geen wezenlijke nieuwe inzichten opleveren voor devergelijking van de alternatieven. Tegelijkertijd zou dit onwenselijke1TZ202605-0302Kamerstukken II 2025/26, 29 665, nr. 585. kst-31936-1271ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 12711 vertraging opleveren voor het LVB Schiphol, en daarmee de rechtsonze-kerheid voor omwonenden langer in stand houden.Juridische parameters inzake capaciteitsdeclaratie SchipholHet lid Kröger stelde de vraag of de capaciteitsdeclaratie Schiphol ookwordt gebaseerd op juridische parameters. Zoals benoemd in de brief van20 april 2026 is het maximumaantal vliegtuigbewegingen van 478.000 pergebruiksjaar opgenomen in de capaciteitsdeclaratie.3 Deze limiet is op ditmoment gebaseerd op de gedoogsituatie van het anticiperendhandhaven, en niet op een vastgesteld LVB gezien de vernietiging van hetbetreffende LVB door de Raad van State. Het aantal vliegtuigbewegingenis een milieuparameter. Naast deze milieuparameters bestaat de capaci-teitsdeclaratie uit operationele en technische parameters, zoals bijvoor-beeld de beschikbaarheid van gates en opstelplaatsen en capaciteit vanLuchtverkeersleiding Nederland (LVNL).Lelystad Airport: Alternatieven meenemen in de MER en de MKBAHet lid Kröger heeft gevraagd naar welke alternatieven meegenomenworden in de Milieu Effect Rapportage (MER) en Maatschappelijke KostenBaten Analyse (MKBA) voor Lelystad Airport. De afgelopen jaren zijn ermeerdere MKBA gerelateerde analyses opgesteld, hierover is de Kamerafgelopen september geïnformeerd.4 Momenteel wordt er door deluchthaven gewerkt aan een vernieuwde economische onderbouwing tenbehoeve van hun aanvraag voor een wijziging van het luchthavenbesluit.Deze onderbouwing gaat uit van 10.000 vliegtuigbewegingen groothan-delsverkeer met als alternatief géén opening van de luchthaven voor10.000 vliegtuigbewegingen groothandelsverkeer. Deze te ontvangenonderbouwing wordt onafhankelijk getoetst in opdracht van IenW, medeop basis van de Werkwijze luchtvaart specifieke MKBA’s. De exacteinvulling van de onderzoeken naar milieueffecten ontvangt het ministerienog van de luchthaven. Ook deze onderzoeken worden onafhankelijkgetoetst.Lelystad Airport: LaagvliegroutesHet lid Kröger heeft een aantal vragen gesteld over de laagvliegroutes ende mogelijkheid om (indien mogelijk) ongehinderd te klimmen. Hetontwerp van aansluitroutes voor nadering- en vertrek is tot standgekomen na uitgebreide participatie. Het doel van het ontwerp dichtbij deluchthaven was om de geluidhinder voor omwonenden in omliggendewoonkernen te minimaliseren (de zogeheten B+ routes). In de TechnischeBriefing van 31 maart jl. heeft Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) eentoelichting gegeven over de aansluiting van de routes rondom deluchthaven naar het hogere luchtruim. De LVNL heeft aangegeven dat opalle aansluitende routes naar het hogere luchtruim sprake is vanongehinderd klimmen en dalen.De afgelopen jaren is de Kamer meermaals geïnformeerd over devaststelling van de routes voor Lelystad Airport. In juni 2019 is de Kamergeïnformeerd over diverse maatregelen om ongehinderd klimmenmogelijk te maken.5 In het oorspronkelijke ontwerp kon verkeer vanLelystad Airport niet altijd direct doorstijgen naar kruishoogte. Dat kwamdoordat Lelystad verkeer onder het verkeer van Schiphol moest blijven.Een belangrijke maatregel is dat dit uitgangspunt is verlaten. De afhan-3Kamerstukken II 2025/26, 29 665, nr. 596.4Kamerstukken II 2025/26, 31 936, nr. 1245.5Kamerstukken II 2018/19, 31 936, nr. 640.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 12712 deling van vertrekkend verkeer van Lelystad is niet langer verplicht omonder het luchtruim te blijven dat primair gebruikt wordt voor Schiphol-verkeer. Hiertoe wordt een deel van dat luchtruim toegewezen aanLelystad in plaats van aan Schiphol. Daarmee zijn de belemmeringen omongehinderd door te klimmen op de aansluitroutes volledig weggenomen.Dit betekent dat horizontaal vliegen op routedelen op 1.800 meter nietmeer aan de orde is. Hierbij gelden uiteraard altijd de bestaandeveiligheidsnormen voor de luchtvaart. In uitzonderlijke gevallen, bijvoor-beeld bij extreem weer, kan hier op aanwijzing van de LVNL, vanafgeweken worden. In die context moet de bewoording «indien mogelijk»worden begrepen.Ten aanzien van de naderingsroutes was op alle routes sprake vanongehinderd dalen met uitzondering van het verkeer vanuit sector 3.Naderend vliegverkeer vanuit het zuidwesten zou daar op een traject vanca. 20 km nog horizontaal vliegen op 1.800 meter hoogte. De luchthavenheeft, naar aanleiding van zorgen die er vanuit Overijssel en Gelderlandwaren, verzocht om het routedeel Lemelerveld–Zwolle specifiek voorgroothandelsverkeer vanuit het zuidwesten (sector 3) buiten gebruik tehouden. In de Kamerbrief van augustus 2023 heeft het toenmalig kabinetde Kamer geïnformeerd over de door de luchthaven aangedragenoplossing ten aanzien van het op de geschetste manier buiten gebruiklaten van het routedeel Lemelerveld–Zwolle.6 Deze oplossing is beoor-deeld door LVNL en van positieve reactie voorzien. Door dit routedeelspecifiek voor groothandelsverkeer vanuit het zuidwesten (sector 3) buitengebruik te laten wordt ook het laatste stuk horizontaal vliegen op deaansluitroutes opgelost. De reactie van LVNL is op 20 december 2023 metde Kamer gedeeld.7 De implementatie van de voorgestelde oplossing zalgelijktijdig plaatsvinden met de openstelling voor groothandelsverkeer.Met deze oplossing is voor alle naderingsroutes sprake van ongehinderddalen. In aanloop naar de ingebruikname van Lelystad Airport zal deKamer, conform toezegging, schriftelijk worden geïnformeerd hoe degeschetste oplossingen in de luchtvaartgids een plek krijgen.Lelystad Airport: Aanvullende kosten ter voorbereiding van het ingebruik nemen van Lelystad AirportTot slot vroeg het lid Kröger naar aanvullende kosten die gemoeid zijn metde voorbereidingen voor het in gebruik nemen van Lelystad Airport voorgroothandelsverkeer.Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden, is het belangrijk onder-scheid te maken tussen verschillende soorten kosten die relevant zijn inogenschouw te nemen als het gaat om een besluit ten aanzien vanopening van Lelystad Airport. Allereerst betreft het de kosten die reedsgemaakt worden en niet kunnen worden terugverdiend omdat LelystadAirport nog niet is opengesteld voor groothandelsverkeer. Na devaststelling van het Luchthavenbesluit 2015 is er voor ca. 200 miljoen eurogeïnvesteerd in Lelystad Airport. Zo heeft Lelystad Airport investeringengedaan in onder andere een nieuwe passagiersterminal, de verlengingvan de baan en verhoging van de verkeerstoren. Tevens heeft deluchthaven haar processen, procedures en personeel opgeschaald. Ookzijn er investeringen gedaan door de provincie Flevoland en de gemeenteLelystad in onder andere het vergroten van de bereikbaarheid vanLelystad Airport. De provincie Flevoland heeft in dit verband aangegevendat er ook sprake is van instandhoudingskosten, zoals bijvoorbeeld deconcessie voor de Airport Express en het geluidinformatienetwerk,6Kamerstukken II 2022/23, 31 396, nr. 1094.7Kamerstukken II 2023/24, 31 936, nr. 1138.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 12713 á 200.000 euro per jaar. Tot slot heeft de luchtverkeersleiding eerderinvesteringen gedaan en kosten gemaakt. Dat betreft onder meerinvesteringen in de technische infrastructuur, gebouwen, personeels- enopleidingskosten. Ook hier geldt dat sprake is van instandhoudingskosten.Omdat Lelystad Airport nog niet is opengesteld voor groothandelsverkeernemen de totale verliezen door instandhoudingskosten en afschrijvingen,zonder dat daar inkomsten tegenover staan, jaar over jaar toe. In hetopenbare jaarverslag van Royal Schiphol Group staat vermeld datLelystad Airport een verlies maakt van circa 10 miljoen euro per jaar tengevolge van het uitblijven van groothandelsverkeer op de luchthaven.Naast een verlies van 10 miljoen euro per jaar en instandhoudingskostendie door (lokale) overheden elk jaar worden opgebracht, betekent elk jaarvertraging ook dat de zeer gewenste economische ontwikkeling en extrawerkgelegenheid zich niet kan manifesteren in de regio. Dit onderstreepthet belang om de processen die noodzakelijk zijn voor de zoals in hetcoalitieakkoord afgesproken opening van Lelystad Airport voor groothan-delsverkeer zoveel mogelijk parallel uit te voeren om te voorkomen datonnodig tijd en dus nog meer geld verloren gaat.Inmiddels is er een aantal voorbereidingsactiviteiten in gang gezet.Specifiek voor de overheid gaat het om het voorbereiden van hetluchthavenbesluit, het gereedmaken van de LVNL, de Marechaussee(Kmar) en de Douane. Het gaat hier grotendeels om activiteiten meteenmalige kosten ter voorbereiding op een goede besluitvorming en dieniet leiden tot verspilling bij onvoorziene latere opening omdat de extrainzet elders in de operatie kan worden ingepast (Douane, Marechausseeen LVNL). Een exacte inventarisatie van de kosten van de voorbereidings-activiteiten is op dit moment niet te geven. Waar mogelijk is daarom eeninschatting gemaakt van de verwachte kosten om aan uw verzoektegemoet te komen:1.Luchtverkeersleiding: LVNL zal de voorgenomen aanpassingen in hetrouteontwerp en routegebruik moeten uitwerken en publiceren.Daarvoor zijn aanpassingen in de luchtverkeersleidingsystemen nodigen is een update van de integrale veiligheidsanalyse vereist. Ook zalhet verkeersleidingspersoneel voor deze wijzigingen moeten wordengetraind. Voor de bezetting van de radarluchtverkeersleiding zal extracapaciteit beschikbaar moeten komen. Het exacte aantal hangt ondermeer af van de wijze van openstelling (bijvoorbeeld het aantal uur perdag) en de integratie van de militaire luchtverkeersleiding binnen LVNL(programma 1ATM). De verantwoordelijkheid voor de radarverkeerslei-ding ligt momenteel bij het Commando Lucht- en ruimtestrijdkrachten(CLRS) en gaat naar verwachting per 1 oktober over naar LVNL. Deexacte personele behoefte en bijbehorende kosten worden momenteelin overleg met de betrokken partijen in kaart gebracht.2.Douane en de Marechaussee: de Douane en de KMar hebben destijdspersonele middelen ontvangen die nu zijn opgenomen in de regulierebegroting. Bekeken wordt of de destijds ingeschatte middelen nogvolstaan ten behoeve van de nu voorziene inzet.3.Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: het ministerie zaleenmalige kosten moeten maken ter voorbereiding van het Luchtha-venbesluit. Dit betreft bijvoorbeeld onafhankelijke toetsing van demilieueffecten en de economische onderbouwing. Dit bedraagt naarverwachting ca 300.000–400.000 euro. De voorbereidende kostenvanuit het Rijk zijn gedekt binnen de lopende begroting en de preciezeopeningsdatum van Lelystad Airport heeft geen invloed op de hoogtevan deze kosten.Hiernaast zal Lelystad Airport vanzelfsprekend nog een aantal laatsteinvesteringen zelf moeten doen. Lelystad Airport is een dochter van RoyalTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 12714 Schiphol Group en dus een zelfstandige onderneming die voor eigenrekening en risico investeringsbeslissingen neemt op basis van wat zijverstandig acht, waarbij zij, gezien het hiervoor geschetste, vanzelf-sprekend gebaat is bij een snelle opening van Lelystad Airport voorgroothandelsverkeer.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 12715