Bezoek European Committtee for the Prevention of Torture aan gesloten jeugdhulpinstellingen Nederland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 839JeugdzorgNr. 1060 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2024Van 7 tot 12 oktober 2024 heeft een delegatie van de European Committeefor the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment orPunishment (CPT) een ad hoc bezoek gebracht aan Nederland. Deaanleiding voor dat bezoek waren berichten over geweldsincidenten in degesloten jeugdhulp. Deze zijn onder andere opgetekend in het rapport«Onvoldoende beschermd, geweld in de Nederlandse jeugdzorg van 1945tot heden» van commissie De Winter en het rapport Eenzaam geslotenvan Jason Bhugwandass. Op 22 november 2024 heeft de delegatie mijgeïnformeerd over haar voorlopige en dus eerste bevindingen. In maart2025 stelt het CPT in een plenaire vergadering het eindrapport vast. Dezezal ik daarna binnen drie maanden met u delen samen met dekabinetsreactie.Gelet op de urgentie van een aantal van deze eerste bevindingen geef ik uin deze brief een samenvatting van het gesprek dat ik met deCPT-delegatie heb gevoerd. De integrale versie van de CPT-bevindingentreft u bij deze brief aan. Ook meld ik welke acties ik direct in gang hebgezet omdat ik daar niet mee wil wachten tot het eindrapport gereed is.Dat is ook ingegeven door het feit dat recent de Inspectie Gezond-heidszorg en Jeugd (IGJ) constateerde dat de meeste aanbieders geslotenjeugdhulp er nog niet in geslaagd zijn volledig aan de per 1 januari 2024gewijzigde Jeugdwet te voldoen.1 Deze acties heb ik ook besproken meteen bestuurlijke delegatie van de gesloten jeugdhulp en de IGJ. De VNG ishierover geïnformeerd.Samenvatting gesprek CPTHet CPT heeft drie locaties gesloten jeugdhulp bezocht: Schakenbosch(Jeugdformaat), Harreveld (IHub) en Via Icarus (Via Jeugd). De delegatiehad veel waardering voor de toewijding van de medewerkers en hun inzet1Zorgen om hulpaanbod voor jongeren met complexe problematiek, IGJ, oktober 2024 kst-31839-1060ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 839, nr. 10601 om een «zo thuis mogelijke» omgeving te creëren. Ook zagen zij goedepraktijkvoorbeelden. Concreet noemden zij de samenwerking met hetonderwijs en de frequente bezoeken van vertrouwenspersonen aanjongeren die verblijven in de gesloten jeugdhulp. De delegatie heeft mijook laten weten dat zij tijdens haar bezoeken geen beschuldigingen heeftontvangen van opzettelijke lichamelijke mishandeling of misbruik vanseksuele aard. Daarnaast verwelkomde de CPT-delegatie de per 1 januari2024 ingevoerde wijziging van de jeugdwet.2 In haar ogen heeftNederland daarmee voorzien in een betere wettelijke basis voor hettoepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen. Ook het doel het aantalvrijheidsbeperkende maatregelen terug te dringen onderschrijft deCPT-delegatie.De delegatie heeft mij evenwel ook laten weten zorgen te hebben:•Instellingen zijn nog niet in staat de gewijzigde Jeugdwet volledig uitte voeren.•Ook bleek op één afdeling van de bezochte locaties dat de maatregelonderzoek aan het lichaam op een niet-toegestane wijze gebeurde. Inde ogen van de CPT-delegatie was dat vernederend. De betreffendeinstelling heeft meteen na het CPT-bezoek besloten de uitvoering vandeze maatregel aan te passen. Ook heb ik hiervan melding gedaan bijde IGJ, want ik ben het vanzelfsprekend met de CPT-delegatie eens datdit niet acceptabel is.•Verder hoorde de delegatie dat vanwege de voorgenomen afbouw vanlocaties gesloten jeugdhulp niet altijd geïnvesteerd wordt in voldoendeextra beveiligde kamers. Dat zorgt ervoor dat in een aantal gevallenjongeren in hun eigen kamers of leegstaande kamers wordeningesloten.•De delegatie heeft bij de inzage van dossiers gemerkt dat de registratievan incidenten in dossiers niet altijd goed gaat. Het CPT vindt hetbelangrijk dat dat wel goed gebeurt omdat goede registratie vanincidenten jongeren én medewerkers beschermt en de mogelijkheidbiedt hiervan te leren. In één geval kon de delegatie bij letsel datontstaan was, in het dossier geen zicht krijgen op de vraag of het letselhet gevolg was van onbekwame toepassing van vastpakken envasthouden of van een ongelukkige val.3 Hiervan heb ik meldinggemaakt bij de IGJ. De instelling had overigens dit incident gemeld bijde IGJ en nader onderzocht. Het CPT krijgt de uitkomsten daarvan.De delegatie heeft alvast twee concrete aanbevelingen gedaan:•Medewerkers hebben moeite met de toepassing van de maatregelvastpakken en vasthouden. Jongeren noemden tegenover deCPT-delegatie voorbeelden van een hardhandige wijze waaropmedewerkers de maatregelen toepassen. Hoewel niet toegestaan,bleek in gesprekken met jeugdigen en medewerkers dat techniekentoegepast worden die pijn veroorzaken. Medewerkers hebben gezegdbehoefte te hebben aan heldere richtlijnen en meer training. Dedelegatie begrijpt deze behoefte en geeft dit als aanbeveling mee.•In het verlengde hiervan heeft de delegatie aanbevolen dat eenverpleegkundige of een dokter na ieder incident of iedere toepassingvan een vrijheidsbeperkende maatregel die letsel kan veroorzaken eenmedische check uitvoert.2De Wet rechtspositie gesloten jeugdhulp is per 1 januari 2024 in werking getreden. Zie ook:https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/12/18/wet-rechtspositie-gesloten-jeugdhulp.3Dat komt omdat in Nederland het medisch dossier van een ziekenhuis niet gekoppeld is aan hetmedisch dossier van de instelling. Een jeugdige die in de instelling verblijft blijft ingeschrevenbij de eigen huisarts. Die krijgt standaard de gegevens van het ziekenhuis. Die gaan niet altijdnaar de huisarts van de instelling.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 839, nr. 10602 VervolgHet doel van het bezoek was bij te dragen aan het voorkomen datjeugdigen in de gesloten jeugdhulp met geweld te maken krijgen. Dat iseen gezamenlijk doel dat hoge prioriteit verdient. Daarom heb ik beslotenmeteen werk te maken van de belangrijkste bevindingen van deCPT-delegatie die zij met mij hebben gedeeld en niet te wachten totpublicatie van het eindrapport.Van twee observaties – zoals hierboven aangegeven, heb ik direct meldinggedaan bij de IGJ. De IGJ heeft mij laten weten deze signalen te onder-zoeken in het kader van het lopende toezicht bij deze instellingen. Ik hebde IGJ verzocht mij op de hoogte te houden.De bovenstaande zorgen van de CPT-delegatie heb ik kort na mijn gesprekmet de delegatie besproken met een afvaardiging van de bestuurders vande gesloten jeugdhulp. Ik heb hun laten weten dat gelet op achtereen-volgens de bevindingen IGJ en nu van de CPT-delegatie er stappen gezetmoeten worden om te zorgen dat instellingen beter in staat zijn de wet nate leven. Prioriteit daarin is te bezien wat instellingen nodig hebben om tevoldoen aan de niet meer toegestane insluitingen op de eigen kamer ende toepassing van de vrijheidsbeperkende maatregel vastpakken envasthouden. Waar dat kan gebeurt dat binnen lopende projecten; waarnodig komen er aanvullende afspraken. Het gesprek hierover had ikJeugdzorg Nederland al aangekondigd in reactie op hun signaal datinstellingen in sommige situaties de maatregel van insluiting op de eigenkamer nodig hebben.Vooruitlopend daarop hebben de bestuurders gesloten jeugdhulpbesloten er beter op te gaan toezien dat alleen medewerkers die daarvooropgeleid zijn die maatregel toepassen. Dat geldt ook voor tijdelijkemedewerkers. Waar nodig worden trainingen verbeterd. Ook hebben zijtoegezegd ervoor te zorgen dat waar dat nodig is de registratie vanincidenten in dossiers verbetert. Verder gaan we gezamenlijk bezien hoezij binnen hun mogelijkheden optimaal invulling kunnen geven aan deaanbeveling van een medische check na ieder incident of toepassing vaneen vrijheidsbeperkende maatregel die letsel kan veroorzaken.Tot slot ga ik in gesprek met de VNG over het gebrek aan investeringen inextra beveiligde kamers. Ik begrijp vanwege de transformatieplannen deterughoudendheid van gemeenten hiervoor middelen ter beschikking testellen. Maar als het gevolg daarvan is dat instellingen wettelijke eisenniet kunnen nakomen moeten daar oplossingen voor komen. Wantuiteindelijk gaat het erom dat jongeren die dat nodig hebben veiligheid enbescherming geboden krijgenOver de verdere invulling en uitvoering van de afspraken met de sectorinformeer ik u in de kabinetsreactie op het eindrapport van het CPT.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 839, nr. 10603