Uitvoering motie van het lid Wiegman-van Meppelen Scheppink c.s. over het overleg met de VNG over hoogte van de leges

31953VaststellingvanovergangsrechtenwijzigingvandiversewettentenbehoevevandeinvoeringvandeWetalgemenebepalingenomgevingsrecht(InvoeringswetWetalgemenebepalingenomgevingsrecht)Nr.27BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTE-LIJKEORDENINGENMILIEUBEHEERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,20november2009InleidingBijdebehandelingvandeInvoeringswetWaboineenwetgevingsoverlegd.d.29juni2009(Kamerstuk31953,nr.24)hebiktoegezegdueind2009teinformerenoverdeuitkomstvanhetoverlegmetdeprovinciesendegemeentenovertransparantievandeberekeningvanlegesvoordeomgevingsvergunning.DeafgelopenmaandenishieroverintensiefoverleggevoerdmetvertegenwoordigersvanIPOenVNGenzijnbelang-rijkestappengezet.Inhetoverlegzijn,zoalsdooruwKamergevraagdindemotie-Wiegman(Kamerstukken(II)2007/08,30844,nr.33)afsprakengemaaktdieertoemoetenleidendatvooraanvragersvaneenomge-vingsvergunninginzichtelijkiswelkekostendoormiddelvanlegesheffingophenwordenverhaaldenhoehetgehanteerdelegestarieftotstandisgekomen.Inhetnavolgendegaiknaderinopdeinhoudvandezeafspraken.VanzelfsprekendzullenookbestuursorganenvanhetRijkvoorzoverzijlegesheffenvoorhetbehandelenvanaanvragenomeenomgevingsver-gunningdezeafsprakeninachtnemen.IkbenvoornemensmedenamensandereministersdieditaangaathiervoorbijministeriëleregelingregelstestellenopbasisvaneengrondslaginhetBesluitOmgevingsrecht(BOR).UontvangtdezebriefmedenamensdestaatssecretarisvanBinnenlandseZaken.VerschillenzullenerblijvenVoordatikingaopdeafsprakenmetdeVNGenhetIPOhechtikeraaneroptewijzendatdegemaakteafsprakenernietaanindewegzullenstaandaterverschillenindehoogtevanlegeskunnenblijven.OokwanneervolledigtransparantishoehetlegesbedragtotstandisTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1376570910tkkst31953-27ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31953,nr.271 gekomen,kunnenergoederedenenzijnvoorverschillendeuitkomsten.Indeeersteplaatsbetreftdithetonvermijdelijkeenwatmijbetreftnietonwenselijkegevolgvandeautonomievanandereoverhedenomopditpuntverschillendebeleidskeuzentemaken.Dezekeuzenvallenonderdedemocratischecontroledoordevertegenwoordigendeorganen(gemeen-teraad,provincialestaten).Deenegemeenteofprovinciezalervoorkiezendekostenvoorvergunningverleningvooreendeeltebekostigenuitdealgemenemiddelen(bijvoorbeelddeprovincialeopcentenofdeOZB)waardoorookanderendandeaanvragermeebetalenaandekostenvandevergunningverlening,terwijldeanderedekostenzoveelmogelijkverhaaltopdegenedieprofijtheeftvandevergunning,namelijkdeaanvrager.Hetbevoegdgezagishierinvrij,mitshettariefvoorhettotaalvandelegesverordeningtenhoogstekostendekkendis.Overhedenmogengeenwinstmakenoverhettotaalvandelegesheffing.Datsluitnietuit,alshetbevoegdgezagdaarvoorkiest,datvoorsommigevergun-ningeneenmeerdankostendekkendtariefwordtgehanteerd.Daarmoetdantegenoverstaandatvooranderevergunningeneenminderdankostendekkendtariefgeldt(kruissubsidiëring).Omdatgemeentenverschil-lendebeleidskeuzentenaanzienvandematevankostendekkingkunnenmaken,kunnendeuiteindelijkvialegesteverhalenbedragenvooropzichzelfeenzelfdeactiviteit(bijvoorbeeldeenvergunningvoordebouwvaneendakkapel)verschillen.Indetweedeplaatsspelenooknietofnauwelijkstebeïnvloedenfactorenbijdeverschilleninlegesbedragentussengemeentenonderling.Hetgaatdanbijvoorbeeldomdeomvangvandegemeenteendeopbouwenomvangvandeambtelijkeorganisatie,deverhoudingtussenhuur-enkoopwoningen,deaardvandebouwproductie(beheerversusontwikke-ling),enzovoort.Anderevoordelegesberekeningrelevantenietofnauwe-lijkstebeïnvloedenverschillenbetreffenondermeerdebodemgesteld-heidendecomplexiteitvandegevraagdevergunningenofsimpelweghetaantalvergunningendatperjaarwordtafgegeven.Volstrekteuniforme-ringvantarievenincombinatiemetdeeisdatdezegemeentebreedtenhoogstekostendekkendmogenzijn,zouvoorbijgaanaandergelijkefactoren.Hetzouvooreenaantalgemeentenbetekenendatzenietallekostenkunnenverhalendievervolgensmoetenwordengecompenseerduitdealgemenemiddelen.Anderegemeentendiegoedkoperkunnenwerkendaneenvastgestelduniformtariefwordenduurderdannodig,hetgeenleidttotonnodigelastenverzwaring.Eenenanderbetekentdateengroteretransparantieweliswaarverschilleninefficiencyaanhetlichtzalkunnenbrengenenwellichtzalleidentotaanpassingvanwerkwijzenentarieven,maarnietpersetotgevolgzalhebbendatdeburgeroveralevenveelbetaaltvoordevergunningvoorbijvoorbeeldeendakkapel.Zoweldevoordevergunningverleningtemakenkostenalsdematevankostendekkendheidvanhettariefkunnenenmogenverschillen.Volledigeuniformiteitvanlegesisalleentebereikendoorintegrijpenindeautonomievanandereoverhedenopditpuntendaarvoorzieikopditmomentgeenaanleiding.BijdebehandelingvandeWaboindeTweedeKamerhebikgezegddemotie-Wiegmanenhetamendement-Koopmansinzakeeenwettelijkegrondslagvooreenamvbdiedehoogtevanlegesreguleert,alseentweetrapsrakettezien.Deeerstetrapisgerichtophetmakenvanafsprakenovergroteretransparantie.Alsdietotonvoldoenderesultaatzoudenleiden,zoutraptwee,eenamvb,inbeeldkomen.Hetresultaatvantrap1moetwatmijbetreft,zoalshierbovenuiteengezet,eengroteretransparantiezijn.Voortrap2zieikeerstaanleidingalstranspa-rantieblijftontbreken.GeletophetbovenstaandezieikverschilleninTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31953,nr.272 legeshoogtentussengemeentenopzichzelfnietalsredenomtotcentralereguleringovertegaan.InhoudvandeafsprakenMetIPOenVNGisafgesprokendatalsgezamenlijkproductvanBZK,VROM,VNGenIPOeenleidraadvoorhetbevoegdgezagzalwordenuitgebrachtwaarindeafgesprokenwerkwijzedietoteentransparanteberekeningvanlegesleidt,wordtbeschreven.IPOenVNGhebbenaange-gevendatzijvoorzoverdatinhunvermogenligt,ervoorzorgdragendatdeindeleidraadbeschrevenwerkwijzewordttoegepastdoorgemeentenenprovincies.Dezeleidraadzalvoor1april2010gereedzijn,zodatdezeverwerktkanwordenindelegesverordeningendievankrachtwordeninheteerstvolgendejaarnadeinwerkingtredingvandeWabo.Aleerderisaangegevendatditniet1januari2010zalzijn,maardriemaandennaplaatsingvandewetgevinginhetStaatsblad.Volgensdehuidigestandvandewetgevingwordtdeinwerkingtredingwaarschijnliljk1juli2010.Detransparantelegesberekeningzaldusdoorwerkenindelegesverorde-ningenvoor2011.Deleidraadomvatdevolgendeonderdelen:1.eenStappenplan,waarinisaangegevenwelkekostendiewordengemaaktinhetkadervanvergunningverleningmogenwordenverhaald;2.eenActiviteitenlijst;3.eenrekenmodel;4.eenonderbouwingvandegemaaktekeuzenindebegroting.MethetStappenplanendedaaraangekoppelde«Activiteitenlijst»wordtinzichtelijkgemaaktwelkekostenvoorwelkedienstendoormiddelvanlegeswordenverhaald.Hetheeftalsuitgangspuntdatperstapmoetwordennagegaanofdekostengemaaktzijninhetkadervandevergun-ningverlening.Zoja,dankomenzeinbeginselvoorverhaalvialegesinaanmerking.Doordekostenopstellingtekoppelenaaneenactiviteitenlijstblijvenverschilleninkostenniveauzichtbaar.Alserverschillentussenheffingenbestaanwaarborgtdezemethodedattransparantisofdeverschillenwordenveroorzaaktdoordekostenofdoorbeleidskeuzen.ZowelVNGalsIPOhebbeninmiddelstoolsontwikkelddiezijaanhunledenaanbiedendiehelpenbijeentransparantekostentoerekeningendieeeniederinzichtgeveninhetheleprocesvantariefbepaling.HetIPOheefthaarledendaarreedsovergeïnformeerd.DeVNGzalbinnenkorthetstappenplanaanhaarledenennaarverluidtookaandeKameraanbieden.DitstappenplanzalookindevernieuwdehandreikingvanBZK(dehand-reikingkostentoerekeninglegesentarieven)wordenopgenomen.DevernieuwdehandreikingvanBZKwordtnogvoorheteindevanditjaargepubliceerd.DevoorallebetrokkenbestuursorganentegebruikenActiviteitenlijstspecifiekvoordeuitvoeringvandeWabozaleveneensmetgebruikma-kingvanreedsdoorIPOenVNGverrichtvoorwerkwordenopgesteldenzalbeginvolgendjaargereedzijn.Methetrekenmodel,waarvaninmid-delsdoorverschillendepartijenvariantenopdemarktzijngebracht,kanhetbevoegdgezagindividuelebeleidskeuzenmakenvoorwatbetreftdematevankostendekkendheidendematevankruissubsidiëring.Dezekunnen,zoalshierbovenaangegeven,uiteenlopen.Alssluitstukvanhetgeheeldienthetbevoegdgezagindefiscaleparagraafvandebegrotingverantwoordingafteleggenvoordegemaaktebeleidskeuzendievertaaldzijninhetlegestarief.HetgeheelvancomponentenindezewerkwijzezalertoeleidendatvanafheteerstevollekalenderjaardatdeWabovanTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31953,nr.273 krachtis,bijzoveelmogelijkgemeentenenprovinciesdelegesvoordeomgevingsvergunningoptransparantewijzewordenberekend.Daarnaastisnoghetvolgendevanbelangvooreenbeterevergelijkbaar-heidvanlegestarieven.Momenteelgeldtindemeestegemeentendeopgegevenbouwsomexclusiefomzetbelastingalsgrondslagvoordeberekeningvanhettariefvoordebouwgerelateerdeleges.Tentijdevandeindieningvandeaanvraagomvergunningisechterdezebouwsomveelalslechtsglobaalbekend.Gemeentendieaanvragencontrolerenvolgenshetindemodelverordening(VNG)aangewezennormbladstellenverschillenvastindeordegroottevantientallenprocenten.Ookhierdoorontstaanonrealistischegroteverschilleningrondslagenendusinlegesta-rieven.Ditknelpuntisteondervangendoorgemeentenenprovinciesteverzoekenvoortaantewerkenmetdevoordeaanvraaggeldendenorm-bouwkosten.Vooreenvoudige,veelvoorkomendebouwwerkenzaldeleidraadvastelegesbedragenbevatteninplaatsvaneenpercentagevandebouwsom.Ditgeheelzal,metmedewerkingvandeVerenigingBouw-enWoningtoezichtNederlandengebruikmakendvandedaarbestaandegrotekennisvandepraktijkvandevergunningverlening,indekomendemaandenwordenuitgewerktin(hetrekenmodelin)deoptestellengeza-menlijkeleidraad.Opdezewijzeneemtzowelaandekantvandedoorhetbevoegdgezagtemakenkostenalsaandekantvandetehanterengrondslagvoordeleges-berekeningdetransparantieaanzienlijktoeenzalookdebandbreedtequatariefstellingdoorgoedevergelijkbaarheidentransparantievanoorzakenenresultaatwordeningeperkt.ZowelIPOalsVNGzijndoordrongenvandenoodzaaktekomentotgroteretransparantiebijdeberekeningvanleges.Daaromhebikervertrouwenindatdezeafsprakentothetgewensteresultaatzullenleiden.Nietteminzaldevingeraandepolsgehoudenwordenvoorwatbetreftuitvoeringvanhetafgesprokenedoorgemeentenenprovincies.Eind2010eneind2011zalgeïnventariseerdwordenofdezeafsprakendaadwerkelijkhunweerslaghebbengekregenindeverordeningenvanindividuelegemeenten.IkzaluwKameroverhetresultaatdaarvaninformeren.Mochtblijkendatdeafsprakenerniettoehebbengeleiddatdewerkwijzeinbovenbedoeldezinisaangepast,dankanalsnogeenwettelijkeregelingwordenvoorbereid.AanpassingvanhetBesluitbegrotingenverantwoordingprovinciesengemeenten,indiezindathierindwingendwordtvastgelegdwatnuisovereengekomenbehoortdantotdemogelijkheden.DeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,J.M.CramerTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31953,nr.274