Het Nederlandse startup en scale-up ecosysteem in internationaal perspectief

Brontekst

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 637BedrijfslevenbeleidNr. 690 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 april 2025Het kabinet heeft de ambitie om van Nederland het beste startup enscale-up ecosysteem van Europa te maken. Een van de punten waarinNederland de afgelopen jaren achterliep op andere ecosystemen isrondom medewerkersparticipatie. Ik ben dan ook ontzettend trots om,mede namens de Staatssecretaris Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane,te melden dat tijdens de Voorjaarsbesluitvorming overeenstemming isbereikt over het voorstel voor een fiscale maatregel voor startups enscale-ups. Dit is een brede wens vanuit ons beiden, het bedrijfsleven zelfen uw Kamer (motie Van Eijk) en een hele belangrijke stap in deversterking van het ondernemingsklimaat voor deze bedrijven.1Met de voorgestelde regeling wil het kabinet de toegang tot talentverbeteren door medewerkersparticipatie te bevorderen, en daarmee dedoorgroei van startups en scale-ups. De regeling geeft een belasting-korting in de loonbelasting op de voordelen uit aandelenopties voorwerknemers van startups en scale-ups. De belastingkorting wordtvormgegeven in de vorm van een grondslagversmalling, waardoor heteffectieve tarief waartegen de voordelen belast worden in lijn ligt met debelastingheffing op inkomen uit aanmerkelijk belang (box 2). Bovendien iseen onderdeel van de fiscale regeling dat het moment van belasting-heffing wordt uitgesteld tot uiterlijk het moment waarop de aandelenworden verkocht. Het voorstel wordt op dit moment verder uitgewerkt ineen wetsvoorstel. Er wordt toegewerkt naar een inwerkingtredingsdatumvan 1 januari 2027, met een horizonbepaling van 7 jaar.Met dit voorstel wordt de toegang tot talent vergroot en de internationaleconcurrentiepositie van onze belangrijke start- en scale-ups versterkt. Ookwordt de basis gelegd voor een vliegwiel waarin na succes opbrengstenweer terug worden geïnvesteerd in nieuwe bedrijven. De invoering van demedewerkersparticipatie is een zeer belangrijk onderdeel van een sterkstartup en scale-up ecosysteem. Uw Kamer wordt binnenkort en in ieder1Kamerstuk, 12 november 2024, 36 602-102. kst-32637-690ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6901 geval voor 1 juli uitgebreider geïnformeerd over het voorstel en devervolgstappen.Naast deze belangrijke aankondiging zal ik met deze brief uw Kamerschetsen hoe het startup en scale-up ecosysteem in Nederland ervoorstaat in vergelijking tot andere landen en om aan te geven welkemaatregelen andere landen nemen om de groei van startups en scale-upste bevorderen. Middels deze brief geef ik invulling aan de toezegging aanlid Martens America (VVD), zoals gedaan tijdens de behandeling van debegroting van het Ministerie van Economische Zaken op 17 oktober 2024.In deze brief zal ik eerst kort aangeven wat startups en scale-ups nodighebben om te groeien. Waarna ik op basis van inzichten uit (internati-onaal) onderzoek zal schetsen hoe het startup en scale-up ecosysteem inNederland ervoor staat in vergelijking tot andere landen. Vervolgens zal ikop basis van zowel internationale onderzoeken als onderzoeken inopdracht van de Rijksoverheid aangeven welke maatregelen anderelanden nemen om het startup en scale-up ecosysteem te versterken enwat Nederland hiervan kan leren.2 Hierbij zal ik achtereenvolgens ingaanop best practices om: talent aan te trekken en te behouden, de toegang totkapitaal verbeteren, de internationale groei te bevorderen, valorisatie teversterken en de rol die een aanjaagorganisatie kan vervullen in eenstartup en scale-up ecosysteem.1. Wat hebben startups en scale-ups nodig om te groeien? In de snel veranderende wereld zijn jonge innovatieve technologiebe-drijven met internationale groeiambitie – de startups en scale-ups –cruciaal.3 Jonge innovatieve technologiebedrijven – startups en scale-ups– floreren in sterke ecosystemen.4 Zij groeien vaker succesvol door als zijondernemen in sterke ecosystemen, met ervaren tech ondernemers,digitaal, technisch en ondernemend talent, toonaangevend onderzoek,kennisinstellingen met een ondernemende cultuur, voldoende toegang tot(durf)kapitaal, toegang tot internationale netwerken en markten, goedeondersteuning en advies voor ondernemers, goede fysieke en digitale2Onderzoeken die in opdracht van Economische Zaken zijn uitgevoerd zijn openbaar en met uwKamer gedeeld of bijgevoegd als bijlage aan deze brief. Van de externe onderzoeken die indeze brief worden aangehaald, treft u in deze brief een link naar de vindplaats.3Kamerstukken II 2022/23, 32 637, nr. 567, p.14Kamerstukken II 2020/21, 33 009, nr. 96, p.1Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6902 infrastructuur en consistente innovatie-bevorderende wet- enregelgeving.52. Hoe staat het Nederlandse startup en scale-up ecosysteemervoor in vergelijking tot andere ecosystemen Nederland heeft in de basis alles in huis om een sterk tech-ecosysteem tehebben.6 We zijn de «gateway» naar Europa; hebben goed onderwijs,toponderzoek, een hoogopgeleide en internationaal georiënteerde,ondernemende beroepsbevolking en een fijn leefklimaat. Tientallentechnologiebedrijven van Nederlandse bodem hebben zich dooront-wikkeld tot toonaangevende spelers op mondiaal niveau (zoals ASML,Booking en Adyen). Tegelijkertijd blijft de doorgroei van Nederlandsestartups tot succesvolle scale-ups achter, en zien we dat er in Nederlandrelatief weinig startups op basis van publieke kennis van Nederlandsekennisinstellingen worden opgericht. Dat terwijl juist de potentiële impactvan deze kennisintensieve (deeptech) bedrijven het grootst is.In een internationale ranking voor startup-ecosystemen – de GenomeStartup Ecosystem Ranking 2024 – staat het Nederlandse ecosysteembinnen Europa op de tweede plaats en wereldwijd op de 13e plaats.Hoofdthema’s binnen deze ranking zijn financiering, talent en(overheid)support.Er zijn in Nederland over 2024 ongeveer 9.250 jonge innovatievetechnologie-gedreven bedrijven, waarvan ongeveer 1.220 kennisinten-sieve deeptech bedrijven.7 Bij deze techbedrijven werken afhankelijk vande gekozen afbakening tussen de 255.0008 en 350.0009 mensen. Daarvanwerken er ongeveer 174.000 in een technische functie.10 Volgens eeninternationaal onderzoek staat Nederland 9e voor wat betreft het aantalsoftwareontwikkelaars per capita.11 In totaal hebben er 1.245 techbe-drijven meer dan 100.000 euro aan durfkapitaal opgehaald en268 bedrijven meer dan 10 miljoen euro aan durfkapitaal opgehaald.12Volgens het State of European Tech rapport hebben inmiddels 29 Neder-landse techbedrijven een waardering van meer dan 1 miljard dollarbereikt.13 Dit betreft zowel unicorns – private bedrijven met eenwaardering van meer dan 1 miljard dollar, als beursgenoteerd (publieke)techbedrijven met een waardering van meer dan 1 miljard dollar. Hiermeescoort Nederland per capita voor het aantal unicorns een derde plekbinnen de EU.In vergelijking tot andere landen binnen Europa zien we dat Nederlandover de periode 2015–2024 achter het Verenigd Koninkrijk, Duitsland,Frankrijk en Zweden in absolute termen het vijfde land qua durfkapitaalin-vesteringen met $ 18,4 miljard is. Qua aantal bedrijven met eenwaardering hoger dan 1 miljard komt Nederland uit op de vierde plaats enqua aantal medewerkers in de tech-sector zien we Nederland op eenvierde plaats terug achter het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk.5Kamerstukken II 2022/23, 32 637, nr. 567, p.1–116Kamerstukken II 2022/23, 32 637, nr. 567, p.17Techleap – State of Dutch Tech 20258Atomico et al – State of European Tech 20249Techleap – State of Dutch Tech 202510Atomico et al – State of European Tech 202411INSEAD – The Global Talent Competitiveness Index 202312Techleap – State of Dutch Tech 202513Het gebruik van dollars is in deze internationaal gangbaarTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6903 Als we dan kijken naar de knelpunten zien we dat Nederland in verge-lijking tot andere landen relatief veel startups heeft, maar dat de doorgroeiachterblijft. De scale-up ratio – het percentage latere fase startups datdoorgroeit tot scale-up – is in Nederland met 21,5% lager dan in deVerenigde Staten (54%), Duitsland (41%), Zwitserland (35%) en deVerenigd Koninkrijk (27%). Dit wordt grotendeels toegeschreven aan hetachterblijven van grote investeringsrondes (<20mln.), en regeldruk op hetgebied van arbeid en fiscaliteit14. Daarnaast heeft Nederland relatiefweinig deeptech startups. We zien daarnaast ook dat er in Nederlandminder startups op basis van publieke kennis worden opgericht, dan inandere Europese landen. Zo zien we dat het aantal spin-offs per capita inNederland laag ligt.15 Er zijn hier dus minder startups die zijn opgerichtmet de kennis van een publieke kennisinstelling. Zo heeft Zwitserland zeskeer meer spin-offs per capita dan Nederland. Ook landen als Estland,Zweden, België, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Portugal en Duitslandhebben in relatieve termen meer spin-offs dan Nederland. Als wij kijkennaar de totaal gecreëerde waarde door spin-outs scoren landen als hetVerenigd Koninkrijk, Zwitserland, Duitsland, België en Frankrijk beter danNederland16. Dit wordt grotendeels toegeschreven aan het (stemheb-bende) belang dat onderwijsinstellingen in spinouts nemen, risicoaverseinvesteerders die kennisintensieve startups vanwege de vroege kapitaal-behoefte mijden, en het nog in ontwikkeling zijn van een ondernemendewetenschapscultuur.17 Samenvattend laat het Nederlandse startup enscale-up ecosysteem een gemengde prestatie zien. Nederland positioneertzich in de topgroep van ecosysteem landen, maar behoort niet tot dekoplopers.183. Wat kan Nederland leren van andere ecosystemen? 3.1 Best Practices voor toegang tot talent Voor het succesvol schalen van een bedrijf is er specifieke expertisenodig, zowel op technisch als organisatorisch vlak. Dit talent is schaars opde voor deze functies zeer internationaal functionerende arbeidsmarkt.Voor het aantrekken van het juiste personeel is het belangrijk dat doorNederlandse startups en scale-ups internationaal personeel kunnenaantrekken en een internationaal concurrerend arbeidsvoorwaarden-aanbod kan worden gedaan.14Techleap – State of Dutch Tech 202515Deltaplan Valorisatie 2032 (2024)16Dealroom, Lakestar & Walden, (2023) – European Deep Tech Report 202317StartupGenome & GEN (2023) The Scaleup Report – The DNA of Successful Startups18European commission – Spin-offs report Reinforcing a Vector of Value Creation for EU 27(2025)Bronnen: State of European Tech 2024 & State of Dutch Tech 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6904 3.1.1 Medewerkersparticipatie Medewerkersparticipatie en specifiek aandelenopties zijn voor startupseen instrument voor het aantrekken en behouden van talent. Uit internati-onaal onderzoek blijkt dat bedrijven die aandelenopties aanbieden aanalle medewerkers meer dan drie keer vaker succesvol schalen danbedrijven die dit niet doen.19 Medewerkersparticipatie kan daarnaastzorgen voor versterking van het startupecosysteem doordat medewerkersde opbrengsten weer kunnen herinvesteren in de volgende generatiebedrijven. Door herinvesteringen kan het vliegwiel in het ecosysteem opgang worden gebracht.20In het voorstel waar hard aan is gewerkt en waar tijdens de Voorjaarsbe-sluitvorming overeenstemming over is bereikt, wordt het effectieve tariefwaartegen de voordelen uit aandelenopties worden belast in lijn gebrachtmet de belastingheffing op inkomen uit aanmerkelijk belang (box 2). Hetmoment van belastingheffing wordt uitgesteld tot uiterlijk het momentwaarop de aandelen worden verkocht. Hiermee zet Nederland een helebelangrijke stap in de versterking van het startup en scale-up ecosysteem.Uw Kamer wordt binnenkort nader geïnformeerd over het voorstel medein reactie op de motie Van Eijk.Nederland is vergeleken met het buitenland op het punt van belasting-heffing ten aanzien van aandelenopties voor medewerkers van startups enscale-ups momenteel minder aantrekkelijk.21 Index Ventures heeft in destudie «Not Optional» drieëntwintig landen vergeleken voor wat betreft deaantrekkelijkheid van aandelenopties.22 Volgens dit onderzoek hebbenrespectievelijk Letland, Estland en Litouwen het meest aantrekkelijkefiscale stelsel voor medewerkersparticipatie. Daarnaast scoren ook Israël,Canada, Frankrijk en Verenigd Koninkrijk hoog. Nederland staat op ditmoment nog op de 20e plaats. Na invoering van de door dit kabinetaangekondigde aandelenoptieregeling zal Nederland zeer waarschijnlijkeen grote stap omhoog zetten op deze ranglijst.Archipel Tax Advice heeft in haar studie «Opties voor groei» gekeken naarinternationale best practices.23 Zo stellen landen als het VerenigdKoninkrijk, Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten het heffings-moment uit tot verkoop, zodat er aansluiting is bij de liquiditeitssyste-matiek. Daarnaast heeft Nederland een relatief hoog conversietarief vooraandelenopties. In Frankrijk wordt de uitoefening belast tegen het lagetarief (vergelijkbaar met box 1), terwijl in het Verenigd Koninkrijk en hetVS het wordt belast tegen het tarief voor vermogenswinstbelasting(vergelijkbaar met box 2).3.1.2. Internationaal Talent Het aantrekken van internationaal talent is voor de groei van startups enscale-ups van belang. Veel startups worden opgericht door internationaaltalent en vaak wordt internationaal talent geworven voor rollen diespecifieke expertise vereisen. In de World Talent Ranking van IMBD staatNederland op een 8e plaats.24 Volgens de ranking zijn Zwitserland,Singapore, Luxenburg, Zweden, Denemarken, IJsland en Noorwegen19StartupGenome & GEN (2023) The Scaleup Report – The DNA of Successful Startups20Endeavor (2014) How Did Silicon Valley Become Silicon Valley?21Kamerstukken II 2022/23, 32 140, nr. 21822Index Ventures – Not Optional (https://www.notoptional.eu/)23Archipel Tax Advice (2024) – Opties voor groei: medewerkersparticipaties: de fiscaliteit en hetstartupklimaat24IMBD World Talent Ranking 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6905 aantrekkelijker voor (internationaal) talent.25 Hiermee is Nederland hetlaatste jaar drie plaatsen gedaald. Met name doordat het onderwijs enarbeidsaanbod minder goed aansluit bij arbeidsvraag en minder techniciworden opgeleid c.q. aangetrokken.26De OECD heeft recent onderzoek gedaan naar best practices om internati-onaal talent aan te trekken.27 Daarin worden vooral het Start-up Visaprogramma van Estland en het French tech visum van Frankrijk genoemdals internationale best practices voor aantrekken van tech-ondernemersuit het buitenland. Voor het aantrekken van internationaal hoogwaardigtalent in loondienst worden het Green Corridor Initiatief van Letland, deverblijfsvergunning voor hoogopgeleide medewerkers in Zweden en hetGlobal Talent Visa van Australië als internationale best practices gezien.Ook onze eigen pilot regeling voor het aantrekken van sleutelpersoneelwordt door OECD gezien als internationale best practice. Er is voorNederland op dit moment geen aanleiding om deze regelingen over tenemen. Wij hebben al goed werkende regelingen voor ondernemendtalent en talent in loondienst zoals: de kennismigrantenregeling, deregeling essentieel personeel, de 27%-regeling. Voor het ondernemings-klimaat is het van belang dat de toegang tot talent middels dezeregelingen in stand wordt gehouden.3.2 Best Practices voor toegang tot kapitaal Toegang tot financiering is cruciaal voor de groei van startups enscale-ups. In 2024 zijn er binnen mijn ministerie verschillende onder-zoeken voltooid, die inzage geven in het functioneren van het Neder-landse financieringslandschap voor start- en scale-ups. Het IBOBedrijfsfinanciering, een bredere meta-evaluatie van het durfkapitaalin-strumentarium en de evaluaties van de durfkapitaalregelingen zijn allen in2024 met uw Kamer gedeeld.28 Daarnaast is er eerder in 2024 eenonderzoek naar Financiering van Transities en Innovatie (PwC) afgerond.29Deze onderzoeken en evaluaties geven inzicht in de financierings-mogelijkheden van startups in Nederland, cruciaal voor het ontstaan,groeien en behouden van deze belangrijke innovatieve bedrijven.De genoemde onderzoeken bevatten ook een vergelijking met anderelanden, waaronder een internationale vergelijking van financieringsinstru-menten. Volgens de meta-evaluatie is de Nederlandse durfkapitaalmarktrelatief goed ontwikkeld in vergelijking met het Europese gemiddelde. In2022 bedroegen de risicokapitaalinvesteringen in Nederland 0,12% vanhet BBP, wat boven het Europese gemiddelde van 0,09% ligt.30 Invergelijking met landen als Duitsland, Frankrijk, en het VerenigdKoninkrijk, waar risicokapitaalinvesteringen respectievelijk 0,09%, 0,12%,en 0,14% van het BBP bedragen, doet Nederland het goed. Echter doenNederlandse startups en scale-ups er langer over om nieuw kapitaal op tehalen in vergelijking met andere Europese landen en de VerenigdeStaten.31 Gemiddeld duurt het in Nederland twee jaar om een nieuwefinancieringsronde te bereiken, terwijl dit in de VS jaarlijks gebeurt.25De WEF Global Talent Competiveness Index laat een vergelijkbaar beeld zien, al scoort de VSin die ranking beter dan Nederland26Platform talent voor technologie – Arbeidsvraag en -tekorten (2024)27OECD studie (2025) «New and innovative ways to attract foreign talents in the EU»28Kamerstukken II 2022/23, 32 637, nr. 567; Kamerstukken II 2023/24, 36 410 XIII, nr. 97; Kamer-stukken II 2023/23, 36 410 XIII, nr. 10029Kamerstukken II 2023/24, 32 637, nr. 64230KplusV & Decisioc (2024) Eindrapportage Meta-Evaluatie van het risicokapitaal instrumen-tarium31idemTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6906 Als we op basis van de meta-evaluatie kijken naar het type financieringmaakt Nederland gebruik van een mix van directe (bijvoorbeeldoverheidsfondsen) en indirecte interventies (bijvoorbeeld publiek-privatesamenwerking of risicoafdekking). Dit is vergelijkbaar met landen waarsprake is van een sterk ontwikkelde durfkapitaalmarkt, zoals het VK enDuitsland. In landen waar de durfkapitaalmarkt minder goed ontwikkeld isdan in Nederland, wordt meer gebruik gemaakt van directe overheidsin-terventies zoals Spanje. Verder wordt in Duitsland, Frankrijk en het VKgebruik gemaakt van fiscale regelingen om investeringen in startupsaantrekkelijker te maken, met name in de vroege fase. In Duitsland werktmen veel in het verband van publiek-private samenwerking. Zo wordt bijhet Hightechgründerfonds door 45 bedrijven 30% van het nieuwste fondsgefinancierd, en het overige deel door de Duitse overheid. Op het gebiedvan financieringsinstellingen hebben het KfW in Duitsland en BpiFrance inFrankrijk de mogelijkheid om op de kapitaalmarkt financiering aan tetrekken. In Nederland is dat vooralsnog niet mogelijk voor Invest-NL en isde organisatie aangewezen op directe financiering vanuit de staat.We beschikken in Nederland over een uniek en breed financieringsinstru-mentarium dat beschikbaar is voor iedere levensfase van bedrijven. Defondsen, regelingen en instrumenten zijn goed toegespitst op de behoeftevan ondernemers en financiers en adresseren de knelpunten in deDurfkapitaalmarkt op een doelmatige en doeltreffende manier. De negenregionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROMs) en Invest-NL vertrekkenvia diverse fondsen marktconforme financiering aan bedrijven, de ROMsdoen dat voornamelijk in de vroege fase en Invest-NL in de latere fase.Daarnaast beschikt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)namens EZ over diverse regelingen die niet-marktconforme financieringverstrekking. Op het gebied van fiscaliteit bestaan in Nederland verschil-lende initiatieven op bedrijfsniveau, gericht op het aanjagen van eninvesteren in innovatie door bedrijven (WBSO, InnovatieBox). Om dedurfkapitaalmarkt voor de latere fase te versterken bestaan er opEuropees niveau diverse fonds-in-fonds initiatieven en doen we alsNederland mee aan Europese fondsen waarvan de investeringengrotendeels in Nederland landen, zoals het European Tech ChampionInitiative (ETCI).Uit het IBO Bedrijfsfinanciering en de meta-analyse komt naar voren datstartups in Nederland goede toegang hebben tot financiering en dat hetbestaande instrumentarium goed aansluit op de huidige knelpunten, dieer momenteel voor zorgen dat startups moeite kunnen hebben met hetverkrijgen van financiering. Wel concluderen beide laatstgenoemdeonderzoeken dat er nog winst te behalen valt in de scale-up fase, omdathet verkrijgen van grotere financieringsrondes van boven de 10 miljoeneuro en in het bijzonder boven de 50 miljoen euro een uitdaging is.Onder meer om de toegang tot scale-up financiering te verbeteren, isInvest-NL versterkt met aanvullende middelen. In aanvulling hierop wordter op dit moment gekeken naar verschillende beleidsopties die gelijke-nissen vertonen met de bovengenoemde buitenlandse voorbeelden, zoalsinitiatieven voor het aantrekken van institutioneel kapitaal voor startupsen scale-ups, de blended finance faciliteit die momenteel wordt ingericht,een garantie voor scale-up financiering via de Export Krediet Verzekeringen het lopende onderzoek naar fiscale maatregelen.3.3 Best Practices voor toegang internationale netwerken en markten Internationale groei is cruciaal voor startups. Het is bewezen dat startupsdie internationaal ondernemen en verbonden zijn met internationalenetwerken vaker en sneller groeien dan startups die dat niet doen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6907 Startups die zich bij de start al richten op de wereldmarkt zijn anderhalfkeer vaker succesvol dan bedrijven die dit niet doen.32 Daarnaast isgroeikans van bedrijven met een sterk internationaal netwerk 25%hoger.33Veel landen hebben daarom dan ook programma’s om startups enscale-ups te ondersteunen bij internationale groei en zo de groei vanstartups en scale-ups te versnellen. In de evaluatie van het Startup LiaisonOfficers door Dialogic in opdracht van het Ministerie van BuitenlandseZaken is gekeken naar internationale best practices.34 Het onderzoek keekvoornamelijk naar Zwitserland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk enDenemarken. SwissNex (Zwitserland) en German Accelerator (Duitsland)zijn als best practice geïdentificeerd. SwissNex is een Zwitsers netwerkgericht op internationalisering van onderwijs, onderzoek en innovatie metvestigingen in zeven buitenlandse steden. Eén van de activiteiten vanSwissNex is het ondersteunen van internationalisering van Zwitsersestartups. German Accelerator is een Duits internationaliseringsnetwerkmet 7 internationale kantoren. De German Accelerator biedt startupstoegang tot een netwerk, mentoren (experts) en gratis kantoorruimte.Deze internationale goede voorbeelden zijn meegenomen in de Neder-landse inzet voor de internationalisering van startups.De overheid ondersteunt de internationale groei van Nederlandse startupsmet diverse instrumenten en capaciteit. Op zes plekken in de wereldkunnen startup-ondernemers terecht voor advies van Startup LiaisonOfficers. Daarnaast organiseert RVO in opdracht van het Ministerie vanBuitenlandse Zaken een aantal startupmissies. Ook organiseert RVOjaarlijks in opdracht van Ministerie van Economische Zaken de startup-missie naar CES Las Vegas. Tevens help het Ministerie van EconomischeZaken via het ScaleNL Accelerator programma Nederlandse scale-ups diewillen uitbreiden in de Verenigde Staten.35 Dit Accelerator programma isna een positieve impactbepaling recent verlengt tot en met 2027 (impact-bepaling bijgesloten).36 De impactbepaling voor de jaarlijkse startup-missie naar CES Las Vegas wordt eind april gepubliceerd.3.4 Best Practices voor valorisatie Nederland heeft excellent onderzoek, maar laat kansen liggen bij devalorisatie van deze kennis. Het aantal startups op basis van publiekonderzoek blijft achter. Er staan geen Nederlandse kennisinstellingen in de10 van best valoriserende kennisinstellingen.37 Nederland mist door deachterblijvende valorisatie economische en maatschappelijke kansen.Naar schatting zou beter valorisatie bij de Nederlandse universiteitentussen de € 0.9 – € 2.5 miljard extra bijdragen aan de Nederlandseeconomie.38Naar aanleiding van de motie van het lid van der Plas (Kamerstuk 33 009,nr. 128) is Birch Consultants gevraagd een onderzoek uit te voeren naarinternationale goede praktijken op het gebied van valorisatie. Hetonderzoek «Valorisatie: leren van praktijken wereldwijd» analyseert twaalf32StartupGenome & GEN (2023) The Scaleup Report – The DNA of Successful Startups33idem34Dialogic (2021) – Startup Liaison Officers: een brug naar succes?35Zie voor volledig overzicht kamerstuk – 32 637 – Nr. 567 (26 mei 2023)36Birch Consultants (2024) – Impactbepaling ScaleNL Accelerator (bijgevoegd als bijlage)37Lakestar, Walden, Dealroom en HelloTomorrow (2025) – European Deep Tech Report 2025; TUDelft, TU Eindhoven en TNO staan wel in de Top 3038BiGGAR Economics (2022) – Investing in valorization: the economic opportunityTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6908 succesvolle buitenlandse valorisatie-initiatieven.39 Er is naar verschillendeinitiatieven gekeken in deze studie.Zo is er gekeken naar verenigingen voor valorisatie-professionals zoals deDuitse TransferAllianz alsmede Bayern Innovativ. Daarnaast is er isonderzoek gedaan naar verenigingen die er op zijn gericht om valorisatie-activiteiten aan individuele instellingen sterker te maken door bundelingvan krachten en tegelijkertijd inzetten op standaardisatie en kwaliteitsbe-waking, zoals het Italiaans Netval en het Ierse Knowledge Transfer Ireland.Ook is gekeken naar het UC system in Californië, waarbinnen zowel wordtingezet op betere coördinatie alsmede standaardisatie en kwaliteitsbe-waking. Tevens is gekeken naar organisaties die een coördinerende rolvervullen tussen KTO’s zoals de TTO Flanders in Vlaanderen en hetGeneration Deeptech programma van BPI France in Frankrijk. Tot slot isdoor het bureau gekeken naar programma’s die valorisatie versnellen viafinanciering en coaching, zoals Vinnova in Zweden, Innosuise inZwitserland, De Israël Innovation Authority in Israël en wederom hetGeneration Deeptech programma in Frankrijk.De inzichten uit de Birch studie zijn benut voor het Nationaal Groeifonds-voorstel «Deltaplan Valorisatie 2032». Dat voorstel is helaas niet gehono-reerd, maar de inzichten uit het onderzoek zullen relevant blijven bij deverdere uitwerking van het valorisatiebeleid. In het regeerprogramma zijnde probleemanalyse en de niet-financiële acties uit het DeltaplanValorisatie onderschreven en is aangeven dat ik samen met mijn collegavan OCW, (toegepaste) kennisinstellingen, Techleap, de RegionaleOntwikkelingsmaatschappijen en andere stakeholders deze kabinetspe-riode afspraken zal maken over verdere verbetering van valorisatie inNederland. Zo blijkt uit de analyse dat ondernemerschap binnen deinstellingen meer kan worden aangewakkerd en ondersteund.40 Daarnaastblijkt dat afspraken die in de beginfase van een startup worden gemaaktlater belemmeringen kunnen vormen voor doorgroei.41 Kortom startupskunnen worden geremd in hun groei door complexe initiële afsprakenrondom IP. Met de standard-Dealterms wordt beoogd om dit processneller en transparanter te maken.4239Kamerstukken II 2023/24, 36 410 XIII, nr. 97; Birch Consultants (2023) Valorisatie: leren vanpraktijken wereldwijd – Case studies met lessen voor Nederland40Dialogic 2018 – Eindevaluatie Valorisatieprogramma 2010–2018. Kamerstukken II 2017/18,32 637, nr. 31741AWTI (2020) Beter van start – De sleutel tot doorgroei van kennisintensieve start-ups; Zie ook:Roland Berger – 2021 – Valorisatie ontketend42Science to Impact (2023): Standaard deal-termprincipesBron: Birch Consultants (2023) Valorisatie: leren van praktijken wereldwijd – Case studies metlessen voor NederlandTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6909 3.5 Best Practices voor de aanjaagfunctie In 2023 is door het onderzoeksbureau Birch Consultants het StartupDeltaen het Techleap programma geëvalueerd.43 In aanvulling hierop heeftBirch Consultants een verkenning uitgevoerd naar support-organisaties inhet Nederlandse startup en scale-up ecosysteem (bijgesloten).44In de evaluatie heeft het onderzoeksbureau ook gekeken naar interna-tionale best practices. Zij heeft gekeken naar aanjaagorganisaties inDuitsland, Zwitserland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken.Frankrijk heeft met French Tech een grote publieke aanjaagorganisatie diehet Franse startupecosysteem versterkt en programma’s uitvoert om degroei van startups en scale-ups te versnellen. Zowel het VerenigdKoninkrijk als Zweden hadden met respectievelijk TechNation enStartupSweden een vergelijkbaar programma, maar beide programma’szijn gestopt. Ten tijde van de evaluatie hadden Duitsland en Zwitserlandgeen publieke programma gericht op startups, maar wel programma’sgericht op innovatie met respectievelijk de programma’s Sprin-D enInnosuisse. Het bureau ziet vooral French Tech als internationale bestpractice. In de evaluatie is dan ook de aanbeveling om het Techleapprogramma voort te zetten. Deze aanbeveling is met de verlenging vanhet Techleap programma tot 2026 opgevolgd.4. Conclusie Het versterken van het ondernemingsklimaat voor techbedrijven is eenprioriteit voor dit kabinet. Daarbij zet het kabinet extra in op het stimu-leren van kennisintensieve (deeptech) bedrijven die NTS technologieëntoepassen in de markten van de toekomst. In Q3 zal ik uw Kamerinformeren over de inzet om het ondernemingsklimaat voor startups enscale-ups te versterken. Daarbij zal ik ook – zoals door uw Kamer gevraagd– het manifest van de Tech Champions45 en het manifest van de Techtafelappreciëren46. Tevens zal ik u in die brief informeren over de verkenningmet stakeholders naar de taken en rollen van Techleap en hoe deze takenen rollen na medio 2026 zullen worden ingevuld.De Minister van Economische Zaken,D.S. Beljaarts43Birch Consultants (2023) Evaluatie StartupDelta en Techleap – Resultaten van externeaanjagers voor startup en scale-up beleid in de periode 2015–2022. Kamerstukken II 2022/203,32 637, nr. 56544Birch Consultants (2025) – Het Nederlandse Startup Support Ecosysteem (bijgevoegd alsbijlage)45Tech Champions Manifesto: Samenwerken voor de Toekomst van Nederlandse Technologie(4 november 2024)46Techtafel Manifest – Aanpak van Tech ondernemers voor een veerkrachtig en ambitieusNederland (februari 2025)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 69010

Versie 5b6bc23439f3c83c425e38169b89c7851e204739d7e56c5c1431708c6d0ff69f · Officiële bron.