Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 23 april 2009, over de tunnels in de A73 te Roermond

31700AVaststellingvandebegrotingsstaatvanhetInfrastructuurfondsvoorhetjaar2009Nr.93VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld20mei2009DevastecommissievoorVerkeerenWaterstaat1heeftop23april2009overleggevoerdmetministerEurlingsvanVerkeerenWaterstaatover:–debriefvandeministervanVerkeerenWaterstaatd.d.13oktober2008overdeactuelestandvanzakentenaanzienvandetunnelsindeA73teRoermond(31700-A,nr.7);–debriefvandeministervanVerkeerenWaterstaatd.d.17februari2009inzakeverzoekomreactieopberichtL1d.d.11februariovertunnelsA73(2009Z02837);–debriefvandeministervanVerkeerenWaterstaatd.d.12maart2009overdecontra-expertisemigratieplantunnelsA73(31700-A,nr.84);–debriefvandeministervanVerkeerenWaterstaatd.d.21april2009metdebeantwoordingvandevragenvandecommissieVerkeerenWaterstaatoverdetunnelsA73(31700-A,nr.71)).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.Voorzitter:JagerGriffier:SneepDevoorzitter:Hartelijkwelkombijditbelangrijkedebat.WijhebbeneenalgemeenoverlegmetdeministervanVerkeerenWaterstaat,metalsonderwerpdetunnelsindeA73.Aandeordezijndeopdeagendavermeldebrieven.Ikstelvoorspreektijdenvanmaximaalvijfminuten.IkgeefalseerstehetwoordaanmevrouwRoefsvandePvdA-fractie.VragenenopmerkingenuitdecommissieMevrouwRoefs(PvdA):Voorzitter.Ikzalzekergeenvijfminutengebruiken,wantikbenvooralheelergbenieuwdnaardeantwoordendiedeministerstraksgeeft.WijpratenhiervoordezoveelstekeeroverdetunnelsindeA73.Datisopzichzelfalbijzonder,wantdeKamerhoortophoofdlijnentesturen.Zijzouzichdusnietmoetenbezighoudenmethetbouwenvantunnels.Hetaller-1Samenstelling:Leden:Vendrik(GroenLinks),VanderStaaij(SGP),Snijder-Hazelhoff(VVD),Mastwijk(CDA),Jager(CDA),voorzitter,Koopmans(CDA),Gerkens(SP),VanderHam(D66),Nicolaï(VVD),Haverkamp(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Jansen(SP),Cramer(Christen-Unie),Roemer(SP),Koppejan(CDA),Linhard(PvdA),Madlener(PVV),TenBroeke(VVD),ondervoorzitter,Ouwehand(PvdD),Polderman(SP),Tang(PvdA)enDeRouwe(CDA).Plv.leden:Halsema(GroenLinks),VanderVlies(SGP),Boekestijn(VVD),Bilder(CDA),Atsma(CDA),VanBommel(SP),Kos¸erKaya(D66),Neppérus(VVD),Sterk(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Jacobi(PvdA),Besse-link(PvdA),Anker(ChristenUnie),VanLeeuwen(SP),Knops(CDA),Depla(PvdA),Agema(PVV),Verdonk(Verdonk),Thieme(PvdD),Lempens(SP),Waalkens(PvdA)enVanHeugten(CDA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1309290809tkkst31700-A-93ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.931 grootsteprobleemisdatiknoghelemaalgeenlichtzieaanheteindvandetunnel.IkdachtdatwijronddezetijdeenupdatezoudenontvangenvanHorvatoverhetingezettebeleidomditdramatoteengoedeindetebrengen.Kloptdit?Krijgenwijinderdaadeentussenrapportage?Hetmerendeelvandestukkendieopdeagendastaan,isinfeitegeda-teerd.Ikhebmijdaaromlatenleidendoordeantwoordenopdedooronsgesteldevragen.Ikwerdvooralgetriggerddoordevolgendepassagesindeantwoorden:«nochDLSofWMSzijnwettelijkvoorgeschreven»en«DekeuzevoorhetWMSisevenminingegevendoorartikelenuithetBouw-besluit.»Ikwilgraagvandeministerwetenwaardoordiekeuzedanwelisingegeven.Hetlijkternuopdatwijophetverkeerdebeenzijngezet.Ikweetnietbeterdandathetallemaalmoest.Wijkennenzinnetjesals«hetmoetvanEuropa»,maarinditgevalhadiksteedshetideedatalleszoveiligmogelijkmoetendaterdaarom52veiligheidssystemenmoestenkomen.Steldatwijvandiekeuzeafzien.Kunnenwijdanmetminderdandie52veiligheidssystementoe?Helptdatofishetallemaalveeltelaat?Veran-derenwijdanjuistvanscope,ietswatwijjuistnietmeerzoudenmoetendoenzoalsblijktuithetrapportvanHorvat?Devraagblijftofhetietsjeminderkan.OokisvanuitLimburgdevraaggerezenofdeafsluitingvaneenrijbaannietopgehevenkanworden.Kandeministerhieropreageren?Ikwildusvooralvandeministerwetenhoewijverdergaan.Erwordtookgespeculeerdoverschadevergoedingenvoorhetbedrijfs-leven.Desuggestievaneeninfrastructurelecompensatieisgedaan.Heeftdeministerhieroveralzijngedachtenlatengaan?Ikkanhiernatuurlijknogeenlitanievanproblemenhouden,maardaarschietenwijnietzoveelmeeop.Ikhoopdatdeministerdadelijkwatlichtkanlatenschijnenindetunnelduisternis.DeheerKoopmans(CDA):HeeftmevrouwRoefsookalhaargedachtenlatengaanoverdeschadevergoedingaanderegio?MevrouwRoefs(PvdA):Alsersprakemoetzijnvaneenschadevergoe-ding,waarbijikmijwelietskanvoorstellen,vindikdesuggestievaneeninfrastructurelecompensatieeenheelgoede.DeheerKoopmans(CDA):Enhetgaatnatuurlijkomhetwoordje«als».Watvindtu?MevrouwRoefs(PvdA):Erzijnnatuurlijkveelproblemengeweestmetafsluitingen.Zekeraanhetbeginzalvoorbedrijvenophetretailparkendergelijkehetomrijdeneenheelgrootprobleemzijngeweest.DelaatstetijdheeftRoermondmetallenegatieveaandachtvoordetunnelszichzelfopdekaartgezet.IkdenkdatheelNederlandweetdatereenretailparkisinRoermond.Datiseenbijkomendvoordeel.Ikmoeteerlijkzeggendatikmijernognietovergauitlaten.Ikweetnietwaterbeloofdis.Datwilikgraagvandeministerhoren.Ikkanmijerwelietsbijvoorstellen,maarverdernogniet.DeheerKoopmans(CDA):AlsmevrouwRoefszegtdatdoordieheletunnelellendeRoermondzoveelaandachtheeftgekregendathetdrukkerisgeworden,zijnhetnatuurlijkheeldureadvertentiesgeweest.Hetgaatechteromhetprincipe,losvanRoermond,alsdeoverheidietstoezegtofalshetnietluktomeenprojectophetjuistemomenttebouwenofaftebouwen.MoetenwijbijvoorbeeldiedereendiedeafgelopenvijfjaarmetdeHSLhadwillenrijden,ookcompenseren?Wijkunnenvoorelkeregiogoedeenleuketekstenbrengen,maarhetgaatookomhetprincipe.Datvindiknogveelbelangrijker.Deoverheidendezeministerzijneraangehoudenomopbasisdaarvanteredenerenalsditsoortvragenwordtgesteld.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.932 MevrouwRoefs(PvdA):IkdenkdatdeheerKoopmansmijheelgoedsnapt.Ikwilmijerjuistnietoveruitlaten.Wijhebbensowiesogroteproblemenmetdetunnelsgehad,maardaarmeezittenwijookinjuridi-scheverhalen.Deoverheidkannietzomaarzeggendatzijvoorschadever-goedingzorgt,wantvoordatjehetweet,benjeookmetanderepartijenbezigenzegjeteveel.MevrouwNeppérus(VVD):Voorzitter.AnderhalfjaargeledendeedikookmeeaaneendebatoverdeA73.Toenhebikdewoordenuitgesproken:ikbenblijdatikgeenLimburgerben,wantalsikdatwasgeweest,wasikvandaaggeploft.Ookvanochtendvraagikmijweerafwaarmeewijhierbezigzijn.Indertijdgingdediscussieoverdevraagwaaromhetnietopschootenofwellichtdeweghalfopenmoest.Mijnvermoedendaar-overdathetalleenmaarellendezougeven,wordtnaarmijngevoelbehoorlijkbewaarheid.Hetisdustreurigdatwijerweeroverpraten.Menkon40jaargeledenmensenopdemaanzetten,maarblijkbaarishetmoeilijkeromeenautowegmettunnelsaanteleggen.DeheerCramer(ChristenUnie):MevrouwNeppéruszegtdatwij40jaargeledenmensenopdemaankondenzetten,maartoenwashetbijnaheroïschalsjeomkwambijeenmissie.Enhelemaalalsdienaardemaanwas.HetisnuzoveiliginNederlandgewordendatwijdatsoortrisico’snietmeeraccepteren.Daaromzijnerzoveelveiligheidssystemen.ZijkantochnietdevergelijkingmakendatwijmetdemaanietsbereikthebbenwatwijmetdetunnelsbijRoermondniethalen?MevrouwNeppérus(VVD):IkhoopdatdeheerCramerooknogeenbeetjegevoelvoorhumorkanhebbeninplaatsvanbloedserieusopallesintegaan.Dewerkelijkheidisdatwijkennelijknietinstaatzijnomeenautowegmettunnelsaanteleggenendatwijdaarjarenmeebezigzijn.Daargaathetnatuurlijkom.DeheerCramer(ChristenUnie):IkdenkdatditniethelemaaleeneerlijkantwoordisvanmevrouwNeppérus.WijhebbenmetdewetopdetunnelveiligheidzoveeleisengestelddatwijalsKamerledenonszelfmoetenaankijkenwatditprobleembetreft.MevrouwNeppérus(VVD):UmagvanmijrustiguzelfaankijkenalsKamerlid.Metudenkikweldatwijophetpuntkomendatwijonsmoetenafvragenhoeverwijgaanmetveiligheidseisen.Daaroverkunnenwijheelgoedmetelkaarpraten.Erzijn52veiligheidssystemen,waaroverdevraagkanwordengesteldwelkeechtnodigzijnenwelkeniet.Alsikdestukkenlees,stuitikoponduidelijkheid.Eersthebikbegrependathetwatermistsysteem(WMS)nodigis.Nukrijgikhetgevoeldatditnietzois.Hetisheteenofhetander.Daaroverwilikvanochtendduidelijkheidhebben.Ishetaltijdgoedgegaanmetdeinformatievoorzieningenhoezathetprecies?Voormijnfractieisdatessentieel.Datisdekern.Devraagblijftnatuurlijkhoewijhierooituitkomen.Debedoelingwaseenbetereverbindingenbereikbaarheid,wantdaaraanhadderegiobehoefte.Alsniet-Limburgsestelikvastdatditnogsteedsnietisgelukt.DieenekeerdatikeenspreekbeurtinZuid-LimburghadenbedachtdatikoverdeA73zouteruggaan,mochtikurenomrijdenwantdetunnelwasdicht.DeheerRoemer(SP):Voorzitter.DatwijvandaageenvolledigAOmoetenhebbenoverdetunnelsvandeA73isnatuurlijktetriestvoorwoorden.Daarzoudenwijhetnatuurlijkhelemaalnietovermoetenhoevenhebben.AlswijinNederlandnieteensmeerinstaatzijnomeentunneltelatenbouwenzonderforseoverschrijdingen,zonderdatfoutenwordenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.933 gemaaktenzonderdatsprakeisvanforsevertragingen,rijstnatuurlijkdevraaghoedatkan.Waaromheefthetzoverkunnenkomen?Inwelkefasekloptedepuzzelnietmeerenhebbenwijdegripophetprojectverloren?Datisuiteindelijkdehamvraag.Isergebrekaangekwalificeerdtoezichtenzijneronnodiggroterisico’sgenomen?Waaromginghetvolledigmistoenhettunnelontwerpwerdaangepast,zekerwaaruitnietsblijktdatdemaatregelennodigwareninhetkadervandewettunnelveiligheid?Datismijtenminstenietduidelijkgeworden.Metdeantwoordenopdevragendiedeafgelopentijdzijngesteld,zijnveeldetailsopgehelderdmaartochblijftnogeenaantalrelevantevragenover.Dekostenvoordetijdelijkeopenstellingkunnenoplopentot10mln.,maarzaldeministerhetmetdatbedragredden?Zoniet,wiebetaaltdandemeerkosten?Waaromishetbedragvandetijdelijkebedieningernietinopgenomen?Daarvoorzijn24mensenopgeleid.Datgaatdusookeenbehoorlijkeduitkosten.Hoelangmoetertijdelijkebedieningzijn?Waaromlaatdeoverheidzicheigenlijkzovaakgijzelendoordeterm«precedentwerking»?Isdaarvanwelsprakeinditgeval?Deministerzegtdaterinvieranderetunnelsweleenvluchtstrookis.Hijnoemtdatalleeneenreserveringsstrook.Dathaddantochhierookgekund?Waaromwildeministerhelemaalgeenvluchtstrookineentunnel?Hetantwoordopvraag10iswatdatbetreftachterhaald,wantdemeestefilesontstaandoorincidentenopdeweg,hetzijeenongelukhetzijpech.Eenvlucht-strookkandatvoorkomen.Wordthetgeentijdomdieregellostelaten?Precedentwerkingwordtvaakgenoemdalsmengeenargumentmeerheeft.Devervolgvraagisnatuurlijkwaaromniemandheeftgewaar-schuwdvoordeconsequentiesenderisico’svanhetweghalenvandevluchtstrookvoorhetvervolgvanhetgeheleproject.Ofisdatwelgebeurd,maarisergeenaandachtaanbesteedofteweinig?Isdatdangeenmancogeweestinhettoezicht?Uitmeervragenblijktvoormijdathettoezichtgefaaldheeft.Gesprekkenvoerenisietsandersdantoezichthoudenopderisico’s,dieervolopwaren.Waservoldoendegekwalificeerdtoezicht?Deministerschrijftdatdelekkagesnietgrootwaren,maarhoetypeerthijdandelekkagesindebedieningsruimtewaarinookallebekabelinguitkomt?Vraag29ishelemaalnietbeantwoord.Iseenaantalvluchtdeurentelaagomdatextraasfaltisaangebracht?Isdatinderdaadderedendatdeurentelaagzijn?Deantwoordenopdevragen36en37verbazenmij.Erisgekozenvoortweedesign&constructcontractenoftewel:deaannemermaghetontwerpinvullenenmoethetbouwen.Daarbijhoudtdeopdrachtgeverafstand.Datishetantwoordopvraag37.WaaromdraagthetRijkalsopdracht-geverdanweldekostenvoordebouwtotenmetdeoplevering?Datishetantwoordopvraag36.ZoiseenD&C-contracttochhelemaalnietnuttig?TotslotdevraagwaarheelNederlandenzekerLimburgopwacht:wanneergaandetunnelsnueindelijkdefinitiefopen?DeheerKoopmans(CDA):Voorzitter.Dankaandeministervoordeantwoordenoptalvanvragendiedoordecommissieledenzijngesteld.Erzijnveelonduidelijkhedenweggenomen.Eenaantalzakenisgepresen-teerdalsgrootprobleem.Iknoemonderanderedevluchtdeuren.Datprobleemisteruggebrachttotzesdeurendievijfcentimetertelaagzijn.Nuisdatvoormijsowiesogeenprobleem,maardatnuanceertookeenaantalzaken.Ikhebwelderapportageoptvgezienoverdevluchtgangen.Alsikdeantwoordendaaroverlees,vraagikmijafofdezakennieteenbeetjegebagatelliseerdworden.Jemoetwelvansteeplechasehoudenwiljedoordiegangengaan,mettalvanobstakelsdietoenzijngefilmd.Hetzalmisschienvoordecameranogevenmooizijngemaakt.Deantwoor-dendaaroverbevielenmijindiezinminder.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.934 Alswijteruggaannaardevraaghoehetzitmetverantwoordelijkheden,hebikookwelgeleerdvandezeantwoorden.WijhebbenindeKamereenaantalkerendeministeraangesprokenophetgeenophetgebiedvanwet-enregelgevingaandehandis.Deministerheeftweleensgezegddathetaandewetligt.Uitdebijlagewordtechterklip-en-klaarduidelijkdathetnietaandewetligt,maarvooralaanheteisenpakketdatRijkswaterstaatsamenmetderegioheeftgemaakt.Wijhebbentalvanverslagenkunneninzien.Ikhebooknogeenverslaggevondeneneenmotieuit2006vandegemeenteraadvanRoermondgezien.Metdiemotiewordtalleseniedereenklemgezet,alszijgoedwordtuitgevoerd.Deopbouwvansystemenwastoenaandeordeenermochtopgeenenkelemaniereenconcessiewordengedaan.IneenopeenstapelingvanuithetBouwbesluit,veiligheidseisen,envanuitdewettunnelveiligheid,dieweleenrolspeelt,istoeneensoortvanconstructiegemaaktwaarvanuiteindelijkdeministervanVerkeerenWaterstaatheeftgezegddatsommigedingenechtnietkunnen.Eristoeneenconflictgeweest,onderandereoverhetoveraltoepassenvanhetwatermistsysteem(WMS)ofdrukluchtschuim(DLS).Ikhaaldietweesteedsdoorelkaar.Vanhetanderesysteemistoengezegddathetnietoveralwerdtoegepast.Daarmeeishetdoordeministeropdatmomentnogvereenvoudigd.Uiteindelijkisechterietsgekozenwatdeaannemeraltijdkanmaken.DehogetoonwaaropindeafgelopentweejaarvanuitderegioalleenmaarisgewezennaarDenHaag,isinmijnogennietterecht.Datblijktookklip-en-klaaruitdeverslagen,datblijktklip-en-klaaruitdeantwoorden.Hetiseengedeeldeverantwoordelijkheid,waarbijdegemeente,deprovincie,Rijkswaterstaat,deministerendewetgeverbetrokkenzijngeweest.Iedereeniserbijbetrokkengeweest,deaannemernatuurlijkook.Iedereenheeftmeegedaanaanhetbouwenvaneenveiligheidssysteemdatzoingewikkeldisdathetdevraagisofheterooitkomt.Deeltdeministerdieperceptiemetmij?DeheerRoemer(SP):Ikkanditingrotedelenvolgen.Ikhebookveelverslagengelezenenikhebookdedrukvanuitderegiogezien.WievindtdeheerKoopmanseindverantwoordelijkvoorhetproject?DeheerKoopmans(CDA):EindverantwoordelijkvoorhetrealiserenvandetunnelisdeministervanVerkeerenWaterstaat.VerantwoordelijkopgrondvandewettunnelveiligheidvoordeveiligheidssystemenisookdegemeenteRoermond.Verantwoordelijkvoordetotaleconstructieisookderegio.Daaromzegikhetnogeens:ikvinddatdetoondiedegemeenteRoermonddeafgelopentweejaartegenoverDenHaagheeftgebruikt,begrijpelijkisindezindatikookboosbendatdietunnelnietopengaat.Tegelijkertijddenkikdatabsoluutsprakeisvaneenmedeverantwoorde-lijkheidvoordeontstanesituatie.DeheerRoemer(SP):Alsdeeindverantwoordelijkheidligtwaardiehoortteliggen,haddeheerKoopmansdannietjuisteerderingrijpenverwachtvanuitdiehoekalsmotieswordenaangenomenofvoorwaardenwordengestelddieindepraktijkbijnaofhelemaalonuitvoerbaarzijn?Hadopdatmomentnietmeteenaandebelmoetenwordengetrokkenindezindatderegioietsvraagtwattegroterisico’sinhoudtendatdatnietkan?Datisonvoldoendeofnietgebeurd.Hettoezichtdaaropisdusnietvoldoendegeweest.DeheerKoopmans(CDA):Hetlevenisietsingewikkelder.Inoverleggennetnahetaannemenvandemotieheeftdeministerzelfseendeelvanhetveiligheidssysteemeruitgehaald.Hijheeftgezegddathetnietkonendathijdatnietdeed.Deregiowasdaartegen.Deregiowildeeigenlijkeennogingewikkelderenuitgebreidersysteemdannuwordtgebouwd.Datkunnenwijlezen.Daaromvindikhetbelangrijkomtezeggendatsprakeisvaneengedeeldeverantwoordelijkheid,ennietomhierdewetgever,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.935 datzijnwij,ofdeministerofwieofwatdanooktebeschermen.Eriseenmedeverantwoordelijkheidvanderegio.MevrouwNeppérus(VVD):IkbegrijpdatdeheerKoopmansvanditalleseengedeeldeverantwoordelijkheidwilmaken,alzegthijgelukkigweldatdeeindverantwoordelijkheidligtbijdeministervanVerkeerenWater-staat.Dediscussieisnudatdegemeentemeerzouhebbengevraagd.HetpuntisdanwelofwijdaarovergeïnformeerdzijnenwatderolvanRijks-waterstaatdaarbijisgeweest.DatweetdeheerKoopmansdiezoveelstukkenheeftgelezen,vastwel.DeheerKoopmans(CDA):Ikkanhetverhaalwelopnieuwvertellen,maardatistochnietnodig?Deministeriseindverantwoordelijk.Deregioenhetgemeentebestuurzijnmedeverantwoordelijkvoorhetopzettenvanhetveiligheidssysteemdatgerealiseerdmoetworden.Deaannemerisverantwoordelijkvoorhetbouwen,watnietgoedgaat.Rijkswaterstaatisverantwoordelijkvoorhettoezicht.Erzijntalvanverantwoordelijkheden.Bijhetbouwenvanhetsysteemdatsamenbedachtis,speeltderegioeenbelangrijkerol.DatkanmevrouwNeppérusnietontkennen.Nogmaals,deopmerkingisnietbedoeldomverantwoordelijkhedenafteschuiven.Daargaathetnietom.DebeeldvormingdoorbijvoorbeelddeheerVanReydathetallemaalDenHaagis,ismijtegemakkelijk.Hetisooknietterecht.ErzittennogalwatvingerafdrukkenvanookRoermondsebestuurdersopenindedocumentenen,bijwijzevanspreken,letterlijkaandegekozenveiligheidssystemen.Datmag,wantjekunterooknietoptegenzijndatdegemeenteRoermondkiestvooreenhoogveiligheidsniveau.Metelkaarhebbenwijietsbedachtdatnietgoedwerkt.Achterafgezien,alsmendatooknogvanmijwilhoren,ishetabsoluuteenjuisteconstateringdatRijkswaterstaatmisschiendeministervanVerkeerenWaterstaatscherperhadmoetenlatenwetendathetgeenbedachtis,waarschijnlijkgroteproblemenzoumeebrengeninderealisering.DaarvoorisdeministervanVerkeerenWaterstaatnatuurlijkverantwoordelijk.MevrouwNeppérus(VVD):DeheerKoopmanspraattweeminutenomzijnverhaalteherhalen.Hetgingmijomdevraagofdeministereind-verantwoordelijkis.DatisdeheerKoopmansmetmijeens.IkwilookgoedinbeeldkrijgenwatpreciesderolvanRijkswaterstaatisgeweest.Ikneemaandathijdievraagsteuntenookwilstellen.Laatdatmaarduide-lijkworden.DeheerKoopmans(CDA):Datiseenvraagvoordeminister.Ikhebzojuistgezegdwieervoorverantwoordelijkis.DeheerCramer(ChristenUnie):DeheerKoopmanshoudteenbetrokkenverhaal.Watmijdaarintriggert,isdathijzegtdatzoveeleisenwordengestelddiebuitengewoonzwaarzijnenmisschienweleentikkeltjetezwaar.DeKamerheefterindertijd,ikvondtenonrechte,forsopaange-drongendatdetunnelstochopengingenendatmeteengetraptebuitendienststellingzouwordengeprobeerddeboelaandepraattekrijgen.HeeftdeKamerdaarmeeeigenlijknieteenfoutebeslissinggenomen?Hadzijnietbeterdiedriemaandensluitingkunnenaccepteren,waarnahopelijkallesinéénkeerafgerondhadkunnenworden?Wasdatnieteenstabieleresituatiegeweestdansteedseenhapsnapopenstelling?DeheerKoopmans(CDA):Ikhebdaarinelkgevaltotaalgeenspijtvan.Ikbennognooitdooriemanduitderegiogebelddiehetjammervonddatdetunnelstijdelijkopenwaren.Hetisheelerggoedenditbrengtmijbijdepassagewaarindeministersuggereertomteonderzoekenofeenvolledigeopenstellingmetwatminderveiligheidssystemenmogelijkis.HetCDAoppertaleenhalfjaarTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.936 hetideeomhierendaareenstekkereruittetrekken,omhetopeengoedveiligheidsniveautehoudenenomdandetunnelsopentestellen.Wanneerenhoekandataandeordezijn?Indiezinzouookbemensingeenrolkunnenspelen.Hetstaatnietindeantwoorden,maarikhebbegrependatbijvoorbeeldhetdichtbijstatio-nerenvaneenbrandweerautoaleenoplossingkanzijnwaardoordetunnelseerdervolledigopenkunnenzijn.Kloptdit?Tenslottewiliknogietsopmerkenoverdevluchtstrokenendeveiligheids-systemen.Allereerstisduidelijkgewordendatdeconclusiedatdeellendeisontstaandoorhetweghalenvandevluchtstrook,tesimpelis.Daardoorisweleendiscussieontstaanoverdeveiligheidssystemen,maarerisgeensprakevaneenuniekesituatiemeteentunnelzondervluchtstroken,wantdaarvanzijnertallozeinNederland.Indiezinisnogwelvanbelangdeschadevoorderegio.AfgelopenweekstondereenaardigartikelinTrouw,meteenlijstjevanmeestregionaleKamerledenenzo.GelukkigstondenmevrouwRoefsenikopdatlijstje.DeheerRoemertrouwensook.DeheerRoemer(SP):AlsBrabander!DeheerKoopmans(CDA):WijwerdendeLimburgseKamermaffiaofzoietsgenoemd,diegraagbezigisomdingenteregelenvoorLimburg.Ikvinddegeuzennaam«LimburgseKamermaffia»prima,maarhetgevenvaneenschadevergoedingisweleenprincipieelpunt.Iksnapdevraagvanuitderegio.HetisprimadatdeheerDriessendaaraanmeedoet,wanthetisheellogischdathijhetprobeertalshijergenseeneurodenkttekunnenhalen.Ikvindweldatwijerprincipieelenserieusnaarmoetenkijken.Alsderijksoverheideenprojectuitvoertwaarbijietsmisgaatenwaardoorhetwatlangerduurt,moetenwijnietonmiddellijkgeconfron-teerdwordenmetbegrijpelijkevragenrondcompensatie.Wijkunnendatnietzomaardoen.Hetisooknietomdepersoontedoen.Erzulleneenheleboelmensenzijndieinplaatsvanblijbooszijn,alswijdatvoordeN280doeneninLeudaldewegverbreden.Hetiseenvreemdemaniervancompenseren.WijkunnenbeteropeenandermomentalofnietmetdeLimburgsemaffianadenkenhoewijditsoortprojectenkunnenfinan-cieren.Ikvindnietdatwijditnumoetenkoppelen.DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter.Ditdebatisalvakergevoerd.Overigensnietzovaakmetditniet-LimburgseKamerliderbij.Ikhebtweevragen.Deeersteiswanneerdetunnelvollediginbedrijfkomt.De52systemen–hetisoverigensweleenbuitengewoonopge-pomptlijstje–moetencentraalwordenaangestuurd.Decomputerishetprobleem.Ikvraagdeministeromditvolgensdemethode-KISSoptelossen.Operatorskunnendezaakindegatenhoudenenvalsestoringenvoorkomen.Diewordendannietgegenereerddooreencomputerofdoorietswatnietechteenstoringzoumoetenveroorzaken,zoalseenmuisindetunnel.Dankanookdedichterijstrookweeropen.Zietdeministerdezeoplossingook?Welkeoplossingzietdeministervoorhetdilemma?Isheteenoplossingomtijdelijkdetunnelstebemensen,omzodetunnelsvollediginwerkingtelatenzijneneenanderemaniertevindenvoorhetdrooginstallerenvandecentralecomputer?Detweedevraagiswanneerdeveiligetunnelopengaatenofwijeenlestrekkenuitwathierisgebeurd.Debesparingvanhetweglatenvaneenrijstrookisalverdampt.Dekoppelingvantweetunnelsopafstandlijktoverdone,geziendesituatie.Alsjeéénvandetunnelsinrijdt,ziejehetlichtalaanheteind.DusintegenstellingtotmevrouwRoefszieikhetbijdietunnelwel.Waaromgeldendantochdemeeststrengeeisenvoordietunnel?Datlijktechtoverkill.Hetweglatenvandevluchtstrooklijkteenslechtekeustezijn,ookvoordetoekomst.Indiezindeelikdeopmer-kingenvandeheerKoopmans.HeroverweegtdeministerdezealgemeneTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.937 lijnvangeenvluchtstroken,zekeralserzoalsinditgevalgeengevaarlijkestoffendoordetunnelgaandieeenbelangrijketriggerzijngeweestindediscussieoverdeveiligheidsniveaus?Hoegaanwijommetdeconse-quentiesvandewet?Ofwijnemenzevolofwijdoeneenstapjeterug,wanterzijnheelveeltunnelsindezewereldmettweerijstrokenzondervluchtstrook.Diezijnerinhetbuitenlandwel,maarjezietdaarnietaldietoetersenbellenhangen.Deregiostaatindekoudoordezeproblemen.Indelaatstebriefvandeministerstaatdatderegiozelfdezestrengeeisenheeftgesteld.Datlijktmij,geziendebeantwoordingeneerderestukken,eenwatwankelmoe-digevoorstellingvanzaken.Hetis,zoalsdeheerKoopmanswelheeltheatraalbracht,opz’nminsteengedeeldeverantwoordelijkheid.Deslotconclusievanmijnverhaalis:wanneergaandetunnelsopen?AntwoordvandeministerMinisterEurlings:Voorzitter.IkdankdeLimburgse,bijna-Limburgseenniet-Limburgsewoordvoerdersvoorhunbijdrageineerstetermijn.HetisterechtdatdeTweedeKamerhierveelvergaderingenaanwijdt,wantderegioismeteenheelonfortuinlijkesituatiegeconfronteerd.Hetismisschienietsvoorlater,maarwijmoetenookzelfeensgoedgaannadenkenhoewijmetditsoortprojectenomgaan.Ikhadmijmetvelenverheugdopdeofficiëleopenstellingeind2007.Ikzelfhebvanafdeeerstedagdathetprobleemzichvoordeed,mijnuiterstebestgedaanommetdesituatieomtegaan.Hetafbouwenvandetunneliseeneersteverantwoor-delijkheid.Metroepenbouwenwijgeentunnelaf,metwerkenwel.Ikwerkgeconcentreerdomdetunnelopdebestmogelijkemanieraftebouwen.Hetisbelangrijkdatwijlerenvanditsoortzaken.IkhebnagesprekkenhierovermetBandiHorvat,degrootstedeskundigeophetvlakvantunnelveiligheidindeEuropeseUnie,destemeerdeovertuigingdatwijhieruitlessenmoetentrekken.IkheblangdurigmetdeheerHorvatgesprokenendoorgevraagd.Uitzijnanalyseismijgeblekendatwijhetvoortaantochandersmoetendoen.Enalsikdegeschiedschrijvingbespreek,doeikdatnietomeenkatuittedelen,maarwelomverant-woordelijkhedenteleggenwaarzijhorenenomersamenvanteleren.Ikmoettoegevendatikeenfouthebgemaaktinmijnbriefvan21april.Daarinstaatdatsindsdetijdelijkeopenstellingmeerdaneenmiljoenvoertuigenvandetunnelsgebruikhebbengemaakt.Datwasfout:hetzijnernieteenmiljoen,maarnegenmiljoen.Ikzegdatomdatikervanover-tuigdbendatheteengoedekeuswasvandepolitiek,metmijvoorop,envanderegio,metRoermondvoorop,omdetunnelzosnelmogelijktijde-lijkteopenen.Naaanloopproblemenhebbenwijnueentunneldierede-lijkgoedfunctioneert.Somsgaatdetunneldicht,maardatzalookindetoekomstzoblijven.Mensengaanernuredelijkprobleemloosdoorheen.Alswijervoorgekozenhadden–ikzeghetmetdewijsheidvannu–omdetunnelsdichttelateneneersttebekijkenhoewijzeafbouwen,warendetunnelsveellangerdichtgeweestdandriemaanden.Onsisgeblekendatergeengoedeplanningvandeaannemerwas.Rijkswaterstaatheeftnuvooreengrootgedeeltederolvandeaannemermoetenovernemen.Ikconstateerdit.Hetgaatomverantwoordelijkhedenleggenwaarzemoetenliggen,nietomeenkatuittedelen.MenkanRijkswaterstaatmaximaalverwijten,metdewijsheidvannu,datmentweemaandeneerderhadmoetenenkunnenziendathetnietgoedging.Datheefthetonderzoekaangetoond.Erblijftechtereengroteverantwoordelijkheidbijdeaannemerdiezeidathijdetunneloptijdafzouhebben:geenzorgen,hetkomtgoed.Hetkwamechternietgoed.Nuisdevraaghoewijopdebestmogelijkemanierermeeomgaan,hoedetunnelzosnelmogelijkdefinitiefopenkanopdebestmogelijkemanier,metzoweinigmogelijkoverlast.Envervolgens:watlerenwijvanditproces?DewijsheidvannumoetonsdestemeerervanovertuigendatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.938 hetgoedisdatdetunneltijdelijkisopengesteld.Anderswarendeproblemennogveelgrotergeweest.Debetrokkenheidvanmijenvanmijnministeriewasvanafhetmomentdathelderwerddatdeopenstellingnietophetgeplandetijdstipzouplaatsvinden,vooralgerichtophetoplossenvandegevolgen.Deoplos-singsrichtingenzijnsteedsbesprokenmetderegio,veelalterafrondingvantopambtelijkoverlegdatdaaraanvoorafwasgegaan.AlvoordeuitkomstenervanhebikmetdeKamerregelmatigbrievenendergelijkegewisseld.Daarnaasthebikookmetdetopbestuurdersvandebetrokkenaannemergesproken.Hetvoorgaandeheeftondermeergeresulteerdineenookdoorderegiogedragenbesluitomtekiezenvoorgedeeltelijkeopenstelling.Ikherinnermijde11000handtekeningeninRoermondomdetunnelzosnelmogelijkopentegooien.Dathebbenwijgedaan.Ikhebeenonderzoeklateninstellendoordedepartementaleauditdienstnaardetoedrachtenoor-zakenvandevertraging.Ookisopmijninitiatiefeenonderzoekuitge-voerdnaarhetmigratieplanvanRijkswaterstaatenhetalternatieveplanvandegemeenteRoermond.DitonderzoekisuitgevoerddoorhetbureauHorvat&Partners.Ikzegu:BandiHorvat,doorvriendenvijanderkendalseenabsoluteinternationaletopexpertopditvlak.Deaanbevelingenhieldenonderanderein:–benoemenvaneennieuweregisseur;–stroomlijnenvanhetgoedkeuringsprocesdoorhetregieteamenhetBureauveiligheidsbeambtensamen;–eenanderecontractuelerelatiemetdeaannemer,vancontractsturingnaarprobleemsturing–«komnumaaruitdiecontractueleloopgravenwantandersgraaftiedereenzichnogverderinenschiethethelemaalnietmeerop»;–rustbrengendoorhetopstellenvaneenechtrobuusteafbouwplan-ning,waarinrisico’snietwordenweggemoffeld,maarvantevorengedetecteerdenzoveelmogelijkuitgeschakeld;–eenperiodiekeheroverwegingvandetechnischemogelijkheden.Hoegaanwijnuverder?Ikhebronddejaarwisselinggezegddatwijnogdooreenzureappelheenmoetenbijten.Diezureappelisernietzozeernu,wantdeauto’srijdeninhetalgemeenzonderalteveelproblemendoordetunnel.Alserproblemenzijn,zijndatvooralhoogtemeldingenovertehogevrachtauto’s.Datgebeurtbijiederetunnelenzalaltijdblijven.Wijzullendusnogdooreenzureappelmoetenbijten.Ikhebgezegddatophetmomentdatwijsamenmetderegiovoordekeuzestaanwanneerwijdetunnelvoordelaatstekeerhelemaalsluitenenafbouwen,tweedingenduidelijkmoetenzijn.Heteersteisdatwijalleswatwijvantevorenhaddenkunnendoen,ookechthebbengedaan,zodatwijzoweldetijdalshetrisicovanafbouwenbeperken.Hettweedeisdatdeplanningvandeafbouwmaximaalisdoorgeakkerd,datallevereen-voudigingendiemogelijkzijn,ookechtzijndoorgevoerd.Daarzijnwijopditmomenthardmeebezig.Wijzijnbezigmethetwegwerkenvanrest-puntenuitdebouwperiode,methetuitvoerenvantalvansysteem-acceptatietestenenintegratietestenenhetwegwerkenvanrestpuntendaarin.DeKamerheeftterechtvaakgevraagdofhetsysteemeenvoudigeristemaken.Ikhebgezegddatwijniettesneleenhoogverwachtingspatroonmoetenhebben,wantrommelenineensysteemdatalbijnaisopge-bouwd,heeftrisico’s.Wijzijnweldegelijkgaankijkenhoewijhetsysteemkunnenvereenvoudigen.ToendeheerHorvatmetditsysteemwerdgeconfronteerdenzicherinverdiepte,zeihijdatdithetmeestcomplexetunnelsysteemisdathijooithadgezien.Laatmenzichditeensvoor-stellen:detunnelbijRoermondisdemeestcomplexetunneltechnischeinstallatiediedezetopexpertinzijnlangewerkzamelevenooitheeftgezien.Laatmenditeensopzichinwerken.Wij,Rijkenregio,hebbenhetonszelfbijhetopzettenvanhetsysteemonnodigmoeilijkgemaakt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.939 Ikhebzelfnooitbeweerddatiedersysteemindetunneleeneiswasuitdewet.Ikhebwelgezegddatwijdetunnelmoetenafbouwenopeenzoda-nigemanierdatgeenonacceptabelerisico’smetdeveiligheidwordengenomen.Alslaterooiteentankautozoubotsenindetunnel,moetiedervanonsenikzelfvooropniethetgevoelhebbendatwijminderhaddenmoetentoegevenopdeveiligheid.Datwilechternietzeggendatwijnietkritischbekijkenofhetnieteenstapjeminderkan.Ikhebindebrief,nadatikdiepbeningegaanopdegeschiedschrijving,geconstateerddatbijvoor-beeldDLSenhetWMSbovenwettelijkzijnennietnodigwaren.Erisgewoonteveelindetunnelgehangen.HetRijkheeftdatgeaccepteerd,maarhetwasderegiodiehierindevragendepartijisgeweest.Zosimpelzijndefeiten.MevrouwRoefs(PvdA):Deministerzegtdatergeenonacceptabelerisico’smogenzijn,maardatmeerwordtgedaandanopgrondvandewettunnelveiligheidmoet.Ikmagertochvanuitgaandatwijdiewetzohebbeningerichtdatwijonacceptabelerisico’suitsluiten.Dieredeneringvolgikdusniethelemaal.Ookalzijnergevaarlijkestoffen,indewettunnelveiligheidzaldaarmeerekeningwordengehouden.MinisterEurlings:Laatikhetverduidelijken.AlsikdatDLSenWMS,dieerindeonderhandelingenindejarenervooruitzijngekomen,ergemak-kelijkuitkonslopen,deedikdatvandaagnog.Detechnischecomplicatieisdatzijzooverheersendzijninhetsysteem,datderestvanhetsysteeminstabielofnoginstabielerkanwordenalserbouwstenenuitwordengehaald.Wijproberenwelhetsysteemtevereenvoudigendoorbijvoor-beeldontkoppelingvanhetbesturingssysteemvandetunnelenhetverkeersmanagementsysteem,doorhetverkeersmanagementsysteemproventechnologytelatenzijn.Dusgewoonietsvanhetschapkopen,ietswatalinheelveelanderetunnelsisgedaanenwegvanhetnieuwe.DetunnelsmoetenooknietverwegvanuitGeldropwordenbediend,maargewoonterplekke,inelkgevalvoordekortetermijn.Zoproberenwijhetsimpelertemaken.Wanneerzoudenwijdandegrensmoetentrekken?Bijvoorbeeldwanneerwijmeteentijdelijksysteemdatnietveiliggenoegisomtweebanenopentestellenennaar100of120km/uurtegaan,detunneltochhelemaalwillenopenstellen.Datzouonacceptabelzijn.Alsdaneentankwagenklapt,kaniknietnaareerengewetenzeggendatdeveiligheidinordewas.Datisdushetspanningsveldwaarwijinzitten.Alsikdebovenwettelijkesystemeneruitkonslopendeedikdatvandaagnog.Ikzalmijtotdelaatstedagdatikministerben,verzettentegentecomplexesystemen.Denkookaandekilometerprijs;ziedeproblemenvantevoren.Denknietdathetwelzalmeevallen.Metnieuwetechnologie,dienognergensvertoondis,valthetzeldenofnooitmeeenvalthetaltijdtegen.Numoetenwijechterdealenmethetsysteemdateris.Ikprobeerhetzoveelmogelijktevereenvoudigen,maarwijzullenwelbinnendetunnelwetmoetenblijven.MevrouwNeppérus(VVD):Ikkanmijhetspanningsveldwaarindeministerzit,voorstellen.Menisalbegonnenmetbepaaldesystemenendanishetlastigomdiezomaarlostelaten.Dankanookdeveiligheidindiscussiekomen.Alskennelijkgekozenisvooreennietbewezentechniekenbovenwettelijkevoorzieningen,blijftdevraagwelhoeditindecommunicatiebinnenVerkeerenWaterenRijkswaterstaattotdeministeroftotzijnvoorgangerisgekomen.Datisdekern.Uiteindelijkheeftdeministergekozenvoorhetsysteem.MinisterEurlings:Laatikbijdebeantwoordingvandezevraagdewette-lijkesituatievantoenendewettelijkesituatievannubetrekken.DetunnelsindeA73hebbenvormgekregenindeovergangsperiodetussenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9310 deoudesituatieendesituatieopbasisvandeveiligheidswetvannu.Indeoudesituatiewerdmetderegioonderhandeldoverdesystemendieindetunnelmoestenwordengebouwd.Dehuidigewetbiedtveelmeerdemogelijkheidomuittegaanvaneenstandaardpakket.Doordeovergangs-situatiehebbenwijnutemakenmeteenverzamelingvansystemenuithetstandaardpakketopbasisvandetunnelweteneenaantalboven-wettelijkesystemenvanuithetoverlegdateerderhetuitgangspuntwas.DebovenwettelijkesystemenwaarvanDLSenhetWMSdebelangrijkstezijn,komenookvoortuitdebestuurlijkeafsprakenmetderegio.IknoemdedenaamHorvatal.DeheerHorvatheefteerdergeadviseerd.Zogafhijeensecondopinionin2002.Daarinwerdonderanderegecon-cludeerddatmeeraandachtvoorrisicoreducerendemaatregelengewenstwasendatsprinklersniettoegepastzoudenmoetenworden.Eenaccep-tabelveiligheidsniveau,zowerdgesteld,wasreedsbereiktendesprin-klerszoudenleidentotonevenwichtigheidtussenveiligheidsbijdragenenkosten.Metanderewoorden:hetwasoverdone,hetwasoverdreven.VervolgenszijndiesprinklersinhetoverlegeenDLS-systeemgeworden,watnognergensindewereldwasvertoond.Vervolgensheefthetminis-terietegendewilvanRoermondin,ditgedeeltelijkvervangendooreenWMS,omdatdaarmeetenminsteineenpaarOostenrijksetunnelsenigeervaringwasopgedaan.Watisernugebeurdinditproces?Metdewijsheidvannuishetnatuur-lijkgemakkelijkomerovertepraten,maartoch.Eerstzoudenervlucht-strokenindetunnelkomen.Laterheeftmijnambtsvoorgangerbeslotendatdievluchtstrokenernietkwamen.Daarkunjeveelvanvinden,maarfeitisenerzijdsdatvluchtstrokenstandaardnietintunnelsliggenenanderzijdsdathetineenregiomoeilijkbegrepenwordtalseenvlucht-strookeerstwelwordtgeplandendaarnaerweeruitwordtgehaald.Datheeftvervolgensgeleidtotdewensuitderegioommeertehebben.IneendergelijkspelkomtdaneenDLS-systeemopdeproppen.Eigenlijkwordtdandeeneputgedemptdooreenandere,nogdieperetegraven.Zozijninditprocesdiebovenwettelijkesystemeneringekomen.Ikleerhiervandatwijteneerstefirst-in-the-worldtechnologie–wijNeder-landerszijnzoblijomdingentedoendienognooitzijngedaan–nooitmogenonderschatten.Derisico’smoetenvantevorenbekendzijn,wijmoetennietaanheteindopdeblarenzitten.Tentweedemoetenwijdoenwatnoodzakelijkisennietmeer.Genoegisgenoeg.Dielessentrekikeruit.Bijdezetunnelisereengedeeldeverantwoordelijkheid,maarmenkanookzeggendatmijnambtsvoorgangerhetbothadmoetenweigeren.Misschienhadzijmoetenzeggen«nietservan»ofdevluchtstrokenerinmoetenlaten.Daaroverkaniedereeneenmeninghebben.Ikconstateerechterhoehetgegaanis.Ikvindweldatwijdaaruitdegoedelessenmoetentrekken.Nogmaals,BandiHorvatzegtdathijinzijnwerkzamelevennognooitzo’ncomplexetunnelheeftgezien.MevrouwNeppérus(VVD):Datjemetnognietbewezentechniekenuiterstvoorzichtigmoetzijn,lerentalvanprojecten.Metdeconclusiesdaarovervandeministerbenikhetvanharteeens.Mijnvraagblijftechterhoehetpreciesisgegaan.HeeftRijkswaterstaatalineenveeleerderefasedeministergeïnformeerd,isdeKamergeïnformeerdendergelijke?Overdelessenzijnwijhetweleens,maarwijzittenmeteentunneldienogsteedsnietopenis.Hoeishetgegaan?MinisterEurlings:Aldezezakenzijngeengeheimgeweest.Alskranten-lezerkanikmijnoggoeddediscussieoverdevluchtstrokenherinneren.Diespeeldeheelergop.Ikkanmijookherinnerendeonderhandelingendiemetderegiozijngevoerd,waarinDLSwerdgevraagdengekregen.VervolgensisdedrukluchtschuiminstallatiedoorRijkswaterstaatgroten-deelsvervangendooreenwatermistsysteem,endattegendewilvanderegioendestadRoermondin.RijkswaterstaatvondnamelijkDLS,watTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9311 nognergenseenbewezentechnologieis,zo’ngrootrisicodatmenlieverhetwatermistsysteemhadomdatdittenminsteineenpaarOostenrijksetunnelsooitisgeprobeerd.DannogzijnhetWMSenDLSbovenwettelijkenhypercomplex.Erisovergecommuniceerddatdevluchtstrookeruitging,datervervolgensinhetspelmetderegioeenDLS-systeemkwam.Vervolgensisinmei2006beslotenomhetwatermistsysteemteintrodu-ceren.Datisdegeschiedschrijving.Ikdenkdusdatmijnambtsvoorgangerderisico’sheeftwillenverkleinenmethetWMS.Metdewijsheidvannukunjezeggendatwijveelrabiaterhaddenmoetenzijn.Watwettelijkvereistis,iswettelijkvereist;nietmeerennietminderenthat’sit.Hetisechtergegaanzoalshetisgegaan.Ikzeghetnietomhetiemandeuvelteduiden.Dehoofdverantwoordelijkheidligtbijdelandelijkepolitiek,maarookbijdemanvoordetunnelveiligheidendelokalebrandweerdiegoedkeuringmoetgevenvoorhetopenstellenvandetunnel.Zoliggendezaken.Wijmoetenallesopalleszettenomdetunnelzogecontroleerdmogelijkopentekrijgenendetijddatdetunnelechtdichtmoet,watechtpijngaatdoen,ookzogecontroleerdmogelijktelatenzijn,zodatwijwetenwaarwijaantoezijn.Ikvindwel–enikzaldatblijvendoentotdelaatstedagdatikministerben–datwijelkaareenspiegelmoetenvoorhoudenenmoetenlerenvanwatinditsoortprocessenfoutisgegaan.DeheerRoemer(SP):Volgensmijrichtdeministerdefocusveelteveelophetgedonderrondaldieingewikkeldesystemen.Hetbeginvandeproblemenligtdaarniet.Hetgedonderbegonmethetschrappenvandevluchtstrook.Toenmoestenerwijzigingenwordendoorgevoerd,terwijlzakenenproceduresallangingangwarengezet.Proceduresvoormilieu-vergunningenenanderevergunningenliepenal,andereprocedureswarenalafgerond.Doorbepaaldewijzigingenmoestenweernieuweproceduresopgestartworden,metnieuwebezwaarmogelijkhedenvandien.Toenmoesteronderhandeldgaanwordenovermeerkosten,overveiligheidseisen.Datwasdaarvoorhelemaalnietnodiggeweest.Toenzijnwijeigenlijkineenfuikgelopen,defuikvanmeerkosten,veiligheidseisenenreedsafgegevenvergunningen.Zoishetbegonnen.Dehamvraagisduswaaromdeministerheeftbeslotenomhetprojecttewijzigendoorhetschrappenvandevluchtstrook.Indeantwoordenstaatdathetnietstemakenheeftgehadmetmogelijkebezuinigingen.Diewarenoverigenswel20mln.,maardatwasnietdereden.Deredenwasdeprecedentwerking.Ookdatisonbegrijpelijk.Waaromwordtvanwegeprecedentwerkingdiehelepoppenkastinganggezetmetallegevolgenvandien,terwijleralvieranderetunnelsinNederlandeenzelfdestrookhebben,diealleengeenvluchtstrookmaarreserveringsstrookwordtgenoemd?Datisdehamvraag,maardieisnergensbeantwoord.Datmoetdegrotelesuitditprobleemzijn.MinisterEurlings:Metdewijsheidvannuishetgemakkelijkredeneren.Mijnambtsvoorganger,mevrouwPeijs,heeftdevluchtstrookgeschraptomdatzijgeenprecedentwildescheppen.DemeesteNederlandsetunnelshebbengeenvluchtstrook,tenzijmenindetoekomstdenktdewegteverbreden.Danbereidtmenzichdaaropvoor.Ikhebzojuistzelfgezegddatjeervankuntvindenwatjevindt.Jekuntookzeggendatalsheteenmaalistoegezegd,jedatzomoetlaten.Hetisgemakkelijkvoormijomermetdewijsheidvannueenanderemeningovertehebben.Alswijwillenleren,vormtdevraagofhetschrappenvandevluchtstrooknoodzakelijkerwijsmoestleidentotnieuwesystemen,dekern.Daaropkanikeenheelhelderantwoordgeven:deveiligheids-richtlijnvoortunnelskentgeenvluchtstroken.DuswasvoordeveiligheideenvluchtstrooknietnodigenwashetooknietnoodzakelijkombijhetschrappenvandevluchtstrookeentechnischheelcomplexDLS-systeemofWMSindetunneltehangen.Datzijndefeiten.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9312 Devoorzitter:Ikverzoekuallenomwatkorterteformuleren,medegeletopdetijd.DeheerRoemer(SP):Deministerslaatdeplankechtmis.Datjedevluchtstrookvanwegedeprecedentwerkingnietwiltaanleggen,kan.Iksnapdatniet,maarhetkaneenargumentzijn.Dandoejedatechterineenplanstudieenniethalverwegehetproject.Datdoejeniethalverwegeeenproceswaarinallangafsprakenzijngemaaktmetregio’senplannenalinprocedurezijn.Datdoejedanervoor.Alsjeerhalverwegeachterkomtdatjeeenvluchtstrooknietzoumoetenaanleggen,dienthettoezichttewetendatditverregaandeconsequentiesheeft.Dandienenhettoezichtendeministertewetendatjeopdatmomenteenbeerputopent,meteenregiodievervolgensmetandereeisenkomtendatjeineenfuik,ineenspel,wordtgetrokken.Daarisdegrotefoutgemaakt.Daaropwordtnietgereageerdindebeantwoording.Deministerreageertnueigenlijknogniet.Ikgeefhemééndingmee.Hetisvoorhemerglastigomdathetdeperiodevanzijnvoorgangerbetreft,maarlatenwijwelerkennendatdaardefoutzit.MinisterEurlings:Laatiknogeensheelhelderzijn.Jekuntjeafvragenofhetzogelukkigwasomdevluchtstrookhalverwegehetprocesteschrappen.Datzegikheelopen.Jekuntjedatwerkelijkafvragen,maardanstelikuweldevolgendevraag.Ookalsudatheelongelukkigvindt–endatkunjevinden–isdanhetjuisteantwoordomeenhypercomplextunnelveiligheidssysteemeraanvasttepluggen?Volgensmijisdatniethetgoedeantwoordinzo’ndiscussie,wantdanbelandjevanderegenindedrup.Danwordthetprobleemnietkleiner,maarjuistgroter.Voordetoekomstmoetenwijlerendatwijnietallesaanelkaarmoetenverbindenendatwijdeveiligheidvaneentunnelmoetenregelentothetniveaudatwettelijknoodzakelijkis,maargeenmillimeterverder.Hetisalcomplexgenoeg.WijzijninNederlandaltijdmeesterinhetstapelenvansysteemopsysteem,vantechniekoptechniekenhetonszelfnodeloosmoeilijktemaken.Dielestrekikeruit.Ikwilhetniemandeuvelduiden.Hetiseenverantwoordelijkheidgeweestvandeministerenzijnvoorganger.Hetiseenverantwoordelijkheidgeweestvanderegio.Hetisookeenverantwoordelijkheidgeweestvandeaannemer,dieondanksdegigantischecomplexiteitvannognooitbewezensystemenzeidathetgeenprobleemwasendathijhetgewoonenooknogbinnendetijdzouaanleggen.Zozijndezakengelopen.Hetisechterweleencomplexverhaal.Alsjedegoedelesseneruitwilttrekken,moetjemetelkaarconstaterendatwillensenwetensfirst-in-the-world-systemenindetunnelzijngehangen,waarvandegrootstespecialistzegtdathetdemeestcomplexetunnelisdiehijooitheeftgezien.Datzijnweldefeiten.Ikkanhetnietandersmakendanhetis.Hetmeestrelevantvindiknietdevraaghoehettoenallemaalisgegaan.Hetmeestrelevantvindikdevraaghoewijeropdebestmogelijkemanieruitkomen.Daaromnemenwijnudetijdomtebekijkenhoewijhetsysteemkunnenversimpelen.Ikzouhetliefstdebovenwettelijkesystemeneruitslopen,maardaarvanzegtdeheerHorvatdatdathetgehelesysteemerginstabielzoumaken.Allesisnamelijkaanelkaargeknoopt.Trekjeééndingeruit,danwerktderestooknietmeergoed.Wijprobereninelkgevalwelomhettunnelveiligheidssysteemenhetverkeer-smanagementsysteemuitelkaartetrekkenenvoorhetverkeersmanage-mentsysteemterugtegaannaarbewezentechnologieeneensimpelsysteem.Vervolgenswillenwijnietmeerautomatischenopgroteafstandbedienen,maargewoonbijdetunnelinRoermondzelf.Daarmeekunnendecomplexiteitenderisico’sbehoorlijkwordenverminderd.Dannogzullenwij–ikbendaarmaarheelopenover–detunnelnogeenkeerhelemaalmoetensluiten.Datzalpijndoenenvervelendzijn,maarwijzullenhetmoetendoenophetmomentdatwijzekerwetendatdieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9313 periodezokortmogelijkisendathetrisicodatdetunnelveellangerdichtisvanwegeonverwachtetegenvallers,minimaalis.Daarmeezijnwijbezig.Ikverwachtdatwijtegenhetzomerrecesalleswatwijhaddenkunnendoen,echthebbengedaanendatwijdanvoordevraagkomentestaanwanneerwijdetunnelsluiten.Dievraagzullenwijsamenmetderegiomoetenbeantwoorden.Erzijnookinderegiogrotebelangen.WijmoetenkijkenwanneerdegrootstedrukterondRoermondisenhoewijdaarzogoedmogelijkmeeomgaanenwanneererevenementeninderegiozijn.Daarinmoetenwijmetderegiodeminstpijnlijkekeuzemaken.Wijzullensamenmetderegioopdatmomentbesluiten.Eenkleinlichtpuntje:latenwijblijzijn,nudetunneltijdelijkopenis,datermiljoenenauto’sdoorheengaanendathetwerkgewoondoorgaat.Datiseenopsteker,wantdatwasvantevorennietverwacht.DeheerCramer(ChristenUnie):Deministerzegtdatwijteruggaannaarwatwettelijknodigis.Hijwileenvereenvoudigingaanbrengenopsommigeonderdelen.Hijzegtdathijvoorzichtigismetdingeneruithalen,omdatdateeninstabielsysteemoplevert.Ikvinddatwatmerk-waardig.Ikhebineenvoriglevenookweleensmettunnelstemakengehad.Hetlijstjevanveiligheidssystemen–volgensmijzijnheter58enniet52–iseenheelopgepomptlijstje.Erstaatbijvoorbeeldverlichtingindelinkerbaaninenverlichtinginderechterbaan.Erzijnmaareenstukofnegenechteveiligheidssystemen.Alsikdatlijstjezie,zittendiesystemennualinalletunnelsopbasisvanoudewetgeving.Ikvraagmijafwatdecomplexiteitisalswijdebovenwettelijkesystemenzoudenisolerenvanderest.Houdenwijdannietgewooneenconventioneelwerkendsysteemover?MinisterEurlings:DecomplexiteitzitvolgensdeheerHorvatdaarindatindejarendathetsysteemisopgebouwd,isgekozenvoorééngeïnte-greerdsysteem.Allesisaanelkaargeknoopt.Datmaakthetmoeilijk.Jekuntmeteensloopwagenkomen,alleseruitslopenenvanvorenafaanbeginnen.Hetgaatdanalleennogveellangerduren.Hetenigewatikdoe,ismetalleenergiedieikheb,bekijkenhoewijdeellendezoveelmogelijkkunnenbeperken.Hetbeeldisdusdatdeellendekleineriswanneerjehethuidigesysteemversimpeltdanwanneerjehethuidigesysteemhelemaalslooptenvanvorenafaanbegint.Daaromishetroeienmetderiemendiewijhebben.Ikhoopenverwachtdatallepartnersdaarinconstructiefmeewerken.Ookdegemeenteheeftdaarineenrol,wantdegemeenteisbevoegdgezag.Alswijvereenvoudigingenaan-brengeninhettunnelveiligheidssysteemenmeerrichtinghetabsoluutnoodzakelijkegaaninplaatsvanhetsuper-de-luxe,zaldegemeentealsbevoegdgezagtoestemmingmoetengeven.Nudeellendevoorderegiozogrootis,verwachtikdatRoermonderallesaangelegenisomnietsuper-de-luxesystementenkostevanallestehandhavenenommetonsaaneenversimpelingtewerken.DeheerCramer(ChristenUnie):Deministerzegtterechtdathijzoveelmogelijkellendewilvoorkomen.Datsnapik.Deministerzegtdathijmeteenlokalebedieningwilwerken,waarmeejevooreendeeldecentralecomputerkuntpasseren.Danzittenermensentussen.Datleverteenvrijstabielesituatieop.Kanhijgaranderendatophetmomentdatdetunnelsdichtzijngeweestendecentralecomputerertussenisgezetenfunctio-neelmoetzijn,dezestoringsvrijblijftwerkenendaternietbinnendekortstmogelijkekerendoorstoringenofwatdanookproblemenontstaanwaardoordebetrouwbaarheidvandetunnelendebetrouwbaarheidvanderegioondergrotedrukkomttestaan?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9314 MinisterEurlings:Daarisnatuurlijkalleenergieopgericht.Datisprecieswaaromwijditdoen.Detunnelmoetinwerkingkomeneninwerkingblijven.Daaromhalenwijsystemenzoveelmogelijkuitelkaar.Daaromgaanwijovernaarveelmeerhands-onbedieningbijdetunnelzelf.Jekuntookzeggendatergezamenlijkeverantwoordelijkhedenzijn,zekerooklandelijk.HetmoestallemaalopgroteafstandvanuitGeldropbediendworden,maarnuishetgewoonsimpel,dichtbijdetunnelenmetmeertraditioneletechnologie.Datproberenwijtedoen.Daarmeezijnnietalleenderisico’svoordeafbouwbeperkter,maarookhetrisicodathetdirectweermisgaatalsdetunnelnaafbouwopenis.Ikwildatmezelfookgraagbesparen,zokanikuverzekeren.MevrouwRoefs(PvdA):Deprangendevraagisnatuurlijkhoelangdetunneldichtmoet.Ikkanmijwelvoorstellendatdeministerzegtdatditafhangtvanwatmenuiteindelijkzalontdekken,maarmisschienkandeministerweleenminimumtermijnnoemen.MinisterEurlings:Datwilikopditmomentnietdoen,wanthetiseenslagindelucht.Deregioheeftzolangzamerhandwelgenoegvanvoor-spellingendienietuitkomen.Iksnapuwongeduldomeenbeeldtekrijgen,maarukentmijookalseenministerdiehetwilkunnenwaar-makenalshijeenbeeldnoemt.Erwordthardaangewerkt.IkhebechtvertrouwenindeheerHorvat.Hijweetechtwaaroverhijspreekt.Hijkanooktientallenvoorbeeldenvananderetunnelsuitzijnregistertrekken,waarmeehijervaringheeftopgedaanenwaarmeehijdingengoedoffoutheeftziengaan.Hijkentdemarktendespecialistendiedesystemengoedkunnenbouwen.Ikhebervertrouwenindatwijtegenhetzomerrecesmeteenuitgekristalliseerdafbouwplankunnenkomenendanwetendatwijalleswatwijhaddenkunnendoen,ookechthebbengedaan.Danhoevenwijhopelijklaternietvasttestellendatdetunnellangdichtisterwijlwijhetwerkvantevorenhaddenkunnendoen.Hetisookbelangrijkdatmeneenreëelverwachtingspatroonheeft.Alsdetunneldichtgaat,wilikvoorkomendatdievelemalenlangerdichtblijftdanmensenhaddenverwachtomdatwijrisico’svantevorenniethebbenonderkend.Datzouechtheelellendigzijn.Alswijdoordielaatstezureappelheenbijten,zullenwijookallesopallesmoetenzetten–deregioendeprovincieLimburgmogendatookverwachten–omdeverkeerspro-blementijdensdelaatste,langeresluitingzoveelmogelijkoptevangen.Daarvoorstaanwijnatuurlijkookaandelat.Eriseenlandelijkeregelingvoornadeelcompensatiedieeenvoorzieningbiedtvoorhetvergoedenvanonevenredignadeeldatisontstaandoorrechtmatigoverheidshandelen.Deregelingislaagdrempelig.Erzijnheelweinigvormvereisten.Mensendieechtschadehebben,kunnendusvrijgemakkelijkvanderegelinggebruikmaken.Declaimsdieopgrondvandezeregelingwordeningediend,wordenbeoordeelddooreenonafhanke-lijkecommissie.Dezeadviseertaandeminister.Determijnenvoorafhan-delingzijnkortenmogenslechtseenmaalwordenverlengd.Vereistiswel–datisookvastgelegd–dathetgaatomrechtmatigoverheidshandelen.Indiendatniethetgevalisensprakeisvanonrechtmatigoverheids-handelen,kandeclaimbijdeburgerlijkrechterwordeningediendwantdanishetprobleemvelemalengroter.Dezenadeelcompensatiediesindsjaarendaggeldt,dezelaagdrempeligemanieromjeschadeteverhalen,wordtregelmatigtoegepast.Zoalsmenweet,zijnopbasisvandezeregelingbijvoorbeeldbijdeHollandseBrugforsebedragentoegekendaanbetrokkenendieschadehebbengeleden.Hetgaatdaarbijuitdrukkelijkomeencompensatie.Decommissiebeoor-deeltdeboekenvandebetrokkenenensteltdanvasthoeveelgeldmenuitbetaalddienttekrijgen.Ikvinddateengoedegangvanzaken,omdatdieobjectiefisenhetvooriedereenmogelijkmaaktomopeengemakke-lijkemanierhetnadeelteclaimen.IkroepdusiedereeneniederbedrijfinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9315 hetLimburgseopomgebruiktemakenvanderegeling,alsmendenktaanmerkelijkeschadetehebbengeledendoordatdetunnelwatlatertijdelijkisopengegaanendoordetechnischeproblemenaanhetbeginvandetijdelijkeopenstelling.Straksgaatdetunnelooknogvoorlangeretijddicht.Ikdoeechtdieoproep,wantderegelingisgemakkelijkenleidttoteenobjectiefoordeeloverhetbedragdatuitbetaaldmoetworden.Wijproberensowiesoookheelduidelijktezijntegenoverallebetrok-kenen.Weekendsluitingen,waarvanerdekomendetijdmisschiennogeenpaarkomen,wordenaltijdmetderegiovoorafbesproken.Wijwillendeomgevingdaaropookgoedvoorbereiden,zodatmensenhunroute-keuzegoedkunnenmaken.Eventueleschadeclaimszullenheelserieuswordengenomen.Denadeelcompensatieregelingstaathiervooropen.Totnutoeishetbeelddaterslechtstweeclaimszijnontvangenwaarbijeenlinkwordtgelegdmetdetunnelproblematiek.Datzijnerheelergweinig.Ikdoenogmaalsdeoproep.Alserbedrijvenzijndieechtdenkendatzijnadeelhebbengehad,latenzijzichdanmelden.Deregelingisgemakkelijkenbedrijvenkunnensnelduidelijkheidverwachten.Intotaalzijnertrouwenszesclaims,maarbijtweeclaimsnadebeperkteopenstel-lingtotnutoespeeltdetunnelproblematiekechteenrol.Datgeeftdusaandatnognietergenthousiastgeclaimdis.NuheeftdeKamerrecentelijkeenbriefontvangenwaarinzijwordtopge-roepen,drukopmijuitteoefenenomzelftoteenvormvancompensatietekomendooralseensoortvanwiedergutmachungeenaantalinfra-structuurprojectentedoen.Ikvinddateenmindergoedegangvanzaken.Alserechtschadeis,kandiewordengeclaimd.Alswijechterdieprojectengaandoen,vergoedenwijnietdeschadediebedrijvenhebbengeleden,maarlatenwijonzeeigeninfrastructuurkeuzenafhangenvanditsoortomstandigheden.AlswijzohaddengehandeldbijdeHollandseBrug,haddenwijheelveelinfrastructuurprojectenrondFlevolandenAmsterdamineensversneldofextramoetenuitvoeren.Zokaniknogvijfoftienprojectenvandelaatstetijdnoemen.DeheerRoemer(SP):Metallerespect,maarikgeloofnietdatiemanduitdeKamerdezesuggestieheeftgedaan.Misschienkandeministertochdevelevragenbeantwoorden.Misschienisdiegesteldvanuitderegio,maarnietvanuitdefractie.MinisterEurlings:DeheerRoemerheeftgelijk.HetmerendeelvandeKamerisnietergenthousiastoverdezeclaimvanextrainfrastructuur-projectenrondRoermond.Wijmoetenvoorkomendatwijterechtkomenineenkoehandelwaarbijwijeenprojectmoetencompenserenmetandereprojecten.Danishethekvandedamenzullenwijoveralinhetlandmetditsoortvragentemakenkrijgen.Alserinmijneigenprovincieeengoedprojectis,benikerzelfaltijdalsdekippenbij–ikbendatnietalleenalsLimburger,maargewoonalsobjectiefminister–omerietsgoedsmeetedoen.Hetgaatwelomdekwaliteitvandeprojectenenhetdraagvlakervoorinderegio.ZohebikinhetlaatsteMIRT-overlegveelvoorLimburggedaanaanParkstadring,aandeaansluitingNuth-A76enookaanhetwaardevasthoudenvandeA2-tunnelinMaastricht,waarvoorwijheelveelextrageldhebbengereserveerd.Ikkanhetconcretebedragnietnoemen,omdatookdemarkthierineenrolspeelt.IkzegweldatindelaatsterondeLimburgerbeteruitisgekomendanwelkeprovincieinNederlanddanook.Datkwamdoordekwaliteitvanwaterlag.Wijmoetendusnietterechtkomenineenkoehandel,omdathetRijktemakenheeftmetproblemenbijdetunnelenzijnuiterstebestdoetomhetoptelossen,waarinwijtalvanprojecteneraanmoetenkoppelen.Ikvindhetdusgeengoedegangvanzaken.IkhebdateenhalfjaargeledenookmetgedeputeerdeDriessenbesproken.Hijwashettoeninelkgevalmetmijeens.Ikwildusnietindierichtinggaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9316 Watisnudesituatieronddetijdelijkopengesteldetunnel?Indemediawordtweleenverkeerdbeeldgetoondindezinvan«deproblemenzijngigantisch»of«1100keerdicht»etcetera.Degrootsteproblemenopditmomentzijnhoogtemeldingenovervrachtauto’s,waardoordetunneltijdelijkdichtgaatomdateentehogevrachtautoernietinmag.Ditprobleemhangtnietsamenmetdetijdelijkeopenstellingofdeandereproblemen.Ditprobleemdoetzichvoorbijelketunnel.Ditprobleemhangtsamenmetdekeuzevooreentunnel.Danhaddenwijnietvooreentunnelmoetenkiezen.Ookalsdetunneldefinitiefopenis,zalditzoblijven.MetdetunnelindeA73doenwijhetnoghelemaalnietzogek.VoordeRoertunnelzijnergemiddeld45hoogtemeldingenpermaandenvoordeSwalmentunnelgemiddeld30hoogtemeldingenpermaand.VoordeVelsertunnel–ikneemhetmaandgemiddeldeuit2007–zijnheter180permaand,voordeTomassentunnel/A15190permaand,voordeDrecht-tunnel/A16140permaand,voordeBotlektunnel/A1560permaandenvoordeBeneluxtunnel/A1540permaand.Latenwijdusoppassenvoorhetbeelddatallesluitingenvandetunnelsamenhangenmetdeproble-menbijdeafbouw.Bijnaallesluitingenopditmomenthebbendaarnietsmeetemaken,maarhangensamenmettehogevrachtauto’s.Datzalhelaaszoblijvenalsdetunneldefinitiefklaaris.Dathangtinherentsamenmetdekeuzevooreentunnel.DeheerKoopmans(CDA):Ikgeloofditonmiddellijk,maardemaatre-gelendiebijeenmeldingwordengenomen,zijnheelverschillendpertunnel.Datishetprobleem.InRoermondgaatdetunnelmeteendicht,maarbijdeanderetunnelsgebeurtdatnietindiemate.Daarzitikmeeendaarzitderegiovooralmee.Daarmoetdeministereenantwoordophebben,wantdatkanwelietsbeter.MinisterEurlings:Wijzullenbekijkenhoewijdegevolgenvanhoogte-meldingenkunnenbeperken.Datbetekentsnellerreageren,snellerweeropenenafvoerenvandevrachtauto.Datzegikgaarnetoe.Ikwildehierzeggendatwijmoetenoppassenvoorhetopzichzelfbegrijpelijkebeelddaterweerproblemenzijnalsdetunneldichtis,dathetweermisgaatmetdetunnel.Datbeeldisnietcorrect.Opditmomentbetreffenallesluitingennietzozeertechnischeproblemenalsweltehogevrachtauto’s.IkbenhetwelmetdeheerKoopmanseensdatwijmoetenbekijkenhoewijeentehogevrachtautozosnelmogelijkwegkrijgen.Opdatpuntkunnenwijnogwatslagenmaken.DaarinheeftdeheerKoopmansgelijk.De52systemenzijninderdaadnietallemaalveiligheidssystemen.Hetzijnooksystemenvoormonitoring,bediening,energieetcetera.Ingrotelijnenzijndesystemenvergelijkbaarmetdieinanderetunnels.AlleenDLSenhetWMSzijnbovenwettelijkenredelijkuniek,zelfsinternationaalredelijkuniek,metallecomplexiteitvandien.Tegelijkertijdiservoorgekozenomdeanderesystemenopeenheelergmoderne,innovatievemaniertekoppelenenopgroteafstandvanuitGeldroptebedienen.Ookdatheefthetmoeilijkergemaaktdannodigwas.Datishetmeestreëlebeeld.DeheerCramervroegnaardesystemenindekortetunnel.Alleslangerdan250meterwordtbeschouwdalseentunnel.Dekansopeenongevalperstrekkendemeterisoveralgelijk.Hoelangereentunnel,hoerisico-vollerhetwordt.Langerdan250meterisgeenredenomaftewijken.Omdieredenisergeenonderscheidindetunnelwetgevingtusseneenkortereeneenlangeretunnel.DeheerKoopmans(CDA):Hetlijktmijdatditonderdeelvaneenevaluatiemagzijn.EenbeetjenormaaldenkendmenssnapttochdatwanneererindeSwalmentunnelietsgebeurt,dattotaalandersisdanwanneererindeRoertunnelietsgebeurt.HetisvolstrektonlogischdatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9317 volgensdewetdetunnelshetzelfdezijn.Deenetunneliszeskeerzolangalsdeandere.MinisterEurlings:Ikwilerbestnogeenkeernaarkijken.Ikconstateernualleendathetwettelijkzoisgeregeld.Alseentunneleenpaarkilometerlangis,ishetrisicogroterdanwanneerhij250meterlangis.Indewetge-vingiservanuitgegaandatvanaf250meterhetrisicozodanigisdatallenoodzakelijkevoorzieningenmoetenwordeningebouwd.Ikwilopmeerpuntenwelnaardetunnelwetgevingkijken,maardangaikeenbeetjebuitendeordevanditoverleg.AlsikmijnervaringeninBrusselvergelijkmethier,danzieikbijvoorbeeldinBrusselweefvakken.Diehelpengigan-tisch.AlsikziewaarRotterdammeebezigis,isdatheelergmoeilijk.DeNederlandsetunnelwetgevingisheelstrikt,zelfsvooreenstadstunnelwaarinje50km/uurmagrijden.Daarinzijnwijmisschiendoorgeslagen.Ikkijkdusnaardewetgeving,maarikzeialleenhoehetopditmomentis.WaaromiservoorgekozenomdeSwalmentunnelendeRoertunnelinte-graaltebedienen?Alserbijéénvandetweetunnelseenprobleemis,moetjedirecthetverkeerovereenwatgrotergedeeltevandeA73rerou-terenofinelkgevalopvangen.Andersstokthetheelsnel,metallerisico’svandien.Waaromkunnenwijnietnualmethethuidigetijdelijkesysteemdetunnelhelemaalopengooien,mettweekeertweerijstroken?Mettweekeertweerijstrokenontstaateenveelcomplexerwegbeeld.Mensengaanvanlinksnaarrechts,haleninetcetera.Vanwegedecomplexiteiteneendaardoorveelhogereongevallenkans,wordenjuistcomputersingezetenishetmoeilijkeresysteemnodig.Jezouveiligheidstechnischindeproblemenkomen–diebodemgrensmoetenwijnietpasseren–alsjedetunnelopensteltmethethuidigesysteem.Ikzoumezelfnietindespiegelkunnenaankijkeneneenprobleemhebben,alsereenongelukgebeurtwaarbijslachtoffersvallen.Dankaniknietmetdrogeogenzeggendatwijvoldoendehebbengedaanomeenongevaloptevangen.MevrouwRoefs(PvdA):Geldtdatookalsharderzouwordengeredendan70km/uuropéénstrook?MinisterEurlings:Ja.Wijzullendusechtdoordezureappelheenmoetenbijten.Wijmakendieappelechterwelzokleinmogelijk,wantdiezalonsnietlekkersmaken.Daarvanbenikovertuigd.Deverhogingvanhetasfaltwasnodigvanwegeonregelmatighedenindebetonvloer.DatheefteringeresulteerddaterindeRoertunnelachtdeurentussende1.90meteren2.00meterzijn.Hierzullenwaarschuwingstekensbovendedeurenwordenaangebracht.Alleoverigedeuren,hetmerendeeldus,zijnhogerdan2.00meter.Ikzalduszelfmoetenoppassen.Ikben1.91,5.Hetzouduskunnendatikergensnetlangsdebovenkantvandedeurschuur,maarikzallettenopdewaarschuwingstekens!Washetnuheelergmoeilijkofmakkelijkomdoordevluchtgangentelopen?Hetmiddentunnelkanaalisindetijdelijkeopenstellingnietbedoeldalsvluchtgang.Bijcalamiteitenwordendevluchtersrechtstreeksnaardeanderetunnelbuisgeleidviadetegenoverliggendevluchtdeuren.Datisookaltijddeopzetgeweestbijdetijdelijkeopenstelling.Erwordtgewerktindietunnel.Hetisdusnietdedefinitievesituatie.Mensenkunnenookrechtstreeksnaardeanderetunnelbuiswordengeleid,éénvandetweerijstrokenwordtnietgebruikt.Mensenkunnendaardusverzamelen.Hetoogtweliswaarnietfrisdathetmiddentunnelkanaalnietisopgeruimd,maarhetisgeenveiligheidsprobleem.Erwordtgewoongewerktenerstaandusdingenin.Daaromisheelbewustdiekeuzegemaakt.Hoeeerderhetnetjesis,hoebeter.Kandetunneleerderopenalserbrandweernabijdetunnelzouzijn?Hiervoorzoudendesoftwareendesystemenmoetenwordenaangepast,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9318 wanthetiseenandereopzet.BlokkerendishetfeitdatdegemeenteRoer-mondhiertoenietbereidis.Omdieredenishetgeenoptie.Welkeverbeteringenbiedtdebeperkteopenstellingvoordeweggebrui-kers?Ikhebalgezegddaternegenmiljoenvoertuigendoorheenzijngegaan.Afgezienvandehoogtemeldingeneneenpaaranderevervelendesluitingenverlooptdeverkeersstroomredelijkongehinderd.Wijhebbenookveelgedaanomeenrobuusteplanning,diedeaannemerniethad,optezetten,omaannemersenvooralonderaannemerserbijtebetrekkenenomnategaanhoewijrisico’skunnenbeperkenenwatwijkunnendoen.Alswijdetunneldichthaddengelaten,washetnooitdrieofviermaandengeweest.Danhaddenwijovereenveellangereperiodegesprokendatdetunnelnietopenwasgeweest.Ikbendusalleenmaargesterktinmijnopvattingdatheteengoedekeuzevanderegioenmijzelfisgeweestomdetunnelzosnelmogelijkopentestellenende11000handtekeningenindezezintewaarderen.Voorzitter.Ikdenkdatikhiermeedevragengrossomodohebbeantwoordenandershoorikdatzekervandewoordvoerders.Hetiseenongemeenmoeilijkproces.Ikdoemijnuiterstebestomdeoverlastvoorderegiozoveelmogelijktebeperken.Ikhebdaarvoordegrootsteexpertdieeris,bijdetunnelbetrokken.Hijkijktercontinunaar.Ikneemzijnadviezenzeerserieus.Hetisgoeddatwijharddoorwerkenterwijldetunnelhalfopenisendatwijpasbesluitendetunnelhelemaaldichttedoenendoordelaatstezureappeltebijten,alswijechtalleshebbengedaanwatwijtotdatmomentkondendoenenalswijallerisico’svoordeverdereafbouwzoveelmogelijkhebbenweggenomen.Ikverwachtdatwijtegendezomermeteendefinitiefbeeldkunnenkomenvandatwatvoordeafbouwnognodigis.Ikzalditnatuurlijkmetderegiobespreken.Voordedefini-tieveafbouwzalikeenkeuzemakendievoorderegiozelfzoweinigmogelijkellendeoplevert.Ikwerkgeconcentreerd.Menleesthierovervanmijnietzoveelindekrantenomdatikmetkrantenkoppendetunnelnietafkrijg,maarmetwerkenwel.Wijwerkenerhardaan,maaralshetafisendetunneldefinitiefopenis,moetenwijonseensgoedeenspiegelvoorhoudenenonsindetoekomstbeperkenbijbovenwettelijkevoorzie-ningen.Detunnelwetgevingisalcomplexgenoeg.DeheerRoemer(SP):Deministerheeftsommigeopmerkingenvierofvijfkeergemaaktenvijfvanmijnvragennietbeantwoord.Hoelossenwijditop?Devoorzitter:Wijgaannueentweedetermijndoen.DeheerRoemer(SP):Dandoeikmijneerstetermijnnogweleenkeer.Devoorzitter:Dusaluwvragenzijnnietbeantwoord.Iedereenkrijgttweeminutenintweedetermijn.IkbeginbijmevrouwRoefs.NaderegedachtewisselingMevrouwRoefs(PvdA):Voorzitter.Nogéénvraagvanmijisonbeant-woord.HetlijktmijeenheelgoedezaakdatdeheerHorvatbetrokkenisbijalleswaternugebeurt.IkdachtdathijeensoortvantussenrapportagezougevenendatdeKamerdiezoukrijgen.Opdievraagwilikantwoord.Ikwasnietopdehoogtevanderegelingnadeelcompensatie.Hetlijktmijdejuistewegomdietevolgen.Daarbenikhetdusmeeeens.DeconclusieoverdestandvanzakenbijdeA73isdaterhardaanwordtgewerkt.Daaropvaltweinigaftedingenoftoetevoegen.Ikhebnogéénanderpunt.Natuurlijkgaanwijbekijken,zoalsdeministerookalzei,hoewijindetoekomstproblemenkunnenvoorkomen.Erisopeenbepaaldemanieraanbesteed.Vervolgenszijnwijprobleemgestuurdgaanwerken.Ikleesdelaatstetijdnogaleens,metnameinCobouw,overTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9319 anderemanierenvanaanbestedenbijRijkswaterstaat.Wijkennenalafkor-tingen,vanvijfstukstottweestuks.Ikweetnietofdeministerertoebereidis,maarikheberbehoefteaandatwijopdehoogtewordengesteldhoeopditmomentRijkswaterstaatdenktoverdemaniervanaanbesteden.Isdaarininderdaadeenveranderingopgetreden?Ikwildaaroverweleensvangedachtenwisselen.MevrouwNeppérus(VVD):Voorzitter.Ikdankdeministervoordeantwoorden.Mijnvragenzijnbeantwoord,alstemtdeinhoudvandeantwoordenmijnognietaltijdergblij.Waariknogmeezit,isdatwordtgezegddatvertragingisontstaan,datniet-bewezentechniekenzijngebruiktendatwijdatmetdekennisvannunietzoudendoen.Alsjedatallesweet,volgjehettoezichtopzo’naannemertochveelenveelkritischervanafhetbegin?Ikwildaaropnogeenreactie,wantikblijfhetvreemdvindendathetzoisgelopen.Hoekanhetbetervoordetoekomstenhoeishethiergegaan?Zijnernogmeerschuldigen?PrimairishetministerievanVerkeerenWaterstaatverantwoordelijk.Ikwilechtervermijdendatwijineenzwartepietenspelterechtkomen.IkgaervanuitdatVerkeerenWaterstaatnuduidelijkhetvoortouwneemt.Ikconcludeerdathetkennelijknietgoedmogelijkisomtezeggen:laathetalsnogzitten.Datspanningsveldheeftdeministervoormijheldergeschetst.Watdeopenstellingbetreftkanikmijgoedvoorstellendatdeministergeenvageverwachtingenwilwekkenzolangmennognietgoedweethoehetverderkangaan.Deministersprakover«tegendezomer»,maaraanheteindwerdhijweerwatonduidelijk.Iservoordezomerietsbekendoverdemanierwaarophetverdergaat?DeheerRoemer(SP):Voorzitter.Erisinderdaadeenaantalvragenblijvenliggen.Ikhebgevraagdnaardemeerkostenvandetijdelijkebediening.Erzijn24mensenopgeleid,maarikhebgeenantwoordgekregenopmijnvraagdaarover.Wijhebbenhetweluitgebreidoverdevluchtstrokengehad,maarikhebookgevraagdofdeministerindetoekomstderegelwilloslatendaterbijtunnelsgeenvluchtstrokenzijn.Bijdefilebestrijdinghebbenwijgemerktdatdemeestefileswordenveroorzaaktdoorincidenten,zoalsongelukkenofpech.Danwileenvluchtstrookweldegelijkhelpen.Laatdeministerindetoekomstvoornieuwetunnelsdieregellos,danisergeenprecedent-werkingwantdandoenwijhetgewoon.Deministerginginzijnantwoordnogalmakkelijkaandelekkagesvoorbij.Alserforselekkageszijngeweest,ookindebedieningsruimtewaarindebekabelinguitkomt,vindikdatnietechtkleinbier,ommaarinministers-termentespreken.Ikhebtenslotteeentegenstrijdigheidgeconstateerdtussendeantwoor-denopdevragen36en37overdeD&C-contracten.Ookdaaropisdeministernietingegaan.DeheerKoopmans(CDA):Voorzitter.Opdevragenhoedetunnelellendeisontstaan,wiedaarvoorverantwoordelijkis,hoewijervoorzorgendatdetunnelszosnelmogelijktochopengaanenhoewijproblemenindetoekomstvoorkomenbijanderetunnels,bijvoorbeeldbijMaastrichtwaardezelfdefoutenwordengemaakt,heeftdeministervoldoendeantwoor-dengegeven.Ikhebnogéénvraagover.Hoegaathetbijtoekomstigeaanbestedingen,zoalsinMaastricht?Komtdeaannemerdieheeftlatenziendathijhetnietkan,opeensoortvanzwartelijst?Hoewerktdat?DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter.Ikdankdeministervoordebeantwoording.Mijnbeidevragenzijnwelbehandeld,maarnietbeant-woord.DatisreëelgezienmisschienookwelhetbeelddatdeministerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9320 schetst.Ikkandatduswelbillijken,zijhetmetenigespanning.Dediscussiehebbenwijechter,zoalsdeministerterechtzei,aleenaantalkerengevoerdalshetgaatoverreëleverwachtingspatronenenverwachtingenmanagement.Gelukkigisdatlaatstegeenonderdeelvandetunnelinstallaties,maarverwachtingenmanagementiszekeropzijnplaats.Hetisjammerdatdetijdelijkebedieningterplaatsenietnualmeerzeker-heidvoorhetgebruikkanbieden.Ikhoopdatdeministererintweedetermijnnogietsoverwilzeggen,wanthetzouietsmeerzekerheidbiedenalswijnietafhankelijkzijnvanautomatischemeldingen,maarvanmensenterplaatse.Deministerheeftgezegddathijophetmomentdatdetunnelwordtopge-leverd,wilkijkennaardeconsequentiesendelessendiewijeruitkunnentrekken.Wanneerkomtereenevaluatievandezeeersteproevevandewetopdetunnelveiligheid?Kunnenwijdiesnelopstarten?Daaraanhebikwelbehoefte.ZoalsdeheerKoopmanszei,erkomennogmeertunnels.Ditsoortvandiscussiesmoetenwijvantevorentackelen.Terechtzeideministerdathijéénvandebelangrijkstedeskundigenophetgebiedvandewetopdetunnelveiligheidindearmheeftgenomen.Levertvijfkeernoemenvandenaaminééndebatooknogeenreductieopderekeningop?Dievraagdrongzichtochwelaanmijop.MinisterEurlings:Voorzitter.Dankvoordebijdragenintweedetermijn.Dankdatwijopzo’ninhoudelijkeenrationelemaniernietalleenhetverleden,maarookhethedenendetoekomstmetelkaarkunnenbespreken.Ditprojectisnietgeholpenmetallemaalruigebeeldenengrotekrantenkoppen.Ditprojectisgeholpenmeteenanalysevandeinhoudenvervolgensdeminstslechtekeuzevanhoenuverder.Ikhebzelfhetdebatwatwillenverdiependoordemeerprincipiëlevraagtestellenhoewijindetoekomstmetdergelijketunnelprojectenmoetenomgaan.DeheerKoopmanszeiterechtdaternogmeertunnelskomen.WijmoetenechtvoorkomendatonzeopvolgersovereenaantaljarenindezelfdesituatieterechtkomenalswijmetdeA73.AlswijmetdetunnelinMaastrichtbeziggaan,zalikbijiederetunneldeKamernadrukkelijkinfor-merenenheelexplicietaangevenhoewijuitgaanvanhetminimaalnood-zakelijkeopgrondvandetunnelwet.Ikzalook,zoalsikdatbijdekilome-terprijsdoeenbijalleprojectendieiktrek,technologischerisico’saanhetbeginbenoemen.Dankunnenwijeenkeuzemaken.IkhebhetnamelijkeenbeetjegehadmetdeHollandseovermoedomvantechnologieëndienognergensterwereldzijngebruikt,derisico’sdoortestrepen.Wijkunnenbestnieuwetechnologieëntoepassen,maarweesdanhelderwaaroverjepraat.Enweetookaanhetbegindathetaanheteindvanhetverhaalkantegenvallen.Datisookwatdemanwiensnaamiknietmeerzalnoemen,zei.Hetvielhemopdatvoorderisico’svanditzocomplexesysteemnuldagenspelingwasingebouwd.Hijzeidatveeltunnels,bijvoorbeeldindeBetuwerouteenelders,ééntotanderhalfjaaringroei-tijdkennen.BijdestadstunnelinDenHaag,deHubertustunnel,waarvooreenmaximumsnelheidvan50km/uurgeldtenwaargeentankwagendoorheenrijdt,heefthetmaandenenmaandengeduurdvoordatbeiderijstrokenopenwaren.Ikgeloofdathetvorigeweekzoverwas.Jekuntdusbetervantevorenwetenwaaroverjepraat,alsjekeuzenmaakt,danachterafovervallenworden.Datlaatsteisvoorniemandgoed,nietvoorhetRijk,nietvoordegemeenten,nietvoordeprovinciesenzekernietvoordeautomobilist.Ikzegtoedatikzelftoteenevaluatievandetunnelwetgevingzalaanzetten.DieevaluatiezalnietalleenbetrekkinghebbenophetprocesrondomeencomplexetunnelalsdeRoertunnnel.Indieevaluatiezalookdekritischevraagwordengesteldofwijnieteenbeetjedoorslaan.Datgeldtmetnamevoorstadstunnels.IkhebzojuistalgezegddathetinNederland,andersdanindelandenomonsheen,nieteensmogelijkisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9321 omineenstadstunnelwaarjemaximaal50km/uurmagrijden,eeninvoegstrookteplannen.Datleidttotveelproblemen,datleidtooktotheelveelkosten.Ikvinddatwijkritischmoetenzijn.Ikzalzelfertoeaanzetten.IkbennietvoorEuropesekoppen,zoalsmenweet.Latenwijdusnietaltijdhetbestejongetjeindeklaswillenzijn.Ditgezegdhebbend,iseraltijdweleenondergrensvanveiligheid.Daargevenwijnietaantoe.Ikkomtoeaandenadergesteldevragen.IkzegmevrouwRoefsenhetmerendeelvandewoordvoerdersdankvoorhetbegripdatwijschadesregelenviadenadeelcompensatieregelingennietdoorhetplannenvantalvannieuweinfraprojecten.Ikvoeldateenovergrotemeerderheidvandesprekersdielijntrekt.Dielijntrekikzelfook.Ikvinddatdeordentelijkeweg.DeheerKoopmans(CDA):Opeenandermomentsprekenwijunogwelaanoverdeinfraprojecten,wantdatiseenanderezaak.MinisterEurlings:Datdoetualtijdendaarhebtuookhetvolsterechttoe.Wijbekijkeninfraprojectenechteralleenophuneigenmerites,zoalsuzelfookaangaf.Ikhebechtdeverwachtingdatwijvoorhetzomerrecestoteendefinitieveplanningkunnenkomen.Hetbeeldbestaatdatwijdanallerisico’sonder-kendhebben,datwijdanechtwetenwaarwijaantoezijnendatwijvooralookhetwerkdatwijkondendoenmetdetijdelijkeopenstelling,gedaanhebben.Ditwordtdusvervolgd.Ikziterzelfbijenzalmetderegiototeenvoorstelkomenoverdebesteeindafbouwtermijn.IkexcuseermijtegenoverdeheerRoemer.Toenhijdevraagopnieuwstelde,konikmijherinnerendatikdieinderdaadhadgehoord.Ikbendiedusgewoonvergeten.Excuusdaarvoor,hetwasgeenopzet.Ikzalproberennuwelantwoordtegevenopzijnvraag.Isdeministerbereidomindetoekomstvluchtstrokenintunnelstoetelaten?Laatikzeggendathetstandaarddimensionerenvaneentunnelmetvluchtstrokeneengigantischeextrakostenpostzoubetekenen.JekuntjeafvragenofhetzoverstandigwasomdevluchtstrookdieinRoermondalwastoegezegd,teschrappen.Ikkanmijvoorstellendatdittotveelonvredeheeftgeleid.EenanderevraagisofjeoveralinNederlandvluchtstrokenintunnelsmoetaanleggen.Datzouinelkgevalleidentotmeerkostendieiknietdirectopmijnbegrotinggedektheb.Zelfsvolgensderedelijkstrengetunnel-veiligheidswetgevingishetvoordeveiligheidnietnodig.Ikzouduszelfnietzo’ngrotestapwillenzetten.Ikdenkdathetinhetalgemeennietnodigis,maarhetvervelendevoorRoermondwasdatheteerstwelistoegezegd,maarvervolgensnietgedaan.Datheeftmedegeleidtotdatproceswaarinineensallemaalheeltechnischesystemenwerdengeëist.Zokomtvanheteenhetander.Ikhoopdatikopditpuntdegeschied-schrijvingrechthebgedaan.DeheerRoemer(SP):Zekermethetoogopdeevaluatiediedeministerheefttoegezegdvoordetunnelsvandetoekomst,vraagikhemomhiertochnaderonderzoeknaartedoen.Vanuithetzelfdeministeriewordenooksignalenafgegevendatfilesvooralveroorzaaktwordendoorinci-denten.Hetisdusalleszinsaannemelijkdatvluchtstrokenvangrootbelangzijn.Ikkanmijvoorstellendathetverschillendispersituatieendatwijnaderbekijkeninhoeverrehetgewenstisenwaar.Altijdiseenuiterste,maarnuwordenzakengeschraptvanwegeprecedentwerking.Wijzoudenerergenstusseninmoetengaanzitten.MinisterEurlings:Datlaatstegebeurtookwel.Wijbekijkenvaakperprojectofereenextrastrookmoetkomen.IkkanmijvandeA6enA9herinnerendatdeheerCramervroeg–datwaseenbelangrijkevraag–ofdetunnelnieteenstrookbredermoestzijnzodatereenbusbaandoordetunnelkonwordengeleid.Uiteindelijkhebbenwijmetderegiogeconclu-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9322 deerddatditzoveelmeerzoukosten,dathetbeterkonwordenopgelostmeteenbaanbovenlangs.DeheerCramer(ChristenUnie):Datiseenanderonderwerp.Daarkomiknogwelopterug.MinisterEurlings:Daarwasikalbangvoor.Hoehetookzij,debedoelingisnietomdiediscussieookinditdebattevoeren.Jezietdusdatindepraktijkvantunneltottunneldieafwegingenmogelijkzijn.Standaardoveraleenvluchtstrookplannen,watikdeheerCramernuniethoorzeggen,gaatwatver.Wijkunnendatbijiederprojectbezien.Laatmenzichechternietvergissenindemeerkosten.DeheerRoemer(SP):Eenextraargumentwaarvoordeministerwellichtgevoeligis,isdatdepraktijklaatziendatflessenhalzeninhetverkeerheelvaakbruggenoftunnelszijn.Voordetoekomstzoujeduseenbehoorlijkeslagkunnenmakenmetreserveringsstroken.Devoorzitter:DeheerRoemervraagtinfeiteomhetmeetenemenindeevaluatie,zoleidikhieruitaf.MinisterEurlings:Hetpuntisdatditvoordetunnelveiligheidechtnietnodigis.Voordetunnelveiligheidswetzouikeerderkijkenofhetietsminderkaninplaatsvanietsmeer,alsmenbegrijptwatikbedoel.Ikvindweldatwijvantunneltottunneldieafwegingmoetenmaken.EriseenaantaltunnelswaarinpreciesomderedendiedeheerRoemernoemt,hetvoorkomenvaneenflessenhalsindetoekomst,eenextrastrookisgelegdomdatvroegoflaatdiestrooknodigzalzijn.Datkanduseenrolspelen.Ikwilechternietzovergaanomtezeggendaterstandaardoveraleenstrookbijmoet.Somsisdatechtnietnodigenleidthettotheelveelkosten.OverdegeschiedenisvandetunnelsinRoermondbenikduidelijkgeweesthoehetisgegaanenwatwijnuervankunnenvinden.DelesisverderdatdeaannemerenRijkswaterstaatderollenindeD&C-werkvormbetermoetenlerenbeheersen.Ikhebaltijddehandineigenboezemgestoken.OnafhankelijkonderzoekheeftaangetoonddatRijkswaterstaateenaantalmaandeneerderhadkunnenonderkennendathetnietginglukken.Dannogzegikdathetprobleemnietheelveelkleinerwasgeweest.Ikvinddatwijtijdenszo’njarenlangprocesmoetenkijkenhoeerveelmeerchecksandbalanceskunnenzijn,hoeeerdergeëscaleerdwordtenhoedingennietonderdepetwordengehouden.Inmijnorgani-satieprobeeriktebereikendatmenhetmeldtalsmeneenprobleemziet.Ikzegdataltijd,enikzeihetookronddespoedwet,met400Rijkswater-statersenthestartandkick-offmeeting.Ikzegaltijd:weesnietbangomhettemelden.Denknietdathetwelzalmeevallen,wanthetvaltindepraktijkzeldenofnooitmee.Hetvaltmeestalbartegen.Schaalhetdusop,meldhetendankunnenwijerietsmeedoen.Inditproceszijnmisschienergenslaagbijdeaannemerinhetwerkdingenonderkend,maarmisschienheeftmengedachtomeventemoetenzwijgen,dathetmisschienzoumeevallenendatereenkansjewasdathetalsnoggoedkwam.Daarwordenwijechternietgelukkigvan.Datvindikweleenles.Hoezorgjeervoordatinzo’nprojectenbijzo’naannemerproblemennietwordenweggemoffeld,maardirectwordengemeld?Dankunnenwijnogietseraandoenvoordathettelaatis.Datisietswaarwijgoedbijmoetenstilstaan.MevrouwNeppérus(VVD):Natuurlijkmoethetopeenvroegmomentvandekantvandeaannemerkomen.Daaroverbenikheteensmetdeminister.HetgaatmijeromdatbijdergelijkeaanbestedingenenprojectenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9323 metonbewezentechniekenookRijkswaterstaatervanafheteerstemomentbovenopmoetzitten.MinisterEurlings:Daarmeebenikhethelemaaleens.Ikbenniet–anderszouikerweervanverdachtkunnenwordendatikdekilometerprijsopslinksemanierwilkillen–tegennieuwetechnieken.Alsjehetdoet,moetjewelwetenwaarjevoorkiest.IkvinddatwijinNederlandsomsover-moedigekerelszijn,diezeggendathetallemaalwelmeevaltendatzijhetkunnenookalishetnognergensindewereldvertoond.Datgaatmijwattegemakkelijk.Zieookdeproblemenvanafhetbegin,ookbijdekilome-terprijs.Watlerenwijhiervan?InreactieophetDAD-rapportbekijkenwijhoewijmeerchecksandbalanceskunneninbouwen.Ikkombijhettoezicht.HettunnelcontractiseenD&C-contract.Datbete-kentmeerverantwoordelijkheidbijdeaannemer.DatvraagteenandereaansturingvanRijkswaterstaat,namelijkmeerhands-offenmeerruimtelatenvoordeaannemer.Inmiddelsisgekozenvooreenaanpakwaarinproblemenzosnelmogelijkgezamenlijkwordenopgelost,waarbijRijks-waterstaatveelmeerhands-onis,zelfdeplanningencontroleertenzelfmedeopzethoehetmoet.DaarbijisRijkswaterstaateigenlijkhalfaannemergeworden.DatisnietdestandaardrolvanRijkswaterstaat,maarinditgevalkanhetnietanders.Mijnorganisatiedoetveelenveelmeerdanbijwelkprocesdanook,omdathetnietanderskan.Ditisookdoordedeskundigenalszodaniggewaardeerd.Hoegaanwijnuommetdeaannemer?Heteerstebelangisdatwijmetdeaannemergoeduitdezetunnelkomen.Ikhebeerdergezegddathettotveelmeerproblemenhadgeleid,alswijdezeaannemeraandekanthaddengeschovenennaareenanderwarengegaan.Danwarenwijindetijdextreemveelverderteruggeworpen.Mijnbeeldisgelukkigdatopditmomentdeaannemerzijnbestdoetommeetewerken.Datwilechternietzeggendatwijaanheteindvanhetprocesnietdemaatopnemenenkijkenhoewijverderomgaanmetschadeetcetera.Dathebikookzouitgesprokeninhetbestuurlijkoverleg.Latenwijechtereerstervoorzorgendatwijdetunnelafbouwen.Vervolgenszullenwijconclusiesmoetentrekken.HetuitsluitenvandeA2-tunnelblijktvolgensEuropeseaanbestedingsregelsopditmomentniettekunnen.Wijnemenechterdemaatopaanheteindvanhetverhaal.IkkomdaaropookterugbijdeKamer.Latenwijnuforbetterandforworseervoorzorgendatwijdetunnelafbouwen.Ikbeninelkgevalblijdatmennumeewerkt,maarikhebdieblijdschapnietaltijdgehad.DeheerKoopmans(CDA):Hoedeministerbijdezetunnelmetdeaannemerwerkt,kanikwelvolgen.Dezeaannemerheeftereenbendevangemaakt.Alshijmorgenopeenanderprojectinschrijft,gaanwijtochnietzeggen:O,datisdieendiekennenwijnog?Ikzouzeggen:evenophetstrafbankje.MinisterEurlings:DeheerKoopmansnoemtnueenspecifiekecasus.Laathijeroprekenendatwijmeteenmeerdangemiddeldebelangstellingoffertesendeonderbouwingervanzullenvolgen.Wijvertrouwensowiesoniemandopzijnblauweogen,maarinditgevalhelemaalniet.Rekenmaardatwijersteviginzittenendatwijdehands-onbenaderingvolgen.Datgeldtnietalleenvoordezeaannemer,wijzullenhetsowiesodoen.Ikhebinhetalgemeengezegddatikaanhetbegindeproblemeneerderwilzien.WatderolvandeaannemerenRijkswaterstaatbetreftwijsiknogmaalsophetDAD-rapport.Rijkswaterstaathadhettweemaandeneerderkunnenzien,maarerligtnatuurlijkookheelveelverant-woordelijkheidbijdeaannemer.DatzegtdeheerKoopmansterecht.DeheerRoemervroegnaardekostenvoordetijdelijkebedieningendeverkeersmaatregelen.Indie3,8mln.zittendepersoneelskostenniet.DieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9324 bedrageneenaantalmiljoenenperjaar.Opmijnbriefjestaat€275000pervierweken.Hijkanduszelfdoorrekenenwathetbetekent.Hijmoetzicheensafvragenwelkekostenwijhaddenmoetenmakenalsdetunneldichtwas,omverkeersregulerendemaatregelenindebredereregiotenemen.Datzoufinancieelookeenheelmoeilijkeopgavezijn.Allesbijelkaarisditeengoedeinvestering,geziendenegenmiljoenvoertuigendieinmiddelsdoordetunnelzijngereden.DeheerRoemer(SP):Datbetwistikookniet.Devraagwasofdiekostennietteverhalenzijn.MinisterEurlings:Iksnapdezevragen,maarikvraagerdeaandachtvoordatwijerzelfallebelangbijhebbendatwijnumetdezeaannemerdetunnelgoedkunnenafbouwen.Ikvindhetvragenvoorheteindvanhetproces.Wijzijnuitdejuridischeloopgraven,wantanderszoudenwijnietmeervoortkomen.Latenwijhopendatdeaannemerharddoorwerkt,dankandatonzemeningaanheteindevanderitverzachten.Dankunnenwijmetietsmeertevredenheidterugblikken.Latenwijdusiederepartij,ookdeaannemer,motiverenomhaaruiterstebestdoen.Lekkageskomeninalletunnelsvoor.Datiswerkelijkwaar.Waterindebuurtvanbekabelingisnatuurlijkabsoluutnietdebedoeling.Hetprobleemiswelonmiddellijkopgepaktenopgelost.Debekabelingiserweltegenbestand.Debekabelingkaneenplensbuiaan,wantdieheefteenisolerendeomhulling.Hetkomtbijbijnaiederetunnelvoordateraanhetbeginkleinelekkageszijn.Erwasgeenrisico.AlleenopdetunnelinRoermondisnatuurlijkalleaandachtgevestigd.Bijanderetunnelsziejenietdirectditsoortbeeldenoptelevisie.Hetprobleemvandelekkagesisdusdirectopgepaktenverholpen.AlsdeinstallatiebranchemoeiteheeftmetdenieuwD&C-aanpak,waaromkiestRijkswaterstaatdanvoorcontractenmetsystemengineering?DeheerRoemerenmevrouwRoefshebbendezevraaggesteld.Eenkleinereoverheidimpliceertmeerruimtevoordemarkt.IndezelijnkiestRijkswa-terstaatvoorD&C-enDBFM-contractenommeerruimteaandemarktenvoorinnovatiestegeven,meerruimteomzelfalsaannemerteproberenomhetopeenverstandigemaniertedoen.DitmaakthetnoodzakelijkdatRijkswaterstaatmeeropafstandstaatenzichniettegedetailleerdmetzakenbezighoudt.Deopdrachtgeverformuleertdefunctioneleeisen,maardeaannemerbekijktvervolgenshoeaandieeisentegemoetkanwordengekomen.Datisinprincipeeengoedebenadering,maarhierziejedatjeachterafzultzeggen:meerhands-onenmeerspecifiekkijkenwat.Ikkomdusnogterugopdeevaluatievandetunnelwetgeving,zowelopdewetalsopdebenadering.Ikdenkdatwijhiermisschienmeerhands-onmoetenwerkenenmeerindekeukenvandeaannemermoetenmeekijkenvanafhetbeginvanhetprocesomditsoortproblemenindetoekomsttevoorkomen,ominelkgevalzekertewetendatrisico’svantevorenzijnonderkendendatdaarmeeindeplanninggoedrekeningisgehouden.Ikbenbereidommeerinzichttegevenindeaanbestedingsaanpak.IkzaldaaropterugkomenbijdeKamer.Ikzalterugkomenopdevraaghoewijerindetoekomstmeerinhetalgemeenmeeomgaan.Ikbenmeervooralliantievormingenmindervoorjuridischeloopgraven,wantdiehelpenonsaanheteindvandedagnietverder.Danisdevoortgangnietopti-maal.Tegelijkertijdwordjebijzo’ntunnelvoordevraaggesteldhoejezekerweetdatrisico’svantevorenwordengezieninplaatsvaneraanheteinddoorovervallenteworden.Voorzitter.IkhoopthansookallevragenvandeheerRoemertehebbenbeantwoord.MevrouwRoefs(PvdA):KomtHorvatmeteentussenrapportageenkrijgenwijdie?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9325 MinisterEurlings:DerapportagevanHorvatzaldeKamervlakvoorhetzomerrecesbereiken,meteenoverzichtvandeplanning.VoordeheerHorvat–ennunoemikzijnnaamalweertweekeer...DeheerCramer(ChristenUnie):Ukuntookzeggendatereenkansbestaatdateengerenommeerdbureaudaarnogeensnaarkijkt.MinisterEurlings:DeheerHorvatkomtuitdestadSopron.DatisheteerstestadjeinHongarije,alsjevanuitWenennaarhetoostenrijdt.Hijisgeenfamilie,maarwaarhethartvolvanis...Ach,usnapthetwel.Maargoed,ditrapportzalnaardeKamergaan.HetkandanvoordeKamereenrolspelenbijhetwaarderenvanhetplanningvoorsteldatderegioenikzullenvoorleggen.Toezeggingen–Vóórhetzomerreces2009wordtdeKamergeïnformeerdoverdedatumenduurvandetijdelijkevolledigeafsluitingvandetunnelsvandeA73bijSwalmenenRoermondenoverdeplanningvandedefini-tieveopenstelling.–Deevaluatievandewettunnelveiligheidzaldoordeministeringangwordengezet.–DeKamerzalvóórhetzomerrecesdetussenrapportagevanhetregie-teamtunnelsA73endedaaropuitgevoerde«secondopinion»vanHorvat&Partnersontvangen.–DeKamerzalwordengeïnformeerdoverdeaanbestedingsaanpak.DevoorzittervandevastecommissievoorVerkeerenWaterstaat,JagerDegriffiervandevastecommissievoorVerkeerenWaterstaat,SneepTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.9326