Reactie op verzoek commissie over het mogelijk afschaffen nulstand wilde zwijnen in provincie Noord-Brabant

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 683DierziektebeleidNr. 318 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2025Hierbij stuur ik u de reactie op het verzoek van de vaste commissie voorLandbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur op het mogelijkafschaffen van de nulstand van wilde zwijnen in de provincie Noord-Brabant en specifiek in te gaan op hoe dit zich verhoudt tot het «Plan vanaanpak Afrikaanse varkenspest in wilde zwijnen» van 26 november 2025met Kamerstuk 29 683, nr. 316/2025D48481.Op 19 november 2025 heb ik samen met verschillende stakeholders,waaronder de provincie Noord-Brabant, het plan van aanpak preventie enbestrijdingsvoorbereidingen Afrikaanse varkenspest (AVP) in wildezwijnen ondertekend1. Met deze handtekening benadrukken de stake-holders hun betrokkenheid en het belang om de acties in dit plan vanaanpak uit te voeren. Deze acties zien onder andere op het verkleinen vande kans op insleep van AVP in wilde zwijnen, op locaties waar experts dieinsleep het grootst achten.Het advies met betrekking tot wilde zwijnen in Noord-BrabantVanwege de uitgebreide verspreiding en toenemende schade door wildezwijnen heeft de Faunabeheereenheid (FBE) Noord-Brabant een «Zwijnen-commissie» ingesteld. Deze commissie bestaat uit een vertegenwoor-diging van (maatschappelijk) betrokken belangenorganisaties, waaronderde terreinbeherende organisaties Natuurmonumenten, BrabantsLandschap en Staatsbosbeheer, de dierenbescherming, de jagersver-eniging en de Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (ZLTO). Zij kregende opdracht het Noord-Brabants beleid en beheer van wilde zwijnen teevalueren en hierover te adviseren. Het bestuur van de FBE heeft hetadvies overgenomen en unaniem vastgesteld. Op 10 juli 2025 heeft de1https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2025/11/19/kabinet-presenteert-plan-van-aanpak-afrikaanse-varkenspest kst-29683-318ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 683, nr. 3181 FBE het advies aangeboden aan Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant2.De FBE adviseert het huidige nulstandbeleid te verlaten en over te gaannaar een beleid waarin de ecologische waarde van wilde zwijnen wordterkend. Daarbij wordt een beheerstrategie aanbevolen die de populatie opeen acceptabel niveau houdt om schade aan maatschappelijke enecologische belangen te minimaliseren en beheersbaar te houden. Alsrichtlijn wordt «het streven naar één wild zwijn per honderd hectare bos-en natuurgebied» gehanteerd waarbij strikte randvoorwaarden gelden omde populatie te beheersen middels afschot. Hiermee wordt schade aanmaatschappelijke en ecologische belangen beperkt. Beoogd wordt verderdat wilde zwijnen zich niet buiten natuurgebieden vestigen.In het advies is opgenomen dat de integrale toepassing van vastgestelderandvoorwaarden uit het advies van cruciaal belang is. Een selectieveimplementatie van één of meerdere van die randvoorwaarden vergroothet risico dat het beheer tekortschiet, aldus het rapport. Daardoor zouschade aan bijvoorbeeld gewassen of door verkeersongevallen als gevolgvan de toenemende aanwezigheid van wilde zwijnen op kunnen lopen.Een van die randvoorwaarden is dat de FBE nadrukkelijk adviseert om inte zetten op risicomitigatie van Afrikaanse varkenspest (AVP). Genoemdeelementen die hier aan bijdragen, zoals educatie, preventieve maatregelentegen menselijke insleep van ziekten en het snel kunnen afsluiten vangebieden bij een uitbraak, zijn ook opgenomen in het plan van aanpakpreventie en bestrijdingsvoorbereiding Afrikaanse varkenspest.Tijdens het opstellen van het plan van aanpak preventie AVP is intensiefcontact geweest met de Provincie Noord-Brabant om ervoor te zorgen dathet beleid op elkaar zou aansluiten. Ik waardeer het zeer dat het zwijnen-advies een duidelijke koppeling legt tussen het provinciaal beleid en deverantwoordelijkheid van de provincie in verhouding tot de landelijkeaanpak van AVP. Dit onderstreept het belang van provinciale inzet in ditcomplexe dossier. De provincie heeft aangegeven actief uitvoering tegeven aan de aan haar toegewezen acties, wat van groot belang is voorde preventie van AVP in wilde zwijnen. Eerder dit jaar is hierover eenStatenmededeling gepubliceerd.3Situatie SpanjeDat het van belang is om werk te maken van de preventie van AVP inwilde zwijnen werd dit najaar, op 28 november jl., eens te meer duidelijk.In Spanje, in de Catalaanse streek Bellaterra nabij Barcelona zijn tweedode wilde zwijnen gevonden die besmet blijken te zijn met Afrikaansevarkenspest. Inmiddels zijn er na intensieve zoekacties door de Spaanseoverheid meer dan tien besmette kadavers geconstateerd. De inschattingis dat dit in de komende weken nog verder zal oplopen. Spanje wordthiermee voor het eerst sinds 1994 geconfronteerd met de ziekte en steltalles in het werk om de uitbraak te controleren. Er is een beperkings-gebied met een straal van 20 kilometer ingesteld. De 55 varkenshoude-rijen die in dit beperkingsgebied liggen hebben direct transportverbodenen verhoogde hygiënemaatregelen opgelegd gekregen. Tevens zijn dezebedrijven verplicht om aan extra monitoring op Afrikaanse varkenspest te2https://www.faunabeheereenheid.nl/noordbrabant/NIEUWS/ArticleID/27927/WILDE-ZWIJNEN-ADVIES-DOOR-FBE-VASTGESTELD-EN-AANGEBODEN-AAN-GS3https://noordbrabant.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/22a4bb91-f4ae-4ceb-abb7-63a51451f1ab?documentId=69b96d2f-c5ac-420e-9989-036fe22db7a7&agendaItemId=94d217cd-39e5-4ae5-b4b7-c81354140bc3Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 683, nr. 3182 voldoen. De bedrijven zijn direct na het vaststellen van AVP in wildezwijnen gescreend en bij géén van de bedrijven in de beperkingszone isAVP vastgesteld. Daarnaast zijn er beperkingen ingesteld in het ParcNatural de Collserola en de omliggende gemeenten, de toegang tot hetpark is verboden voor wandelaars en fietsers en er geldt een verbod opalle jacht- en bosbouw- en recreatieve activiteiten. Op dit moment wordtdoor de Spaanse autoriteiten onderzoek gedaan naar de herkomst van hetvirus en de mogelijke bron van de uitbraak.De situatie in Spanje maakt duidelijk dat een uitbraak van AVP ontwrich-tende gevolgen heeft. Voor de varkenssector zelf, maar ook voor dedirecte omgeving waarin deze uitbraak plaatsvindt. Het is in ons allerbelang om een uitbraak met AVP te voorkomen, en daarom zal ik in dekomende periode werk maken van de uitvoering van het plan van aanpak.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 683, nr. 3183