Verslag van een algemeen overleg over o.a. de stand van zaken ten aanzien van de samenwerking tussen de PUR en de SVB

20454VoortgangsrapportageuitvoeringwettenoorlogsgetroffenenNr.95VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld10december2008DevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport1heeftop12november2008overleggevoerdmetstaatssecretarisBussemakervanVolksgezondheid,WelzijnenSportover:–debriefvandestaatssecretarisvanVolksgezondheid,WelzijnenSportd.d.30juli2007overdestandvanzakentenaanzienvandesamenwerkingtussendePURendeSVB(20454,nr.87);–debriefvandestaatssecretarisvanVolksgezondheid,WelzijnenSportd.d.17juni2008overdecontourenvaneennieuwuitvoeringsbestelvanaf2011(20454,nr.90);–debriefvandestaatssecretarisvanVolksgezondheid,WelzijnenSportd.d.22oktober2008overdestandvanzakenErfgoedvandeOorlog(20454,nr.92);–debriefvandestaatssecretarisvanVolksgezondheid,WelzijnenSportd.d.22oktober2008overdeBeleidsbriefWOII(20454,nr.93).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.Voorzitter:SmeetsGriffier:ClemensVragenenopmerkingenuitdecommissieDevoorzitter:IkopendevergaderingvandevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport.OpdeagendastaathetonderwerpOorlogsgetroffenen.Wijbesprekenvandaageenaantalbrievenvandestaatssecretaris.Ikheetdestaatssecretaris,haarambtenaren,hetpubliekopdepublieketribuneendegeachteafgevaardigdenvanhartewelkom.Wijhebbenmetelkaareenspreektijdafgesprokenvanvierminutenperfractieineerstetermijn.MevrouwVanDijken(PvdA):Voorzitter.Hoeovertuigjemensenervandatdeoverheidhetbestemethenvoorheeft,alsdiezelfdemensenhebbenmoetenervarendateenoverheidalleswatjedierbaaris,kanbedreigenenvernietigen?Maarook:hoebereikjeovereenstemmingals1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Kant(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),Ferrier(CDA),ondervoor-zitter,Joldersma(CDA),JandeVries(CDA),Smeets(PvdA),voorzitter,VanMiltenburg(VVD),Schippers(VVD),Smilde(CDA),Kos¸erKaya(D66),Willemse-vanderPloeg(CDA),VanderVeen(PvdA),Schermers(CDA),VanGerven(SP),Wolbert(PvdA),Heerts(PvdA),Zijlstra(VVD),Ouwehand(PvdD),Agema(PVV),Leijten(SP),Bouwmeester(PvdA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(Christen-Unie)enSap(GroenLinks).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),VanVelzen(SP),Neppérus(VVD),Atsma(CDA),AastedMadsen-vanStiphout(CDA),Ormel(CDA),VanDijken(PvdA),Verdonk(Verdonk),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Vietsch(CDA),VanderHam(D66),Uitslag(CDA),Gill’ard(PvdA),Omtzigt(CDA),Langkamp(SP),Vermeij(PvdA),Arib(PvdA),Kamp(VVD),Thieme(PvdD),Bosma(PVV),Luijben(SP),Tichelaar(PvdA),Ortega-Martijn(ChristenUnie),Halsema(GroenLinks)enDeWit(SP).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1258420809tkkst20454-95ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.951 jehetweleensbentoverhetprobleemenoverdenoodzaakvaneenduurzameoplossing,maarnietoverdetevolgenroute?Ikbendepolitiekingegaanomdatikwildeproberendewereldeenbeetjebetertemakenendemenseneenbeetjegelukkiger.Datlaatsteziternaarikvreesvandaagnietin.EigenlijkisheteengeweldigcomplimentdatdePensioen-enUitkerings-raad(PUR)zichnietalleenindeuitvoeringheeftbewezen,maarzichookeenplaatsheeftverworvenindehartenvandebetrokkenen.HetishúnPUR,opgerichtvanuitdemaatschappelijkesolidariteitsplichtenere-schuld,bedoeldomdemateriëlezorgvoorverzetsdeelnemers,oorlogs-getroffenenenhunnabestaandenzorgvuldiguittevoerentotaandelaatstegetroffene,metoogvoordeindividuelezorgbehoeftevandecliënt.Diemeevoelendewerkwijzeenzorgvuldigheid,medehetgevolgvandegrotebetrokkenheidenspecifiekekennisvandemedewerkers,isookvoordePvdAvanwezenlijkbelang.Deeindigheidvanhetwerkwasvanafhetbeginduidelijk,endeoplopendemoeilijkheidsgraad,dooreensteedsouderwordendcliëntenbestand,ook.Ditiseencruciaalmoment.Beslistmoetwordenoverdezekerstellingvanzoweldekwaliteitvandeuitvoeringbijeenkrimpendeorganisatieals,endatheeftdirectmetelkaartemaken,hetbiedenvantoekomstperspectiefaandemedewerkers.Hetisspijtigdaterkennelijk,lopendehetontwik-kelenvaneentoekomstperspectief,verschilisontstaanindebeoordelingvaneerdergemaakteafsprakenengedaneuitspraken.Erblijftonrustoverwatwordtgezienalshetafpakkenvandeeigenorganisatieenhetvertrouwdeadres.DaarnaastblijfterverbitteringoverdeafwikkelingvanschadedieisgeledentijdensdeJapansebezettingendeBersiap-periodeinvoormaligNederlands-Indië.WatdoorkabinetenKamerwerdgezienalsafsluitingdoormiddelvanHetGebaar,wordtdoorhetIndischPlatformtotaalandersbeleefd.Onderdezeomstandighedenvallenookdebestebedoelingennietingoedeaardeenwordtdebijna22mln.voorhetprogrammaErfgoedvandeOorloggezienalseenongepastefooiofeenmisplaatstgoedmakertje.Kortom,vanwatwijvandaagdoenenbesluiten,wordtniemandechtgelukkig.Maarnietsdoenisookgeenoptie,wantwijwillennietafvandegedanebeloftes,gedaanvanuitspecialesolidariteitenereschuld.Nuniet,enindetoekomstniet.Deuitvoeringzaldusgeborgdmoetenwordenineensamenwerkingsverbandmeteenbetrouwbarepartner.Datbrengtmijtotdevolgendevragen.WaaromisgekozenvoordeSocialeVerzekeringsbank(SVB)alssamenwerkingspartnervoordePUR?Watisdemotivatievandiekeuze?IsdeeindverantwoordelijkheidvanVWSbinnenditSZW-orgaangegarandeerd?DePURblijftverantwoorde-lijkvoornieuweaanvragenendeSVBvoordeuitvoeringvanbestaandeaanspraken.Kanditgaanschurenenzoja,waarligtdandeeind-verantwoordelijkheid?Zijnhierinmiddelshardeafsprakenovergemaakt?ZouhetgeengoedideezijnomdecliëntenraadvandePURovereindtehoudenentezijnertijdeenpositietegevenbinnendeSVB?Vanhieruitkanookdestaatssecretarissnelwordengeïnformeerdinhetgevalvanproblemen.HoekijkthetbestuurvandePURaantegendezesamenwerkingspartnerenconstructie?Wildestaatssecretarisnogmaalsuitleggenwaaromdemandaatconstructievolgenshaarongewenstofonwerkbaaris?Welkewaarborgenzijnaandeorde?Welkezwaarwegendeargumentenheeftdestaatssecretarisomdoortegaanopdegekozenweg,terwijljuistoverditonderdeelzoveelonrustbestaat?Kandestaats-secretarisnuvooreensenvooraltijdduidelijkheidgevenoverdestatusvanhetbindendadviesvandePURingevalvanbezwaartegenSVB-beslissingen?ZouhethelpenalshetPUR-bestuurovereenlangereperiodeeenrolblijftspelen;duszowelgedurendededirecteovergangalsdaarna,vooreenvervolgcontroleopdeuitvoering,voorgedurendeeenperiodevaneenjaarofdrie?IksteleenvraagoverdebeleidsbriefErfgoedvandeOorlog.HetblijvendTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.952 herdenkenroeptterechtvragenopbijdeStichtingHerdenking15augustus1945overhaartoekomstigepositieenfinanciering.Ikvraagdestaatssecretarisomeengeruststelling.Wijbetreurendateronrustisontstaanondereengroepmensendiejezougunnendatzijhetverledenwatminderzwaarzoudenhoevendragen.WijbetreurenhetookdatdestatusvanHetGebaarnietvolstrekthelderisgeweest.Dezeonduidelijkheidleidttotnietingelosteverwachtingenendaardoortotverbittering,juistweerbijmensendiejezograagaanheteindvanhunlevenwatrustenvertrouwenindetoekomstvanhunkinderenenkleinkinderenzougunnen.Wijzijnblijmetdevereenvoudigingvandeuitkeringswettenenmetdevisieopblijvendgedenkenenzorgvoorheterfgoed.Ooktoekomstigegeneratiesmoetenkenniskunnennemenvaneenzwarteperiodeinonzegeschiedenisenzienwaartoehaatendiscriminatiekunnenleiden,hoemensenmonsterskunnenwordenenhoejedaarnatochweerverdermoet,somsooksamen.WijhopendatdebeantwoordingvanonzevrageniniedergevaldesamenwerkingtussenVWSendebelangenbehartigendevertegenwoordigerszaldienen.MevrouwSchermers(CDA):Voorzitter.Hetoverlegvanvandaaggaatovertweegroteonderwerpen:dezorgvoordeverzetsdeelnemersenoorlogsgetroffenenenhetlevendhoudenendoorgevenvandeherinne-ringenaandegebeurtenissenindeperiodevandeTweedeWereldoorlog.Destaatssecretarisbenadruktherhaaldelijkdatzijbijhaarbeleidsteedsdebeginselenvanereschuldenbijzonderesolidariteitvoorogenhoudt.Vanuitdezeuitgangspuntenhebikookgekekennaarhetbeleid:isdaaraaninvoldoendematetegemoetgekomen?DestaatssecretariswilhetvoorlichtingsbeleidherdenkingWOIIandersvormgeven.DeSubsidieregelingvoorlichtingsbeleidzalwordenvervangendooreenopenbaretenderregeling.Daarmeekunnengerichtprojectopdrachtenwordengeformuleerd.Zijwilverderdeproject-systematiekendeprojectmiddelenoverdragenaanhetNationaalComité4en5mei,ditookomdatdezetakenbeterbijeenmaatschappelijkeorga-nisatiepassendanbijderijksoverheid.HetComitéwordtzowathetaltijdheeftwillenzijn,namelijkeenkenniscentrumophetgebiedvanherdenkenenvieren,enhetdepartementverandertvanuitvoerdernaaropdrachtgeverentoezichthouder.Devraagiswelofdestaatssecretarisbetrokkenblijftbijhetopstellenvandebeleidsregelsenhoewordtgeborgddatvoldoendepluriformiteitindeprojectenblijftbestaan.Daar-naast,vergrootdezeveranderingnietdebureaucratie?NuhetComitéeenzoallesomvattenderolkrijgtopditgebied,isdevraagvandeStichtingHerdenking15augustus1945aandeorde:hoezietdestaatssecretarisdetoekomstigerolenpositievandestichting?Veelmeerzorgenzijneroverdevoorgenomenoverdrachtvandeuitvoe-ringvandewettenvooroorlogsgetroffenenvandePURnaardeSVB.Destaatssecretarisheeftditvoornemenomdekwaliteitendecontinuïteittekunnengaranderen.Daartoezijnooktweeanderezakengeregeld:hetvereenvoudigenvandewetsuitvoeringenhetpersoonlijkaanschrijvenvanallepotentieelgerechtigden,waardoormagwordenverwachtdathetaantalnieuweinschrijvingendrastischafneemt.Delaatstetweemaatre-gelenhebbennietgeleidtotprotest,deeerstedestemeer.Hetvoornemenisnuomper1januari2011dewetsuitvoeringwettelijkovertedragenvandePURnaardeSVB.Indeoorspronkelijkeplannenwasersprakevaneenuitbestedingper1januari2009vandePURnaardeSVB,eensoortmandaatregeling.Beslotenisnuomdezestapoverteslaanentweejaarlaterdanoorspronkelijkgeplanddirectovertegaantoteenvolledigeoverdrachtvanhetcliëntbeheer.DaarbijkrijgtdeSVBophetterreinvandevervolgaanvrageneeneigenstandigebeslissings-bevoegdheid.Destaatssecretarisachtdezeveranderingnoodzakelijk.DeCDA-fractiesteuntdestaatssecretarisinhaarvoornemenomdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.953 PUR-activiteitenovertedragennaardeSVB.Hetgaatonsomdeuitwer-kingendezekerheidvoordecliëntendatzijdezelfdedienstverleningkrijgenalsnu.DeervaringenvandecliëntenmetdePURzijnronduitgoed.Erzijndanookveelzorgen.Blijftdekennisoverendebandmetdeverschillendedoelgroepenwelbehouden?VerdrinktdezeproblematieknietinhetgroteresysteemvandeSVB?Isernogwelsprakevaneenpersoonlijkebenadering?Isernogsprakevanmaatwerk?HetlijktindezegeruststellenddathetpersoneelvandePURovergaatnaardeSVBendathetbeleidskadervandePURzalwordengehanteerd.Devraagisnaarbovengekomenofhetmodelvandestaatssecretarisvoldoendejuridischwaterdichtis.Erzijnjuristendiedatnietvinden.DeadvocaatdiedecliëntenraadvandePURheeftgeadviseerd,komttotdeconclusiedatvoorhetmodelvandestaatssecretariseeningrijpendewetgevingsoperatieisvereist.Eenpuntdatonsookzorgenbaart,isdatinhetmodelvandestaatssecretaristweeministeriestoezichtzoudenhoudenopdeSVBalseenzelfstandigbestuursorgaan,tewetenSZWenVWS.Isdatzo?Watisdereactievandestaatssecretarisdaarop?Totslotverzoekikdestaatssecretarisomnogeenspreciesdebelangrijksteargu-mentensamentevattenvoorhaargemotiveerdekeuzeomdeuitvoeringovertehevelennaardeSVB.DeheerBosma(PVV):Voorzitter.OokbijmijnfractiebestaateenzekereongerustheidoverdenieuwePUR/SVB-constructie.DeindrukvanmijnfractieisdatbijdePURallesgoedloopt.ErbestaatbijonstocheenzekereangstoverdecontinuïteitalshethelegebeurenrichtingdeSVBgaat.Welkewaarborgenzijnervoordecontinuïteitennietnogmeerbureau-cratieenpapierwerk?Bovendiengaathethelegebeurennuondertweeministeriesvallen,maarwieisuiteindelijkverantwoordelijk?IkkomtesprekenoverdeJoodseoorlogswezen.Ditzijnmensendiealleszijnkwijtgeraakt.Inmei1945hieldhunlijdenhelaasnietop,wantzijkwameninallerleijuridischeenbestuurlijkeraderenterecht.HetVerbondBelangenbehartigingVervolgingsslachtoffersendeStichtingNederlands-JoodseOorlogswezeninIsraëlzettenzichvoorhenin.Hetgevoelbestolentezijnblijftspringlevend,verschrikkelijkgenoeg.Heeftdestaats-secretarisoogvoorhetlotvandezegroep?Watvindtzijvanhetverlangenvandezegroepomalsnoghulptekrijgen?Mijnfractiemaaktzichernstigzorgenover4en5meiendecontinuïteitdaarvan.Meerenmeerwordterpolitiekbedrevenoverderugvanonzeverzetsstrijdersenandereoorlogsslachtoffers.Steedsvakerwordteen«multikul»-sausjegegotenoverdeherdenking.Hetisgoeddatpunttemakennuhetkabinetophetpuntstaat,onzeherdenkingop4en5meiteoutsourcennaareenstichtingbuitendeparlementairecontrole.DeTweedeWereldoorlogisalenkeledecenniaaanhetverwordentoteenspeelbal.Deherdenkingwerdineensgeplaatstinhetkadervanwatsommigen«opkomendracisme»of«opkomendrechtsextremisme»noemen.VanbeideisgeensprakeinNederland,laatstaandatzoietstemakenheeftmetdebezetting.Die«opkomend-racisme-4-meiherden-kingen»zorgenervoordathetNederlandsevolksteedsverdervervreemdraaktvandeherdenking.Wieéénkeerbijzo’n«multikul»-preekvanEdvanThijnaanwezigisgeweestopdeDam,komtdaarnooitmeer.Delaatstejarenisdevermulticulturaliseringvandenagedachtenismetvenijnterhandgenomen.HetwereldbeeldvanGeertMaklijkthetevangelietezijn.HetspijtmijtemoetenvaststellendatdezestaatssecretarisenhetNationaalComité4en5meihelemaalmeegaanindiesferen,vanhetoppimpenvanderolvanMarokkanenbijdebevrijding,hetNIODdateenboekschrijftinhetkadervanmulticulturelegeschiedenisherzieningenAliBopdebevrijdingsfestivalstotdenationale5meibijeenkomstenbijCarrémeteenhoog«multikul»-karakter.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.954 Devoorzitter:EeninterruptievanmevrouwVanDijken.MevrouwVanDijken(PvdA):Ja,alwashetalleenmaaromuittesprekendatikdemanierwaaropdeheerBosmaeenverbandlegttussenmulticulturaliteitinNederlandendeactiviteitenvanhetComité4en5meistuitendvind.Erisweldegelijkeenrelatietussenwaaromereenoorlogwasenhetafwijzenvanbepaaldegroepen.IkvinddatdeheerBosmahiereenkwalijkevertoningvanmaaktenikwiliniedergevaluitgesprokenhebbendatikmijdaarernstigtegenverzet.DeheerBosma(PVV):Ikhebgeenvraaggehoord,dusikgaverder.WieopdesitevanhetNationaalComitékijkt,zietbijvoorbeelddeaankon-digingvaneen«Wilders-haat-feest»,afgelopenzondagnaastdeStoperainAmsterdam.DatvondplaatsonderdevlagvaneenKristallnachther-denking.DaarsprakmevrouwAouraghdetekstuitvanEdvanThijn,dieziekwas.MevrouwAouraghsprakeerderbijdeherdenkingvanAhmedYassin,deleidervanHamas,enzijliepvooropbijdegrootsteantisemiti-schebetoginguitdeNederlandsenaoorlogsegeschiedenisin2002,toenOsamabinLadenwerdtoegejuichtenersloganswerdengescandeerdtenfaveurevaneennieuwemassamoordopjoden.EndatallemaalopdesitevaneenNationaalComité.Wijlezendaarookdatersprakeisvan«nieuwerechts-populistischepartijenindeTweedeKamer».Datmoetleidentot«gezamenlijkprotesteren».Omwelkepolitiekepartijdenktdestaatssecre-tarisdathetgaatenwelkerelatieheeftdiepartijtothetnationaal-socialistischegedachtegoed?WaarommoeteenNationaalComitézichzouitlaten?Belangrijker,wantdaargaathetvandaagom,moetenwijdeherdenkingoverlatenaandatNationaalComité?HetComitéheeftophaarsiteookeenhyperlinknaarhetextreemlinkseclubjevanRenéDanen,NederlandBekentKleur.Onzeverzetsstrijderszijnnietgestorvenvoorhetideaalvaneenmulticul-turelesamenleving.Hunoffermagnietmisbruiktworden.4en5meizijnvanonsallemaal,ookvande60%vandebevolkingdiedeislamalsdegrootstebedreigingvanonzenationaleidentiteitziet.WieweleensinFrankrijkkomt,weetdatelkdorpenelkestaddaareenstraatheeftvernoemdnaarCharlesdeGaulleofJeanMoulin.InNeder-landlijkenwijonzeverzetsstrijdersechtertevergeten,laatstaandatwijnogstratennaarhenvernoemen.DePVVweetdatdepolsstokvandezestaatssecretaristekortis:hetbepalenvanstraatnamenbehoortniettothaartakenpakket.Eenbriefjeisechtersnelgeschreveneneenbeetjeoplettenwaarnieuwewijkenofstratenherrijzenkanaltijd.Daaromeenpleidooivanmijnfractie:staatssecretaris,probeergemeentenertoetebewegen,stratentevernoemennaaronzeverzetsstrijders.MevrouwSchermers(CDA):Ikbeneigenlijkbenieuwdofunogcommen-taaropdanwelvragenhebtoverdevoorliggendestukkenennietalleenovereensitedieuzelfhebtopgezocht?DeheerBosma(PVV):Hetisgeensitedieikzomaarzelfhebopgezocht,maareensitevanhetNationaalComité.Dezestaatssecretariswilonzenationaleherdenkingalshetwareoutsourcenaandieclub.Datbetekentdathetparlementgeendirectecontrolemeerheeftopdieorganisatie.Datstaatindestukken.Datzijnplannenvandezestaatssecretaris.Mijnpartijisdaarfeloptegen.Wij,parlementariërs,moeteninvloedkunnenuitoe-fenenophetgeengezegdwordtopbijvoorbeelddeDamop4mei.Datmoetenwijnietuitonzehandenlatenglippen.IkhebookgesprokenoverdePURendeSVBendeoorlogswezen.Ikhebmijdusperfectgehoudenaanwatindestukkenstaat.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.955 MevrouwSchermers(CDA):IkloophetgevaardatikdeheerBosmaweereenplatformgeef,maarikvinddathijonvoldoendeisingegaanopdeonderliggendestukken.DeheerBosma(PVV):Ikbenalleenmááringegaanopdeonderliggendestukken.Ikhebgesprokenovereenplanvandestaatssecretarisomonzeherdenkingteoutsourcennaareenclubbuitendeparlementairecontrole.IkhebgesprokenoverdePURendeSVBenoverdeoorlogswezen.Ikhebmijbeperkttotdestukken.DeheerVanGerven(SP):DeheerBosmazetbevolkingsgroepentegenelkaaropenzaaithaat.Alswijeendinggeleerdhebbenvandeoorlog,danishetdatwijdatmoetenzientevoorkomen.Wijmoeteninonzesamenlevingsamenlevenmetdemensendieinditlandzijnofzijngekomen.Datmoethetuitgangspuntzijn.DeheerBosma(PVV):ErzijnveellessenuitdeTweedeWereldoorlogtetrekken.Eenervanisdat«appeasement»nietwerkt.Eenander,datjetotalitaireideologieënnietmoetgoedpratenofbagatelliseren,maarrecht-streeksmoetconfronteren.Weereenanderisdathethetwaardisomtevechtenvoordevrijheid,hetzijtegenhetnationaalsocialisme,hetzijtegenhetcommunisme,waaruweigenpartijuitvoorkomt.DeheerVanGerven(SP):Hetvaltmijmeedatununietdeislamerweerbijhaalt,hoewelikmevrouwVanDijkennuhoorzeggendatditwelzois.Devoorzitter:MevrouwVanDijken,ikverzoekuviademicrofoonenviadevoorzittertespreken.DeheerVanGerven(SP):IkbenblijdatwijinNederlandleven,waarwijinvrijheidonzemeningkunnenverkondigenenmenseninvrijheidhungeloofkunnenbelijden.Datmoethetuitgangspuntzijn.DeheerBosmazetbevolkingsgroepentegenelkaaropendatmoethijnietdoen.DeheerBosma(PVV):DitishetbekendepolitiekcorrectegeblaatvandeSP,dieeenmeerderheidsafsplitsingisvandeKENml.Wijzettengeenenkelebevolkingsgroepoptegeneenanderebevolkingsgroep,maarwijnzijnonserwelvanbewustdatwijtemakenhebbenmeteenideologie.MevrouwVanDijkenriepdatiknogevendeislamgingnoemen,diestrijdigismetonzedemocratieeneengevaarvooronzenationaliteit.Datvindt60%vandeNederlandsebevolking,netzoals60%vandeNeder-landsebevolkingvindtdatdemassa-immigratiedegrootstevergissingisuitdegeschiedenisvannadeTweedeWereldoorlog.DeheerVanGerven(SP):Alsiknogéénkeermagreageren,voorzitter?Devoorzitter:Nee,ikstelvoordatuwtijdnugewooningaatendatuuwbetoogbegint.DeheerVanGerven(SP):Goed,voorzitter.Ikconstateeriniedergeval,terwijlmijntijdloopt,datdePVVhonderdduizendenmensendiskwalifi-ceert.Voorzitter.Danhetonderwerpwaarhetovergaat.DeWubo(Wetuitke-ringenburger-oorlogsslachtoffers1940–1945)werktnietgoed,geletophetpercentageafgewezenaanvragen.Datisruim70%endatisheelhoog.Hetisnatuurlijkbuitengewoonlastigomnaaldietijdnogvasttestellenwaterpreciesinhetverledenisgebeurdenwelkerechtenmendaaraankanontlenenvanuitdeprincipesvanereschuldenbijzonderesolidariteit.Ikvraagdestaatssecretarisomnogeenstebezienofdatnietkanveranderen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.956 DeuitvoeringvandeWuboendeWuv(Wetuitkeringenvervolgings-slachtoffers1940–1945)wordtovergeheveldnaardeSVB.Ditbaartveelmensenzorgen,vooralomdatzijtevredenzijnoverdePUR.Anderespre-kershebbenditalgezegd.KandestaatssecretarisgaranderendatbijdieovergangdeSVBnietopnieuwallerleidossiersgaatbestuderenenbeoor-delen?HoortdebeoordelingofiemandinaanmerkingkomtvooreenuitkeringopgrondvandeWubonietlostestaanvandeinstantiediedeuitvoeringmoetverzorgen?KunnendebijzondereuitkeringenzoalsdieopgrondvandeWubowordenuitgekeerd,nietloswordengezienvaninkomen?Hetiseigenlijkongepastdatoverdieuitkeringenextrapremiebetaaldmoetwordenofbelastingwordtgeheven.Veelmensendieeendergelijkeuitkeringontvangen,ervarendatalsheelpijnlijk.Wijhebbendaarinhetverledenalvragenovergesteld,maarwijwillenhettochnogeensbepleiten:kanvoordezebijzondereuitkeringengeennulpercentagewordeningevoerd?IkkomtesprekenoverdeIndischekwestie.Uitdebriefvandestaatsse-cretarisblijktdatzijhetrechtsherstelalsvoltooidbeschouwt.Ikhebgemerktdatditgeenszinshetgevalisendieopvatting,telezenoppagina8,heeftdedoelgroepveelpijngedaan.HetGebaarwaseencompensatievoordekilleontvangstinNederlandengeengenoegdoeningofrechtsher-stelvoorgeledenschadeindeTweedeWereldoorlog.Isdestaatssecre-tarisbereidomhieropterugtekomenenteerkennendathetrechtsherstelnognietvoltooidis?IszijbereidomhieroverhetgesprekmethetIndischPlatformaantegaan?BijdeIndischeinstitutenbestaathetgevoeldatzeindeuitverkoopzijngedaan,doordatzijnuwordenondergebrachtinhetNationaalComité4en5mei.Hoezithetbijvoorbeeldmetdeherdenkingvan14en15augustus?Blijvendezeherdenkingenbehouden?Ikneemaanvanwel.Wordeniniedergevaldegeldenvoordeherdenkingvan14en15augustusgeoormerkt?KlopthetdatdesubsidievandeStichtingPelitawordtstopgezet?DeheerZijlstra(VVD):ToenHetGebaarwerdafgekondigd,heeftookdeSPaangegevenditalseenfinaleafhandelingtebeschouwen.MoetikuwbijdragezointerpreterendatdeSP-fractiedaaropterugkomt,datzijHetGebaarbijnaderinzienalleenmaareenafdoeningvindtvoordekilleontvangstinNederlandendatdefinalebackpaynogmoetplaatsvinden?Isdatdestrekkingvanuwbetoog?DanisdeSP-fractiedusvanmeningveranderd?DeheerVanGerven(SP):Datisdestrekkingvanmijnbetoog.Datklopt.Inhetverledenis13mln.guldenvoordeSintiendeRomageoormerkt.Daarvaniseengedeeltegebruiktvoorindividueleuitkeringenaanonge-veer1000personen,terwijl1700personendeverwachtingwas.3mln.guldenwasbestemdvoorprojecten.Hoeveelisernunogbeschikbaarenhoewordtditingezet?Kanhetgeldnietbenutwordenvoornuttigeprojecten,zoalsschoolbegeleidingvoorjongekinderenvandezegroep?InNuenenlooptbijvoorbeeldeenwaardevolproject,waarbijeenklassen-assistentuitdedoelgroepbetrokkenisbijdeschoolbegeleiding.Vandezegroepgaateengrootpercentagekinderenvantwaalfjaarenoudernietmeernaarschool.Datisnatuurlijkonaanvaardbaar,wantonderwijsisonmisbaarvooreengoedetoekomstvandezejongeren.DeheerZijlstra(VVD):Voorzitter.Erliggeneenpaarzakenvoordiedenodigecommotieteweeghebbengebracht.IkbeginmethetopgaanvandePURindeSVB.Ikdenkdatniemanddenoodzaakbestrijdtomnaareenandereconstructietegaan:degroepwordtsteedskleinerenermoettocheengoedeafhandelingplaatsvinden.Alleendewijzewaaropdatmoetgebeuren,isonderwerpvandiscussie.Waarheteigenlijkomgaatis:TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.957 kunnenwijkomentoteenmandaatconstructie?Doordeverschillendeorganisatiesisdaarergopaangedrongen.ZijhebbenadvocatenkantoorStibbeN.V.omeenadviesgevraagd.Nuisderedenatiediedestaatssecretarisgebruikttegeneenmandaat-constructiedatdietecomplexisendeaanpassingvanmeerderewettenvereist,terwijlStibbegefundeerdaangeeftdathetpreciesandersomis:deroutevandestaatssecretarisisjuistextracomplex,omdatbijeenmandaatconstructiealleenmaarde«VWS-wetten»hoeventewordenaangepast,terwijlbijderoutevandestaatssecretarisookallerleiwettenophetgebiedvansocialezekerheidmoetenwordenaangepast.Hoezithetnou?Deenigeredenatiediewijtegenkomenteronderbouwingvanhetafwijzenvandemandaatconstructieiseigenlijk:hetistecomplex.DaarheeftStibbewatovergezegd.Hetantwoordvandestaatssecretarisbijdebehandelingvandebegrotingwasooknietechtinhoudelijkonder-bouwd.Eenanderargumentdatzijsteedsgebruiktis:dankomikindeproblemenmetpolitiekeverantwoording.Nuvindikdateerlijkgezegdhetminstrelevant.Ikheblievereengoedeoplossing.Indatgevalkomthetmetdepolitiekeverantwoordingwelgoed.Hetgaatermetnameomdatwijvoordezegroepeengoedeoplossingverzinnen.Wijmoetendienietblokkerenomdatiemandwelofnietpolitiekverantwoordelijkwil,kanofmoetzijn.DeuitvoeringisoverigensookdoorABP/Loyalisgedaan.Ditbetrofvolgensmijookeenmandaatconstructie.Duswijkennendesituatieal.Watisernuzomoeilijk?Tenslottezouikgraagvandestaatssecretariswillenwetenwatvooradviezenzijhieroverheeftgekregen.HeeftzijbijvoorbeeldookdedirectievandePURofdecliëntenraadomadviesgevraagd?Ikhoornamelijkvanallebetrokkenenhetzelfdeadvies:ganuvoordiemandaatconstructie.Ikwilnueenseenkeereengoedeonderbouwingwaaromdestaatssecre-tarisgeenmandaatconstructiewil.Enwatkanzijdanweldoen?Wijstevenenafopeenclash.Depolitiekheefttenaanzienvandezedoelgroepaltijdgekozenvoorterughoudendoptreden,omdatdezemensenheelveelhebbenmeegemaaktenwijjuistvoordezegroepwillenvoorkomendaterallerleizakenindepolitiekwordengetrokken.Hoekunnenwijdatvoor-komen?DestaatssecretariswilX,deorganisatiesendebetrokkenenwillenY.Ishetmogelijkomalstegemoetkomingdezaakgefaseerdintevoeren?Destaatssecretarisgaatvoor2011.Kunnenwijgeenovergangs-periodeinstellentot2015,waarindePUR-medewerkerswelbijdeSVBwordengeplaatst,maarmenhetvertrouwenkanopbouwendathetinder-daadingoedehandenis,zodatopeengegevenmomenthetbestaandewantrouwen,waarvanwijnietkunnenzeggenofdatterechtis,kanwegvloeien?Ikkomtesprekenoverdebackpay-kwestie.IkwaswatverrastdoordebijdragevandeSP-fractie.Ikhebhetnogeensnagevraagdbijeenvandeoud-bewindsliedenvandeVVDdiedestijdsbetrokkenwasbijdebackpay-kwestie,deheerZalm.Hijzeidathetvoorderegeringdestijdsweldege-lijkeenfinaleafdoeningwas,hoewelzijzichrealiseerdedatdeorgani-satie,enmetnamehetIndischPlatform,helderheeftaangegevendatditwathenbetreftniethetgevalwas.Erisdusaltijdverschilvanmeninggeweest.DeVVD-fractiegaatnietvanstandpuntveranderen.Voorhaarishetdefinaleafdoening,hoewelzijzeerbegrijptdaternogsteedsveelhardfeelingszijn.DaarbijhelptdeformuleringvandestaatssecretarisinhaarbriefrondBronbeekniet.Bronbeekstaathelemaallosvandebackpay-kwestie.HetisheelgoeddatdaareenIndischmonumentisgekomen,maarhetheefthelemaalnietstemakenmethetwelofnietbackpaygeven.Alsjedatdoorelkaarhaalt,dangebruikjedeverkeerdeargumentenenzetjealleenmaarmeerkwaadbloed.Datgeefikdestaats-secretarismaarmee.Welkbesluitgaatdestaatssecretarisnementenaanzienvanderoepia-grondslag?ZijzegtdatuitkeringbuitenproportioneelhoogisennietinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.958 overeenstemmingismethetdoelvandeWuvalswijdienietinIndonesiëtoepassen,terwijlwijdatweldoenindeFilippijnen.DeVVD-fractiewileenheidvanbeleid.Welkeeenheidkiestdestaatssecretaris?AntwoordvandestaatssecretarisStaatssecretarisBussemaker:Voorzitter.VoordatikbijditeersteoverlegdatikmetdeKamervoeroveroorlogsgetroffeneningaopdeconcretevragen,maakikeersteenpaaralgemeneopmerkingen.Hetisgoedomkorthetkaderteschetsenvanwaarwijnustaanophetgebiedvandeoorlogsgetroffenen.MisschienhebtugisterenopgemerktdathetnegentigjaargeledenwasdatdeEersteWereldoorlogisbeëindigd.Inmaart2008isinFrankrijkdelaatsteFranseveteraanoverledendieuiteigenervaringoverdegebeurte-nissenindeEersteWereldoorlogkonvertellen.Toevalligstondervanoch-tendnogeenfotoindekrantmetveteranenuitGroot-Brittanniëdietussende108en112jaaroudwaren.Ikhebvanochtendzelfevenzittenrekenenhoeouddiemannenondertussenwelnietmoetenzijn.InFrank-rijkzijnergeenooggetuigenmeer.DesondanksisernietalleeninFrank-rijk,maarwereldwijdnogveelaandachtvoordeherinneringaandezeoorlog.DeWapenstilstandvan11november1918is,gelukkig,gegriftinhetcollectievegeheugen.Erisnogsteedseennietaflatendestroompublicaties,belangstellingvoorhetbezoekenvanhistorischelocatiesendocumentairesdieaangevendatdebelangstellingnietincidenteelisennietgekoppeldisaanééndatum.Zijisveelfundamenteler.Nieuwegene-ratiesstellennieuwevragenaandegeschiedenisengevenmeteenafstand,inhetgevalvandeEersteWereldoorlogeenafstandvannegentigjaar,nieuwebetekenisaandegebeurtenissenvantoenvoorvandaag.LaGrandeGuerreheeftookjarennahaarafloopnogsteedseenmaatschap-pelijkeimpact.DaarkomtbijdatdeEersteWereldoorloginEuropaopontelbaregezinnenzijnuitwerkingheeftgehad.HetwerddoordeheerBosmaalgezegd.InelkdorpenelkestadinFrankrijkstaateenmonumentmetdaaropdenamenvanvaders,zoonsenooms,allenuitéénfamilie.Deverhalenuitzo’nfamiliewordendoorgegevenaanvolgendegeneraties.Dieverhalen,maarookdefoto’s,defilmsendedagboekenmakendatwijvandaagnogsteedsooggetuigenkunnenzijn,datwijletterlijkbeeldenkunnenoproepenvantoen,ookalzijndemensendiehetzelfhebbenmeege-maakternietmeer.Hunnalatenschapiserwelenopbasisdaarvankunnenwij,negentigjaarnadato,opnieuwvragenstellen.WijhebbeneenandereperceptievandeEersteWereldoorlogdanmenpakwegtienjaarnadieoorlog,in1928,had.Datkanooknietanders,omdatwijwetendaternogeenoorlogachteraankwam.Vanuitdatperspectief,wetendehoehetverderging,krijgjeautomatischeenandereblikenhaaljeanderedingennaarvoren.WatvoorFrankrijkenEngelanddeEersteeninhetverlengdedaarvanookdeTweedeWereldoorlogis,isvoorNederlanddeTweedeWereldoorlog:eenkantelpuntindenationalegeschiedenis.Eengeschiedenisdieonuitwisbaresporenheeftnagelatenbijtalvanmensen,gezinnenengemeenschappeninEuropaenwereld-wijd.Diegeschiedenisligtooknual65jaarachterons.Onmiskenbaarbelandenwijhierbijineenanderefase.Erisdanookeenaantalparal-lellenmetdeprocessenronddeherinneringenherdenkingvandeEersteWereldoorlogtetrekken.Datisdekernvanmijnbeleidophetterreinvanoorlogsgetroffenenenherinnering:degroepmensendiedeTweedeWereldoorlogheeftmeegemaaktendaaroveruiteigenervaringkanvertellen,neemtelkemaandaf.Hetrespectvoordiemenseniserechternietminderom.Datuitzichinhetzorgvuldigbeheervanhetstelselvanvoorzieningendatvoorhenisgecreëerdeninhetervoorzorgendathunverhaalverteldengehoordblijftworden,metanderewoorden,metandereaccenten,maarmetdezelfdekernenwilskracht.DeovergangvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.959 dePURnaardeSVBiseenuitkomstvanheteersteelement.Hetverhaaldoorblijvenvertellen,ErfgoedvandeOorlog,ishettweedeelement.Devraagtdringtzichophoewijkunnenwaarborgendattotindeverretoekomstaandachtwordtbesteedaandethema’sdiezijnverbondenmetdieTweedeWereldoorlog.HetstelselvanvoorzieningenisuniekinNederland.Hetgaathierbijnietomgeldendieincidenteelbeschikbaarzijninhetkadervannaoorlogsrechtsherstel.Hetiseenstructureelstelsel.Wijkennenpensioen-enuitkeringswettenwaaropeenberoepkanwordengedaanendaarnaastkennenwijooknogimmateriëlevoorzieningen.Diezijn,verschillendesprekershebbendaaralnaarverwezen,gebaseerdopbijzonderesolidari-teitenereschuld.Uitgangspuntinmijnvoorstellenisdaaromdathetstelselvanvoorzieningenzoalswijdatkennen,uitvoerbaarmoetblijventotenmetdelaatsteverzetsdeelnemerenoorlogsgetroffene.Omdatwaartekunnenmaken,ishetnoodzakelijkombinnenhetstelselenkeleactiesteondernemen,zonderdaarbijaanhetstelselzelftekomenenzonderdebijzonderesolidariteitendeereschuldterdiscussietestellen.Daaromishetbelangrijkomdieelementeninhunonderlingesamenhangtezien.Gezamenlijkbiedenzijdeoplossingenvoordeproblemenwaarmeedeuitvoeringvanhetstelseltekampenheeftoftekampenzalkrijgen.IkhebdeKamerdaaroverinverschillendebrieveningelicht.Deuitvoeringvandewetteniscomplexvoorzoweldecliëntenalsvoordeuitvoeringsorganisaties.Hetjaarlijksmoetendoorgevenvaninkomens-gegevens,omdatopbasishiervanjaarlijksdehoogtevanhetpensioenofdeuitkeringberekendmoetworden,isbijeencliëntenbestandmeteengemiddeldeleeftijdvan76jaarzeeromslachtigenbelastend.Cliëntenbegrijpenhetvaaknietmeerofvergetengegevensoptesturen,zodatergeenberekeningkanwordengemaakt.DaaromhebikdeKamerhetwets-voorstelvoordevereenvoudigingvandeoorlogswettengestuurd,watdoorhaarinmiddelsisaangenomen.DeheerZijlstraverweesdaaralnaar.Hettweedeprobleembinnenhetstelselishetzeerhogepercentageafwij-zingen.DeheerVanGervensprakdaarover.Bijeersteaanvragenligtdatinderdaadrondde70%.Hijzeieigenlijkalzelfdathetonmiskenbaarzoisdatnaarmatedetijdverstrijkt,deverificatievandeoorlogsomstandig-hedenendecausaliteittussendezeomstandighedenendelichamelijkeengeestelijkeklachtensteedsmoeilijkerwordt.Inditlichtbezien,ishetgroteaantalafwijzingennietverbazingwekkend.Juistomdatwijwillendataaniedereenrechtgedaanwordt,loopthetprojectGerichtebenadering.Daarmeeproberenwijmensen,vanwiehetideebestaatdatzijnoginaanmerkingzoudenkunnenkomenvooreenvoorzieningopbasisvaneenvandewetten,gerichttebenaderenomhendaaroptewijzen.DatprojectwordtuitgevoerddoordePURendeStichtingPelita.Ikhebzeergrotewaarderingvoordeuiterstzorgvuldigewijzewaaropdezeorganisatiesmensenhierbijbegeleiden.Datmoetook,wantvoorafisgeengarantietegevenopsucces.Jemoetoppassendatjemensennietblijmaaktmeteendodemus.HetiszeldzaamdatdeNederlandseoverheidopdezewijzemensenbenadertenattendeertopdemogelijkhedendieeenwetbiedt.Meestallaatzijdataanmensenzelfover.Ikbenvanmeningdatdedoel-groepditmaatwerkverdient.HetprojectGerichtebenaderingzal,inclusiefeensoortgelijkeaanpakinhetbuitenlandonderdenaamBredebenade-ring,medio2009zijnafgerond.Deverwachtingisdathetaantalreguliereeersteaanvragendaarnasterkzaldalen,van2351in2004totwellichtnogmaarenkelehonderdenperjaar.Ikkannietopvoorhandaangevenwelkpercentagedaarvanzalwordenafgewezen,maarikkandanwelaangevendatwijerallesaangedaanhebbenomdemensendiewellichtnoginaanmerkingkomen,optesporen.Hetderdeprobleemisdatermethetteruglopenvanhetaantalcliënten,nunog36000,ookdewerklastvandeuitvoeringsorganisatiePURsterkdaalt.Indeafgelopenvijfjaarisalsgevolgdaarvanhettotalepersoneel-bestandgedaaldvan375naar250medewerkers.DatgaatdusineenrapTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9510 tempo.Nainvoeringvandevereenvoudigingvandewettenvooroorlogs-getroffenenenbeëindigingvanhetprojectGerichtebenadering,beidein2009afgerond,zalditdoorverminderingvandewerklastnogverderdrastischdalentot70à80medewerkers.Datzijngetallenwaarbijnietsdoengeenoptieis.Doordezeontwikkelingkomtdeorganisatieineenkritiekefase,metallerisico’svandienvoordecontinuïteitendekwaliteitvandedienstverlening.Endatwiliknujuistvermijden,omdatikvinddattotdelaatsteoorlogsgetroffenehetstelselvanuitkeringengoedgeregeldmoetzijn.Inmijnbriefvanjuni2008benikuitgebreidingegaanopdezerisico’senhebikookoplossingenvoorgesteld.Daarbijzijntweeuitersten.Heteersteuiterste,waaroverikalhebgesproken,isomdePURtelatenvoortbe-staanendeorganisatieparallelaandeteruglopendewerklastaftebouwen.Zoalsikzojuistalaangaf,achtikdezerouteonbegaanbaar,wantdatbetekentdateropeengegevenmomentteweinigmensenbijdePURzullenwerkendiehetstelselvanuitkeringengoedkunnenuitvoeren.Indatgevalkunnenwijdemensenomwiehetgaatnietmeerdegewenstezorgendienstverleningbieden.HettweedeuitersteisomdePURopteheffenendewetsuitvoering,inclusiefderaadskamers,geheelovertehevelennaardeSVB.Ikhebnietgekozenvoordezevariant,juistomdatikbegriphebvoordebetekenisdiededoelgroeptoekentaandePUReninhetbijzonderaanderaadskamers,deonafhankelijkebelichamingvandeprincipesvanbijzonderesolidariteitenereschuld.Dankomjeuitopeenzorgvuldiggekozencompromistussendiebeideuiterstenendaarbijstaandevolgendeuitgangspuntencentraal:continuïteitvandewetsuitvoering,duidelijkheidvoorcliënteneneenblijvendecentralerolvanderaads-kamersvandePUR.Ikbeginmetdecontinuïteit.IkdenkdatnaafloopvanhetprojectGerichtebenaderinghetaantaleersteaanvragenzeerbeperktzalzijn.Daardoorenookdoordevereenvoudigingendenatuurlijkeafnamevanhetaantalcliëntendaaltdewerklast.OmtevoorkomendatdePUR-organisatiehier-doorvastloopt,zaldehelewestuitvoeringwordenondergebrachtbijdeSVB.EssentieeldaarbijisdatdezelfdemedewerkersdiehetwerknudoenbijdePUR,datindetoekomstblijvendoenonderdevlagvandeSVB.Dat,zegikinderichtingvanmevrouwVanDijken,biedtcliëntenzekerheiden,ookheelbelangrijk,dePUR-medewerkersdiemeegaannaardeSVBperspectief.Alshetgoedis,danmerkendecliëntennietsvandezeveran-deringenindebackoffice.Sterkernog,zijbehoudenoverhetalgemeendezelfdemedewerker,alsdiemeegaatnaardeSVB.Hettweedeuitgangspuntisduidelijkheidvoordecliënt.Cliëntenzulleninelkefasemetslechtséénorganisatietemakenkrijgen.Alsiemandeennieuweeersteaanvraagwilindienen,danwendthijzichtotderaads-kamersvandePUR,zoalsdatnuookgebeurt.VanafhetmomentdatdieaanvragerdoorderaadskamersvandePURdaadwerkelijkistoegelatentoteenvandewettenvooroorlogsgetroffenen,ishijvooralleswatmetzijnpensioenofuitkeringtemakenheeft,cliëntvandeSVB.Debehande-lingdaarvanwordtdoordeSVBverricht,maardoormedewerkersdieeerstvoordePURwerkten.Decliëntenhoudendusdezelfdemensentegenoverzich.Deraadskamerswordendoordedoelgroepgezienalsdehoedersvandeprincipesvanbijzonderesolidariteitenereschuld,ookvanwegedenauwebandenmetdeverschillendedoelgroepen.Dieraadskamersblijveninmijnvoorsteleenprominenterolspelen.Zijzullenindetoekomst,netalsnu,besluitenoverdetoelatingvannieuwecliënten.Daarnaast,endatbenadrukik,formulerenzijhetbeleidskaderenzonodigeenindividueeladviesopbasiswaarvandeSVBbesluitoverdevervolgaanvraag.Overdevormgevingvanhetnieuweuitvoeringsmodelisdoormijnmede-werkersenmijzelfintensiefoverleggevoerdmetindividueleoorlogs-getroffenen,lotgenotenorganisaties,begeleidendeinstellingenendecliëntenraadvandePUR.Enkelevandesprekersvroegendaarnaar.ErisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9511 herhaaldelijkoverleggevoerd.Ikhebbijdiegelegenhedenveelbegripontvangenvoordenoodzaaktotveranderingenvoordegekozenoplos-sing.Erwasvaakdiscussieoverdevraagwieformeelbevoegdisombesluitentenemeninhetkadervandetoepassingvandewettenvooroorlogsgetroffenen.Daarvoorkwamnogweleensdevraagaandeorde:waaromdeSVB?MevrouwVanDijkenvraagtmijooknogeensomdattoetelichten.Wijhebbengekekennaarwatvoorsoortorganisatiedietaakopzichmoetnemen.Jekuntindatgevalkiezenvooreenpubliekeofeenprivateorga-nisatie.Eenprivateorganisatieisgeenoptie,omdatjedaargeencontroleopkunthouden.Alsjejedanafvraagtwelkepubliekeorganisatiedatkandoen,danmoetjezoekennaareenbestaandeorganisatie.DankunjedenkenaandeSVB,deBelastingdienst,UWVendeCAK.Danbenjesneluitgedacht,wantvanaldieorganisatiesisdeSVBgewend,omtegaanmeteendoelgroepopleeftijd,heeftdeSVBeenheelgrotecliënt-tevredenheideniserbijdeSVBdirectepolitiekecontrole.DeSVBisookbereidomdittedoen.MevrouwVanDijkenvraagtookhoehetbestuurvandePURaankijkttegendeoperatievandeSVB.Ikhebalgezegddathetbestuurzalmeewerken,ookaandeovergangnaardeSVB.OokbelangrijkisdathetbestuurvandeSVBzichhieraanwilcommitteren.Hetbestuurvindtditeenbelangrijkeoperatieenisbereidomdieopzichtenemen.Hetisvangrootbelangdatdepersoonlijkebenaderingoptalvanmanierenwordtbehouden.Ikhebalgezegddatdieblijftindevormvandemedewerkers,wantwijwillenookvoordemedewerkersvandePURgoedzorgen.ZijgaanmeenaardeSVB.Erisnatuurlijkaltijdsprakevannatuurlijkverloop,maarhetblijvenzoveelmogelijkdezelfdemedewer-kers.DebehandelingdoordeSVBzalookophetzelfdehogeniveauplaatsvindenalsbijdePUR.IkhebinmijneigengesprekkenmetdecliëntenraadvandePURookgemerktdatmenerzeeraanhechtdateenbladalsAanspraakblijftbestaan.Datbladisvanheneniedereenherkentzichdaarin.Ookdecliëntenraadblijft.MevrouwSchermersvraagtdaar-naar.IkhebdecliëntenraadvandePURingesprekkengevraagdommeetedenkenoverwatbijditheleovergangstrajectdebelangrijksteelementenzijnommeetenemen,metnameomdatgevoelvanvertrouwdheidenerkenningzogoedmogelijktebehouden.Daarzijnditenkelevoorbeeldenvan.DeheerBosma(PVV):WordtdeSVBookdewerkgevervandemensendievandePURnaardeSVBgaan?StaatssecretarisBussemaker:Ja,deSVBwordthunwerkgever.Dediscussiespitstzichtoeophetpuntwieformeelbevoegdisombesluitentenemeninhetkadervandewettenvooroorlogsgetroffenenendevraagnaardemandaatregeling.Ikzegnogmaareenkeerdathetinmijnmodelvoordeeersteaanvragenblijftzoalshetnuis.Deraads-kamershandelendezenuafbijdePURenzijblijvendatdoenbijdeSVB.Overdevervolgaanvragen,nadatmenduseenmaalistoegelaten,beslistdeSVB.Echter,deSVBdientbijdiebeslissingteblijvenbinnendenauwegrenzenvanhetbeleidskaderdatdoorderaadskamersisgeformuleerd.IkweetdatvanuitdekringvancliëntenvertegenwoordigersisgeadviseerdomdeSVBgeeneigenwettelijkebeslissingsbevoegdheidtegeven,maaromjuisttekiezenvooreenzogenaamdemandaatregeling.MevrouwSchermerswijstdaarop.IndieconstructiezoudeSVBinnaamenonderverantwoordelijkheid,datwilzeggeninmandaatvandePUR,beslis-singennemen.MenwilzodeabsolutegarantiekrijgendatdeSVBgeenanderekoersgaatvarendandievanderaadskamersvandePUR.Ikbegrijpwelwaardiekeuzeuitvoortkomt,namelijkuitdeemotiesendeangstdiedaarbijeenrolspelen.Bijzo’nconstructieishetvoormijechteronmogelijkdeSVBtevragenomrechtstreeksaanmijverantwoordingafTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9512 teleggen.Indatgevalcontroleerthetenezbo(zelfstandigbestuurs-orgaan)hetanderezbo.Hetgaatmijernietomdatmenverantwoordingaanmijmoetafleggen,maarweldatmendirectepolitiekeverantwoorde-lijkheidmoetafleggen.Ikhebbegrependatjuistookdecliënten-organisatieshetopprijsstellenalsdieverantwoordelijkheidblijftwaardienuligt,namelijkbijVWS.Indatgevalhebjeeendirectemaniernodigomdieverantwoordelijkheidtekunnenvragen.DeheerVanGerven(SP):Ikbengeenjurist,maaruhebtzojuistgezegddatdeSVBwerkgeverwordtvanallemensendieovergaanvandePUR.Indatgevalishetprobleemtochopgelost?Zijdoenhunwerk,hetisalle-maalSVB,dusikzieprobleemechtniet.DemensengaanovernaardeSVB.Zijmoetenverantwoordingafleggen,aanubijvoorbeeld.Datkandan.Ikzieniethetjuridischeprobleemvandeverantwoordelijkheiddieunietzoukunnennemen.StaatssecretarisBussemaker:Ikkomstraksnoguitgebreiderterugopdatjuridischeadvies,maaralsjenietwiltdatallesverschuiftonderdeSVBendatdeverantwoordelijkheiddiffuuswordt–alsdiffuseverantwoordelijk-heidvanSZWtussenwatmenaldoetendecontroleopdetakenvandeSVBvoorAOW-uitkeringen–enjewiltdatpreciesonderscheidenvoordeeenheidOorlogsgetroffenen,danzaldiesuggestieomhetdanmaarhele-maalbijdeSVBtelatenonvoldoendezijn.DeheerZijlstra(VVD):Alsikugoedbegrijp,danzegtudaterdoordecliëntenvertegenwoordigingsterkopisaangedrongenomdehuidigelijnenvanuitVWSintacttehouden.DeKamerconstateertechterdatzeooksterkdenadrukleggenopdemandaatconstructie.Steldatdecliëntenorganisatieszeggen:goed,wettelijkhoudtdatmisschienindatwijmeermetSZWtemakenkrijgendanmetVWS,maardatvindenwijeenmindergrootprobleemdandatergeenmandaatis.Isdatvoorubespreekbaar?StaatssecretarisBussemaker:Volgensmijlopenernutweedingendoorelkaar.IndatgevalzoudeverantwoordelijkheidverschuivennaarSZW,maardanisdecliëntenraad–hijmoetmaaraangevenalshijdatandersziet–naarmijnideenogniettevreden.Ikdenkeerlijkgezegdmindertevreden,omdaterindatgevaleendiffuseverantwoordelijkheidkomttussenwatdeSVBdoetvanuitwatdezenualdoetvoorSZWenwatdeSVBgaatdoenalsnieuwetaakvooroorlogsgetroffenen.Datisdan,vanuitSZWgezien,éénverantwoordelijkheid.Enwaarhetnujuiststeedsomdraait,isdatdecliëntenaangevendatzijwillendatdezakengescheidenzijn,omdatzijbangzijndatzijandersondersneeuwenendatdeprincipesereschuldenbijzonderesolidariteitonvoldoendetotuitdrukkingkomen.Devoorzitter:Misschienishetgoedomdestaatssecretarisnueersthaarverhaaltelatenafmaken.Daarnakrijgendeledenvolopdegelegenheidomtereageren.StaatssecretarisBussemaker:IkwildatdeSVBrechtstreeksoverhetthemaoorlogsgetroffenenpolitiekeverantwoordelijkheidaflegtaaneenbewindspersoon,diedaardoordeKamerpolitiekopaangesprokenkanworden.Datishetbelangrijkstepunt.Datwilik,omdatikhetvangrootbelangvindtomdezorgvoorbestaandecliëntentewaarborgen.Datisoverigensookconformanderelijnendiewijuitvoeren.ZovoertdeSVBvoorVWSookderegelingmantelzorguit,hetmantelzorgcompliment.Datgebeurtopdezelfdemanier.Alleenzobenikeroptoegerustommijnpolitiekeverantwoordelijkheidtenemen,zodatdeKamermijkanblijvenaansprekenopofhetstraksbinnendeeenheidOorlogsgetroffenenvandeSVBenderaadskamersgoedgenoegisgeregeld.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9513 Eriseenrecentebriefvandecliëntenraadoverhetjuridischeadvies.MevrouwSchermersendeheerVanGervenvragendaarnaar.Decliënten-raadheefteenjuridischadviesvaneenadvocatenkantoornaardeKamergestuurd.Daarinwordendejuridischecomplicatiesdiezoudenklevenaanhetdoormijvoorgesteldemodeluitgewerktenwordtopnieuwgepleitvooreenmandaatconstructie.Ikhebzorgvuldigvandiebriefkennisge-nomen,maardezeheeftmijnietopanderegedachtengebracht.Dejuridi-scheendebeleidsmatigeonderbouwingvandebezwarentegenhetdoormijvoorgesteldemodelzijneninmijnogentezwakensomszelfsjuri-dischonjuist.Zowordtinhetjuridischadviesgestelddatalleenvanbeleidsregelskanwordengesprokenindienhetbestuursorgaandatbevoegdisomdezeregelsuittevoeren,zeookvaststelt.IndeAlgemenewetbestuursrechtisechterweldegelijksprakevanbeleidsregelsdiehetenebestuursorgaanvaststelt,terwijleenanderbestuursorgaandezemoettoepassen.Daar-naastwordtgerefereerdaaneeninmiddelsvervallenaanwijzingvanderegelgevingenwordthettoezichtopdeSVBverwezennaardeWetfinan-cieringsocialeverzekeringen,terwijldatondertussenandersisgeregeldindeWetstructuuruitvoeringsorganisatiewerkeninkomen,hierookwelbekendalsdeWetSUWI.VoormijnvolledigereactieopdebriefvandecliëntenraadenhetdaarbijgevoegdejuridischadviesverwijsiknaardebriefdieikonlangsnaardecliëntenraadhebgestuurdenwaarvandeKamereenafschriftheeftontvangen.Ikzegnogmaalsdatikervanovertuigdbendatwijmetdegekozenconstructiezowelrechtdoenaandegevoelensvandeachterbanalsaandeinvullingvanmijnverantwoordelijkheidmetdaaraangekop-peldeentransparantecontroledoordeKamer.Doorditallesineenwetvastteleggen–datgaanwijnamelijkdoen–kanikgaranderendathetstelselwordtuitgevoerdopdemanierwaaropwijdatallenwensen.Ikbegrijpheelgoeddatdezeveranderingvoordezegroepengepaardgaatmetgevoelensvanonzekerheid.IkwilechterheelduidelijkstellendatikhetvertrouwenhebdatdeSVBditgoedkanuitvoerenendatdeSVBeenuitvoeringsorganisatieismeteenheelhoogtevredenheidspercentageondercliënten.Nogmaals,hetbelangrijksteisdatdecontrolebijmijblijftennietelderskomtteliggen.IkzegerwelbijdatikhetafgelopenjaareenpaarkeervanverschillendekantenwantrouwenhebhorenuitsprekennaardeSVB,hetgeeniknietbevestigdzieinhetfunctionerendeSVB.Indiezinhebikerallevertrouwenindathetopdezemanierkan.DeheerZijlstravraagt:waaromdannieteersteenmandaatconstructie?MevrouwVanDijkenvraagt:kanhetdannietstapsgewijs?DeheerZijlstrawijstopdeconstructiediebijABPeenaantaljarenistoegepast,namelijktussen1983en1990opbasisvaneenmandaatregelingvandetoenmaligeUitkeringsraad.IndememorievantoelichtingbijdeWetopdePURistelezendatditgeensuccesisgeweest.Erwarengroteachterstanden,langewachttijdenenveelklachtenvanuitdedoelgroep.AlsgevolgvandemandaatconstructiemoesthetABPverantwoordingafleggenaandeUitkeringsraad,dieopzijnbeurtweerverantwoordingmoestafleggenaandebewindspersoonvanhettoenmaligeministerievanWVC.Erwasinder-tijddusookgeenrechtstreekstoezichtvanWVCophetABP.Ikvindhetonverantwoordomnutekiezenvooreenconstructiedieeenvergelijkbaarrisicoinzichdraagt.Indatgevalontstaateengetrapteverantwoordelijk-heidsstructuurendaaropishetveelmoeilijkerdirectenconcreettoezichthouden.DeheerVanGervenvraagtofikkangaranderendatdeSVBnietallesopnieuwbeoordeelt.Dathebikalgezegd.Degerechtigdengaanzondermeerover.Ervindtgeennieuwebeoordelingplaats.OokzaldeSVBmoetenopererenbinnenhetbeleidskaderdatdePURvaststelt.MevrouwVanDijkenvraagtnaardetemporisering.Ikdenkdatwijnietveeltijdteverliezenhebben.IkhebdecliëntenaantallenzojuistalTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9514 genoemd.Eriswelenigeurgentiebijdevoorgesteldeingrepenindeorganisatie.DewijzigingenenvooralookdegroterolvandeSVBdaarinzijnbovendienzoingrijpenddatikwildatdeSVBvanhetbeginrecht-streeksaanmijverantwoordingmoetafleggenoveralleswattemakenheeftmetdezorgvoorbestaandecliënten,ennietpasineenlaterefase,wantdanloopikeenveelgroterrisicodatdeSVBnietgeprepareerdis.Juistindebeginfasewiliknietdateronnodigeonrustontstaatenikzaldusjuistindiebeginfaseextraalertzijn.Bovendienzetzo’nmandaat-constructiemijineenovergangsfasealleenmaarverderafvandemoge-lijkheidomcontroleuitteoefenen.DeKamermagmijdusookaansprekenalshetnietgoedgaat.Indatgevalbenikpolitiekverantwoor-delijkenkaniknietgemakkelijkzeggendatikernietsaankandoenofdatikhetnamoetvragenbijderden.Hetnadeelvaneenovergangsregelingisbovendiendatdezeookveeltijdverliesmetzichmeebrengt.IkhebnuafsprakengemaaktmetdeSVB,gerichtopdeoverdrachtvantakenvandePUR.Vooreenmandaat-enovergangsregelingzouiknieuweafsprakenmoetenmaken.Kortom,erzijntalvanredenenomhetniettedoen,noglosvanhetfeitdatdeSVBdebereidheiddiehijnuheeftomdittotzijnverantwoordelijkhedenterekenen,indatgevalzalloslaten.Erisgevraagdnaardesocialedienstverleningvandebegeleidendeinstel-lingen.Debetreffendeorganisatiesoriënterenzichopdetoekomstenzijdoendatopverschillendemanieren.Zijbenuttennogsteedshunexper-tisevooroorlogs-engeweldsgetroffenen.EenvoorbeeldisNetwerkPsychotraumahulpverleningNederland,waarinorganisatiesophetgebiedvanmaatschappelijkwerksamenwerkenmetdeBasis,eenhulpverle-ningsinstellingvooranderedoelgroepen.Andereorganisatieshebbendeambitieomeenspecifiekegroepteblijvenbedienenenproberendaarinoverlegmetdegemeenten,vaakinhetkadervandeWmo,nieuweimpulsenaantegeven.DatgeldtonderanderevoorJoodsMaatschappe-lijkWerkenStichtingPelita.Wijhebbenafgesprokenomeenstapsgewijzeafbouwteregelen,zodatmeninstaatisominoverlegmetanderentoteeneigenverantwoordelijkheidtekomen.Deafsprakenwordenelkedrietotvierjaarvernieuwd.ErzijnvragengesteldoverhetvasthoudenaanhetherdenkenenhetdoorvertellenvanhetverhaalvandeTweedeWereldoorlogen,iknoemdedatalaanhetbeginvanmijnbetoog,respecttenaanzienvanoorlogs-getroffenenvandeTweedeWereldoorlog.WijmoetenbeseffendaterovernietaltelangetijdgeenmensenmeerzijndiehetverhaaloverdeTweedeWereldoorloguiteigenervaringkunnenvertellen.AlswijwillendatdeverschrikkingenvandeHolocaustendeTweedeWereldoorlogherinnerdworden,danmoetenwijdaarwerkvanmaken.Ikwildatdoenopeenmanierdiepastbijdehedendaagseorganisatievandeoverheid,waarbijhetnietmijnintentieisomvanstaatswegeeenherinneringinstandtehouden.Datzegikermaarmeteenbij.IkbetoogdathetjuistopzijnminstaannemelijkisdatNederlandersdeTweedeWereldoorloglangereenmajeurebetekenisgevendanvelensteedsveronderstellen.Kijkbijvoorbeeldnaardejarenzeventig.ToenwarenerserieuzeplannenomhetRIOD(RijksinstituutvoorOorlogsdocumentatie),zoalsdattoenheette,opteheffen.DirectnadeTweedeWereldoorlogiseenaantalkampenonmiddellijkopgeheven,terwijlwijlaterdachtendatheteigenlijkheelgoedzouzijnomzealsherinneringscentratebehouden.Daarisduswatmijbetrefthetherinnerenopgebaseerd.Daarvoorisweleengoedeinfrastructuurnodig,waarinherinnerings-plekkeninstandblijven,voorlichtingwordtgegevenenherinneringenbehoudenworden.DatiswatwijmetErfgoedvandeOorlogdoenenmethetvoorlichtingsbeleid,datisgerichtopeenzeerbreedpubliek,waarbijmijndepartementnietvoorschrijftwatbijvoorbeeldopscholenverteldmoetworden,maarweleenondersteuningbiedtaanorganisatiesdieerietsmeewillen.Datkanopverschillendemanieren,maarmetnamedoorhetoverdragenvanverhalen.DatdoenwijopdePabo.IkbenzelfvorigTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9515 jaarmeegegaanopeenreisnaarRavensbrückmetPabo-studenten,diedaarsamenmetoverlevenden,nuhetnogkan,hetverhaaloverleveren,zodatzijhetstraksinhunklaskunnenvertellen.Wijfaciliterendat,maargevennietaanhoedatpreciesmoet.Hetgaatdusaltijdomaanvullendonderwijsmateriaalenhetondersteunenvandocenten.Datkanopzichgeenkwaad,wantuitonderzoekblijktdatweliswaar96%vandeNeder-landersopdehoogteisvandeHolocaust,maargevraagdnaardeoorzaakvandeTweedeWereldoorlog,noemt77%deHolocaust.Kortom,hetisvanhetgrootstebelangdatwijdieherinneringlevendhoudenendatgeldtnogsterkervoordeoorloginhetVerreOostenendekennisoverwaterinNederlands-Indiëisgebeurd.Erbestaanopdatterreinduseenaantalinteressanteprojecten.IknoemdealRavensbrück.IknoemookhetFortvandeDemocratieenhetAaltense,grensoverschrijdendeeducatieveprogramma,waarinwordtsamenge-werktmetDuitsescholen.OverigenswasikzondagbijdeherdenkingvandeKristallnachtinWesterbork,waarookeenDuitseschoolklasaanwezigwas.HetisvanhetallergrootstebelangomookDuitsejongerenerbijtebetrekkenomdeherinneringlevendtehoudenenomdelinkmetvandaagdedagteleggen.Hoejedatdoet–verschillendesprekershebbendaarnaarverwezen–luistertzeernauw,wanthetmoetgaanoverdeTweedeWereldoorlog,maaromdieherinneringlevendtehoudenkanhetsomsgeenkwaadomgroepenerbijtebetrekkendiedezeoorlognietgekendhebbenofdiedestijdsnognietinNederlandwoonden.Datisbijvoorbeeldgebeurd,zegiktegendeheerBosma,methetboekvanhetNIOD(NederlandsInstituutvoorOorlogsdocumentatie):Oorlogopvijfcontinenten.DatisnietbedoeldomdebijdragevanMarokkanenaandeTweedeWereldoorlogteverheerlijken.HetiseenaanvullingopkennisdiewijhebbenoverdeHolocaust,overwaterisgebeurdmetanderegroepen,zoalsRoma,Sintienhomo’s,maarookoverwaterinNederlands-Indiëeneldersindewereldisgebeurd.Menwilkennis-verrijkingbieden,eenaanvullingophetbestaandemateriaal,doorvoorgroependietoennietmaarnuwelinNederlandwonen,alsdaarbehoefteaaniseninvoorkomendegevallen,onderwijsmateriaalopgrondvandiekennisteontwikkelen.Datonderwijsmateriaalontwikkelikniet.Ikschrijfnietvoorwatermoetgebeuren.HetNIODdoetwetenschappelijkonder-zoekomdiekennisbijelkaartebrengen,metpositieveennegatievevoor-beelden.Ikhebdatboekzelfgoedbestudeerdendaarstaanzowelmooievoorbeeldeninvandebijdragenuitanderelandenalsmindermooievoorbeelden.Hethelestrevenvanditsoortprojectenisomdeherinne-ringlevendtehouden.Devoorzitter:IkwilgraageentweedetermijnvandeKamer.Kuntuietsbeknopterantwoorden?StaatssecretarisBussemaker:DitwasevennodigomuiteentezettenwaarhetomgaatbijhetherinnerenenbijErfgoedvandeOorlog,maarookwatdetaakisvanhetNationaalComité.Datisnamelijkhetveran-kerenenaansluitenbijnieuweinitiatieven,bijnieuwevormendiegezochtwordenenverbindingendiegelegdworden.DietaakwordtnuvooreengrootdeelnogdoormijnafdelingOorlogsgetroffenenuitgevoerd,maareigenlijkpastdietaaknietmeerbijoverheid.Hetligtvoordehand,dieuitvoeringeldersondertebrengen.DatisdediscussiediespeeltoverhetNationaalComité.WijwillenjuisteenaantalrollenentakenoverdragenaanhetNationaalComité,maarikblijfnatuurlijkwelverantwoordelijkvoorwathetdoet.Ikzegermaardirectbijdatditgeenverkapteofexplicietebezuinigings-ofombuigingsactieis.Erzalnietwordengekortophetbudgetendeorgani-satievanhetNationaalComitézalvanmijdemiddelenkrijgendienodigzijnomdetoegewezentakentekunnenuitvoeren.Ikhebgrootvertrou-weninhoehetComitédatdoet,zoalshetooknumetbredeinstemmingTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9516 zoweldeherdenkingop4meialshetvierenvandebevrijdingop5meiorganiseert.Ikhaddeeeromafgelopen4meidelezingopdeDamtemogenhoudenenikbenop5meideheledaghetlandingeweestenbijhetconcertinCarrégeweest.Ikhebzeerdiverseuitingenvanhetvierenvandevrijheidgezien,opeenmanierdiediversisinvormeninhoudendiemijnsinzienszeerpastbijeenvrijlandwaarvrijheidvanmeningsui-tingbestaat.DatisookéénvandeelementendiewijherdenkenopgrondvandeTweedeWereldoorlog.DewoordvoerdersvandefractiesvanhetCDA,dePvdAendeVVDvragennaardetoekomstvandeStichtingHerdenking15augustus1945.Ikzaldelaatstezijndiedeherdenkingop15augustusterdiscussiestelt.Ikhechtdaarzeerveelwaardeaanenhetzalenmoetaltijdeenzeerbelang-rijkeherdenkingblijven.Voordezeherdenkinggeldtnogmeerdatveelmensennietwetenwaardieeigenlijkvoorbedoeldis.Alleendaaromalmoetzebehoudenblijven.DatgetuigtookvanrespectvoordemanierwaaropdieherdenkingdoordeStichtingHerdenking15augustuswordtingevuld.Ikvinddatzijdatopeenheelmooiemanierdoet.Wijveran-derennietsindestructuur.Destichtingbehoudtdeinstellingssubsidieindetoekomstendieblijftdusookgeoormerkt.MenhoeftnietbangtezijndatdestichtingsamenzalmoetengaanmethetNationaalComité.Erzijntotslotnogeenpaarkortevragengesteld.Overdebackpay-kwestieisaleerdermetdeKamergesproken.DeheerZijlstraverweesdaaralnaar.In2000heefthetkabineterkenddathetnaoorlogseIndischerechtsherstel,terugkijkendmetdeogenvannu,kilenbureaucratischisverlopen,tekortkomingenheeftgekendendathettotteleurstellingenheeftgeleid.Datissamengegaanmeteentegemoetkomingindevormvanindividueleuitkeringenencollectievedoelen.MetditGebaarwenstehettoenmaligekabinetfinaalrechttedoenaandekritiekopdebejege-ningvandeslachtoffersenhetnaoorlogserechtsherstelenheefthetkabinetzijnverontschuldigingenaangebodenvoordevermoedelijketekortkominginhetnaoorlogseIndischeherstel.Tegelijkertijdzijnertoenonderzoekenopgestartomdehiatenindegeschiedschrijvingteonderzoeken.HetkabinetheeftdestijdsindeKamerentegenoverdeIndischegemeenschapgestelddatderesultatenvandezeonderzoekengeenaanleidingkondenzijnvooreenaanvullendeclaim.Ikciteeruithetalgemeenoverlegop8februari2001.Toenheeftdetoenma-ligeministervanVWSgezegddat:«methetbedragvan350mln.guldenhetcollectievegebaarisafgesloten.Hetbreedhistorischonderzoekisvooralnodigomdaternogveelwittevlekkenbestaan.Dehistorischedocumentatieoverdebezettingsperiodeendeperiodedaarnamoetdanookwordenaangevuldomdeontwikkelingentereconstrueren.»Vervol-genswordtergesprokenoverhistorischonderzoek.Daarnazegtdeministernogmaals:«Hetcollectievegebaarisechtergemaaktmethetbedragvan350mln.gulden.Deministerantwoorddedesgevraagddathetnaardestelligeovertuigingvanderegeringhierbijzalblijven.»Datstand-punthuldigikooknunog,omdatergeenaanleidingisomdaarvanaftewijken,hoebelangrijkhetookkanzijnomdehistorischekennissteedsopnieuwenwaarzinvolaanteblijvenvullen.DeheerVanGervenvraagthoeveelgeldbeschikbaarisvoordeRomaenSinti.Voorhenis9mln.beschikbaar.DatzalwordenbesteedaandeoprichtingvaneenexpertisecentrumoverSintienRomaenaanprojectendiedepositievanhungemeenschapduurzaamverbeteren.HetvoorbeeldvandeheerVanGervenkandaarbijdusheelgoedbetrokkenworden.Daarbijgaanwijsamenwerkenmetanderedepartementen,wantdezebeleidsdoelstellingisnatuurlijkveelbrederdanvanVWSalleen.DeheerZijlstravraagtnaarderoepiagrondslagenhoejedegelijkebehandelingmoetvormgeven.DeKamerheeftdaarvanmijeenaantalbrievenoverontvangen.Ikzalnietherhalenwatdaarinstaat,maaringaanopdespecifiekevraagvandeheerZijlstraoverdevergelijkingmetdeFilippijnen.AlsjedeWuv-uitkeringvangerechtigden,nietalleeninIndo-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9517 nesië,maarinalleanderelandendanNederlandzouberekenennaarhetlevenspeilindielanden,danzoudatvoordemeesteniet-westerselandeneenforseverlagingbetekenen.EenuitkeringsgerechtigdeindeFilippijnenkrijgtnueenuitkeringopeurogrondslag.Diezouerinhetvoorstelvanhetcollegesterkopachteruitgaan.Kortom,ookdatzoudangelijkgetrokkenworden.DeheerBosmavraagtnaarhetlotvandeoorlogswezeninIsraël.DatiseenzeerprecairekwestieenhetisnuvooraleenzaaktussenJoodsMaat-schappelijkWerk(JMW)endewezen.Ikbenopdehoogtevanhetonder-zoekdatJMWheeftgedaan,maarikbengeenpartnerinhetconflict.IkzegdeKamertoedatikzaakgoedblijfvolgen.Mochteraanleidingtoezijn,danbrengikhaaropdehoogte.DeheerZijlstra(VVD):Iksteleenvraagoverderoepiagrondslag.IksnapgoeddatdestaatssecretariszegtdathetconsequentieszalhebbenvoorbijvoorbeeldiemandopdeFilippijnenalswijdeeurogrondslagloslatenenbreedeen«lokalestandaardtoeslag»toepassen.Datconstaterende,engeletophetfeitdatzijinhaarbriefvan22oktoberaangeeftdathetgeenuitgangspuntisvandeWuvomeenbuitenproportioneelhogeuitkeringteverstrekkennaarratovandelokalestandaard,danishettochheelgekdatzijhetgeenargumentvindtvooriemanddieopdeFilippijnenwoontenwelvooriemanddieinIndonesiëwoont,simpelenalleendoorhetfeitdatdegroepinIndonesiëveelgroteris?Hetprincipekannatuurlijkgeenanderezijn:ofwijaanvaardendefinanciëleconsequentiesofhetheeftnadeligegevolgenvoordieanderegroep.Wijmoetenconsequentblijven.Eenverschillendebehandelingvindenwij,ookgeletopdeuitspraak,nietwenselijk.StaatssecretarisBussemaker:Ikbegrijpuwredeneringwel.Dieisprinci-pieelgeheeljuist.Maarjuistvoordezegroepwiljerustcreërenenwiljezorgvuldigheid.Hetisdevraagofjeindatgevalmoetzeggen:danmaariedereenhetzelfde.OokgeletophetfeitdathetbijdemensenopdeFilip-pijnenomeenheelanderaantalgaatdanbijdemensendieinIndonesiëwonen.Aanbeidealternatievenklevenzeerveelbezwaren.Erisgeengemakkelijkeoplossing.Alsdieerwelwas,danhadikallangeenbesluitgenomen.IkhebermetdeCommissieGelijkeBehandelingnogovergesproken.Hetisheelgemakkelijkomhiervoorjuridischeenlijnvangelijkebehandelinguittewerken,maarhetisdevraagofjedaarmeebereiktwatjewilt.Nuzijnwijbezigomuittezoekenwatuiteindelijkhetmeestwerkbarealternatiefis,zodatiknietalleeneenprincipiële,maarookeenwerkbareenpragmatischeoplossingkanbieden.Jekuntbijvoor-beeldkijkennaarhetverkleinenvanhetverschilmetdeuitkeringinNederlanddoorderoepiagrondslagforsteverhogen.Ikbenernognietuit,maarzodraikeruitben,stelikdeKamerervanopdehoogte.MevrouwVanDijken(PvdA):Hebtudaareentermijnbijingedachten?StaatssecretarisBussemaker:Nee,wantikhebaleerdertermijneningedachtengehaddieikniethebgehaaldvanwegedecomplexiteitvandeproblematiek.Ikwilmijzelfdaardusmaarnietteveelopvastpinnen.NaderegedachtewisselingMevrouwVanDijken(PvdA):Voorzitter.Ikstelmetdankvastdatdestaatssecretarisdevragenbehoorlijknauwgezetheeftbeantwoord.ErblijftvoormijnogeenbeetjeonduidelijkheidoverhetbindendadviesvandePUR.Isdateenbindendadviestussenaanhalingstekensofishetechteenbindendadvies?HoeligtdeverantwoordelijkheidtussendeVWSenSZWalshetschuurtbinnendeSVB?IkbenheelblijmetdeopmerkingvandestaatssecretarisoverdeStichtingTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9518 Herdenking15augustus1945.Wijverschillendaaroverdusabsoluutnietvanmening.Verderblijfthetinderdaadeenontzettendmoeilijkonderwerp.Ikbenblijdatdestaatssecretarisermeeomgaatzoalszijdatdoet.Datgeeftonsookderuimtevooronzegevoelighedentenaanzienvanditonderwerp.MevrouwSchermers(CDA):Voorzitter.Ikstelookeenvraagoverhetbindendadvies,wantdatiseenvandebelangrijkstedingen.Alsdestaats-secretarisnuuitspreektdatditbindendadviesinderdaadbindendis,blijftdatdanookzoofgaanwijindetoekomsttocheenbeetjeschuiveninderegelgevingwaardoorhetnietbindendblijft?Eenanderbelangrijkpuntisdemogelijkheiddatdestaatssecretarisdeeindverantwoordelijkheidblijftdragen.Erbestaantochverschillendemeningenopjuridischgebied.Nubenikgeenjurist,maarikhebstaatsse-cretarisaangehoordenikhebgelezenwatdejuristvandecliëntenraadschrijft.Destaatssecretarisheefthieropgereageerdendejuristheeftdaaropweergereageerd.Inzijnreactiestelthijdat«destaatssecretarissteltdatzijviaeendirectetoezichts-enverantwoordelijkheidsrelatiemetdeSVBhaarpolitiekeverantwoordelijkheidkanwaarmaken.DiedirecterelatieheeftzijinelkgevalopgrondvandeWetstructuuruitvoerings-organisatiewerkeninkomenopheteerstegezichtniet.Hetfeitdat...»,endanvolgtereenartikeldatpasop22septemberindeStaatscourantisgepubliceerd,«...maaktditnietanders,omdathetzelfdereedsinKaderwetzelfstandigbestuursorganenwerdbepaald.»Ikkandaaralsniet-juristgeenuitspraakoverdoenenikdoedatookniet,maarikconsta-teerweldatertweemeningenliggen.Ikwilvandestaatssecretarisgraagdetoezeggingdatalshetopditgebiedfoutloopt,zijperomgaandenaardeKamerterugkomtalszijdittrajectinwerkingstelt.DeheerBosma(PVV):Voorzitter.Ikdankdestaatssecretarisvoorhaarantwoorden.DePUR/SVB-constructieheeftdezegenvanmijnfractie,zekeromdatdekwestiesinzakedecontinuïteitvanderaadkamer,decliëntenraadenhetbladAanspraak,dateengrotematevanpopulariteitkent,geregeldzijn,omdatoudezakennietopnieuwbeoordeeldwordenen,heelbelangrijk,vanwegededirectepolitiekecontroleenhetfeitdathetvooraldezestaatssecretarisisdiewijdaarindetoekomstopkunnenaanspreken.Destaatssecretarisspreektnaarmijnhartalszijhetheeftoverhetdoor-vertellenvanhetverhaal.Maarmijnpartijheeftdaarwelenigeangstover.DestaatssecretariszegtdatzijgrootvertrouwenheeftinhoehetNatio-naalComitédatdoet,maaralsikopdesitevanhetNationaalComitéziedatgesprokenwordtoverdeopkomstvanrechts-populistischepartijen,datditwordtgebrachtinhetkadervandeKristallnachtendathetblijkttegaanovermijnpartijenvooralovermijnfractieleider,dandenkik:hierwordtietsinganggezetwateerderleidttotvervreemdingvandieherin-neringdantothetinstandhoudenervan.Daarwordikverrevanvrolijkvan.IkvindnogsteedsdathetNationaalComitédaaromzeernauwbijdepolitiekecontrolemoetwordengehouden.Mijnlaatstepuntgingoverstraatnamen.Wieweleensineennieuwbouw-wijkrondrijdt,rijdtrondinstratenmetnamenalsMatsmanzoomenRiet-drift.Ikdoeeencridecoeuraanhetadresvandestaatssecretaris,hoewelikweetdathetnietonderhaarzeggenschapvalt:kanzijnietnogeensnadenkenoverhoeinNederlandmeerstratenvernoemdkunnenwordennaarmensenalsWimSpeelman,WalravenvanHall,Pieter’tHoen,GerritJanvanderVeen,JohannesPosten«Shushu»Simon?WatzouhetmooizijnalsdienamenbijonzejeugdnetzobekendwordenalsmensenalsJeanMoulinenCharlesdeGaulleinFrankrijk.DeheerVanGerven(SP):Voorzitter.HetisgoeddatdestaatssecretarisduidelijkheidheeftgegevenoverderelatietussendePURendeSVBenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9519 duidelijkheeftgemaaktdatdecontinuïteitenkwaliteitvoordetoekomstgeborgdzijn.Zijisopeenpaarpuntennognietingegaan.DatbetreftallereerstdeStichtingPelita.Destaatssecretarisspreektin«Haags»jargonovereenstapsgewijzeafbouweneigenverantwoordelijkheid.Kanzijnogeensexacttoelichtenwatdatindetoekomstgaatbetekenen?Ikneemaandathetdaarbijtochombezuinigingengaat.Watbetekenthetnuconcreet?MijnlaatstepuntbetreftdeuitkeringeninhetkadervandeWubo.Kanhiervoorgeennulpercentagegehanteerdworden?Voormensendieeentegemoetkomingkrijgeninhetkadervansilicosewordtbijvoorbeeldweleennulpercentagegehanteerd,enikdachtdatervoorasbestslachtoffersookeendergelijkeregelingis.DeheerZijlstra(VVD):Voorzitter.Ikdankdestaatssecretarisvoordeantwoordenenvoordetoezeggingdatdeinstellingssubsidieovereindblijft,geoormerktdanwel,voordeStichtingHerdenking15augustus1945.Datishelder.Ikhebnogmoeitemetdemandaatconstructie.MevrouwSchermersgafalaandatertochtweeverhalenliggenenookikalsniet-juristhebmoeiteomteonderscheidenwaarnuhetprobleemzit.Deporteevanhetpleidooivandestaatssecretarisvoordedoorhaarvoorgesteldeoplossingheefttemakenmetdirecteaansturing.Opzichzelfkanikmijdaarbijietsvoor-stellen.ZijverwijstnaarABP.Ditwasdestijdsgeensucces.Dathebbendebetrokkencliëntenradenenvertegenwoordigdelichamenookmeege-maakt.Desondanksiservanuithenbredesteunvooreenmandaat-constructie,omdatdePURdaartusseninzit.Daarhebbenzijzoveelvertrouwenindatzijdatpuntvandepolitiekeverantwoordelijkheiddanmaarvoorliefnemen.Ikzoutochweleensprecieswillenwetenwatdaarmeedeproblemenzijn,wantikziedaarintochveelmogelijkhedeneneentegemoetkomingrichtingdebetreffendegroeperingen.Ikhoorgraagwatmeeroverhetbindendadvies,wantdestaatssecretarisschrijftinhaarbriefvan4november:«inhetconcretegevalwaarinernognietsgeregeldisendeSVBverplichtzalzijnomadviestevragen,ishetonwaarschijnlijkdatdeSVBvanditadvieszalafwijken».Dathoudtdusindathetnietbindendis.Totslotstelikeenvraagoverdebackpay-kwestie.Destaatssecretarisheefthethelderaangegeven,maarhetvoordeelvaneenlangereschor-singisdatjenogeenseenpaarmensennaderspreekt.Ikwilhetvolgendezeggen,nietzozeertegendestaatssecretaris,maartegendeKamer.ErzijnnatuurlijkNIOD-onderzoekengeweest.VoordeVVD-fractieishetstartpuntweldegelijkwathetkabinetdestijdsheeftuitgesproken.DeNIOD-onderzoekenzijngeenaanleidingtoteenherzieningvandebackpay.IkproefweleenbredebehoefteomalsKamereenkeertesprekenoverdieNIOD-onderzoeken:wateruitgekomenis,watdeargumentendaarvoorzijn.HetisdepolitiekeverantwoordelijkheidvandeKamer...Devoorzitter:Ikmoetueveninterrumperen.DeKamergaatdaarzelfover.Wijmoetendatindeprocedurevergaderingregelen.Datisnietaandestaatssecretaris.DeheerZijlstra(VVD):Inmijneerstezinhebikookgezegddathetnietaandestaatssecretarisis,maaraandeKamer.Devoorzitter:Danwilikechtdatunuafrondt,wantdeanderenhebbenooknietmeertijdgehad.DeheerZijlstra(VVD):Alsumijhadlatenuitspreken,wasikaldriekeerklaargeweest.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9520 DeVVD-fractiezalhetwaarderenomalsKamereenkeeropbasisvandeuitkomstenvandierapportenmetdebetrokkenenvangedachtentewisselen,omrechttedoenaandebehoeftedieeropdatpuntaanis.Devoorzitter:Datlaatstekuntudanindeprocedurevergaderinginbrengen.Danzullenwijdatbespreken.DeheerVanGerven(SP):VindtdeheerZijlstranietdatdestaatssecre-tarisdatzoumoetendoen?Ikhebineerstetermijnookgevraagdomdatgesprekweeraantegaan.DeheerZijlstra(VVD):DeKamerheeftdaareeneersteverantwoordelijk-heidin.Opbasisvandeonderzoeken,deuitkomstenendewisselingvangedachten...DeheerVanGerven(SP):Uzeidatuwstandpuntvaststond.DeheerZijlstra(VVD):Nee,datismijnuitgangspunt.Alsikeenhoorzit-tinginga,danbenikbereidomteluisteren.Alsdatleidttoteennieuwegedachtegang,danzullenwijongetwijfeldweereenvervolgoverlegmetdestaatssecretarishebben,maarpasnadatdatgebeurdis.StaatssecretarisBussemaker:Voorzitter.Ikbeginmetdevraagoverhetbindendadvies:hoebindendisbindend?Bindendisbindendzoalsvast-gelegdindeAlgemenewetbestuursrecht.Ikdenkeerlijkgezegddatveelvragenoverhoehetnueigenlijkzitenhoewijdebriefvandejuristenvandecliëntenraadmoetenbeoordelen,voortkomenuithetfeitdatikdeKamerinformeeroverbeleidsvoornemensdiehunbeslagineenwets-voorstelmoetenkrijgen.DatwetsvoorstelkrijgtdeKamervanzelfsprekendtezienendaarinkanzijbeoordelenofikmijaanmijnwoordhoud.Hetingewikkeldeisdatinhetstukvandejuristenwordtverwezennaarbestaandewetten,bijvoorbeeldnaardeWetSUWI.DejuristheeftvastgelijkdathetnuindeWetSUWInietgeregeldis.Ineerstetermijnweesikopeenfoutindiebrief.Wijhebbendeeerstebriefmethetjuridischadviesbekeken.Daarisookdelandsadvocaatbijbetrokken.Ikbendusnietoveréénnachtijsgegaan,maarwijzijnbezigmeteenoperatiediein2011zijnbeslagmoetkrijgenenindetussentijdkrijgtdeKamervanmijeenwetsvoorstelwaarindatbindendadviesterugkomt.DerelatietussendeSVBenderaadskamerszaldaarookinwordenbeschreven.Alsindebriefstaatdathetonwaarschijnlijkis,danheeftdatooktemakenmetdeformuleringindeAlgemenewetbestuursrecht.Maardatdebatvoerenwijuitgebreidmetelkaarwanneerhetwetsvoorstelvoorligt.Overdebedoe-lingvanwatikwil,kanechtergeenonduidelijkheidbestaan.DeSVBkrijgtnietdevrijehandomtebeslissenwathijgoeddunkt.Integendeel,maaralsdatjuridischzoindeAlgemenewetbestuursrechtisgeformuleerd,danzuljejedaarbijmoetenaansluiten.MevrouwVanDijken(PvdA):Uspreekthetzeerstelliguit.DitisookbekendbijdeSVBentochhebbenwijnogsteedsverkering?StaatssecretarisBussemaker:Ja.AlsjekijktnaarhetfunctionerenvandeSVB,hoederaadvanbestuurermeeomgaatenhoedevoorzitter,zelfzeernauwpersoonlijkbetrokkenbijhetoorlogsverleden,zichhiervoorinzet,danisergoedegrondomdeSVBdaarintevertrouwen.Maarnatuurlijkmoetenwijdat,ookindienieuwewet,juridischgoedafhechten.DeKamerhoeftmijdusnietalleenmaartegelovenopmijnmooiewoorden.Zijzalmijstraksvooralookmoetenaansprekenopdewijzewaaropikdatgoedjuridischafhecht.Daarbenikgraagtoebereid,wantikheberhetvolstevertrouwenin.Enmochtikopeenofandermomentmerkendathetandersisdaniknudenk,danzalikdeKamerterstondTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9521 daaroverinformeren,wanthetisabsoluutnietinmijnbelangomdaarzelftelaatachtertekomen,juistalshetgaatomdezegroep,waarvoorikzeerveelzorgvuldigheidwilbetrachten.Vandaarookdebetrokkenheidvandelandsadvocaat.Ditzoekenwijechtzeerzorgvuldiguit.DeheerBosmaheeftgevraagdnaarmijnvertrouweninhetNationaalComité4en5mei.Ikzaldewebsitenogeensbekijken.Ikhebdathiernietparaat.Maaralshetinformatievanderdenis,dankanervanallesennogwatdoorgelinktworden.HetNationaalComitémoetzichrichtenophetvormgevenvanherinneringen,hetdoorvertellenvanhetverhaalen,methetoogop5mei,hetleggenvaneenlinkmethetheden.Gelukkiggebeurtdatookop5mei.Datiséénvanderedenenwaarombij5meivieringenveeljongerenkomen.Zijmoetenbesefhebbenvandatverhaaloverhedenenverleden.DeheerBosmaheeftgesprokenoverstraatnamen,maarwathetNatio-naalComitéookdoet,isscholenenscholierengroepenstimulerenombijvoorbeeldeenmonumentteadopterenendaarmeeaandeslagtegaan.Ookdatiseenverbindingtussenhedenenverleden.IkhebalhetvoorbeeldgegevenvandeDuitsescholierendieikzondaginWesterborktrof,dieoverlevendeninterviewenendieonderandereopbasisvangege-vensvanhetRodeKruisgegevensvanmensenopinternetzettenomzoeenlevensgeschiedenisoverteleveren.Ophetpuntvanstraatnamenhebikgeenenkelbezwaar.GelukkighebbenwijveelstraatnameninNeder-land.Datgaateigenlijkbestgoed.Hetisechteenlokaleverantwoordelijk-heid.Daarwilikheteigenlijkbijlaten.Maarikwilhetbestnogeenseenkeerbijmijncollegaonderdeaandachtbrengen.OverigensnoemdedeheerBosmaallerleinamenvanbekendeverzetshelden,maarerzijnookvaaklokalehelden.Juistdaarvoorishetvanbelangdatzijookeenplekkrijgen,omdatErfgoedvandeOorlognietalleenhetgroteverhaalis,maarookhetkleinemenselijkeverhaaldatverbondenismeteengrootverhaalenwaardoormensenzichvaakgetroffenwetenenherkennen.ErisgeensprakevaneenbezuinigingtenaanzienvanStichtingPelita.Ookhiervoorgeldtdathetaantaloorlogsgetroffenendaalt.Inverhoudingtotdiedalingwordtdefinancieringdusgeleidelijkminder.Hetisonduide-lijkwanneerereenbepaaldminimumwordtbereikt.Daarommakenwijerelkedrieàvierjarenafsprakenover.Overigenshebbenookdezeorganisa-tiestemakenmetanderestructurenopandereterreinen,denkaandeWmo,diemeereenlokaleverantwoordelijkheidisgeworden.Erisgeensprakeindiezinvaneenbezuiniging.Welvanmindergeld,maardathoudtverbandmetdeafnamevanhetaantaloorlogsgetroffenen.DeheerVanGervenheeftgevraagdomeennulpercentageoppremiesenbelastingenopvoorzieningen.Devergoedingenvoordemedischevoor-zieningenzijnnietbelastbaar,maardeuitkeringwel,omdatdezeeenaanvullingisopinkomen.Devergoedingenzijndatniet.Datisnietandersdanmetandereuitkeringen.Ikzouhetzeermoeilijkverdedigbaarvindenomdatbijdezeuitkeringenanderstedoen,wantindatgevalzoudraag-krachtgeenrolmeerspelen.Ikzieverdergeenredenomdataantepassen.Debackpay-kwestie,totslot,iseenzaakvandeKamer.DeheerZijlstra(VVD):HebtuvanhetbestuurendedirectievandePUReenadviesgekregenoverdebesteroutediegevolgdkanworden?Datsluitookaanbijmijnpleidooiintweedetermijn:isnuinderdaadmetnamehetpuntvanderechtstreeksepolitiekeverantwoordelijkheidvooruhetargumentomniettekiezenvoordemandaatconstructie,daarwaardecliëntenraadenallevertegenwoordigendelichamendaarwelvoorkiezen,ondanksdeABP-geschiedenis?StaatssecretarisBussemaker:Watispreciesuwvraag?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9522 DeheerZijlstra(VVD):Alsikugoedbegrepenheb,isvoorumetnamehetfeitdaturechtstreeksecontrolewilthandhavenenerandersteveellagenontstaanhetbelangrijksteargumentomnietvooreenmandaat-constructietekiezen,ondanksdatalleanderebetrokkenendaarwelvoorwillengaan?StaatssecretarisBussemaker:Datisvoormijeenheelbelangrijkelement.Omdaterandersniemandisdiehetdirectkanaanstureneneendiffuusgeheelontstaat,watookopjuridischeproblemenkanstuiten,benikervanovertuigddatditdebestemanierisomoptermijneenstapsge-wijze,zorgvuldigeovergangterealiserenenomervoortezorgendatookopdelangeretermijntotdelaatsteoorlogsgetroffeneeengoedsysteemstaat.MethetbestuurvandePURhebikherhaaldelijkoverlegdenhetbestuurheeftaangegeven,bereidtezijnomzeerconstructiefaandemaatregelenmeetewerken.DevoorzittervandevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport,SmeetsAdjunct-griffiervandevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport,ClemensTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,20454,nr.9523