Verslag Raad Buitenlandse Zaken van 17 maart 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-02Raad Algemene Zaken en Raad BuitenlandseZakenNr. 3087 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 maart 2025Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken van17 maart 2025.De Minister van Buitenlandse Zaken,C.C.J. Veldkamp kst-21501-02-3087ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-02, nr. 30871 Verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van 17 maart 2025 Op maandag 17 februari 2025 vond de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ)plaats in Brussel. Bij afwezigheid van de Minister van Buitenlandse Zakenwerd Nederland vertegenwoordigd door de Permanente Vertegenwoor-diger bij de Europese Unie. Op de agenda stond de Russische agressietegen Oekraïne, de situatie in het Midden-Oosten, Syrië, Iran en de EU–VSrelatie. Onder lopende zaken werd gesproken over de ontwikkelingen opde Westelijke Balkan. Na de RBZ vond de EU Syrië conferentie plaats.Met dit verslag wordt tevens voldaan aan de toezegging en de motie metbetrekking tot het informeren van de Kamer over de Nederlandse inzet tenaanzien van de bescherming van het Internationale Strafhof, detoezegging om een terugkoppeling te geven van de reis naar Armenië enTurkije, de motie van het lid van den Burg c.s. over pleiten voor gerichtesancties tegen Rwandese betrokkenen bij M23 en de toezegging aan vanDijk over het ingaan op mogelijk Europese bijdrage aan plan van Egypteen Arabische landen voor wederopbouw in Gaza.Russische agressie tegen OekraïneDe Raad sprak over de voortdurende Russische agressieoorlog tegenOekraïne en de brede EU-steun aan Oekraïne. De Oekraïense Minister vanBuitenlandse Zaken Sybiha sloot virtueel aan voor een deel van de sessie.De Raad en de Hoge Vertegenwoordiger verwelkomden de vredesbespre-kingen tussen de VS en Oekraïne in Jeddah en het voorstel voor eentijdelijk staakt-het-vuren. De Raad stelde dat duidelijk is dat Oekraïne enEuropa vrede willen, en dat de bal bij Rusland ligt. Tegelijkertijd werd deurgentie om Oekraïne juist nu te ondersteunen en sterk te positionerensterk gevoeld binnen de Raad. Hoge Vertegenwoordiger Kallas riep delidstaten op opvolging te geven aan de verklaring gesteund door 26 EU-leiders van de buitengewone Europese Raad van 6 maart, onder meerdoor een ambitieus akkoord op haar voorstel voor additionele militairesteun aan Oekraïne in 2025. Deze oproep werd door een groep lidstaten,waaronder Nederland, onderstreept. Enkele lidstaten verwelkomdenhierbij ook de contouren van ReARM Europe. Een brede groep lidstatenverwelkomde de halfjaarlijkse verlenging van de individuele sancties enriep op tot verhogen van de druk op Rusland door middel van aanvul-lende sancties.Conform de toezegging1 uit het commissiedebat Raad Buitenlandse Zakenvan 6 maart jl. informeer ik u hierbij nader over het voorstel van de HogeVertegenwoordiger Kallas over additionele militaire steun aan Oekraïne.De HV heeft het voorstel gedaan om Oekraïne in 2025 voor een nader tebepalen bedrag aan militaire steun te leveren en de lidstaten daarevenredig (op basis van een BNP-verdeelsleutel) aan te laten bijdragen inlijn met het gesloten EU-veiligheidsarrangement met Oekraïne. Lidstatenzijn vrij om zelf invulling te geven aan hun bijdrage, die financieel ofmaterieel kan zijn, zolang het gaat om militair materieel waar Oekraïnebehoefte aan heeft. Wanneer lidstaten er voor kiezen om een financiëlebijdrage te leveren, dan zullen zij dat doen aan een bestaand initiatief ofaan een andere lidstaat die deze middelen zal gebruiken voor het leverenvan militaire steun aan Oekraïne. Het initiatief is optioneel voor lidstatenen staat open voor participatie door derde landen. Nederland zal Oekraïnein 2025 substantieel steunen, waardoor het de stellige verwachting vanhet kabinet is dat het voorstel geen extra inspanning van Nederland zalvragen. Wel verwacht het kabinet dat diverse andere lidstaten hunmilitaire steun aan Oekraïne moeten opschroeven om een evenredige1TZ202503-008Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-02, nr. 30872 bijdrage te leveren. Het kabinet verwelkomt het voorstel dan ook, pleitvoor een omvang van 40 miljard euro en zet in op een spoedig akkoord.Zoals bekend zet Nederland ook bilateraal de steun aan Oekraïneonverminderd voort, zowel qua militaire als niet-militaire steun.Tot slot geeft het kabinet graag een actualisatie van de stand van zakenvan private bevroren tegoeden onder het Ruslandsanctieregime per1 januari 2025. De totale waarde bedraagt nu 95,8 miljoen euro (waardeper 1 juli 2024 was 97,2 zoals in oktober 2024 aan Uw Kamer medege-deeld). De totale waarde kan fluctueren vanwege bevriezen van tegoedenin verband met nieuwe sancties tegen personen of entiteiten of bijvoor-beeld vrijgeven van tegoeden door het verlenen van ontheffingen.IranDe Raad sprak over Iran, waarbij EU Lidstaten onder meer zorgen uittenover de Iraanse militaire steun aan Rusland, arbitraire detentie vanEU burgers, hybride en statelijke dreigingen op EU grondgebied, dedestabiliserende rol in het Midden-Oosten en het nucleaire programma.EU–VS relatieGedurende de Raad Buitenlandse Zaken spraken Ministers over de EU–VSrelaties. Dit was een bespreking over de volle breedte van de dossiers inde EU–VS relatie waaronder welvaart, geopolitiek en veiligheid. Ook werder een debrief gegeven van de laatste ontwikkelingen op het handelspoli-tieke terrein.Situatie Midden-OostenIsraël/Palestijnse GebiedenDe Raad besprak de situatie in het Midden Oosten. Op dat momentbevond het staakt-het-vuren in de Gazastrook zich al in een fragielesituatie. Daags na de Raad vonden luchtaanvallen van Israël op deGazastrook plaats waardoor het staakt-het-vuren is geschonden, en deafspraken van de overeenkomst verder onder druk zijn komen te staan. DeHV Kallas onderstreepte tijdens de Raad het belang van volledigeimplementatie van het staakt-het-vuren. Dit is cruciaal voor de vrijlatingvan gijzelaars en hervatting van de toevoer van humanitaire hulp. De HVriep alle lidstaten op om deze boodschappen bilateraal bij Israël af tegeven. Nederland heeft dit ook gedaan en veroordeelde tevens deblokkade van humanitaire hulp en elektriciteitstoevoer. Ondanks defragiele staat van het staakt-het-vuren konden de activiteiten van degrensbijstandsmissie EUBAM Rafah de afgelopen periode doorgangvinden. Sinds het einde van het staakt-het-vuren op 18 maart jl. is deRafah Crossing Point (RCP) tot nader orde gesloten en zijn de operationelewerkzaamheden van de missie opgeschort. Eerder stelde Nederland eenpolitiefunctionaris beschikbaar voor ondersteuning bij de herstart van deactiviteiten van de missie.Ten aanzien van het Arabisch plan voor de toekomst van de Gazastrookstelde de HV dat dit een goede basis voor discussies over de toekomstvan de Gazastrook vormt en dat het van belang is dat de EU daarover hetgesprek aangaat met Arabische partners. De HV onderstreepte alsvoorwaarde dat de veiligheidsarchitectuur acceptabel moet zijn voorzowel Israëli’s als Palestijnen. Dit betekent dat de Palestijnse Autoriteitmoet terugkeren naar de Gazastrook en dat Hamas geen rol mag spelen inde toekomst. Naast de situatie in de Gazastrook is ook de situatie op deWestelijke Jordaanoever zorgelijk. Er zijn inmiddels ongeveerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-02, nr. 30873 40.000 ontheemden. In dat licht benadrukte de HV dat de EU steun voorde Palestijnse Autoriteit cruciaal blijft.In lijn met de toezegging aan uw Kamer riep Nederland de EU op omaansluiting te vinden bij het Arabisch plan voor de toekomst van deGazastrook2. Nederland verwees naar de constructief-kritische dialoogmet Israël tijdens de Associatieraad, maar stelde ook dat de situatiesindsdien is verslechterd. Dat geldt zowel in de Gazastrook als gevolg vande blokkade van humanitaire goederen en elektriciteit, als ook op deWestelijke Jordaanoever door het toenemende geweld. Nederland riepdaarom in lijn met de toezegging aan uw Kamer en de motie Piri3 op totsancties tegen gewelddadige kolonisten en kolonistenorganisaties.Sancties vereisen EU-unanimiteit en helaas is er tot op heden nog geenovereenstemming voor een derde pakket aan sancties tegen geweld-dadige kolonisten en kolonisten organisaties. Nederland blijft zichonverminderd inzetten om dit draagvlak te vergroten. Zoals eerderonderstreept is de kabinetspositie dat uitbreiding van nederzettingen,vernielingen of uithuisplaatsingen in de bezette gebieden in strijd is methet internationaal recht. Het kabinet beziet op dit moment hoe effectiefuitvoering kan worden gegeven aan de motie Hirsch4 die beoogt ompersonen en organisaties die illegale nederzettingen bouwen te sanctio-neren. Tevens is in lijn met de toezegging5 aan uw Kamer en indachtig demotie Piri/Boswijk6 aangegeven dat het Nederlands parlement eenevaluatie van artikel 2 van het Associatieakkoord met Israël steunt.SyriëDe Raad sprak uitgebreid over de ontwikkelingen in Syrië waarbij dezorgen over het recente geweld en de noodzaak van accountability breedgedeeld werden. Hiernaast werden zorgen geuit over de buitenlandseinmenging en schending van de Syrische soevereiniteit. HV Kallas steldetevens voor om tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van april het gesprekover sancties voortzetten, afhankelijk van de houding van het interim-bestuur en de ontwikkelingen in Syrië. Nederland heeft verder in dediscussie het belang van de bescherming van alle gemeenschappen,waaronder Christenen, Koerden, Alawieten, Druzen en Jezidi’s in deSyrische maatschappij benadrukt en aangegeven dat dit een essentieelonderdeel is van een inclusieve politieke transitie.7 Daarnaast heeftNederland zich in lijn met de motie van het lid Ceder c.s.8 uitgesprokenvoor het belang van integratie van alle gewapende groepen onderstaatscontrole en het voorkomen van buitenlandse inmenging. Het is vanbelang dat de EU dit blijft monitoren en deze boodschap blijftbenadrukken in gesprekken met het interim-bestuur.9Lopende zakenWestelijke BalkanOnder lopende zaken besprak de Raad de situatie op de Westelijke Balkanin de context van de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne, en derecente ontwikkelingen in Bosnië en Herzegovina, en in Servië. Een groeplidstaten stelde voor de ontwikkelingen op de Westelijke Balkan op de2TZ202503-0103Kamerstuk 21 501-02, nr. 28704Kamerstuk 21 501-02, nr. 30655TZ202503-0096Kamerstuk 21 501-02, nr. 30727Kamerstuk 21 501-02, nr. 30688Kamerstuk 21 501-02, nr. 30689Kamerstuk 21 501-02, nr. 3074Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-02, nr. 30874 aanstaande Raad Buitenlandse Zaken te agenderen. Dit voorstel kon opbrede steun rekenen binnen de Raad. Tevens pleitte een groep lidstatenwederom voor het uitnodigen van de Westelijke Balkanlanden om eensper semester de Raad Buitenlandse Zaken bij te wonen.Overige puntenSyrië conferentieEn marge van de RBZ vond ook de 9e editie van de Brussels Conferenceplaats. Doel van de conferentie was om te bespreken hoe Syrië onder-steund kan worden bij een vreedzame inclusieve transitie en weder-opbouw. De EU, VN, regionale partners, maar ook andere landen(w.o. China, Japan, Golflanden) en het Syrische interim-bestuur warenaanwezig. Aanwezigen benadrukten dat dit een cruciaal moment is omeen positieve verandering in Syrië te bewerkstelligen, maar benoemdenook de zorgen over de recente geweldsescalatie in noordwest-Syrië. Veledonoren gaven aan dat het creëren van basisvoorzieningen als voedsel,water en elektriciteit de sleutel voor het verbeteren van de veiligheidssi-tuatie is.Tijdens de conferentie is in totaal 5,8 miljard euro steun aan Syrië ennaburige landen toegezegd voor de jaren 2025 en 2026, onder andere terbevordering van opvang van vluchtelingen in de regio, sociaalecono-mische weerbaarheid en humanitaire noden. Het betreft hierbij over hetalgemeen reeds eerder toegezegde bedragen, zoals voor opvang vanSyrische vluchtelingen in buurlanden en geen geld voor het Syrischebewind. Van dit bedrag is 2,5 miljard euro door de Europese Commissietoegezegd. Nederland is in overleg met de Commissie over het verkrijgenvan nadere informatie over deze middelen en de besluitvorming diedaarop van toepassing is. Net als vele andere landen heeft Nederlandtijdens de conferentie opgeroepen tot gelijke rechten voor alle gemeen-schappen, waaronder Christenen, Koerden, Alawieten, Druzen en Jezidi’s,in de Syrische maatschappij. Daarnaast heeft Nederland onderstreept datde Nederlandse steun aan Syrië op het gebied van humanitaire hulp,stabilisatie, humanitaire ontmijning, migratie, terrorismebestrijding enaccountability vooralsnog op dezelfde voet wordt voortgezet.Het kabinet blijft de situatie nauwlettend en kritisch volgen, met in hetbijzonder aandacht voor de stappen die het interim-bestuur zet tenaanzien van de bescherming van alle gemeenschappen in Syrië en deinclusiviteit van de transitie.Nederlandse inzet t.a.v. bescherming Internationaal StrafhofIn lijn met de toezegging10 uit het commissiedebat Raad BuitenlandseZaken van 24 februari jl. (Kamerstuk 21 501-02, nr. 3086) en demotie Piri c.s. van 23 januari jl. (Kamerstuk 21 501-02, nr. 3032) wordt deKamer via deze weg geïnformeerd over de Nederlandse inzet ten aanzienvan de bescherming van het Internationale Strafhof in Den Haag datgeconfronteerd wordt met sanctiemaatregelen vanuit de VS.Nederland hecht veel waarde aan het onbelemmerde functioneren van hetStrafhof, dat een cruciale rol speelt in het tegengaan van straffeloosheidvoor de ernstigste internationale misdrijven. Als gastland zet Nederlandzich volledig in om zijn specifieke verplichtingen na te komen om hetfunctioneren van het Hof te faciliteren. Nederland staat op alle relevanteniveaus in nauw contact met relevante partijen over mitigerende10TZ202502-131Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-02, nr. 30875 maatregelen, inclusief het Strafhof, de verdragspartijen, EU-lidstaten, deCommissie en de Europese dienst voor extern optreden (EDEO) en deVerenigde Staten. Zo heeft Nederland onder andere samen met eentwintigtal gelijkgezinde landen een brief gestuurd aan diverse Democra-tische en Republikeinse Senatoren en heeft Nederland samen met79 VN-leden in New York een verklaring afgegeven in reactie op desancties. Hierin werd opgekomen voor het Strafhof en de internationalerechtsorde. Er is wekelijks contact tussen het Hof en betrokken ministeriesover praktische oplossingen om ervoor te zorgen dat het Hof zoonbelemmerd mogelijk kan blijven functioneren. In dit kader staat deoverheid ook in contact met betrokken Nederlandse bedrijven omzogenaamde overcompliance te voorkomen. In de gesprekken die met deverschillende partijen worden gevoerd wordt enerzijds ingezet op hetvoorkomen van verdergaande sancties, en anderzijds op het tegengaanvan onbedoelde bijeffecten van de Amerikaanse maatregelen. De inzetvan de EU antiboycotverordening (ook wel het Blocking Statute genoemd)is één van de instrumenten die hiervoor kunnen worden ingezet.Besluitvorming over de inzet van de EU antiboycotverordening geschiedtop voorstel van de Europese Commissie, met instemming van de Raad enhet Europees Parlement. Zoals ook mondeling aangegeven in hetCommissiedebat Raad Buitenlandse Zaken van 24 februari zitten er voor-en nadelen aan de inzet van dit instrument. Bij de weging van detechnische mogelijkheden en beperkingen van de antiboycotverordeningen de timing ervan, wordt onder andere gekeken naar de verwachteimpact op de lopende diplomatieke inzet richting de Verenigde Staten.Terugkoppeling bezoek aan ArmeniëOp 12 maart bracht de Minister van Buitenlandse Zaken een bezoek aanArmenië. Dit bezoek stond in het teken van de verdieping van de bilateralerelaties, tastbaar gemaakt met de ondertekening van de GezamenlijkeVerklaring over het Strategisch Partnerschap tussen de ArmeenseRepubliek en Nederland. De Minister sprak uitvoerig met de Minister vanBuitenlandse Zaken Ararat Mirzoyan en hij werd ontvangen door premierNikol Pasjinjan. Daarnaast bracht de delegatie een bezoek aan deEuropean Mission in Armenia (EUMA) en was er een bijeenkomst metvertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, denktanks enstudenten. In uitvoering van het regeerprogramma bood de Ministerconcrete steun voor het versterken van de weerbaarheid van Armenië,met name op het gebied cyberveiligheid en economische en maatschap-pelijke ontwikkeling.Motie-van den Burg c.s. (Kamerstuk 21 501-02, nr. 3078) (13 maart) overpleiten voor gerichte sancties tegen Rwandese betrokkenen bij M23, inEU-verband steun Congo onderzoeken en verkenning investeringen DRCvoor grondstoffenhandel.Minister van Buitenlandse Zaken heeft tijdens de RBZ van 24/02 gepleitvoor EU-sancties tegen personen gelieerd aan M23 en het Rwandeseleger. Na politiek akkoord tijdens deze RBZ zijn de sancties maandag 17/03in werking getreden. Diplomatiek zet de EU zich diplomatiek in voor deDRC en omliggende landen via de EU Speciaal Vertegenwoordiger voorde regio in lijn met de EU strategie voor de Grote Meren. Op humanitairvlak heeft de EU 60 miljoen toegezegd om de nieuwe noden inOost-Congo te lenigen.Middels de Europese Critical Raw Materials Act en Nationale Grondstof-fenstrategie zet het kabinet zich in om de leveringszekerheid van kritiekegrondstoffen te vergroten, waar het kan in EU verband, Dit behelst ookinzet op versterken van lokale mijnbouw en internationale grondstoffen-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-02, nr. 30876 ketens, bijvoorbeeld via het grondstoffenpartnerschap van de EU met deDRC. Daarmee handelt het kabinet in lijn met het verzoek van de motie omin EU-verband de mogelijkheden voor handel en investeringen in de DRCte verkennen. Nederland ziet kansen in meer economische samenwerkingmet de DRC op Europees niveau, ook vanwege de Nederlandse verwe-venheid met Europese waardeketens en beperkte Nederlandse grondstof-fenimport. Daarnaast is de EU vanuit de Global Gateway aanpak ook bezigmet de Lobito Corridor, daarvoor zijn MoU’s afgesloten met o.a. de DRCen Zambia ten behoeve van handel en economische ontwikkeling in deregio, waaronder de grondstoffensector.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-02, nr. 30877