Voortgangsrapportage interbestuurlijk toezicht

31700VIIVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties(VII)voorhetjaar2009Nr.15BRIEFVANDEMINISTERVANBINNENLANDSEZAKENENKONINKRIJKSRELATIESAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,6november2008«Toezicht»iseenbegripdatinonzesamenlevingveelassociatiesoproept,waaruiteenlopendeverwachtingenoverbestaanéndatdeafgelopenjarenvoortdurendindebelangstellingheeftgestaan.OokindediscussiestussenuwKamerenhetkabinetisherhaaldelijkovertoezichtgesproken.Daarbijkwamentweethema’svoortdurendterug:deverminderingvantoezichtlasteneneeneffectievertoezicht.IndereactievanditkabinetophetadviesvandecommissieDoorlichtingInterbestuurlijkToezicht(D.I.T.),komendezethema’sookterug.1Ditkabinetzetinopminderbestuurlijkedrukte,eeneffectieveroptredenvandeoverheidalsgeheeleneenanderewijzevanregelgeving,controleentoezicht.Ditvraagtookomveranderingeninhetinterbestuurlijketoezichteninvoornoemdereactieheefthetkabinetdemaatregelengeschetstomditinterbestuurlijketoezichtteherzien.DaarnaastheefthetkabinetuwKamereenjaarlijksevoortgangsrapportagetoegezegd.Inhetkadervandebegrotingsbehandelingvanmijnministerie,ishetgoedomnureedsdevoortgangopditdossieraanutemelden.Daartoedientdezebrief,dietotstandisgekomeninoverlegmetVNGenIPO.HetinterbestuurlijketoezichtindetoekomstVoordatikdevoortgangschets,gaikhieronderkortinopdefunctieenessentievanhetinterbestuurlijketoezicht.Ditomirreëleverwachtingenoverdezevormvantoezichttevoorkomen.Indeafgelopenjarenisereentoezichtbureaucratieontstaantussendeoverhedenmetnadeligegevolgenvoordehelderheidvanverantwoorde-lijkhedentussendebestuurslagen.Indevisievanhetkabinetmoethettoezichttussenoverhedenweerdeplaatskrijgendiepastinonzegede-centraliseerdeeenheidstaat.Hetrijkheeftdeuitvoeringvanbepaaldetakennaarprovinciesengemeentengedecentraliseerd.Bijdecentralisatiehoortvertrouwenindemedeoverhedenenookdebereidheidbijderijks-TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1244060809tkkst31700VII-15ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20081KamerstukkenII2007/08,31200VII,nr.61.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700VII,nr.151 overheidomdifferentiatieintaakuitoefeningeneeneigenprioriteiten-stellingophetdecentraleniveauterespecteren.Erisgeenwettelijkehiërarchietussendebestuurslagenenditbrengtmetzichmeedathetrijknietonnodigkanenmagingrijpenindedecentraletaakuitvoering.Omdeeenheidindedecentraletaakuitvoeringtebewarenkentonsbinnenlandsbestuurdiversevormenvaninvloeduitoefening;inter-bestuurlijktoezichtiséénvandeonderdelenomdeeenheidtewaar-borgen.Vóórallesgeldtechterdatdeinvloeduitoefeningdoorhetrijkopdeuitvoeringvanmedebewindstakenprimairaandevoorkantmoetplaatsvinden:doorsturingviaalgemeenverbindendevoorschriftenenhetstellenvanalgemenebeleidskaders.Provinciesengemeentenvoerenmedebewinduitbijofkrachtenswettelijkbepaalderegelingen.Deuitvoeringvanautonomeenmedebewindstakenwordtgecontroleerddoorhetcontroleorgaanvanheteigenniveau.Dezehorizontaleverantwoording–wijkunnenhetookintrabestuurlijktoezichtnoemen–isdemocratischgewaarborgdenhetpastdeandereoverhedenindegedecentraliseerdeeenheidsstaatnietomhieronnodiginbreukoptemaken.IndeWmoisdezehorizontaliseringbijvoorbeeldaldoorgevoerd;hetcollegevanburgemeesterenwethouderslegtverantwoordingafaanhaarburgersenaandegemeenteraad.Kortom:hetrijkbepaaltdekadersendedecentraleoverhedenhebbenhierbinnendebeleidsvrijheidvoordifferentiatieindetaakuitvoeringenomprioriteitentestellendiepassenbijdeeigensituatie.Alswijtakendecentraliserenmoetervertrouwenzijnindetaakbehartigingeninhetstelselvanchecksandbalancesopdecentraalniveauenmaghetrijkinprincipenietviaspecifiekevormenvantoezichtinterveniërenindietaak-uitvoering.Hetinterbestuurlijketoezichthoortdusnietdefunctietehebbenvanhetmeesturendoorhetrijkopdedecentraletaakuitvoering.Evenminmagheteenmiddelzijnomdezetaakuitvoeringdooreenanderebestuurslaagtecontroleren.Optredenmetgenerieketoezichtinstrumen-tenpastalleenalserstrijdismethetalgemeenbelangofstrijdmethetrecht(schorsingenvernietiging)ofalsdebestuurslaagdeopgedragentaaknietofnietnaarbehorenuitvoert(taakverwaarlozing).Doorgaanszalalleendenaasthogergelegenbestuurslaaghettoezichtuitoefenen.Voordegemeentenisdatdusdeprovincie,voordeprovinciehetrijk.Herzieninginterbestuurlijketoezicht:eenopgavevoorallebestuurslagenDeherzieningvanhetinterbestuurlijketoezichtiszekernietalleeneenzaakvanhetrijk.Ookvanprovinciesengemeentenwordteeninspanningverwachtomhetbeoogdeeindbeeldterealiserenenblijvendteinves-terenindekwaliteitvandedecentraletaakuitvoering.Hetrijkzalhetspecifieketoezichtinvergaandematesaneren.Daarvoorzullenwijzigingennodigzijnindiversesectorwetten.DaarnaastzullendegenerieketoezichtinstrumenteninGemeentewetenProvinciewetwordenherijktengerevitaliseerd.Materieelbetekentditeenoverdrachtvanhetinterbestuurlijketoezichtnaarprovincies.HetIPOzalinzettenophetontwikkelenvaneentransparanteprovincialetoezichtfunctie.DeVNGophaarbeurtzalgemeentenondersteunenbijdeversterkingvandehorizon-taleverantwoordingzodathetverticaletoezichtdoordeprovinciebeperktkanworden.IneenrecentzeerconstructiefoverlegmetdeVNGenhetIPO,hebbenwijgesprokenoverdegezamenlijkeverwachtingen.Watgaathetrijkdoen,hoepakthetIPOhaartaakopenhoegaatdeVNGgemeentenonder-steunen?Datheefteringeresulteerddatvoordeherzieningvanhetinter-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700VII,nr.152 bestuurlijketoezichteengezamenlijkuitvoeringsplanwordtopgesteld,eenplanvanBZK,IPOenVNGgezamenlijk.Deverantwoordelijkheidvoorallebestuurslagenomdebenodigdemaatregelentenemenomhetinter-bestuurlijketoezichtomtevormen,komeninenmetditplantotuitdruk-king.Deinzetisomditplannogditnajaarbestuurlijkvasttestellen.Hier-ondergaikinopdemaatregelendieopkortetermijneningezamenlijk-heidgerealiseerdzullenworden.MaatregelenomhetinterbestuurlijketoezichtteveranderenDeherzieningvanhetinterbestuurlijketoezichtvraagttijd.Voornugeefikueenkleinedoorkijknaardemaatregelenopdekortetermijn.Hetgaateromeenalgemeenbeeldteschetsenvandevoortgang;ikbeperkmijhierdustotdehoofdlijnenendevoordenabijetoekomstbelangrijkstedossiers.RevitaliserengenerieketoezichtinstrumentenDeGemeentewetenProvinciewetwordenaangepast(schorsenenvernie-tigenenindeplaatstredenbijtaakverwaarlozing).Dittrajectisinmiddelsinganggezetenwordtgerealiseerdinoverlegmetalledepartementen,IPOenVNG.Naarverwachtingwordtditwetsvoorsteleind2009bijdeTweedeKameringediend.SanerenspecifieketoezichtinstrumentenDewetsvoorstellenwaarmeehetspecifieketoezichtwordtafgeschaftzullenueveneensvolgendjaarbereiken.Informatievoorziening:voorinterbestuurlijkeinvloeduitoefeningisinfor-matieeenbelangrijkevoorwaarde.Indenabijetoekomstwordtverkendhoeinterbestuurlijktoezichtkanaansluitenophorizontaleverantwoordingenwelkeslimmeinformatiearrangementendaarvooropgezetkunnenworden.Metallerelevantepartijenwordtgewerktaaneenbeleidskaderinterbestuurlijkebeleidsinformatie.Derijksoverheidheeftinformatienodigombeleidtekunnenevalueren.Vanuiteenoogpuntvanlasten-verminderingzijnterughoudendheidindeinformatievraagenmeer-voudiggebruikvaninformatiehierbijvanbelang.Ikverwachtdathetbeleidskadervoorallesoortengebruikvoldoet(toezicht,statistieken,evaluatie,etc.);ditzalaandehandvanpilotsgetoetstworden.Kwaliteitvanhetlokalebestuur:deVNGheeftrecentbeslotentotdeoprichtingvanhetKwaliteitsinstituutNederlandseGemeenten(KING).Ditinstituutheeftalsdoeldealgehelekwaliteitvanhetlokalebestuurteversterkendoorgemeententeondersteunenbijbestuurskracht,bench-markingenICT.Daarnaastzullenallegemeentenbinnentweejaargebruikmakenvanwww.waarstaatjegemeente.nl;ditiseenbelangrijkinstrumentvoorhorizontaleverantwoordingaandegemeenteraden,burgers,bedrijvenenmaatschappelijkeorganisaties.TevenszetdeVNGinopeenbewustwordingstrajectvoorgemeenten(radenencolleges)omdedualis-tischeverhoudingenteversterkenendehorizontaleverantwoordingteversterken.IkjuichditinitiatiefvandeVNGtoe,vanwegedeambitiedieeruitspreektomdekrachtendekwaliteitvanhetlokalebestuurverderteontwikkelen.DieambitiespreektookuitdevoorstellenvanhetIPOomdeinter-bestuurlijketoezichtrolvandeprovincieophetfysiekedomeinverderteontwikkelen.Metdezegezamenlijkeinspanningenvanrijk,provinciesengemeentenkomthetbeoogdeinterbestuurlijketoezichtnadrukkelijkinhetvizier.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700VII,nr.153 Krachtigbestuur:gemeentenenprovinciesstaanmededoorderecentedecentralisatie-impulsvoorbelangrijkeopgaven.Ditvraagtomeengeza-menlijkeinspanningvanrijk,provinciesengemeenten,zonderindeafzonderlijkeverantwoordelijkhedenvandebestuurslagentetreden.Indekomendedriejaarwilikinitiatievenondersteunenwaarmeedekrachtvanallebestuurslagenwordtversterkt.HiertoewordtbinnenmijnministeriehetprogrammaKrachtigBestuuropgesteld,waaroverikumetmijnbegrotinghebgeïnformeerd.Deherzieningvanhetinterbestuurlijketoezichtheeftprioriteitbinnenditprogramma.Hetbeoogdeinterbestuur-lijketoezichtendeversterkingvandehorizontaleverantwoordingdragenimmersbijaandelokalebestuurskracht.Metbovengeschetstemaatregelenkomtdeinzetvanditkabinetomdebestuurlijkedrukteteverminderenendeoverheidalsgeheeleffectievertelatenoptreden,dichterbij.IkstreefernaardezeopgaveingezamenlijkheidmetdedecentraleoverhedenterealiserenenzaluwKamerregelmatiginformerenoverdevoortgangindeze.DeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,G.terHorstTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700VII,nr.154