Contouren van een nieuw uitvoeringsbestel vanaf 2011

20454VoortgangsrapportageuitvoeringwettenoorlogsgetroffenenNr.90BRIEFVANDESTAATSSECRETARISVANVOLKSGEZONDHEID,WELZIJNENSPORTAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,17juni2008InleidingOp30juli2007hebikueenbriefgestuurdoverdestandvanzakentenaanzienvandevoorgenomensamenwerkingtussendePensioen-enUitkeringsraad(PUR)endeSocialeVerzekeringsbank(SVB)(KamerstukkenII2006–2007,20454,nr.87).Invervolghieropwilikuindezebrief,medenamensmijnambtgenootvanSocialeZakenenWerkgelegenheid(SZW),opdehoogtestellenvandecontourenvaneennieuwuitvoeringsbestelvoordewettenvooroorlogsgetroffenenvanaf2011.Ikhebgemerktdatdezevoorgenomenwijzigingaanleidingisvoornogalwatemotionelereactiesuithetveldvandeverzetsdeelnemersenoorlogsgetroffenen.JuistomdatiedereenzotevredenismetdewijzewaaropdePURnudewettenuitvoert,wilmengraagzominmogelijkwijzigingen.Indezebriefzaliknogmaalsduidelijkmakendatdevoorgesteldeveranderingennood-zakelijkzijn.Omookopdelangeretermijntewaarborgendatdegerech-tigdenopbasisvandewettenvooroorlogsgetroffenenkunnenrekenenophetzelfdehogeniveauvandienstverleningenbegripwaarmennuzotevredenoveris,zijnorganisatorischeveranderingenonvermijdelijk.Rekeninghoudendmetinhetveldlevendegevoelenszalikdaarbijzoveelmogelijkwaarborgeninbouwenomdekennisoverendebandmetdeverschillendedoelgroepentebehouden.Hieronderschetsikeerstkortdebrederecontextwaarindevoorgenomenorganisatorischeveranderingenmoetenwordenbezien.Dezestaanimmersnietopzichzelf,maarzijnonderdeelvaneensetmaatregelenomdecontinuïteitenkwaliteitvandeuitvoeringvandewettenvooroorlogs-getroffenenookvoordetoekomsttekunnenwaarborgen.Daarnaschetsikmijnnaderevoornemensophetterreinvandeorganisatievandewetsuitvoering,waarbijhetcentralethemaishetwaarborgenvandehuidigehogekwaliteitvandedienstverlening«totdelaatsteoorlogs-getroffene».Naastdehoofdlijnenvanhetnieuweuitvoeringsbestelzalikinhetkortdereactiesuithetveldopdezevoornemensweergeven.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2007–2008KST1197620708tkkst20454-90ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,20454,nr.901 ContextvandewijzigingeninhetuitvoeringsbestelIndeafgelopenjarenhebikindiversevoortgangsrapportagesuwkamergeïnformeerdoverrelevanteontwikkelingenophetbeleidsterreinverzets-deelnemersenoorlogsgetroffenen1.Debelangrijksteconclusiedieikdaaruithebgetrokkenisdevolgende.Erzijnnaderemaatregelennodigomookindekomendejareneenreëleinhoudtekunnenblijvengevenaandeprincipiëlegrondslagenvandewettenvooroorlogsgetroffenen:ereschuldenbijzonderesolidariteit.Zoalsikindevoortgangrapportagesuitgebreidhebtoegelichtwordtdenoodzaakvaneenaantalmaatregelenindekernveroorzaaktdoordébelangrijkstetrendopditbeleidsterrein:desteedsgroteretijdsafstandtotdegebeurtenissenuitdeoorlogsjareneninsamenhangdaarmeedehogeleeftijdvande(potentiële)cliënten(degemiddeldeleeftijdvandecliëntenvandePURis76jaar).Dezemaatregelenhebbentotdoelom–insamen-hang–decontinuïteit,kwaliteitendoelmatigheidvandewetsuitvoeringookvoordetoekomsttekunnenblijvengaranderenenlangsdiewegervoortezorgendat«ereschuldenbijzonderesolidariteit»geenlozeinhoudkrijgen.Mijnbeleidsagendaophetterreinvandeoorlogs-getroffenenbestaatuitdevolgendenauwmetelkaarsamenhangendebeleidsprioriteiten.projectGerichtebenaderingDefactor«tijd»maaktdeverificatievandeoorlogsgebeurtenissenenbeoordelingvandemedischecausaliteitsteedslastigerenisdaarmeeeenvanderedenenvoorhethogepercentageafgewezenaanvragen(70%).Vanwegehetvooruitzichtdatdeomvangvandezeproblematiekdekomendejarenalleenmaarzaltoenemenhebikin2005metdePURendeStichtingPelitaafgesprokendatzijhetprojectGerichtebenaderingzullenuitvoeren.Ditprojectbehelsthetpersoonlijkaanschrijvenvancirca35000potentiëlegerechtigdenuitmetnamedegroeppersonen,dieinhetvoor-maligeNederlands-IndiëdeTweedeWereldoorlogendedaaropaanslui-tendeBersiap-periodehebbenmeegemaakt.Zijwordendaarbij(«nudenoodzakelijkeexpertisenogbeschikbaaris»)gewezenopdemogelijk-heden,maarookonmogelijkheden,vandewettenvooroorlogs-getroffenen.Hetprojectisgestartinseptember2005enzaleind2009zijnafgerond.Mijnverwachtingisdatnadeafrondingvanhetprojecthetaantalnieuweeersteaanvragen(aanvragenvanpersonendienogniettotdewettenzijntoegelaten)drastischzalafnemen.vereenvoudigingvandewetsuitvoeringVereenvoudigingvandeuitvoeringvandewettenvooroorlogs-getroffenenisnodigom,tegendeachtergrondvandesterkeverouderingvandedoelgroep,deadministratievelastenvoordecliëntenforsteverminderen.Ukuntbinnenkorteenvoorstelvanwettegemoetziendatbeoogtdeuitvoeringvandewettenvooroorlogsgetroffenensterktevereenvoudigen.Kernvanhetvoorstelisdathetvastgesteldepensioenofdevastgesteldeuitkeringnietmeerdooriedereinkomensmutatiewijzigt,maarslechtsineenbeperktaantalsituatieswordtaangepast.Inhetnieuwesysteemzullendegerechtigdennauwelijksmeerformulierenhoevenintevullenenmindergeconfronteerdwordenmetinkomens-fluctuaties.herpositioneringvandeuitvoeringsorganisatiesInmijnbriefvan30juli2007benikuitgebreidingegaanopderedenenvoorveranderingvanhetuitvoeringsbestel.Dalingvandewerklastvande1KamerstukkenII2003–2004,20454en25839,nr.66,KamerstukkenII2004–2005,20454,nr.70,KamerstukkenII2005–2006,20454,nr.76enKamerstukkenII2006–2007,20454en25839,nr.83.TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,20454,nr.902 PURdoordemografischeoorzakenzalgaandeweghetorganisatorischedraagvlakvandeverschillendeactiviteitenbijdePURaantasten.DehiermeesamenhangendeinkrimpingvandePUR-organisatiegeeftreëlerisico’svoordecontinuïteitenkwaliteitvandedienstverleningopde(middel)langetermijn.Terillustratie:tussen2002en2007namhetperso-neelsbestandafmetruimeenderde:vancirca360fte’stotcirca239fte’s.Inmijnvorigebriefoverditonderwerphebikuookopdehoogtegebrachtvanmijnbesluit,genomeninoverlegmetdestaatssecretarisvanSZW,omhet«cliëntbeheer»per2011inzijngeheelwettelijkovertehevelenvandePURnaardeSVB.Metcliëntbeheerwordtbedoelddezorgvoorde(ruim36000)erkendecliëntendietevenseenfinanciëleaanspraakhebbenopeenpensioen,uitkeringofbijzonderevoorziening.HierdoorzaldeSVBvoortaande(formele)beslissingnemenwanneerhetgaatomeenzogenoemdevervolgaanvraag.Ikhebdaarbijookaange-gevendatereenapart«toelatingsorgaan»blijftbestaandatdenieuweeersteaanvragenbehandelt.Ookindenieuwesituatiezullendebewinds-personenvanVWSvolledigpolitiekaanspreekbaarzijnvoorhetbeleids-terreinverzetsdeelnemersenoorlogsgetroffenen.Wijzigingenuitvoeringsbestel2011HetnieuweuitvoeringsbestelophoofdlijnenBijdekeuzevooreennieuwuitvoeringsbestelhebbenvooraldeonder-staandecriteriaeenrolgespeeld:–garantievoordecontinuïteitvandewetsuitvoeringookoptermijn;–handhavingvandeprincipesvan«ereschuldenbijzonderesolidari-teit»;–zominmogelijkveranderingenvoordecliënt;–één«loket»voorde(verschillendecategorieën)cliënten;–behoudhogegraadcliëntgerichtheidenkwaliteitvandedienstverle-ning;–heldereverantwoordelijkheidsverdelingtussendebetrokkenuitvoeringsorganisaties;–voorkomenvanevidenteondoelmatigheid.Doordatdefactorennaarhunaardnogalverschillen,ishetonvermijdelijkdathetgekozenmodeleencompromiskarakterheeft.OverdeuiteindelijkekeuzevoorhetnieuweuitvoeringsmodelhebikintensiefoverleggevoerdmetdePURendeSVB.Hetcontactmetcliënteninbinnen-enbuitenlandnaaraanleidingvanmijnvoornemenshebikeveneensalszeerconstruc-tiefervaren.ZohebikindeafgelopenperiodeeendrietalbijeenkomstenbelegdmetdecliëntenraadvandePUR.EenzelfdeconstructievesfeerhebbenmijnmedewerkerservarentijdensrecentecliëntenbijeenkomsteninToronto,LosAngelesenTelAviv.Ookhebbendezogenoemdebegelei-dendeinstellingen(StichtingPelita,Stichting1940–1945enJoodsMaat-schappelijkWerk)endiversebelangenorganisatiesmijhunvisieopdetoekomstvandewetsuitvoeringkenbaargemaakt;laterindezebriefgaiknaderinophuncommentaar.Deorganisatievandewetsuitvoeringvanaf2011zoalsdiemijvoorogenstaatheeftdevolgendekenmerken:–AllenieuweeersteaanvragenwordenbehandelddoordePUR«nieuwestijl».DePURzalindetoekomstdefactobestaanuiteencollegedatderechtsopvolgerisvandehuidigeraadskamers,genaamd«Collegevoorverzetsdeelnemersenoorlogsgetroffenen».–Vervolgaanvragenwordenvanaf2011afgehandelddoor(danvoorma-lige)PUR-medewerkers,indienstvandeSVB.BijdebeslissingenoverdezevervolgaanvragenisdeSVBevenwelgebondenaanhetdoordeTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,20454,nr.903 PURgeformuleerdebeleidskader.Inhetbeleidskaderzijnderegelstenaanzienvandetoepassingvandewettenvooroorlogsgetroffenengedetailleerdbeschreven.OoknualishetbeleidvanderaadskamersvandePURinbeleidsboekenuitgewerkt.Voordegevallenwaarinhetbeleidskadernietvoorziet(naarschattinginmaximaal5%vandegevallen)zalwettelijkwordengeregelddatdeSVBgehoudenisadviestevragenaandePUR.–DenoodzakelijkeonderlingeafstemmingtussendePURendeSVBoverdedoordezeorganisatiestenemenbesluitenkrijgtdevormvaneengestructureerduitvoeringsoverleg.–Allevoorbereidendeenuitvoerendetakeninhetkadervanzoweldenieuweeersteaanvragenalsvandevervolgaanvragenvanbestaandecliënten,wordenondergebrachtbijdeSVB.Hetbetreftglobaalallewerkzaamhedendienudoor«hetbureau»vandePURwordenuitge-voerd.–DewetsuitvoeringdoordeSVBzalvoldoenaandezelfdehogestan-daardenophetterreinvancliëntgerichtheid,toegankelijkheidencommunicatiealsnuwordengehaalddoordePUR-organisatie.–DebewindspersonenvanVWShoudentoezichtopdewetsuitvoeringdoorPURenSVB.Aandachtpuntzaldaarbijookzijnde(wijzevan)afstemmingtussenbeideuitvoeringsorganisaties.Tertoelichtingmerkiknoghetvolgendeop.–Bijmijnkeuzevoorditmodelstaatdecontinuïteitvandewetsuit-voeringvoorop.Eennoodzakelijkevoorwaardedaarvoorisinmijnogeneenstevigeinbeddingvanhetvoorbereidendeenuitvoerendewerk(hethuidige«bureau»vandePUR)indeSVB-organisatie.OokdezetakenzullenwordenverrichtdoordemedewerkersdieditnuindienstvandePURdoen,maardiena2011indienstvandeSVBzullenzijn.–Bijnieuweeersteaanvragen(toelating,erkenning-sec,toekenningvaneenfinanciëleaanspraakopeenpensioenofuitkeringenbijzonderevoorziening)beslistdePUR.Bijvervolgaanvragen(ookwanneerhetombijzonderevoorzieningengaat)beslistweliswaardeSVB,maardaarbijishetdoordePURgeformuleerdebeleidc.q.afgegevenadviesrichtsnoer.Hiermeezijnnaarmijnovertuigingdebeginselenvan«ereschuldenbijzonderesolidariteit»gewaarborgd.–Inhetkadervanhetbestuurlijktoezicht,tenslotte,zalikmetnametoezienopdekwaliteitvandedienstverleningendewijzewaaropdesamenwerkingenafstemmingtussenPURenSVBwordeningevuld.BijdrageveldorganisatiesEengrootaantalveldorganisaties1,waaronderookdecliëntenraadvandePUR,heeftindeafgelopenperiodeeenconstructievebijdragegeleverdaandegedachtevormingoverhetnieuweuitvoeringsbestel.Hunreactiesbevattenveelaldezelfdeelementen.Ikvolstadaaromopdezeplaatsmeteenweergaveophoofdlijnen.–Hetindeafgelopenjarenbereiktehogekwaliteitsniveauvandedienst-verleningdoordePURdientinstandteblijven.Denaam«PUR»staatvoorbetrouwbaarheidenzekerheid;gepleitwordtvooraanpassingvan(destructuurvan)dePUR,inplaatsvandeoprichtingvaneennieuwzelfstandigbestuursorgaan.InditverbandwordtookeenlansgebrokenvoorbehoudvanhetcliëntenbladAanspraakeneen«eigen»cliëntenraad.–AandemedewerkersvandetoekomstigeSVB-afdeling«Verzets-deelnemersenoorlogsgetroffenenWOII»moetenhogekwaliteitseisenwordengesteld,metnameindesfeervanspecifiekekennisvandedoelgroepenoorlogsomstandigheden,cliëntvriendelijkheidenbereik-baarheid.1Stichting1940–1945,RaadvanOverlegvanStichting1940–1945,StichtingPelita,IndischPlatform,StichtingJoodsMaatschappelijkWerk(JMW),Cliënten-enDeelnemersraadJMW,GemeenschapsraadJMW,VerenigingJONAG,VerbondBelangenbehartigingVervolgingsslachtoffers(VBV),Ajalah-VBVIsraël,cliëntenraadPURIsraëlencliënten-raadPURLeiden.TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,20454,nr.904 –Bijdewettenvooroorlogsgetroffenengaathetomspecifiekewetge-vingenuitvoering,gebaseerdopdebeginselenvan«ereschuldenbijzonderesolidariteit».Deuniekerolvanderaadskamers(autonomie,bindingmetdoelgroepen)moetzoveelmogelijkinstandblijven.–Deraadskamerszijnenblijvenverantwoordelijkvoordeformuleringvanhetbeleid.–Deraadskamersdienenookbeslissingsbevoegdteblijventenaanzienvantoepassingsbeslissingenoverdevervolgaanvragen,waaronderde(complexe)bijzonderevoorzieningen.DebesluitendiedeSVBinditkaderneemtzoudengebaseerdmoetenzijnopeendoordePUR(raadskamers)verstrektmandaat.–Deoverhevelingvanallevoorbereidendeenuitvoerendewerkzaam-hedeninhetkadervandoorzowelPURalsSVBgenomenbeschik-kingennaardeSVBwordtondersteunddoordeveldorganisaties.–ErwordthierendaartwijfelgeuitoverdevraagofdeSVBals«grotebeschikkingenfabriek»welinstaatmoetwordengeachtomhetnood-zakelijke«maatwerk»televeren.–De«buitenlandseposten»(ambassade,consulaat)dienenintactteblijvenalsaanspreekpuntvoordebuitenlandsecliënten.ReactieopbijdrageveldorganisatiesIndereactiesvandeveldorganisatiesleesikvooraleenappélombijdetransformatienaareenanderuitvoeringsmodeluiterstezorgvuldigheidtebetrachten.Veranderingenleidengemakkelijktotonrustonderdecliëntendieveelalophogeleeftijdzijn.Ikneemditadvieszeerterharte.Ookbijdeuitwerkingvandehoofdlijnenvandezebriefzalik(vertegenwoordigersvan)decliëntennauwbetrekken.Daartoezalikeenzogenoemdeklankbordgroepinstellen.Onderwerpendieindeklankbordgroepaandeordekomen,zullenvooralbetrekkinghebbenopdewijzewaaropgewaarborgdkanwordendatdewerkwijzeendebejegeningonderdevleugelsvandeSVBaandezelfdehogestan-daardenzullenvoldoenalsmennuvandePURgewendis.Ookdehogeeisendiedeveldorganisatieswensentestellenaandekwali-teitvandetoekomstigedienstverleningdoordeSVBsprekenmijbijzonderaan.IndekomendeperiodezalikdaarovermetdeSVBprincipeafsprakenmaken.Ikmerkdaarbijopdatik,andersdandeveld-organisaties,geenenkeletwijfelheboverdevraagofdeSVBwelinstaatmoetwordengeachtomdekwetsbaredoelgroepvandeverzets-deelnemersenoorlogsgetroffenenadequaatvandiensttezijn.Bijdatvertrouwenspeeltvoormijookeenbelangrijkeroldatdezelfdemedewer-kersdienubinnendePURbetrokkenzijnbijdeuitvoeringvandewettenvooroorlogsgetroffenendatookindenieuwesituatiezullenblijven.Ophetpuntvan(welofgeen)beslissingsbevoegdheidvandeSVBophetterreinvandewetstoepassingwanneerhetomvervolgaanvragengaat,komiktotandereconclusiesdandeveldorganisaties.IkbeschouwdeSVBalseenvolwaardige(toekomstige)partnerbijdetoepassingendeuitvoe-ringvandewettenvooroorlogsgetroffenen.Naarmatehetaantalnieuweeersteaanvragenafneemt,zalderolvandeSVBingewichtverdertoenemen.Inhetmodeldatmijvoorogenstaat,ligtdeprimairetaakvandeSVBindevolledigezorgvoorbestaandecliëntenvoordelangetermijn(15à20jaar),hetgeeneenrechtstreekseuitwerkingisvandeéénloket-gedachte.Zo’nrolvoordeSVBvraagtomeensolide,toekomstbestendigepositionering.EeneigenstandigebeslissingsbevoegdheidvandeSVBophetterreinvandevervolgaanvragenisdaarbijpassend.TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,20454,nr.905 HetvoorgaandelaatechteronverletdatookikhechtaaneenblijvenddominantepositievandePUR(dehuidigeraadskamers)ophetterreinvandewetstoepassingterwaarborgingvandebeginselenvan«ereschuldenbijzonderesolidariteit»,ookvoorbestaandecliënten.Waarhetveldindit«dilemma»–enerzijdseensterkerolvoorderaadskamersenander-zijdseenrobuustepositievoordeSVBmethetoogopdetoekomsteninverbandmetdeéénloketgedachte–kiestvooreenexclusievebeslissing-bevoegdheidvoordePUR(raadskamers)eneenmandaatconstructierichtingSVB,geefikdevoorkeuraandehiervooruiteengezettelijn:beleidenadviesvandePUR(raadskamers)zijnleidendbijdebesluitendoordeSVB.IndeconstructiewaarindePURbeslissingsbevoegdisendeSVBmandaatverleent,kanikgeenrechtstreekstoezichtuitoefenenopdeSVB.HetisdandePURdietoezichthouderisterwijliktochdepolitiekeverant-woordelijkheiddraag.Eendergelijkeondoorzichtigeconstructieachtikomdezeredennietwenselijk.Hierbijmerkiknoghetvolgendeop.Indehuidigesituatiewordtcirca95%vandebeschikkingentenaanzienvanvervolgaanvragenalnietrechtstreeksdoorderaadskamersgenomen,maarisdebeslissinggemandateerdaandesecretarisvanderaadskamersopbasisvanhetdoorderaadskamersgeformuleerdebeleid.Hetdoormijvoorgestanenieuweuitvoeringsbestelbrengthierinmaterieelgeenwijzi-ging:deSVBbeslistincirca95%vandegevallenopgrondvanhetdoordePUR(raadskamers)geformuleerdebeleidskader.Inderesterendecirca5%vandegevallenishetadviesvandePUR(raadskamers)leidend.Ikbenvanmeningdatopdedoormijvoorgesteldewijzedecontinuïteitendekwaliteitvandeuitvoeringvandewettenvooroorlogsgetroffenenookvoordelangeretermijnwordtgewaarborgd.DestaatssecretarisvanVolksgezondheid,WelzijnenSport,M.BussemakerTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,20454,nr.906