Voortgang maatregelen vrij en veilig onderwijs

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 240Veiligheid op school31 293Primair Onderwijs31 289Voortgezet OnderwijsNr. 176 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 juli 2025Een goede leeromgeving staat of valt met de veiligheid van de leerlingenen van het personeel. Scholen in het funderend onderwijs hebben daaromeen zorgplicht voor de veiligheid op school.1 Gelukkig voelt het grootstedeel van de leerlingen en het personeel zich veilig.2 Tegelijkertijd blijvenpesten en ook andere vormen van onveiligheid hardnekkig en voelt nietiedereen zich veilig. Het kabinet maakt zich er hard voor dat iedereen opschool vrij en veilig kan zijn. Een aanscherping van de zorgplicht isnoodzakelijk om helderheid te bieden over de basisvoorwaarden om tewerken aan de veiligheid op school. De kern daarbij is het creëren van eengezond pedagogisch klimaat, waarin het schoolpersoneel, de leerlingenen de ouders zich gezamenlijk inspannen om sociaal gedrag te bevor-deren en ongewenst en grensoverschrijdend gedrag tegen te gaan.In deze brief wordt u geïnformeerd over de aanscherping van de wettelijkekaders en de ondersteuning die voor scholen beschikbaar is om aan deslag te gaan met de veiligheid op school. Ook wordt u geïnformeerd overde uitvoering van een aantal moties en toezeggingen.Aanscherping wettelijke kaders zorgplichtHet kabinet zet met het Wetsvoorstel vrij en veilig onderwijs in op beterzicht op onveiligheid voor scholen en de inspectie, goede ondersteuningvoor slachtoffers als er wat is gebeurd, en een open en regelmatiggesprek over de veiligheid op school. Daarmee krijgen scholen helderheidvanuit welke basis zij aan de veiligheid op school moeten werken. Hetwetsvoorstel en het nader rapport zijn op 27 juni jl. bij uw Kamer1Artikel 4c WPO, artikel 6a WPO BES, artikel 5a WEC en artikel 3.40 WVO 2020.2ResearchNed (2023). Veilig op school. Landelijke Veiligheidsmonitor 2021–2022: veiligheids-beleid en veiligheidsbeleving in het primair en voortgezet onderwijs, bijlage bij Kamerstukken II2022/23, 29 240, nr. 133, p. 8. kst-29240-176ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 240, nr. 1761 ingediend.3 Daarnaast werkt het kabinet aan een wetsvoorstel omcontinue VOG-screening in het funderend onderwijs mogelijk te maken.Op dit moment geldt er een VOG-verplichting bij indiensttreding vanpersoneel op school. Door de invoering van continue screening wordt dieVOG-verplichting aangescherpt. Daarmee zorgen we ervoor dat deVOG-screening in het funderend onderwijs op eenzelfde stevige manierwordt vormgeven als in de kinderopvang en borgen we dat onderwijsper-soneel dat een strafbaar feit begaat direct in beeld komt. In de uitwerkingwordt uitvoering gegeven aan de motie Kisteman (VVD), die het kabinetoproept om in de verkenning naar continue VOG-screening ook hetaanvullend onderwijs mee te nemen.4 De planning is om dit wetsvoorstelin 2026 in consultatie te brengen.Goede ondersteuningNaast de aanscherping van wettelijke kaders wordt ook ingezet opondersteuning voor scholen. Voor een veilige schoolcultuur is hetessentieel dat scholen niet pas na een incident in actie komen, maarstructureel een positief pedagogisch klimaat creëren en de veiligheid opschool bevorderen en borgen. Daarom ontvangt Stichting School &Veiligheid (hierna: SSV) een instellingssubsidie om scholen te onder-steunen.5 SSV helpt scholen om te werken aan een positief en veiligpedagogisch klimaat, onder andere met instrumenten om het veiligheids-beleid goed op te zetten. Ook biedt SSV informatie en advies aan scholenover de preventie én aanpak van (specifieke vormen van) onveiligheid. Zoinformeert de stichting scholen bijvoorbeeld over hoe zij seksueelgrensoverschrijdend gedrag en criminaliteit kunnen voorkomen enaanpakken. Daarnaast heeft SSV een adviespunt waar scholen terechtkunnen voor individueel advies en een calamiteitenteam dat scholenondersteuning biedt bij zeer ernstige incidenten. In 2025 en 2026 breidtSSV de ondersteuning voor scholen uit.6 Zo komen er e- en praktischehandreikingen voor vertrouwenspersonen en veiligheidscoördinatorenmet adviezen over de aanpak van crimineel of agressief gedrag en overhet doen van aangifte. Hiermee biedt SSV scholen concrete en kennisge-dreven handvatten waarmee scholen hun veiligheid kunnen versterken.7Daarnaast is er voor 2025 € 1 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeentendie deelnemen aan de aanpak wapens en jongeren waarmee zij hun inzetop de veiligheid binnen en buiten school kunnen versterken.8 In hetvoorjaar van 2025 heeft OCW, in samenwerking met de VNG, eenbijeenkomst georganiseerd over de besteding van deze middelen. Debetrokken gemeenten geven aan dat zij deze middelen onder anderegebruiken voor trainingen voor onderwijspersoneel, het vergroten van deinzet van jongerenwerk en het hernieuwen en herijken van samenwer-kingsconvenanten en kernteams. In het najaar van 2025 vindt er eenbijeenkomst plaats om geleerde lessen met elkaar en partners uit hetonderwijsveld te delen.3Kamerstukken II 2024/25, 36 777, nr. 1.4Kamerstukken II 2023/24, 36 479, nr. 115Stichting School & Veiligheid biedt ondersteuning aan scholen in het po, vo en mbo.6Dit gebeurt in het kader van de implementatie van het Wetsvoorstel vrij en veilig onderwijs eneen verkenning van SSV naar de ondersteuningsbehoefte op het gebied van criminaliteit engeweld in het onderwijs.7Daarmee wordt uitvoering gegeven aan de motie Soepboer over bewezen effectieve maatre-gelen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 240, nr. 147.8Kamerstukken II 2023/24, 29 240, nr. 157.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 240, nr. 1762 Landelijke veiligheidsmonitor funderend onderwijsDe Landelijke Veiligheidsmonitor funderend onderwijs (hierna: LVM) geeftlandelijk zicht op trends en ontwikkelingen op het gebied van veiligheidvan leerlingen en medewerkers in het funderend onderwijs. Daarmee isdit de belangrijkste informatiebron voor beleids- en besluitvorming oversociale veiligheid in het funderend onderwijs. In de kamerbrief voortgangvrij en veilig onderwijs van december 2024 bent u geïnformeerd over denoodzaak van een wettelijke grondslag voor de LVM.9 Deze wettelijkegrondslag voor de LVM wordt geregeld in het Wetsvoorstel borginggegevensverwerkingen funderend onderwijs. Naar verwachting zal de wetper 1 januari 2027 in werking treden. Dat zou betekenen dat de LVM weerkan worden uitgevoerd in het schooljaar 2027–2028. Met dit wetsvoorstelworden géén aanvullende eisen gesteld aan de schoolmonitor waarmeescholen jaarlijks de veiligheid van hun leerlingen in beeld brengen.Bij dit wetsvoorstel is de privacy van de deelnemers aan de LVM cruciaal.Privacy is een grondrecht en een belangrijk aspect van sociale veiligheid.Het is bij de LVM, omwille van de sociale veiligheid, onvermijdelijk dat ergevoelige informatie wordt uitgevraagd. Welke informatie wordtuitgevraagd wordt zeer nauwkeurig gewogen en er is advies ingewonnenvan onder ander de Autoriteit Persoonsgegevens. Om de privacy zo goedmogelijk te waarborgen, zijn in het wetsvoorstel noodzakelijke risicomiti-gerende maatregelen opgenomen.In de Kamerbrief voortgang vrij en veilig onderwijs van december 2024 isook aangekondigd te verkennen hoe het zicht kan worden verbeterd op deveiligheid in het (voortgezet) speciaal onderwijs en op welke kwetsbaredoelgroepen speciale aandacht verdienen in toekomstige edities van deLVM.10 Inmiddels zijn de eerste stappen in deze trajecten gezet en is deverwachting dat de uitkomsten begin 2026 met uw Kamer kunnen wordengedeeld.Uitvoering moties en toezeggingenNaar aanleiding van de motie van het lid Soepboer (NSC) over onderzoeknaar geweldincidenten in relatie tot de ligging en omvang van de school,heb ik de inspectie gevraagd een analyse te maken.11 Daaruit blijkt dat erin algemene zin geen aanwijzingen zijn voor substantiële verschillentussen sociale veiligheid en de omvang of de spreiding van scholen overhet land. Dat beeld wordt bevestigd door de cijfers van de LVM. De enigeverschillen die er te zien zijn, zijn dat de veiligheidsbeleving van leerlingenafhankelijk van de stedelijkheid enigszins kan verschillen. Leerlingen inniet stedelijk gebied geven iets vaker aan zich «heel veilig» te voelen,terwijl leerlingen in weinig stedelijk gebied aangeven zich iets vaker «heelonveilig» te voelen. Deze cijfers verschillen echter niet veel van hetgemiddelde en van de resultaten van de analyse van de inspectie. Decijfers geven daarom geen aanleiding tot nader beleid gericht opstedelijkheid.In overeenstemming met de motie van het lid De Kort (VVD) is verkendhoe de kennis van scholen versterkt kan worden over de mogelijkhedendie zij hebben om toezicht te houden op schoolkluisjes.12 SSV biedt ophaar website reeds concrete informatie en handvatten voor de controle opwapens, drugs en alcohol waaronder een checklist over kluisjescon-9Kamerstukken II 2023/24, 29 240, nr. 157.10Kamerstukken II 2023/24, 29 240, nr. 157.11Kamerstukken II 2023/24, 29 240, nr. 146.12Kamerstukken II 2023/24, 29 240, nr. 142.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 240, nr. 1763 troles.13 Deze informatie is verspreid in de nieuwsbrief van het Ministerievan OCW voor het funderend onderwijs. Ook de sectorraden zijn bekendmet deze informatie.Ook zijn ter uitvoering van een motie van het lid De Kort (VVD) demogelijkheid en wenselijkheid verkend van een wettelijke meldplicht vanscholen bij gemeenten voor leerlingen die ernstige overtredingen hebbenbegaan.14 Hiervoor is gesproken met de Vereniging van NederlandseGemeenten (VNG), het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid(CCV), SSV, de PO-Raad en de VO-raad. Uit deze verkenning is geblekendat de toegevoegde waarde van een meldplicht klein is. Het hande-lingsperspectief van de gemeente is namelijk zeer beperkt, terwijl deuitvoeringskosten erg hoog zouden zijn. Alle partijen wijzen daarnaast ophet belang van goede samenwerking tussen de lokale partijen: school,politie, gemeente en jongerenwerk. Een meldplicht draagt volgens henniet bij aan die goede samenwerking. Dat kan bijvoorbeeld wel met eenintegrale schoolveiligheidsaanpak zoals Veilig in en om School (VIOS).Daarin heeft een gemeente de regie en worden duidelijke afsprakengemaakt over hoe deze partijen in en om school samenwerken. Zo staatde school er niet alleen voor en kunnen signalen en fenomenen vroeg-tijdig en zorgvuldig gedeeld worden. Problemen rondom de schoolvei-ligheid worden zo tijdig en gezamenlijk aangepakt. Momenteel wordt metsubsidie van het Ministerie van Justitie en Veiligheid onderzoek gedaannaar de werkzame elementen van de VIOS-methodiek. Ik heb SSVgevraagd hier lessen uit te trekken en haar ondersteuning over desamenwerking met lokale partners te intensiveren. Daarmee voer ik dezemotie uit.In aanvulling hierop is in lijn met de toezegging uit de Kamerbriefvoortgang vrij en veilig onderwijs van 18 december 2024 ook een artikelvan het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid gedeeld overgegevensdeling tussen scholen en lokale partners voor het handelen bijernstige incidenten.15 Ook zijn gesprekken gevoerd met de MBO Raad enhet samenwerkingsverband Amsterdam-Diemen, die ieder een pilotuitvoeren op het gebied van gegevensdeling. De pilot van het samenwer-kingsverband laat het belang zien van een coördinerende rol van degemeente om tot afspraken te komen. De MBO Raad werkt aan eenhandreiking over gegevensdeling voor scholen in het mbo. De PO-Raaden de VO-raad onderzoeken op welke wijze deze handreiking geschikt kanworden gemaakt voor het primair onderwijs en voortgezet onderwijs. Dehandreiking zal in afstemming met de sectorraden en SSV verspreidworden onder scholen.Tot slotAlle leerlingen en personeel hebben recht op een veilige schoolomgeving.Het kabinet zet zich daar vol voor in. De komende jaren krijgt dit nadervorm in een stevige inzet op een positief pedagogisch klimaat, duidelijkewettelijke kaders en betrouwbare en kennisgedreven ondersteuning voorscholen om hun veiligheidsbeleid verder te versterken.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M.L.J. Paul13Stichting School & Veiligheid. Controle op wapens, drugs en alcohol. Laatst aangepast 14 juni2024. Geraadpleegd op 08-03-2024 op: https://www.schoolenveiligheid.nl/kennisbank/controle-op-wapens-drugs-en-alcohol/14Kamerstukken II 2023/24, 29 240, nr. 141.15Kamerstukken II 2023/24, 29 240, nr. 157.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 240, nr. 1764