Situatie ten aanzien van lumpy skin disease in Europa en in Nederland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 683DierziektebeleidNr. 312 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 juli 2025Met deze brief informeer ik de Tweede Kamer over de uitbraken vanlumpy skin disease (LSD) op rundveebedrijven in Italië en Frankrijk, degevolgen daarvan voor Nederland, de acties die ik naar aanleidingdaarvan heb ondernomen en hoe we ons voorbereiden op een eventueleuitbraak in Nederland.Lumpy skin diseaseLumpy skin disease, ook wel nodulaire dermatose genoemd, is eenvirusziekte die voornamelijk bij rundvee voorkomt. Het virus wordtovergedragen via vectoren, waaronder vliegen, muggen en knutten. LSDis een categorie-A ziekte, wat betekent dat de ziekte van overheidswegemoet worden bestreden en dat een verdenking direct bij de NVWA gemeldmoet worden. LSD is niet gevaarlijk voor mensen, het is geen zoönose.Alle rundersoorten (ook buffels en bizons) zijn gevoelig voor het virus. Nabesmetting kunnen runderen ziek worden; eerste verschijnselen zijn vrijalgemeen (zoals koorts, neusuitvloeiing, slechte eetlust, daling van demelkgift). Daarna ontstaan kenmerkende bulten van gemiddeld 1 tot 4centimeter die zich voornamelijk op de kop, nek, uier en het gebied onderde staart bevinden. Niet alle dieren worden ziek na een besmetting. Demeeste zieke dieren herstellen, maar dit duurt vaak lang en er kunnensecundaire gezondheidsproblemen optreden. LSD kwam oorspronkelijkvooral voor in Afrika maar is de afgelopen decennia verder verspreid. In2015 is LSD voor het eerst in de Europese Unie vastgesteld, inGriekenland en Bulgarije. Daarna zijn uitbraken gemeld in landen op deBalkan en in Rusland. Met een grootschalige vaccinatiecampagne is deziekte op de Balkan eerder succesvol bestreden.Situatie Europese Unie/EuropaOp 21 juni meldde Italië een besmetting met LSD-virus op een rundveebe-drijf op Sardinië. Inmiddels zijn 14 besmettingen op Sardinië vastgesteld. kst-29683-312ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 683, nr. 3121 Ook op een bedrijf in de regio Lombardije is een besmetting vastgesteld.Italië heeft de Europees verplichte maatregelen genomen, waaronder hetdoden van de dieren op besmette bedrijven en het instellen van beper-kingsgebieden.Op 30 juni meldde ook Frankrijk een besmetting, op een melkveebedrijf inhet departement Savoie in het zuidoosten van Frankrijk. Inmiddels zijn intotaal tien besmettingen vastgesteld. Ook Frankrijk heeft de verplichtemaatregelen genomen.Op 2 juli hebben Italië, Frankrijk en de Europese Commissie de lidstatennader geïnformeerd over de besmettingen. Een Europees specialis-tenteam heeft Sardinië bezocht op 26 en 27 juni. Zij hebben aangegevendat het virus mogelijk al drie maanden op Sardinië aanwezig is. Deskun-digen geven aan dat vaccinatie noodzakelijk is om de uitbraken effectief tebestrijden. Italië en Frankrijk hebben aangegeven een vaccinatiecampagnete starten. Daarbij zal in eerste instantie een beroep worden gedaan op deEuropese vaccinbank voor LSD-vaccins.Gevolgen voor NederlandDe uitbraken in Frankrijk en Italië vind ik zorgelijk. De NVWA heeft, zoalszij dat altijd doet, onderzocht of er sinds 1 mei rundveetransporten uit debetreffende regio’s in Italië en Frankrijk naar Nederland hebben plaatsge-vonden. Ook heb ik sectorpartijen gevraagd om risicotransporten temelden. Er is tot nu toe geen indicatie voor dergelijke transporten vanuitItalië. Voor zover ik nu weet zijn vanuit Frankrijk in totaal 114 runderennaar Nederland vervoerd die op zes bedrijven terecht zijn gekomen. Uitvoorzorg zijn de betreffende bedrijven op 2 juli door de NVWA geblok-keerd en zijn alle runderen op 2 en 3 juli bemonsterd voor onderzoek opbesmetting met LSD-virus. De monsters zijn bij Wageningen BioveterinaryResearch (WBVR) getest op de aanwezigheid van LSD-virus en antistoffentegen het virus. Alle dieren zijn negatief getest, er is geen LSD-virusaangetroffen.Voorbereiding op een uitbraak in NederlandIk ben blij dat er tot nu toe geen besmettingen in Nederland zijn aange-troffen. De ontwikkelingen in de Europese Unie vind ik echter zorgelijk.Het is daarom van het grootste belang dat de sectoren alert zijn, en allesdoen wat mogelijk is om introductie van het virus in Nederland tevoorkomen en een verdenking zo snel mogelijk te melden. Wij dienen tezorgen dat we goed voorbereid zijn om een eventuele besmetting effectiefte bestrijden. Ik heb vorige week de sectoren geïnformeerd over desituatie met LSD en over de maatregelen die getroffen moeten worden bijeen besmetting. Ik heb hen gevraagd om zich daar ook op voor tebereiden. Tevens heb ik WBVR en Royal GD gevraagd om een webinarover LSD te organiseren voor belanghebbenden, zodat er meerbekendheid komt over de ziekte en hoe verschijnselen te herkennen zijn.Ten slotte heb ik de verplichting ingesteld voor transporteurs om bijterugkeer uit lidstaten waar LSD is vastgesteld, een extra reiniging enontsmetting uit te voeren van de transportmiddelen voor evenhoevigen.Er is een beleidsdraaiboek waarin maatregelen beschreven zijn bijuitbraken van dierziekten van categorie-A1. Dit draaiboek is gebaseerd opEU-verordening 2020/687, waarin bestrijdingsmaatregelen zijnopgenomen. Tevens beschrijft het draaiboek mogelijke aanvullendemaatregelen die op nationaal niveau genomen kunnen worden. Bij eenuitbraak van LSD geldt dat besmette bedrijven geruimd moeten worden1https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/diergezondheid/documenten/richtlijnen/2015/03/19/beleidsdraaiboek-lumpy-skin-disease-nodulaire-dermatitis-lsdTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 683, nr. 3122 en dat er een beperkingszone van 50 kilometer rondom besmettebedrijven ingesteld moet worden. Binnen deze zone gelden maatregelenzoals een afschermplicht, een bezoekersverbod op rundveebedrijven eneen verbod op het verplaatsen van runderen en levende producten. Ookworden voorwaarden gesteld aan het verplaatsen van dierlijke bijpro-ducten zoals melk en mest.Naast deze verplichte Europese maatregelen heeft Nederland ook demogelijkheid om, afhankelijk van de situatie, optionele maatregelen in testellen. Het gaat dan bijvoorbeeld om een algehele standstill gedurende72 uur na een eerste besmetting, extra hygiëne- en vervoersbeperkendemaatregelen, het instellen van regionalisatie, het toepassen van noodvac-cinatie en (in uitzonderlijke gevallen, enkel indien noodzakelijk bevonden)het preventief doden van verdachte dieren.Vanwege de verspreiding van LSD door vliegen, muggen en knutten, ishet ruimen van besmette bedrijven waarschijnlijk onvoldoende om deziekte te bestrijden. Vaccinatie is bij een eventuele besmetting vermoe-delijk een essentiële maatregel om verdere verspreiding van LSD tevoorkomen en de ziekte zo snel mogelijk weer uit te roeien.Italië en Frankrijk kiezen om deze reden op dit moment voor de inzet vannoodvaccinatie. Ze gebruiken hiervoor waarschijnlijk vaccins uit devaccinbank van de Europese Commissie. In deze bank is een beperktehoeveelheid vaccins voorhanden, onvoldoende om in meerdere lidstatentegelijk te vaccineren – mocht dat nodig zijn. Ik ben met vaccinprodu-centen in gesprek over de levering van vaccins aan Nederland, waarbij ikonder andere kijk naar beschikbaarheid, voorwaarden en eventuelegevolgen van vaccinatie. Ik spreek hierover ook met de sectoren, anderelidstaten en de Europese Commissie.Tot slotOpnieuw wordt Europa geconfronteerd met een besmettelijke dierziekte.Ik roep iedereen op om zeer alert te zijn en eventuele verdenkingen directte melden bij de NVWA, en ook om waakzaam te zijn op aanvoer vangevoelige dieren uit het buitenland. Ik blijf de situatie ten aanzien van LSDin Europa nauwgezet volgen en zal de Tweede Kamer opnieuw informerenbij belangrijke ontwikkelingen.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 683, nr. 3123