Wijzigingen NSP-GLB en GLB-betalingen 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 625Herziening van het GemeenschappelijkLandbouwbeleidNr. 371 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 december 2024Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) is een belangrijkinstrument dat direct bijdraagt aan het inkomen van boeren en aan hetbereiken van doelen op het gebied van bodem, water, klimaat enbiodiversiteit. Daarom ben ik blij dat de Europese Commissie heeftingestemd met de voorgestelde wijziging van het Nationaal StrategischPlan (NSP) om de uitvoering van het GLB in Nederland verder teverbeteren. Deze wijziging wordt op 1 januari 2025 van kracht.Ik heb uw Kamer op 27 augustus 2024 (Kamerstuk 28 625, nr. 366) en25 november 2024 (Kamerstuk 28 625, nr. 370) geïnformeerd over mijninzet voor de wijziging van het NSP-GLB. Graag geef ik hierbij nogmaalseen integraal overzicht van alle wijzigingen. Daarbij kom ik een toezeggingna van mijn ambtsvoorganger aan het lid Thijssen (Groenlinks-PvdA) overde sociale conditionaliteiten (TZ202309–003). Verder informeer ik uwKamer met deze brief over de GLB-betalingen 2024.Samenwerking met provinciesHet Nationaal Strategisch Plan voer ik samen met de provincies uit.Provincies zijn onder meer verantwoordelijk voor het Agrarisch Natuur- enLandschapsbeheer, investeringen, gebiedsgerichte samenwerking,innovatie en LEADER. De wijziging van het Nationaal Strategisch Plan is insamenspraak met provincies voorbereid.Gewijzigde conditionaliteitenEen belangrijk onderdeel van de wijziging betreft de conditionaliteiten. Ditzijn de verplichtingen waaraan alle ontvangers van inkomenssteun,ecoregeling en ANLb moeten voldoen. Ik heb ernaar gestreefd te kst-28625-371ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3711 vereenvoudigen waar het kan en te verzwaren waar het nodig is om tezorgen voor een toekomstbestendige landbouw.Bescherming van veengronden (GLMC 2)Om de afbraak van organisch materiaal in de bodem en de uitstoot vanCO2 op veengronden tegen te gaan, wordt de bescherming van dezegronden versterkt. De voorwaarde om het geldende peilbesluit aan tehouden wordt uitgebreid naar alle veengronden. Om bodemberoering tebeperken geldt voor percelen blijvend grasland op veengrond dat dezeblijvend grasland moeten blijven. Voor percelen bouwland op veengrondgeldt een verbod op ploegen dieper dan 40 cm.Bufferstroken (GLMC 4 en 10)Om te voorkomen dat chemische gewasbeschermingsmiddelenuitspoelen naar het oppervlaktewater is het gebruik ervan in de buffer-stroken niet toegestaan. Vanaf 2025 geldt een uitzondering op dit verbodwanneer er sprake is van een verplichte bestrijding van Wilde haver,Knolcyperus en bepaalde invasieve exoten en er geen alternatievebestrijdingsmethodes zijn. Zo worden boeren niet langer geconfronteerdmet tegenstrijdige regelgeving.Minimale bodembedekking (GLMC 6)Om de bodem te beschermen tegen erosie is een minimale bedekking inde meest kwetsbare periode verplicht. De uitzondering op het aanhoudenvan een bedekking van minimaal 8 weken in herfst/winter wordt in 2025beperkt tot gebieden met de zwaarste kleigronden. Het betreft dezelfdegebieden met zware kleigronden waarvoor in plaats van verplichtegewasrotatie (GLMC 7) al gewasdiversificatie mag worden toegepast.Voor de overige kleigronden blijft minimale bedekking in de herfst/wintervereist zoals bij aanvang van het NSP.Ecologisch kwetsbaar blijvend graslandVoor blijvend grasland in Natura 2000-gebieden geldt een ploegverbodom de ecologische waarde te beschermen. Wanneer het graslandbeschadigd is door externe factoren, zoals wilde dieren of extreem weer,kan het grasland ecologische waarde verliezen. Daarom kunnenprovincies vanaf 2025 ploegen van ecologisch kwetsbaar blijvendgrasland toestaan om het beschadigde grasland te herstellen, voor zoverdat past in het lokale beheersplan. Dat helpt boeren in hun bedrijfsvoeringen is goed voor de beschermde soorten die van het grasland afhankelijkzijn.Sociale conditionaliteitenBij de start van de huidige GLB-periode is de Europese verplichting tot deinvoering van sociale conditionaliteiten uitgesteld tot 2025. Deze wordennu van kracht. Sociale conditionaliteiten koppelen de GLB-subsidies aanhet naleven van bestaande sociale wet- en regelgeving. Concreet gaat hetom de regels over transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden,over verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemersop het werk, en over veiligheid en gezondheid bij het gebruik doorwerknemers van arbeidsmiddelen op de arbeidsplaats.Overtreding kan leiden tot een boete op basis van de betreffendewetgeving, maar ook tot een korting op de GLB-subsidie. Handhavingvindt plaats door de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, dieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3712 overtredingen doormelden aan RVO. Het is vervolgens aan RVO om eenbesluit te nemen over de gevolgen voor de GLB-subsidie op basis van deUitvoeringsregeling GLB 2023.Op deze wijze geef ik invulling aan de verplichte sociale conditionaliteitendie tot doel hebben om de positie van werknemers in de agrarische sectorte verbeteren. De toezegging van mijn ambtsvoorganger aan het lidThijssen (TZ202309–003) om informatie over de uitkomst van de socialeconditionaliteit naar uw Kamer te sturen, beschouw ik hiermee alsvoldaan.Gewijzigde subsidieregelingenHet GLB omvat verschillende regelingen waarmee de doelen uit het NSPmoeten worden behaald. Om de uitvoering van het NSP verder teverbeteren, wordt een aantal wijzigingen doorgevoerd.EcoregelingDe ecoregeling biedt vrijheid aan boeren om met een keuze uit verschil-lende maatregelen voldoende bijdrage te leveren aan de doelen om inaanmerking te komen voor subsidie. Per 2025 breid ik het keuzemenu vande ecoregeling verder uit met twee eco-activiteiten: «Voedselbos» en«Tagetes als aaltjesbestrijding». De activiteit «Vroeg ras rooigewas1 november» wordt in 2025 verwijderd, zoals ik in mijn brief van27 augustus jl. (Kamerstuk 28 625, nr. 366) heb toegelicht. Op basis vanwetenschappelijk advies van de WUR worden de punten aangepast voorprecisiebemesting, precisiegewasbescherming, bufferstrook met kruiden(langs bouwland/grasland), grasland met kruiden en houtig element(overige houtige elementen). De punten voor natte teelt en grasklaver ende waarde voor stikstofbindende gewassen blijven in 2025 ongewijzigd.Agrarisch Natuur- en LandschapsbeheerZoals ik in mijn brief van 29 november jl. (Kamerstuk 33 576, nr. 402) hebaangegeven, is de regeling voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheereen van de belangrijkste instrumenten in het stelsel van agrarischnatuurbeheer. Met deze wijziging wordt in het NSP ruimte gecreëerd omervoor te zorgen dat contracten 20 jaar kunnen duren. Daarnaast wordende volgende twee beheerpakketten aan dekoppeltabel toegevoegd:«maximaal ha/ X kg N dierexcretie/ha/bedrijf of Y GVE/ha/bedrijf» en«drooglegging». Dit geeft de agrarische collectieven de mogelijkheid ombinnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer hierop beheermaatre-gelen uit te werken.Zeldzame landbouwhuisdierrassenDe regeling voor zeldzame landbouwhuisdierrassen heeft als doel degenetische biodiversiteit en het gebruik van oorspronkelijke Nederlandserassen te behouden. Om meer dierenhouders van steun te kunnenvoorzien is besloten het minimum aantal grootvee-eenheden te verlagen,naar 2,5 grootvee-eenheden voor runderen en 0,5 grootvee-eenhedenvoor schapen en geiten.Vestiging van jonge landbouwersOm generatievernieuwing op het boerenerf te ondersteunen is aanvul-lende nationale financiering toegevoegd aan de regeling Vestigingssteunjonge landbouwers. Uw Kamer is hierover op 3 april 2024 geïnformeerd(Kamerstuk 30 252, nr. 166). De regeling is dit jaar voor het eerst openge-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3713 steld voor een periode van twee maanden. De RVO is momenteel bezigmet de subsidieafhandeling.Samenwerking veenweidegebieden en Natura 2000Met de subsidieregeling Samenwerking veenweiden en Natura2000-gebieden wordt beoogd de uitstoot van ammoniak te verminderendoor extensivering van melkveehouderijen dicht bij stikstofgevoeligeNatura 2000-gebieden en de CO2-uitstoot te verminderen door degrondwaterstand in het veenweidegebied te verhogen. Daarom wordtdeze regeling in het Nationaal Strategisch Plan gekoppeld aan Resultaatin-dicator 16: bijdrage aan matiging van en aanpassing aan klimaatveran-dering, en de productie van hernieuwbare energie of biomaterialen.LEADERMet de start van het Nationaal Strategisch Plan in 2023 is voor verschil-lende plattelandsgebieden gewerkt aan een Lokale Ontwikkelingsstrategiein het kader van LEADER. Door de provincies zijn 31 Lokale Ontwikkelings-strategieën goedgekeurd. Naast brede ontwikkeling van plattelandsge-bieden wordt met de Lokale Ontwikkelingsstrategieën bijgedragen aan«de positie van de landbouwers in de waardeketen», «matiging van enaanpassing aan klimaatverandering», «duurzame ontwikkeling bodem,water en lucht», «ombuigen biodiversiteitsverlies» en «kennis eninnovatie». Deze doelen zijn in het Nationaal Strategisch Plan gekoppeldaan LEADERTechnische wijzigingen.In de NSP-wijziging zijn naast de bovengenoemde wijzigingen een aantaltechnische aanpassingen doorgevoerd met betrekking totNiet-productieve investeringen op niet-landbouwbedrijven, Samen-werking EIP operationele groepen. Deze wijzigingen hebben geen effectop de inhoud van de regelingen.GLB-betalingen 2024Voor 2024 heb ik voorlopige tarieven vastgesteld voor de betaling vaninkomenssteun en ecoregeling. Het voorlopige tarief van de basisinko-menssteun in 2024 is € 193. Daarmee ligt het tarief ruim boven de € 171die mijn voorganger in zijn brief van 29 februari 2024 (Kamerstuk 28 625,nr. 358) heeft gegarandeerd. Voor de ecoregeling is het ook in 2024 geluktom ondanks de grote overintekening alle boeren volledig te vergoedenvoor de inspanningen die zij hebben geleverd. De tarieven voor deecoregeling bedragen dit jaar per hectare € 167,50 voor goud, € 67,50voor zilver en € 27,50 voor brons. Samen met de € 32,50 per hectare diealle deelnemers aan de ecoregeling voor het einde van dit jaar ontvangenonder de nationale steunregeling in het kader van het tijdelijke crisis- entransitiekader voor staatssteun, levert dat de vergoedingen op waarmeeboeren hebben gerekend toen ze hun activiteiten hebben opgegeven.RVO verwacht de nationale steunregeling in 2024 volledig uit te kunnenbetalen. In de maand december start RVO zoals elk jaar met de reguliereGLB-betalingen. RVO verwacht 95% van de aanvragers voor het einde vanhet jaar de basispremie te hebben uitbetaald. Dat is in lijn metvoorgaande jaren en zorgt voor stabiliteit in het bedrijfsinkomen vanboeren. De regeling brede weersverzekering wordt zoveel mogelijk indecember uitbetaald. Uitbetaling van de regeling zeldzame landbouwhuis-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3714 dieren volgt vanaf februari. De regeling ANLb wordt uiterlijk half maartuitbetaald. Collectieven die een voorschot hebben aangevraagd, hebbendeze in november ontvangen.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3715