Toezichtbrief CTIVD over de bevindingen van het monitoringstraject omtrent de zorgplicht mentaal welzijn agenten MIVD

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 924Toezichtsverslagen AIVD en MIVDNr. 286 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 november 2025InleidingHierbij bied ik u de toezichtbrief van de Commissie van Toezicht op deInlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) aan over de bevindingen vanhet monitoringstraject omtrent de zorgplicht mentaal welzijn agentenMIVD. De CTIVD concludeert in haar brief dat de MIVD voldoet aan detoetsingscriteria die de CTIVD gedurende het monitoringstraject heeftopgesteld en beëindigt de monitoring. Ik ben de CTIVD erkentelijk voorhet gedegen onderzoek, ditmaal vormgegeven door middel van eenmonitoringstraject, dat betrekking heeft op de zorgplicht van de MIVDvoor het mentale welzijn van agenten.AlgemeenOp grond van artikel 41 van de Wet op de inlichtingen- en veiligheids-diensten 2017 (Wiv 2017) hebben de diensten de mogelijkheid tot hetinzetten van agenten. Een agent is een natuurlijk persoon die welover-wogen door de diensten wordt ingezet en aangestuurd om gerichtinformatie te verzamelen die voor de taakuitvoering van de diensten vanbelang is.De inzet van agenten is een onmisbaar middel voor de MIVD, maar kanook risico’s met zich meebrengen op het gebied van fysieke veiligheid enmentaal welzijn van agenten. Om dergelijke risico’s te minimaliseren heeftde MIVD ten aanzien van agenten een zorgplicht. Deze zorgplicht ziet nietalleen op de fysieke veiligheid van de agenten, maar ook op depsychische belasting die verbonden kan zijn aan de inzet van een agent.Derhalve bereidt de MIVD elke inzet van een agent zeer zorgvuldig enprofessioneel voor. Risico’s worden daarbij zo veel als mogelijk beperkt.Verder wordt tijdens de inzet continu gemonitord hoe het gaat met defysieke veiligheid en het mentale welzijn van een agent. kst-29924-286ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 924, nr. 2861 Aanleiding onderzoek en verloop monitoringstrajectIn november 2021 verscheen het rapport «Uit het zicht» van de commissieBrouwer over de omstandigheden rondom de suïcide van een politiemandie langdurig werkzaam was als infiltrant in een undercoveroperatie.1 Decommissie Brouwer concludeerde dat er bij de uitvoering van undercover-operaties te weinig aandacht was voor het mentale welzijn van infil-tranten. Het rapport van deze commissie was voor de CTIVD aanleidingom bij de MIVD een vooronderzoek te doen over de wijze waarop hetmentale welzijn van agenten wordt geborgd.Als onderdeel van dit vooronderzoek heeft CTIVD in 2023 de MIVDverzocht om zelf een brede analyse van beleid, werkprocessen en praktijkuit te voeren naar de wijze waarop de zorgplicht voor het mentale welzijnvan agenten binnen de dienst is ingericht. De CTIVD heeft daarbij deverwachting uitgesproken dat, indien er op basis van de analyse verbeter-maatregelen werd geïdentificeerd, de MIVD een integraal verbeterpro-gramma zou opstellen om de zorgplicht voor het mentale welzijn vanagenten adequaat en toekomstbestendig vorm te geven.De MIVD heeft de analyse breder ingestoken en deze zag naast hetmentale welzijn van agenten ook op operationele medewerkers van deAfdeling Operaties van de MIVD. De CTIVD stelt vast dat de MIVD bij hetuitvoeren van deze analyse adequaat en voortvarend te werk is gegaan.Uit de analyse van de MIVD zijn een aantal risico’s op onrechtmatighedenen onzorgvuldigheden naar voren gekomen. Deze risico’s hadden ondermeer betrekking op leiderschap, personeelszorg en opleiding. De MIVDheeft naar aanleiding van de eigen analyse een verbetertraject opgestart.De CTIVD heeft naar aanleiding van de door de MIVD uitgevoerde analyseen het opgestarte verbetertraject besloten geen nader onderzoek teverrichten. Zij koos ervoor de uitvoering van het verbetertraject temonitoren. Naast het verkrijgen van inzicht in de wijze waarop de MIVDinvulling geeft aan de zorgplicht, had het monitoringstraject ook als doelom de rechtmatigheid en zorgvuldigheid van handelen van de MIVD tebevorderen.Bevindingen monitoringstrajectDe CTIVD heeft gedurende haar monitoringstraject diverse criteriaopgesteld om te bewerkstelligen dat de invulling van de zorgplicht voorhet mentaal welzijn van agenten duurzaam zou worden geborgd.Gedurende het traject is de CTIVD door de MIVD telkens proactiefgeïnformeerd. Ook zijn er veelvuldig gesprekken gevoerd.De CTIVD constateert dat de MIVD met toewijding aan de verbetertra-jecten werkt.De CTIVD concludeert dat de MIVD voldoet aan de toetsingscriteria die deCTIVD gedurende het monitoringstraject heeft opgesteld. Onderdelen vandeze plannen zijn uitgevoerd of in uitvoering, waardoor de door de MIVDgeconstateerde risico’s zoveel mogelijk zijn of worden weggenomen.Tevens is voorzien in de wijze waarop de verbeteringen structureel in deorganisatie zijn of zullen worden verankerd. De CTIVD heeft hetvertrouwen dat de MIVD de nog openstaande verbetermaatregelen oppakten doorvoert. Het monitoringstraject wordt met deze toezichtbriefbeëindigd.1Uit het zicht. Conclusies en aanbevelingen rapport Commissie Brouwer, Bijlage bij Kamer-stukken II 2021/22, 29 628, nr. 1050.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 924, nr. 2862 Reactie op bevindingenIk verwelkom de conclusie van de CTIVD dat de MIVD voldoet aan detoetsingscriteria die de CTIVD heeft opgesteld. Het stemt mij positief datde CTIVD erkent dat de MIVD met toewijding aan de verbetertrajectenheeft gewerkt en werkt. De MIVD zal de laatste verbetermaatregelen dekomende periode, met oog voor uitvoerbaarheid, doorvoeren enafronden. De dienst zal ervoor zorgen dat alle verbetermaatregelenstructureel in de organisatie zijn of zullen worden verankerd. Zo zullenenige interne opleidingen en trainingen worden doorontwikkeld enworden nog enkele beleidsdocumenten gefinaliseerd. De verwachting isdat deze activiteiten begin 2026 zijn voltooid. De Compliance & Risk Officevan de MIVD ziet toe op de implementatie van deze laatste maatregelenen de controle op het gewenste resultaat van alle verbetermaatregelen.Nieuw toezichtmiddelArtikel 112 van de Wiv 2017 beschrijft de uitoefening van het toezicht doorde afdeling toezicht van de CTIVD. Artikel 113 bepaalt dat de CTIVD naaraanleiding van het door haar verrichte onderzoek een toezichtsrapportopstelt. Onderhavige toezichtbrief toont aan dat bij de CTIVD behoeftebestaat haar toezichtproducten te diversifiëren. De Wiv 2017 biedt deCTIVD echter uitsluitend de mogelijkheid van het opstellen van eentoezichtsrapport, met de bijbehorende procedure. In de herziening van deWiv 2017 is aandacht voor de behoeften van de CTIVD over de wijzenwaarop de CTIVD haar toezichtsbevindingen kenbaar kan maken aan dediensten, verantwoordelijke Ministers en uw Kamer.Tot slot wil ik nog aangeven dat aan de AIVD een gelijkluidende brief isgestuurd door de CTIVD. Hier wordt u door de Minister van BinnenlandseZaken en Koninkrijksrelaties over geïnformeerd.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 924, nr. 2863