Reactie op verzoek commissie over de aankondiging door Rusland om tactische kernwapens te plaatsen in Belarus

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202435 373RuslandNr. 33 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VANDEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 april 2024Met deze brief geeft het kabinet uitvoering aan het verzoek van 6 april2023, kenmerk 2023Z05957/2023D14598, van de vaste commissie voorBuitenlandse Zaken om een brief te ontvangen n.a.v. de aankondiging vanRusland om tactische kernwapens te plaatsen in Belarus.De commissie vraagt het kabinet in te gaan op een viertal vragen.1.Wat is het oordeel van het kabinet over het Russische beleids-voornemen om kernwapens te delen met Wit-Rusland?De Russische aankondiging om nucleaire wapens in Belarus te plaatsen,maakt militair gezien geen wezenlijk verschil voor de NAVO. Rusland konreeds met verschillende militaire capaciteiten, inclusief kernwapens, hetgehele NAVO-verdragsgebied bereiken en vormt daarmee een reëledreiging voor de veiligheid van het bondgenootschap. In het licht van deverslechterde veiligheidssituatie in Europa acht het kabinet de Russischeaankondiging echter zeer onverantwoord. De aankondiging past in eenpatroon van Russische destabiliserende activiteiten in het nucleairedomein, zoals de modernisering en uitbreiding van de Russische nucleairewapensystemen in de afgelopen twee decennia, het voortdurende gebruikvan nucleaire retoriek, de opschorting van het New START-verdrag en deintrekking van de ratificatie van het Alomvattend Kernstopverdrag (CTBT).Gezien deze ontwikkelingen, en de bredere Russische agressie, is het eenessentieel veiligheidsbelang dat de NAVO een geloofwaardige eneffectieve nucleaire afschrikking behoudt. Het fundamentele doel van denucleaire capaciteit van de NAVO is om vrede te bewaren, dwang tevoorkomen en agressie af te schrikken. Een sterke afschrikking isuiteindelijk de beste verdediging voor het bondgenootschap.2. kst-35373-33ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 35 373, nr. 331 Is er naar het oordeel van het kabinet een relatie met het delenvan Amerikaanse kernwapens met Europese NAVO-landen?Nee. De zogeheten nuclear sharing arrangements van de NAVO bestaanreeds decennia en zijn volledig in lijn met het Non-Proliferatieverdrag(NPV). De nuclear sharing arrangements waren onderdeel van deonderhandelingen over het NPV. Geen van de verdragspartijen heeftformeel bezwaar aangetekend tegen de afspraken bij de ondertekeningvan het verdrag in 1968, de inwerkingtreding in 1970 of in de decenniadaarna. Zoals aangegeven in de beantwoording van de schriftelijkeKamervragen van het Kamerlid Futselaar d.d. 26 april 20231, dateert deRussische aankondiging om nucleaire wapens in Belarus te plaatsen vanna de inwerkingstelling van het NPV en gaat deze in tegen de achtergronden geest van het Boedapest Memorandum van 1994. Daarmee gaf Belaruszijn voormalige Sovjet-kernwapens op en werd als niet-kernwapenstaat lidvan het NPV.3.Is het kabinet bekend dat de VS ook tactische kernwapens voorde luchtmacht in het Verenigd Koninkrijk wil plaatsen?Vanwege veiligheidsredenen en op grond van bondgenootschappelijkeafspraken, kan het kabinet geen mededelingen doen over de eventueleplaatsing van Amerikaanse kernwapens in het Verenigd Koninkrijk.4.Wat is het oordeel van het kabinet over het vermeend incidentwaarbij een exemplaar van dergelijke wapens beschadigd zou zijngeraakt op Nederlands grondgebied?Zoals aangegeven in de beantwoording van de schriftelijke Kamervragenvan het Kamerlid Futselaar2, heeft het Amerikaanse Ministerie vanDefensie destijds in reactie op verschillende media-artikelen kenbaargemaakt dat er geen sprake is geweest van een ongeluk met een nucleairwapen. Het betrof een oefening met een Amerikaans trainingswapen.Over de locatie waar de foto is gemaakt worden geen mededelingengedaan.De Minister van Buitenlandse Zaken,H.G.J. Bruins SlotDe Minister van Defensie,K.H. Ollongren1Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 24472Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 2447Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 35 373, nr. 332