Uitvoering Stabiliteitsfonds 2008

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.91BRIEFVANDEMINISTERSVANBUITENLANDSEZAKENENVOORONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,9april2009MiddelsdezebriefinformerenwijuoverdeuitvoeringvanhetStabiliteits-fondsinhetjaar2008.Debriefbevateenanalysevandeuitgaven,gedaanvanuithetfondsinhetafgelopenjaar.Eerstwordtingegaanopdealgemeneuitvoeringendezichtbaretrends.Daarnavolgteenoverzichtvandegeografischeverdelingendeverdelingnaarthema.Bijbeidecriteriawordtookgekekennaardeontwikkelingtenopzichtevan2007.VervolgenswordtdeverdelingODAennon-ODAverdertoegelichtenwordtstilgestaanbijhetonderwerpconflictpreventie.AlgemeneuitvoeringOver2008isophetStabiliteitsfondseenuitputtinggerealiseerdvanbijna101miljoeneuro.Hetfondsheeftintotaal80projectenfinancieelonder-steundwaarvaner48aantemerkenwarenalsreedslopendeverplich-tingen.In2008iserderhalveaan32nieuweinitiatievenbijgedragen.Eendeelvandezenieuweverplichtingenzalookbetalingenindejarenna2008totgevolghebben.AlgemenetrendHiermeeisin2008detrenddoorgezetdiedeafgelopenjarenalzichtbaarwas,namelijkdateensteedsintensieverberoepophetfondswordtgedaan.Detotaleuitgavenover2008zijnweliswaarnietveelhogerdanin2007(100miljoeneuro),hetaandeelnon-ODAismetbijna38miljoeneurowelgroterdanvorigjaar(zieook«ODAennon-ODA»).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1302510809tkkst31700V-91ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.911 Eenduidelijketrenddietevensdoorzet,isdatersubstantieelmeeraanmultilateraleinitiatievenisbijgedragen(bijvoorbeeldviaUNDP).Ditzijnbijdragenaaninternationaleorganisatiesdieactiviteitenontplooienopgebiedvancrisispreventieen«earlyrecovery»ofbijdragenaanvredes-missiesininternationaalverband(overigensgeeninzetvanNederlandsemilitaireeenhedenmaarwelbijvoorbeelddoorondersteuningvanvredes-handhavendeactiviteitendoorontwikkelingslanden).DezetrendisconformhetprincipeuitdeonlangsgepubliceerdeFragieleStatenStra-tegie:«multilateraalindienmogelijk,bilateraalindiennodig».Daarnaastishetookeenduidelijktekendatdeinternationalearchitectuurtenbehoevevanhulpaanfragielestatenverbetertendatermultilateraalmeeraandachtisvoordespecifiekeproblematiek.Waarnodig,isdaarnaastvoorhetbilateralekanaalgekozenofviakleinereinternationaleorganisa-tiesgefinancierd(bijvoorbeeldbijdragenaanprogramma’stegenkleinewapens).GeografischeverdelingIn2008warendebestedingenvanhetStabiliteitsfondswederomgecon-centreerdopdefragieleregio’sdeGroteMeren,deHoornvanAfrika,AfghanistanendeWestelijkeBalkan(ruim54miljoeneuroin2008).Samenmethetaandeelvandebijdragenaangrotemultilateraleprogramma’sdiedeelsdelandeninbovengenoemderegio’sbedienen,isintotaalongeveer70miljoeneurotengoedegekomenaanprogramma’sindeprioritaireregio’s.Daarnaastwerdenin2008onderandereprogramma’sophetsnijvlakvanvrede,veiligheidenontwikkelinginlandenalsGeorgië,MalienLibanonvanuithetfondsgefinancierd.Bijdragenprogramma’ssecprioritaireregio’sHieronderwordteenoverzichtgegevenvandebestedingenin2008vanuithetStabiliteitsfonds,uitgesplitstnaarlandbinnendeprioritaireregio’s.Hierbijzijndeuitgaventeziendiegeheelaaneenlandinéénvandeprio-ritaireregio’skunnenwordentoegewezen.Decategorie«WestelijkeBalkan»bestaatuitprogramma’sinKosovoenBosnië-Herzegovinasamen.Daarnaastisookbijgedragenaanprogramma’sinprioritaireregio’sviaoverkoepelendeprojecten(zoalsontmijningsprojecteninSoedan,DRCenAfghanistan).Dezebijdragenkomendusgeheeltengoedaanlandenindeprioritaireregio’s,maarzijnnietaanéénlandtoeterekenen.Dezebijdragenwordengetoondonderdecategorie«Samengesteld».Intotaalkomendezebedragentotheteerdergenoemdebedragvan54miljoeneurodatinprioritaireregio’sisbesteed.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.912 Eenaantalvandegrootstebijdragenindezelandenbetreft:•Afghanistan:bijdragenaanhetAfghaanseLegerendeAfghaansepolitiemiddelsbijdragenaantrustfundsbeheerddoorrespectievelijkdeNAVOenUNDPenontmijningsprogrammavanHALO;•Soedan:bijdrageaanformerenpolitieeenhedenSoedan(overigenskwamhetgrootstedeelvandefinancieringvanprogramma’sinSoedanin2008uithet«Wederopbouwbudget»enblijftderhalvebuitenbeschouwingindezeanalyse);•Tsjaad:bijdrageaantrainingdoordeVN(MINURCAT)vanTsjadischepolitievoorveiligheidinvluchtelingenkampenbijdegrensmetDarfur;•DRC:bijdrageaandeVN-vredesmachtMONUC(ondermeerluchttrans-port)enontmijningsprogramma’s;•Burundi:bijdrageaanderenovatievankazernesenSSRactiviteiten;•WestelijkeBalkan:bijdrageaanNavoTrustFundKosovoenreingratie-programmavoordefensiepersoneelinBosnië-Herzegovina.Ontwikkelingtenopzichtevan2007inprioritaireregio’sEenaantalvandeinhetoogspringendeontwikkelingen–vergelekenmet2007–indeprioritaireregio’s,is:•DebijdragevanuithetfondsinAfghanistanisflinkomhooggegaan,vooraldoordegrotebijdrageaanhetAfghanNationalArmy(ANA)Trustfundin2008(10miljoeneuro).DitbetrofeenbijdrageaaneenmultilateraalfondsvoordeuitrustingentrainingvanhetAfghaanseleger.•DebijdrageaanDRCenBurundisamen,istenopzichtevan2007naarbenedengegaan.Ditisteverklarendoordegrotebijdragenin2007aanhetMDRPenhetMONUCStabiliteitsplan.•Debijdrageaanprogramma’sindeWestelijkeBalkan,isaanzienlijkomhooggegaan.In2007werd1,4miljoeneuroaanactiviteitenindezeregiobesteed,tenopzichtevanbijna5miljoenin2008.Inzetbuitendeprioritaireregio’sEengedeeltevandeuitgavenin2008heeftbetrekkingopinzetbuitendeprioritaireregio’s.Ditbedragvaltuiteenineendeeldatgeheelinlandenbuitendeprioritaireregio’sisbesteedeneendeeldataanmultilateralefondsenisbijgedragendiedeelswelendeelsnietinprioritairelandenactiefzijn.Heteerstebedrag(puurbuitendeprioritaireregio’s)betreftongeveer13miljoeneuro.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.913 Inhoudelijkverschillendeprogramma’swaaraanditbedragisbesteedaanzienlijk.ZowerdactiefdeelgenomenaandebestrijdingvandecrisisinGeorgië,waarvoorbinnenEUverbandismeebetaaldaanhetuitzendenvanwaarnemers.VerderwerdbijgedragenaandelogistiekeversterkingvandeLAF(LebaneseArmedForces)terondersteuningvanhetwettelijkgezagvanderegeringenwerddaarnaastbijvoorbeeldeen«vredes-school»inMaligefinancierd.Ookisvoor10miljoeneurobijgedragenaanhetUNMASwereldwijdeontmijningsprogramma.ThematischeverdelingThematischiseenaantalcategorieënteonderscheiden:•Vredesmissies;•Ontmijning;•Kleinewapens,wapen/munitievernietigingen«ArmedViolenceReduction»(AVR);•SecuritySectorReform(SSR);•Disarmament,DemobilisationandReintegration(DDR);•RuleofLawenTransitionalJustice;•Vredesdialoog;•Overige.Hierbijisvanbelangomoptemerkendatoverlaptussendethema’sbestaat.ZoisbijvoorbeelddescheidslijntussenSSRenDDRbinnengroteprogramma’s,nietaltijdhaarscherpaantebrengen.DeverdelingvanbestedingenuithetStabiliteitsfondsin2008naarthema,laathetvolgendebeeldzien.Ontwikkelingtenopzichtevan2007naarthemaNetalsin2007iseengrotebijdragegeleverdaanontmijningsprogram-ma’s.Dezewarendeelswereldwijd(UNMAS)endeelsspecifiekgerichtopdeprioritaireregio’s(Soedan,Afghanistan,GroteMerenregioviaoa.deHazardousAreaLife-SupportOrganisationofwelHALOTrust).Debijdrageaan«SmallArmsandLightWeapons»programma’sin2008,isgestegentenopzichtevan2007(2,4miljoeneuro).Onderdezecategorievallenprogramma’svoorhetvernietigenvankleinewapensenmunitieino.a.Bosnië-Herzegovina,BurundienAfghanistan,alsookcapaciteitsopbouwTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.914 vantoezichthoudendeenuitvoerendeinstantiesindeGroteMerenregioendeHoornvanAfrika(o.a.viahetRegionalCentreonSmallArms,RECSA).Tenopzichtevan2007ismeerondersteuninggegaannaarDDRpro-gramma’senmindernaarSSR.OpSSR-gebiedisdehervormingentrai-ningvanpolitieeenhedeninzowelSoedanalsAfghanistangefinancierd.VoorwatbetreftDDRisin2008eenlaatstebijdragegedaanaanhetMDRP-programma(«Multi-CountryDemobilizationandReintegrationProgramme»)indeGroteMerenregio.Aangezienditregionalepro-grammain2009zalwordengesloten,maarDDRinspanningeninsommigelandeninderegionodigblijven,komenervervolgprogramma’sindeDRC,Oeganda,RwandaenBurundi.Onderde«RuleofLaw»programma’szijnmetnameexpertsopditgebiedgefinancierd(Kosovo)enisinEUverbandeentrainingsprogrammainIrakondersteund.Internationalevredesmissieswerdenvoor23,6miljoeneuroondersteund.GrootstebijdragengingennaarhetTrustFundvoorhetAfghaanselegerendeMONUCvredesmachtindeOostelijkeDRC.Inditbedragzitookeendeeluitgavenvoorondersteuningvanvredesonder-handelingenvredesdialoog,zoalsdeondersteuningvandeKofiAnnanbemiddelinginKeniaendeEUwaarnemersinGeorgië.Decategorie«overig»tenslotte,bestaatgrotendeelsuitbijdragenaanmultilateralefondsenzoalshetPeaceBuildingFundenUNDP/BCPR,welkezowelthematischalsgeografischnietaaneenenkelecategorietoetewijzenzijn.ODAennon-ODADe«veiligheidscomponent»binnendeuitgavenvanuithetStabiliteits-fonds,issteedssterkervertegenwoordigd.Zoalseerdervermeld,ishetaandeelnon-ODAuitgavenin2008gestegentotbijna38miljoeneuro,hetgeenbijna38%vanhettotaalis.In2007wasditnog32%vandetotaleuitgaven.In2008isditvooralveroorzaaktdooreengrotenon-ODAbijdrageaanhetPeaceBuildingFundenhetANATrustFundvoorAfghanistan.DebehoefteaandonorendieeencombinatievanODAennon-ODAfinan-cieringkunnengarandereninhetkadervanprogramma’sophetsnijvlakvanvrede,veiligheidenontwikkeling,isgroot.NederlandisnogsteedséénvandeweinigelandendieeenflexibelfondsheeftmetzowelODAalsnon-ODAmiddelen.SlechtshetVK,CanadaendeEuropeseCommissiehebbeneenvergelijkbaarinstrument.Nederlandzoekt-vooralviahetStabiliteitsfonds-degrenzenopvanwaterbinnendeDACregelsvanuitODAgefinancierdkanworden.Ookdetrainingenhervormingvanpolitiebehoorttotdezecategorie,mitsditvoorcivieletakenisennietwordtuitgevoerddoormilitairen.ZodradeuitvoeringvaltondereenmilitaireorganisatieenerdussprakeisvanfinancieringvanDefensie,zijndeDACregelsduidelijkenzijndekostennietODAtoerekenbaar.Deenigeuitzonderinghieropvormtdeinzetvanmilitaireninhetkadervanhumanitairehulp.ConflictpreventieHetstabiliteitsfondsbiedtookdemogelijkheidominitiatieventesteunenophetgebiedvanconflictpreventie.Hetverbeterenvanmogelijkhedenomconflictentevoorkomenisvangrootbelang.Eenmaalopgelaaideconflictenzijnweerbarstigenwederopbouwiskostbaar.EffectieveTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.915 preventiebetekenthettijdigonderkennenvanproblemen,voldoendewiltotactiebinnendeinternationalegemeenschapenontvankelijkelokalepartners.«Earlywarning»,vroegtijdigebemiddelingenagenderingininternationaleorganisatieskunnenconflictenvoorkomen.DeVNheefthierbijeenleidenderol,insamenwerkingmetregionaleorganisatieszoalsdeAU.EenvoorbeeldisdeNederlandsesteunuithetStabiliteitsfondsaandeMediationSupportUnitvandeDepartmentofPoliticalAffairsvandeVN.OokisdeeerdergenoemdesuccesvollebemiddelinginKeniaonderleidingvanKofiAnnan,ondersteundvanuithetStabiliteitsfonds.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenDeministervoorOntwikkelingssamenwerking,A.G.KoendersTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.916