Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 7 en 8 oktober 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-07Raad voor Economische en Financiële ZakenNr. 2071 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 oktober 2024Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 7 en8 oktober 2024 in Luxemburg.De Minister van Financiën,E. Heinen kst-21501-07-2071ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20711 Verslag Eurogroep en Ecofinraad 7 en 8 oktober 2024 Eurogroep in inclusieve samenstellingDe agenda van de Eurogroep in inclusieve samenstelling is nog gewijzigdna verzending van de geannoteerde agenda1, waarbij het onderwerp«Internationaal dialoog met de Braziliaanse Minister van Financiën» iskomen te vervallen. Daarom wordt in dit verslag niet op dit onderwerpingegaan.Digitale euro: stand van zakenIn de Eurogroep is van gedachten gewisseld over vervolgstappen in hetonderhandelingsproces over wetsvoorstellen voor een mogelijke digitaleeuro, een elektronische vorm van publiek geld.De president van de Europese Centrale Bank (ECB), Christine Lagarde, gafeen toelichting bij de voortgang. Zij schetste dat consumenten enbedrijven baat kunnen hebben bij een digitale euro, omdat het eendigitaal betaalmiddel betreft dat in heel Europa beschikbaar kan worden.Ze schetste daarnaast de aandachtspunten van banken en betaaldienstver-leners, zoals de kosten van de implementatie. De ECB doet verderonderzoek naar de aanhoudingslimieten: de maximale hoeveelheiddigitale euro’s die burgers aan kunnen houden. Het doel van de ECB is omde uitkomsten hiervan in het voorjaar van 2025 te presenteren. Daarnaastwees de president van de ECB op het belang dat de bedrijfsmodellen vanbetaaldienstverleners zo goed mogelijk worden ondersteund en dat eendigitale euro kosteneffectief is. President Lagarde lichtte tot slot toe dat deontwikkeling van een digitale euro nog tijd en werk zal kosten. Daarbij ishet van belang om niet achterop te raken bij andere wereldwijdeinitiatieven voor digitale valuta. De Europese Commissie benadrukte hetbelang van de digitale euro voor consumenten en concurrentievermogen.De Europese Commissie noemde daarnaast dat de digitale euro hethuidige contante geld niet zal vervangen en dat de «offline» betaaltoe-passing van een digitale euro voordelen kan bieden. Het EuropeesStabiliteitsmechanisme (ESM) stelde de waarde te zien van een digitaleeuro voor het versterken van de autonomie en veerkracht van de EU envoor het verminderen van de afhankelijkheid van buitenlandse partijen.Nederland noemde in de discussie dat kwaliteit in het proces belangrijkeris dan snelheid. Een digitale euro moet voldoen aan de juiste randvoor-waarden, zoals stevige privacy-waarborgen en een proportioneleverdeling van kosten. Lidstaten vroegen verder aandacht voor voldoendeaansluiting bij de private sector, het voldoende inzichtelijk maken van devoordelen van de munt voor consumenten, de bijdrage die de munt kanleveren aan concurrentievermogen, toepassingen voor zakelijk financieelverkeer en de gevolgen voor niet-eurolanden.Naast de bespreking in de Eurogroep zijn onder het Hongaarse voorzitter-schap ook de raadwerkgroepen over de digitale euro weer hervat. Hierbijhebben de lidstaten van gedachten gewisseld over het gebruik van dedigitale euro buiten de Eurozone en over verschillende privacyaspectenvan de digitale euro. Ook hier heeft Nederland gepleit voor stevigeprivacy-waarborgen.1https://www.rijksoverheid.nl/documenten/vergaderstukken/2024/09/25/geannoteerde-agenda-eurogroep-en-ecofinraad-7-en-8-oktober-2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20712 Concurrentievermogen in de eurozone: discussie richtingafronding van de werkstroomVoorzitter van de Eurogroep Paschal Donohoe lichtte toe dat het Europeseconcurrentievermogen een prioriteit is voor komende jaren. Volgens devoorzitter is het cruciaal dat de Ministers van Financiën een bijdrageleveren en daarmee het debat vormgeven. Tijdens de volgende Eurogroepvan 4 november a.s. zal wederom over het onderwerp gesproken worden.Vervolgens zal de Eurogroep naar verwachting met een verklaring komenwaarin een reflectie staat van de discussies die in de Eurogroep over ditonderwerp zijn gevoerd.De Europese Commissie bracht in dat het Europese concurrentiever-mogen een belangrijk thema zal zijn de komende jaren en dat het daarbijvan belang is om prioriteiten te stellen. Ten eerste zou energie eenaandachtsgebied moeten zijn. Er is sinds de Russische invasie veelondernomen, maar een aantal voorstellen is nog niet uitgewerkt.Bovendien blijft de energieprijs in de EU hoog. Ten tweede kan wordengekeken naar versterking van de interne markt en vermindering vanadministratieve lasten. Het rapport van Letta2 biedt daartoe belangrijkeaanknopingspunten. Ten derde kan worden gekeken naar hoe wordtomgegaan met industriebeleid en oneerlijke concurrentie. Daarnaast ishet volgens de Europese Commissie van belang om meer privaat kapitaalte mobiliseren.In de discussie benadrukte een groot deel van de lidstaten, waaronderNederland, het belang van het versterken van de interne markt,waaronder de kapitaalmarktunie. Daarnaast onderstreepten meerderelidstaten dat vermindering van regeldruk kan bijdragen aan het versterkenvan het concurrentievermogen. Verder benadrukten enkele lidstaten,waaronder Nederland, dat het van belang is dat lidstaten structurelehervormingen doorvoeren om productiviteitsgroei te bevorderen.Kapitaalmarktunie – inventarisatie van de navolging van deovereengekomen initiatievenDe Eurogroep in inclusieve samenstelling (alle 27 EU-lidstaten) sprakwederom over de voortgang bij de ontwikkeling van de kapitaalmarktunie.De president van de Europese Investeringsbank (EIB) Nadia Calviño lichttetoe hoe de EIB kan bijdragen aan het versterken van de kapitaalmarktunie.De EIB kan volgens haar een rol spelen in het verbeteren van financie-ringscondities voor het mkb, waaronder door het versterken van Europesegroene en digitale obligatiemarkten en het toewerken naar standaardi-satie, het dichten van de financieringskloof in de bedrijfs- en innovatie-cyclus door het aanjagen van de markt voor durfkapitaal en het mobili-seren van grootschalige investeringen voor EU-prioriteiten via onderandere thematische fondsen.Verschillende lidstaten benadrukten het belang van de EIB voor hetverbeteren van het concurrentievermogen van de EU. Tegelijkertijdbenadrukten meerdere landen, waaronder Nederland, het belang vanverdere Europese acties ter versterking van de kapitaalmarktunie. Eenpaar lidstaten wezen hierbij op het verbeteren van de securitisatiemarkt,waarvoor mogelijk al in 2025 een voorstel door de Europese Commissiewordt gedaan.2https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/05/08/bijlage-2-kabinets-appreciatie-letta-rapportTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20713 Nederland bracht in dat het verdiepen en integreren van de kapitaal-markten een topprioriteit blijft, en kan bijdragen aan het versterken van deconcurrentiekracht en economische groei. Daarbij ligt wat Nederlandbetreft de nadruk op het wegnemen van barrières voor het bevorderenvan grensoverschrijdende private investeringen. Nederland staat openvoor een grotere rol van de EIB, op basis van reeds aanwezige middelenen daar waar het marktfalen tegengaat en het niet ten koste gaat vaninvesteringen door private partijen.Spanje deed een voorstel voor competitiveness labs, waarbij eenkopgroep van minimaal drie lidstaten, met input van de Commissie,gezamenlijk een idee kan uitwerken en in kleine setting als pilot kantesten. Hiermee kan praktijkkennis worden opgedaan over bijvoorbeeld debenodigde randvoorwaarden. Zo kan mogelijk met meer snelheid dan viahet reguliere Europese wetgevingsproces ontwikkeling van de kapitaal-marktunie worden bereikt. Enkele lidstaten verwelkomden dit voorstel,waarbij zij benadrukten dat verdere uitwerking nodig is om het voorstelgoed te begrijpen. Nederland toonde zich eveneens bereid tot verdereverkenning van dit idee.Voorbereiding van de Eurotop in oktoberDe Eurogroep sprak kort over de voorbereiding van een mogelijkeEurotop en marge van de vergadering van de Europese Raad op 17 en18 oktober. De Eurogroepvoorzitter lichtte toe dat mogelijke onderwerpenzijn: concurrentievermogen, de kapitaalmarktunie en de implementatievan het herziene Europese begrotingsraamwerk. Inmiddels is bekendgeworden dat de Eurotop geen doorgang heeft gevonden.Eurogroep in reguliere samenstellingVoorbereiding van de internationale overleggen, inclusiefontwikkeling van de wisselkoersenDe Eurogroep wisselde van gedachten over de voorbereiding van dejaarvergadering van het IMF en de Wereldbank. De Raad heeft ingestemdmet de EU Terms of Reference voor de G20 Finance Ministers’ and CentralBank Governors» (FMCBG) en de EU-verklaring voor de InternationalMonetary and Financial Committee (IMFC). Het voorzitterschap en deCommissie informeerde de Ministers over de belangrijkste resultaten vande bijeenkomst van de Ministers van Financiën en de gouverneurs van decentrale banken van de G20, die plaatsvond op 25 en 26 juli 2024.Verder stond de Eurogroep stil bij de ontwikkeling van de wisselkoersen.De ECB lichtte toe dat de wisselkoers van de euro al enige tijd stabiel is.De Yen heeft wel schommelingen meegemaakt na een periode vanonderwaardering, observeerde de ECB.Tot slot stelde de ECB geen (juridische) bezwaren te hebben bij hetIMF-voorstel om een deel van de IMF-reserves via een tijdelijke aparterekening uiteindelijk door te laten vloeien naar de subsidierekening van dePoverty Reduction and Growth Trust (PRGT) van het IMF. De PRGT biedtconcessionele financiering aan lage-inkomenslanden met betalingsbalans-problemen. Deze PRGT-leningen worden verstrekt tegen een concessi-onele rente, zodat de rentelasten beheersbaar blijven en de schuldhoud-baarheid van kwetsbare landen niet onnodig verslechtert. De concessio-nele rente wordt gefinancierd door landen rentesubsidies te verlenen uitde PRGT-subsidierekening. Door de gestegen rentes en hoge vraag naarPRGT-leningen was de afgelopen jaren een financieringsgat ontstaan opde PRGT-subsidierekening. Nederland steunt de herziening van de PRGT,Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20714 zodat het IMF in staat blijft deze landen te steunen met financiering enhervormingen. Nederland heeft daarom in de herziening ingezet op hetherstellen van het zelfvoorzienend financieringsmodel van de PRGT envoldoende middelen om te voldoen aan de vraag vanlage-inkomenslanden.EcofinraadEconomisch herstel in Europa: herstel- en veerkrachtfaciliteitDe Europese Commissie heeft een toelichting gegeven op de stand vanzaken ten aanzien van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Tot op heden is er€ 267 miljard uitgekeerd, wat neerkomt op al ruim 41% van het totaletoegezegde bedrag. De Raad stemde verder in met de aanpassingen vande uitvoeringsbesluiten ter goedkeuring van de herstel- en veerkracht-plannen (HVP) van Litouwen en Portugal. Een toelichting bij deaanpassing van deze uitvoeringsbesluiten is te vinden in de geannoteerdeagenda van deze Ecofinraad.3Economische en financiële impact van de Russische agressie-oorlog tegen OekraïneDe Ecofinraad besprak de economische en financiële impact van deRussische agressie tegen Oekraïne en de Europese steunmaatregelen aanOekraïne. De Commissie en het voorzitterschap gaven een toelichting bijde economische en budgettaire situatie in Oekraïne, waaronder over deuitvoering van de Oekraïnefaciliteit en de voortgang van de uitvoering vande G7-overeenkomst over een lening van ca. 50 miljard dollar aanOekraïne.Op 20 september presenteerde de Europese Commissie een voorstel voorhet organiseren van het aandeel van de EU in het G7-akkoord. In ditvoorstel stelde de Commissie het EU-aandeel van de leningen teverstrekken via macro-financiële bijstand met een hoogte tot ca.EUR 35 mld. voor de periode 2024–2027. De lening moet worden gedekten terugbetaald met toekomstige buitengewone inkomsten van bevrorentegoeden van Russische Centrale Bank die ter beschikking worden gesteldaan de EU. In de Ecofinraad uitten lidstaten, waaronder Nederland, bredesteun voor het voorstel van de Europese Commissie voor het organiserenvan het aandeel van de EU in het G7-akkoord door middel van macro-financiële bijstand. Daarnaast riepen lidstaten op tot snelle voortgang methet pakket, om de leningen nog in 2024 aan Oekraïne beschikbaar testellen met een eerste verstrekking in 2025. Meerdere lidstaten,waaronder Nederland, benadrukten daarnaast het belang van eenheidbinnen de G7 en de EU.Op 9 oktober jl. is het voorstel in het Comité van Permanent Vertegen-woordigers formeel bekrachtigd. Met het oog op een snelle goedkeuring,hebben de lidstaten afgesproken dat als het Europees Parlement hetvoorstel van de Commissie zonder wijzigingen aanneemt, de Raadeveneens zonder aanpassingen zal instemmen met de tekst.Europees Semester 2024: geleerde lessenHet Europees Semester is het jaarlijkse proces waarin EU-lidstaten huneconomisch beleid, arbeidsmarkten en begrotingsbeleid coördineren.4 De3https://www.rijksoverheid.nl/documenten/vergaderstukken/2024/09/25/geannoteerde-agenda-eurogroep-en-ecofinraad-7-en-8-oktober-20244https://www.consilium.europa.eu/nl/policies/european-semester/Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20715 Europese Commissie gaf een toelichting bij de geleerde lessen uit hetverloop van het Europees Semester van 2024. De Commissie gaf daarbijaan dat het van belang is dat de landspecifieke aanbevelingen goedaansluiten bij de meerjarige benadering van het herziene Europesebegrotingsraamwerk. Verder gaf de Commissie aan dat er het afgelopenjaar speciale aandacht in het Europees Semester was voor het versterkenvan het concurrentievermogen van de lidstaten en de EU.Voorbereiding van de internationale overleggenDe Ecofinraad stemde in met de Terms of Reference van de EU en deIMFC-verklaring met het oog op de bijeenkomst van de G20-Ministers vanFinanciën en gouverneurs van centrale banken op 23–24 oktober 2024 ende jaarlijkse bijeenkomst van het IMF. Het voorzitterschap en deCommissie informeerden de Ministers over de belangrijkste resultatenvan de bijeenkomst van de G20-Ministers van Financiën en gouverneursvan centrale banken die plaatsvond op 25–26 juli 2024.De ECB noemde wederom (in lijn met de bijdrage in de Eurogroep) dat zijhet voorstel kan steunen om het subsidiegat in het Poverty Reduction andGrowth Trust van het IMF te vullen door middel van interne middelen vanhet IMF.Raadsconclusies over klimaatfinanciering voor de conferentie vande Verenigde Naties over klimaatveranderingDe Raad heeft conclusies5 goedgekeurd met de EU-inzet ten aanzien vanklimaatfinanciering voor de klimaattop in Bakoe, Azerbeidzjan, van 11 tot22 november 2024 (COP29). In de Raadsconclusies wordt benadrukt dat deEU constructief deelneemt aan onderhandelingen over een nieuwelangetermijndoelstelling voor klimaatfinanciering (Net CollectiveQuantified Goal; NCQG). De conclusies spreken steun uit voor eendoelstelling waarin alle financieringsbronnen – nationaal en internati-onaal, publiek en privaat – complementair zijn en elkaar ondersteunen.Nederland kan zich goed vinden in de inzet zoals geschetst in de Raads-conclusies en heeft er mee ingestemd. De inzet is in lijn met de kabinets-brede inzet voor de COP29 zoals vastgelegd in de Kamerbrief over deMilieuraad van 14 oktober.Conclusies van de herziening van de Europese lijst vanniet-coöperatieve jurisdicties voor belastingdoeleindenDe herziening van de EU fiscale lijst van non-coöperatieve jurisdicties encoöperatieve jurisdicties is als hamerpunt aangenomen.6 Deze herzieningis opgesteld door de Gedragscodegroep die beoordeelt of landen buitende EU voldoen aan de Europese minimum fiscale standaard. Landen diedaar niet aan voldoen komen te staan op de Europese lijst vannon-coöperatieve jurisdicties (EU fiscaal zwarte lijst). Daarnaast is er ookeen grijze lijst van landen die niet voldoen aan de standaard maar die ophoog politiek niveau hebben toegezegd om binnen een bepaalde periodealsnog aan de standaard te voldoen. De lijst wordt periodiek herzien,doorgaans tijdens de Ecofinraad-vergaderingen van februari en oktober.5Zie Raad van de EU, persbericht 8 oktober 2024https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/10/08/climate-finance-council-approves-conclusions-ahead-of-cop29/6The Council conclusions on the revised EU list of non-cooperative jurisdictions for taxpurposes, Brussels 8 October 2024, https://www.consilium.europa.eu/media/voqdaho5/st14269en24.pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20716 De Ecofinraad besloot om Antigua en Barbuda van de EU fiscaal zwartelijst af te halen. In oktober 2023 werd Antigua en Barbuda, na eennegatieve beoordeling van het Global Forum7 van de OESO in verbandmet de uitwisseling van inlichtingen op verzoek, op de EU fiscaal zwartelijst geplaatst. Naar aanleiding van wijzigingen van de nationale wet enregelgeving in dat land heeft het Global Forum een aanvullende evaluatietoegezegd. In afwachting van de uitkomst van die evaluatie is Antigua enBarbuda verplaatst naar de EU fiscaal grijze lijst.De nieuwe EU fiscaal zwarte lijst bestaat uit 11 landen, namelijk deAmerikaanse Maagdeneilanden, Amerikaans Samoa, Anguilla, Fiji, Guam,Palau, Panama, Rusland, Samoa, Trinidad & Tobago, en Vanuatu.De landen op de EU fiscale grijze lijst hebben toegezegd om binnen eenoverzichtelijke termijn alsnog te voldoen aan de fiscale standaard. Als datniet lukt, dan worden de landen op de EU fiscaal zwarte lijst gezet.Curaçao staat op deze grijze lijst omdat het niet volledig kon voldoen aande norm voor de automatische uitwisseling van informatie. Curaçao heeftop hoog politiek niveau toegezegd dat uiterlijk in het najaar 2024 alsnogzal worden voldaan aan de genoemde standaard. Het Global Forum zalbegin november in het jaarlijkse rapport de beoordeling van, onderandere, Curaçao vermelden. Deze beoordeling zal tijdens de volgendeaanpassing, de Ecofinraad van februari 2025 van de lijsten, meegenomenworden. Meer informatie over de EU fiscale lijst is te vinden op de websitevan de Raad van de Europese Unie.8Bevordering van internationale samenwerking op belastinggebiedbij de Verenigde Naties: standpunt van de Europese Unie en haarlidstatenDe Ecofinraad stemde in met de gezamenlijke positie van de EU en delidstaten over de bevordering van internationale samenwerking opbelastinggebied, in aanloop naar de 79ste Algemene Vergadering van deVerenigde Naties. Nadere informatie over deze positie is te vinden in degeannoteerde agenda van deze Ecofinraad.9Stand van zaken implementatie regelgeving financiële dienstenHet voorzitterschap van de Raad en de Europese Commissie hebben deEcofinraad geïnformeerd over de lopende wetgevingsvoorstellen op hetterrein van financiële diensten.107The Global Forum on Transparency and Exchange of Information for Tax Purposes heeft destandaard op het gebied van fiscale informatie uitwisseling opgesteld en beoordeelt 171aangesloten landen (waaronder NL) op deze standaard.8https://www.consilium.europa.eu/nl/policies/eu-list-of-non-cooperative-jurisdictions/9https://www.rijksoverheid.nl/documenten/vergaderstukken/2024/09/25/geannoteerde-agenda-eurogroep-en-ecofinraad-7-en-8-oktober-202410Progress on financial services legislative files, 13853/24, Brussel, 1 oktober 2024https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13853-2024-INIT/en/pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20717