Stand van zaken introducties tijgermug (Aedes albopictus) in Nederland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202432 793Preventief gezondheidsbeleidNr. 754 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 juni 2024Met deze brief informeer ik u over de recente ontwikkelingen en uitda-gingen rond de introducties van de exotische tijgermug (Aedesalbopictus) in Nederland, een invasieve exoot. Deze situatie vraagt onzeaandacht vanwege de significante toename van het aantal vondsten in2023 en de mogelijke overlast die deze muggensoort kan veroorzakenvoor de Nederlandse bevolking, evenals de mogelijke gezondheidsrisico’s,zoals dengue (knokkelkoorts) of zikakoorts, die deze muggen kunnenopleveren.Achtergrond en huidige situatieDe introductie van de tijgermug is al langer een bekend fenomeen in onsland. Sinds 2018 is de bestrijding van exotische muggen, door eenaanpassing in de Wet publieke gezondheid, onder de directe verantwoor-delijkheid van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)gebracht.1 Het doel van deze wijziging was de vestiging van dezeinvasieve soorten zo lang als mogelijk uit te stellen en tot nu toe zijn wehierin succesvol geweest.Echter, de laatste jaren is een toename waargenomen in het aantallocaties met vondsten van de tijgermug: van 5 á 18 locaties tussen 2017en 2022 naar 37 in 2023. Het verontrustende is dat dit met name inwoonwijken is. Deze toename is mede te wijten aan de groeiendepopulaties in Zuid-Europa, die daar nog steeds in aantal toenemen, endoor de uitbreiding van hun areaal in Europa, dat steeds dichter naar onstoe komt. Veelal worden deze muggen onbedoeld meegenomen invoertuigen, zoals personenauto’s en vrachtwagens. Door de uitbreidingvan hun leefgebied is meer oorsprongsgebied (brongebied) beschikbaaren ligt dit bovendien dichterbij, waarbij de kans hoger wordt dat reizigers1Kamerstuk 32 793, nr. 319 kst-32793-754ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 793, nr. 7541 dit mee terug kunnen nemen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit(NVWA) voorspelt voor deze zomer een verwachte voortzetting van dezetrend.Gezien de recente ontwikkelingen en de toename van vondsten inwoonwijken, is het realistisch te concluderen dat vestiging voorkomen inNederland op termijn moeilijk wordt. Dit moment van lokale vestiging bijenkele woonwijken treedt eerder op dan we hadden voorzien. Eerder washet idee dat met een centrale aanpak het nog een tiental jaren zou durenvoordat exotische muggen zich hier zouden vestigen. Echter, de huidigetoename legt een zware druk op de capaciteit van de NVWA, die nietoneindig uit te breiden is. Hierdoor is het niet langer mogelijk debestrijding volgens het bestaande draaiboek uit te voeren.In 2023 heeft de NVWA daarom, in overleg met het RIVM, later in hetseizoen het «stoplichtmodel» geïntroduceerd, die een flexibele aanpak inbestrijding mogelijk maakt, gebaseerd op prioriteit en beschikbarecapaciteit en met de minste risico’s voor de volksgezondheid. Deze aanpakwordt ook in 2024 voortgezet.Daarnaast intensiveren we op de korte termijn communicatiestrategieënom de bevolking actief te informeren over preventie en de risico’s van detijgermug.Beiden zijn van groot belang; effectieve voorbereiding en voorlichting zijnessentieel om de maatschappij te beschermen en ondersteunen, en om depublieke gezondheid te waarborgen. Het biedt ons een strategie om deuitdagingen van het nieuwe muggenseizoen, inclusief nabehandeling vande locaties uit 2023 en het aanpakken van nieuwe vondsten, het hoofd tebieden. Aanvullend wordt het ambtelijk overleg met de NVWA in deaanloop naar en tijdens deze zomer geïntensiveerd om goed oog tehouden op de ontwikkeling van de vondsten en om af te stemmen overbijvoorbeeld de communicatie.Toekomstige strategieën en afwegingenBovenstaande laat onverlet dat we vooruit moeten kijken naar wat detoekomst ons brengt. Ik heb uw Kamer eerder geïnformeerd over mijnwens om te komen tot een aanpassing van het beleid voor de langeretermijn.2 In de recente brief van de Minister van Natuur en Stikstof, wordtbeschreven waar we in Nederland tegenaan lopen met betrekking totinvasieve exoten.3 In deze brief wordt o.a. de noodzaak van een beterecoördinatie tussen verschillende overheidsniveaus en sectoren benadruktom de introductie en verspreiding van invasieve soorten te beheersen.Gezien het hoge risicoprofiel voor de volksgezondheid zullen we werkenaan een beleid dat burgers beschermt tegen de gevaren gerelateerd aande aanwezigheid van invasieve exotische muggen, zoals de tijgermug. Hetis essentieel om daarvoor een grondige afweging te maken tussen hetuitroeien en beheersen van de tijgermug, met een duidelijke verdeling vanverantwoordelijkheden tussen het Rijk en andere overheden en organi-saties. Gelet op de situatie in landen waar de tijgermug al gevestigd is, zalhet werkpakket qua benodigde bestrijdingen ter voorkoming van overlasten het beperken van risico op ziekteoverdracht in de komende jarenvermoedelijk fors toenemen.Om onze respons op de uitdagingen die de tijgermug stelt verder teverfijnen, heb ik advies gevraagd van de NVWA en het RIVM over2Kamerbrief stand van zaken tekenaanpak en ziekte van Lyme | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl3Kamerbrief reactie op evaluatie Exotenverordening en IPBES-rapport invasieve exoten |Kamerstuk | Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 793, nr. 7542 mogelijke toekomstscenario’s. Op basis van deze inzichten zal ik metrelevante stakeholders een nieuw haalbaar beleidsdoel en een breedgedragen en effectieve aanpak formuleren. Ik zal u te zijner tijd informerenover de uitkomsten.Tot slotGezien de ernst en de mogelijke gezondheidsrisico’s die de tijgermug metzich meebrengt, is een gecoördineerde aanpak van groot belang. Wijblijven ons inzetten, samen met de NVWA, het RIVM, en andereoverheden en organisaties, voor een effectieve beheersing en om demaatschappij voor te bereiden op de mogelijke uitdagingen die dezeexotische soort kan veroorzaken. Met deze brief hoop ik u voldoende tehebben geïnformeerd.De Minister voor Medische Zorg,P.A. DijkstraTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 793, nr. 7543