Voortgang werkagenda SUWI

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202526 448Structuur van de uitvoering werk en inkomen(SUWI)Nr. 796 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN SOCIALEZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2024Om te werken aan een menselijke, betrouwbare overheid en te zorgenvoor meer bestaanszekerheid, werken we onder de noemer WerkagendaSUWI aan de modernisering van de Wet structuur uitvoeringsorganisatiewerk en inkomen (hierna: Wet SUWI) en onderliggende regelgeving.Daarmee willen we de positie van burgers in het stelsel van de socialezekerheid versterken en het verwezenlijken van publieke waarden inbeleid en uitvoering wettelijk verankeren.De Werkagenda SUWI kent inhoudelijk vier actielijnen.1.Sturen op en verantwoorden over publieke waarden2.Meer proactieve dienstverlening (bestaanszekerheid)3.Zorgvuldige gegevensuitwisseling (privacy by design)4.Inkadering onderzoeksbevoegdheden (rechtmatigheid en privacy)We geven hieraan vorm door te werken aan een aantal wijzigingen van deWet SUWI en onderliggende regelgeving. Eerder hebben onzevoorgangers u hierover geïnformeerd bij brieven van 23 december 2022en 20 december 20231. Met deze brief informeren wij u graag over devoortgang van de Werkagenda SUWI in het afgelopen jaar.De onderwerpen uit de vier inhoudelijke actielijnen worden zoveelmogelijk gebundeld in wetsvoorstellen en wijzigingen van de onderlig-gende regelgeving. Wanneer delen afgerond zijn, worden deze ingediend.In de bijlage kunt u in het overzicht zien wat op dit moment de planning isvan de verschillende voorstellen. We informeren u in deze brief over detwee wetsvoorstellen die we nu voorbereiden om de Wet SUWI tewijzigen. Daarnaast informeren we u over de wijzigingen die we inonderliggende regelgeving aan willen gaan brengen.1Kamerstuk 26 448, nr. 692 (brief 23 december 2022) en Kamerstuk 26 448, nr. 739 (voortgangs-brief 20 december 2023). kst-26448-796ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7961 I Wetsvoorstel proactieve dienstverlening SZWZoals vastgelegd in het regeerprogramma komt het kabinet met hetwetsvoorstel proactieve dienstverlening SZW om het niet-gebruik vanregelingen terug te dringen. Dit voorstel legt in de Wet SUWI debevoegdheid vast voor UWV, de SVB en gemeenten om mensen gericht tekunnen informeren over een mogelijke aanspraak op een uitkering ofvoorziening, en de aanvraag hiervoor te faciliteren. Daarvoor mogen dezeinstanties dan ook persoonsgegevens verwerken.Naast deze uitwerking van de actielijn om meer proactieve dienstver-lening mogelijk te maken, geeft dit wetsvoorstel ook invulling aan hetsturen op en verantwoorden over publieke waarden (actielijn 1).Daarnaast stellen we voor om de bepalingen over SyRI te schrappen(actielijn 4).De uitwerking van de bevoegdheid tot proactieve dienstverlening vindtdeels plaats bij algemene maatregel van bestuur (AMvB). De afgelopenmaanden hebben we de reacties op de internetconsultatie, de uitvoerings-toetsen en het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens verwerkt in hetwetsvoorstel.We bereiden momenteel de adviesaanvraag aan de Raad van State voor.We hopen het wetsvoorstel in de loop van 2025 aan uw Kamer te kunnenzenden ter behandeling. Daarnaast streven we ernaar u dan ter informatieook de concept-AMvB toe te sturen.II Wetsvoorstel modernisering grondslagen gegevensverwerking in desociale zekerheidDit tweede wetsvoorstel zal bestaan uit verschillende elementen diegrotendeels voortvloeien uit de actielijnen over zorgvuldige gegevensuit-wisseling en het inkaderen van onderzoeksbevoegdheden. Op dit momentvoorzien we in elk geval dat het gaat om een brede modernisering van degrondslagen voor het verwerken van persoonsgegevens. Daarnaastonderzoeken we welke voorwaarden we willen stellen aan het risico-gestuurd toezicht door UWV en SVB. Verder verkennen we of we debeperkingen rond de geheimhoudingsbepaling in de Wet SUWI kunnenwegnemen en besteden we aandacht aan de Wet eenmalige gegevensuit-vraag (WEU) en digitale dienstverlening door UWV. Deze elementenlichten we hierna toe. We streven ernaar om dit voorstel in de loop van2025 in internetconsultatie te brengen, uitvoeringstoetsen uit te vragen enin kaart te brengen of er budgettaire consequenties zijn.Modernisering grondslagenWe werken aan een voorstel om de bepalingen over de verwerking vanpersoonsgegevens in de Wet SUWI specifieker te maken en een inzichte-lijke en eenduidige opbouw te geven. Daarmee bieden we meer duide-lijkheid aan burgers en professionals welke organisaties in het domeinvan werk en inkomen persoonsgegevens verwerken en waarom. Dit sluitook aan bij de ambitie in het regeerprogramma om burgers meer inzichtte geven in hoe besluiten tot stand komen en om wetgeving tevereenvoudigen.Bij het moderniseren van de grondslagen houden we rekening met dewendbaarheid van de dienstverlening. De ervaring leert dat het ontbrekenvan grondslagen voor gegevensverwerking soms een belemmering vormtvoor UWV, SVB en gemeenten om nieuwe vormen van publieke dienstver-lening voor burgers te ontwikkelen of snel te acteren op onvoorzieneTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7962 maatschappelijke situaties. Om goed in te spelen op nieuwe beleids-wensen voor de praktijk is het wenselijk dat er sneller aanpassingen aande grondslagen kunnen worden gedaan. Daar moet de nieuwe opbouwaan bijdragen.Automatische selectietechniekenUWV en SVB maken gebruik van automatische selectietechnieken.Bijvoorbeeld om hun dienstverlening gericht aan te bieden of om tebepalen of nadere controle noodzakelijk is. Hoewel er geen specifiekewettelijke grondslag nodig is voor automatische selectietechnieken als zijde burger niet in aanmerkelijke mate raken2, willen we wel uitwerkenwelke voorwaarden we aan het gebruik van automatische selectietech-nieken willen stellen.GeheimhoudingsplichtDe SUWI-geheimhoudingsplicht staat in artikel 74 Wet SUWI en houdt indat – op enkele uitzonderingen na – het verboden is om persoonsge-gevens verder bekend te maken dan dat voor de uitvoering van de WetSUWI is toegestaan, of voor een andere wet noodzakelijk is.De afgelopen maanden hebben we onderzoek gedaan naar de wetshis-torie van deze bepaling. Daarnaast hebben we ambtelijk gesprekkengevoerd met UWV, SVB en VNG over de geheimhoudingsplicht in de WetSUWI en de Participatiewet (die zijn min of meer gelijkluidend). Doordatde verhouding tussen deze bepaling en de Algemene verordeninggegevensbescherming (AVG) niet altijd duidelijk is, ontstaan er juridischediscussies over wat partijen wel en niet met elkaar mogen delen. Diediscussies dragen niet bij aan de uitvoering van de sociale zekerheid ofaan de rechtszekerheid en privacybescherming voor de burger.We werken aan een eenvoudiger en eenduidiger juridisch kader om tevoorkomen dat dit soort discussies blijven bestaan. Daarbij verkennen weonder meer de mogelijkheid om de SUWI-geheimhoudingsplicht te latenvervallen. Daarbij is ons uitgangspunt dat de bescherming van persoons-gegevens in de sociale zekerheid gewaarborgd blijft.Wet eenmalige gegevensuitvraagDe Wet eenmalige gegevensuitvraag werk en inkomen (WEU) maaktmogelijk dat UWV, de SVB en gemeenten gegevens slechts eenmaal bijiemand uitvragen en die hergebruiken bij het uitvoeren van hun wettelijketaken. Hiermee worden de administratieve lasten voor mensenverminderd. Op dit moment wordt de WEU geëvalueerd vanuit zowel hetburgerperspectief als het uitvoeringsperspectief. De resultaten van deevaluatie verwachten we in het voorjaar van 2025. Wij zullen u daaroverinformeren in een brief. In die brief zullen we ook ingaan op de opvolgingvan de motie van de leden Zeedijk en Mohandis over automatische,geautomatiseerde en vooringevulde aanvragen.Digitale Dienstverlening door UWVArtikel 32e Wet SUWI stelt regels over de verplichte digitale communicatietussen UWV en burgers. De dienstverlening van UWV is nu niet altijddigitaal, als dat beter aansluit bij de behoefte van de cliënt. Op ditmoment verkennen wij samen met UWV of het wenselijk is om artikel 32e2Kamerstuk 32 761, nr. 309 met het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens over artikel 22AVG en geautomatiseerde selectieinstrumenten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7963 Wet SUWI aan te passen. Daarmee willen we nauwer aansluiten bij deWet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer.Inkadering onderzoeksbevoegdhedenUWV, SVB en gemeenten hebben de bevoegdheid om te onderzoeken ofeen uitkering rechtmatig verstrekt wordt en de inlichtingenplicht wordtnageleefd.In 2016 heeft de Centrale Raad van Beroep geoordeeld3 dat dezealgemene onderzoeksbevoegdheid geen grondslag biedt voor specifiekeonderzoeksbevoegdheden waarmee een min of meer compleet beeld van(een deel van) het privéleven van betrokkenen kan worden verkregen,zoals stelselmatige observatie en cameratoezicht.In 2017 hebben gemeenten aangegeven dat sommige overtredingenmoeilijk te bewijzen zijn zonder de bevoegdheid tot stelselmatigeobservatie,zoals het niet melden van samenwonen. Tegelijkertijd zijn er ookgemeenten die nu aangeven met de huidige praktijk en jurisprudentie uitde voeten te kunnen. Ze mogen bijvoorbeeld wel incidenteel posten vooriemands deur of op huisbezoek gaan. Daarnaast bestaan in het strafrechtwel mogelijkheden om specifieke onderzoeksbevoegdheden in te zettenbij zaken die groter of ernstiger zijn.We hebben daarom besloten om geen voorstel te doen om verdergaandespecifieke bevoegdheden voor UWV, SVB en gemeenten te creëren. Wehebben immers de noodzaak niet vast kunnen stellen.Wijzigingen in onderliggende regelgevingUitwerking van beide wetsvoorstellen bij AMvBDe eerste wijziging van het Besluit SUWI is de uitwerking van hetwetsvoorstel proactieve dienstverlening SZW. Daarnaast zal ook voor deuitwerking van het wetsvoorstel modernisering grondslagen gegevensver-werking naar verwachting een aanpassing van het Besluit SUWI nodigzijn. Sommige onderwerpen die nu in het Besluit SUWI zijn geregeldzullen in de toekomst op wetsniveau worden geregeld en vice versa.Hierbij kan worden gedacht aan welke organisaties persoonsgegevensmogen verwerken en om welke gegevens het gaat.Update stelselontwerpHet stelselontwerp zoals beschreven in Bijlage I bij de Regeling SUWIbeschrijft de Gezamenlijke elektronische voorzieningen SUWI (GeVS) diegegevensdeling tussen UWV, de SVB, gemeenten en andere partijenondersteunt. De beschrijving is mede door de introductie van de AVGverouderd en toe aan een update. De grootste aanpassing is het beleggenvan de verwerkingsverantwoordelijkheid voor het centrale deel van deGeVS. De toewijzing en uitwerking van deze verwerkingsverantwoorde-lijkheid is in de laatste fase van de ambtelijke voorbereiding. Op kortetermijn zullen wij de Autoriteit Persoonsgegevens over deze wijzigingconsulteren.3ECLI:NL:CRVB:2016:3479.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7964 Planning & Control-cyclus UWV en SVBIn 2024 doen we samen met de publieke dienstverleners een pilot met eennieuw proces rondom de jaarlijkse opdrachtbrief en de jaarplannen van depublieke dienstverleners. Dit geeft de dienstverleners meer tijd om hetjaarplan op te stellen. Begin 2025 zullen we de pilot evalueren en op basisdaarvan beslissen of het nodig is om de regelgeving aan te passen.Publieke waardenIn het wetsvoorstel proactieve dienstverlening SZW staat dat UWV en deSVB verplicht zijn om zich te verantwoorden aan de hand van een setpublieke waarden. In een ministeriële regeling werken we samen metUWV en SVB het wetsvoorstel verder uit. We streven ernaar dat dieregeling en het wetsvoorstel gelijktijdig in werking treden.Door de Wet SUWI en de onderliggende regelgeving te moderniserengeven we invulling aan de actielijnen van de Werkagenda, met alsleidraad publieke waarden als bestaanszekerheid, privacy en rechtma-tigheid. We doen dit zodat het systeem burgers beter kan ondersteunen.Dat draagt bij aan het vertrouwen in de overheid.Eind 2025 wordt u opnieuw geïnformeerd over de voortgang van deWerkagenda en wij gaan graag met u in gesprek over bovenstaandeonderwerpen.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,Y.J. van HijumDe Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. NobelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7965