Stand van zaken Q-koorts besmetting op een melkschapenbedrijf in Brakel (Gld.)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 683DierziektebeleidNr. 288 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR ENVOEDSELKWALITEIT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 mei 2024Op 24 april jl. heb ik u geïnformeerd over de Q-koortsbesmetting op eenmelkschapenbedrijf in Brakel (Kamerstuk 29 683, nr. 286). Daarin heb iktoegezegd u te informeren als er meer informatie beschikbaar is. Met dezebrief informeer ik u, mede namens de Minister voor Medische Zorg, overde stand van zaken en ga ik in op de zorgen die geuit zijn doorQ-koortspatiënten. Het is begrijpelijk dat Q-koortspatiënten zijngeschrokken van deze besmetting en dat zij zich zorgen maken over desituatie. Door deze besmetting worden patiënten opnieuw herinnerd aande Q-koortsuitbraak van anderhalf decennium geleden, waar velen nog totde dag van vandaag last van ondervinden. Zij hebben vragen over derisico’s en de naleving, controle en handhaving van de regels.Zoals ik in mijn vorige brief schreef komt de Q-koortsbacterie, Coxiellaburnetii, algemeen voor in de omgeving. Q-koorts is een zoönose. Met hetoog op dit risico voor de volksgezondheid gelden er nog altijd diversevoorschriften, waaronder een vaccinatieplicht voor bedrijven met meerdan 50 melkschapen of -geiten en voor locaties met een publieksfunctie.De besmetting op het melkschapenbedrijf in Brakel is aan het lichtgekomen via de verplichte tankmelkmonitoring, waarbij Q-koortsbacteriënin de tankmelk zijn aangetroffen. Ik wil benadrukken dat het RIVM bij dezecasus het risico voor de volksgezondheid in de omgeving als laag heeftingeschat.Stand van zaken besmet bedrijfNaar aanleiding van de Q-koortsbesmetting van het bedrijf, vastgesteld op22 april 2024, zijn maatregelen genomen en adviezen gegeven; deveehouder verleent hierbij alle medewerking. De NVWA heeft direct eenbezoekersverbod, een afvoerverbod van schapen naar andere bedrijvenen verplichte hygiënemaatregelen ingesteld. Ook is een waarschu-wingsbord bij het bedrijf geplaatst. Deze maatregelen blijven van krachtzolang het bedrijf de besmetstatus heeft. kst-29683-288ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 683, nr. 2881 In de week na de besmetverklaring zijn de besmette schapen die deQ-koortsbacterie uitscheidden opgespoord, gedood en afgevoerd. Ook deniet gevaccineerde drachtige schapen zijn gedood en afgevoerd. Hiermeeis het risico voor de gezondheid van de houder, gezinsleden en personeelen ook voor de omgeving nog verder verkleind. De overige schapen ophet bedrijf worden door de houder binnen twee maanden naar de slachtgebracht, hier ziet de NVWA op toe. De houder heeft hiervoor gekozen.Vanaf het moment dat er geen schapen meer op dit bedrijf aanwezig zijnblijft het bedrijf nog 30 dagen geblokkeerd vanwege de maatregelen diezien op de nog op het bedrijf aanwezige mest. Daarna wordt de besmet-status ingetrokken. Op basis van een analyse door de NVWA is er geenverhoogd risico vastgesteld voor infectie bij de andere aanwezige dierenof voor de omgeving.Zoals is aangegeven in de Kamerbrief van 24 april jl. heeft de NVWA eenonderzoek en handhavingstraject op het bedrijf uitgevoerd om in beeld tebrengen hoe deze besmetting tot stand is gekomen en of hierbij sprake isvan een overtreding van regelgeving ter preventie van Q-koorts. Op4 december 2023 heeft de NVWA het bedrijf bezocht in het kader van denaleving van de Q-koortsregelgeving en de voorschriften voor deidentificatie- en registratie van dieren (I&R).Tijdens deze inspectie heeft de veehouder verklaard dat hij definitiefgestopt was met het melken van de aanwezige schapen. Deze verklaringin combinatie met de uitgevoerde inspectie heeft geleid tot de conclusiedat de houder op het moment van de controle niet onder de vaccinatiever-plichting viel. Op basis van een verdiepend onderzoek dat de NVWAgestart is naar aanleiding van de vastgestelde Q-koortsbesmetting in april,bleek dat de houder na de inspectie in december 2023 weer is gestart methet melken van zijn schapen. Vanaf dat moment is hij alsnog en metterugwerkende kracht in overtreding betreffende de vaccinatieplicht,waarvoor een bestuurlijke boete wordt opgelegd.Traceringsonderzoek besmet bedrijfDe NVWA heeft traceringsonderzoek uitgevoerd en drie risico-contacten inbeeld gebracht. Op 20 januari en 2 februari 2024 zijn niet gevaccineerdedrachtige melkschapen van het bedrijf afgevoerd naar drie anderebedrijven. Het betreft twee melkschapenbedrijven in de gemeente DeFryske Marren, provincie Friesland en een bedrijf op Texel, provincieNoord-Holland, dat onder andere een melkschapenbedrijf heeft. De lokaleGGD-en en de betreffende gemeentes zijn door de NVWA op de hoogtegebracht. Deze schapen zijn vóór het vaststellen van de besmetting op hetbedrijf in Brakel verplaatst. Op de ontvangende bedrijven zijn geenziekteverschijnselen waargenomen, noch zijn er besmettingen in detankmelk aangetroffen. De risico’s op deze bedrijven en de omgeving zijndaarom als laag ingeschat. Er worden op deze bedrijven geen bezoekers-verboden of verplichte hygiënemaatregelen ingesteld.Wel heeft de NVWA maatregelen opgelegd ten aanzien van de aange-voerde schapen. Ze zijn afkomstig van een bedrijf dat later besmet bleeken waren op het moment van verplaatsen niet gevaccineerd. De dierenkunnen daarmee toch een risico vormen. De houders krijgen voor dezemelkschapen een levenslang fokverbod inclusief een afvoerverbod naarandere bedrijven opgelegd. De houders hebben besloten deze dieren af tevoeren naar de slacht. De NVWA ziet hierop toe.Handhaving vaccinatieQ-koorts patiënten hebben veel vragen over het Q-koortsbeleid, met nameover het toezicht en de handhaving rondom de vaccinatieverplichtingen.De NVWA voert risico-gebaseerde inspecties uit. Dat betekent dat op basisTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 683, nr. 2882 van vooraf beschikbare data bedrijven worden geselecteerd die mogelijkin overtreding zijn, bijvoorbeeld omdat in het Identificatie en Registratie-systeem (I&R) niet of niet tijdig is geregistreerd dat de dieren zijngevaccineerd. Er wordt ook jaarlijks bij alle melkproducerende schapen-en geitenbedrijven een test gedaan naar vaccinatie-antistoffen, om devaccinatiestatus van bedrijven te onderzoeken; dit geeft ook informatievoor de risico-gebaseerde inspecties.De NVWA voert daarnaast inspecties uit naar aanleiding van meldingenen op initiatief van inspecteurs. Jaarlijks worden door de NVWA op haarwebsite de inspectieresultaten gepubliceerd, waarbij wordt aangegevenhoeveel inspecties wel en niet akkoord waren en welke overtredingendaarbij zijn geconstateerd. Ook wordt gepubliceerd welke maatregelenhierbij zijn opgelegd1. De resultaten laten de afgelopen jaren steeds eenvergelijkbaar beeld zien; het betreft bij melkschapen en -geitenhouders tot2023 nooit een overtreding «niet vaccineren», wel ziet de NVWA nogadministratieve overtredingen. Bij locaties met een publieksfunctie is hetbeeld diffuser, maar ook hier zijn het voornamelijk administratieveovertredingen. De indruk kan ontstaan dat de naleving van de verplich-tingen laag is, maar omdat de selectie risico-gebaseerd is, is het teverwachten dat bij inspecties procentueel veel overtredingen wordengeconstateerd. Dit beeld kan echter niet naar de gehele sector wordengeëxtrapoleerd.Q-koorts-beleidEen belangrijk uitgangspunt voor het Q-koorts-beleid is de genoemdeverplichte vaccinatie. Het verplichte tankmelkmonitoringsprogrammawordt in Nederland al gedurende vele jaren uitgevoerd. Hierbij wordtmaandelijks een test gedaan op de tankmelk om de eventuele aanwe-zigheid van de Q-koortsbacterie op te sporen. De besmetting in Brakel isvia deze monitoring aan het licht gekomen. Dit laat zien dat het systeemwerkt; in deze casus is een besmetting mogelijk geweest doordat een deelvan de aanwezige melkschapen niet gevaccineerd was en dezebesmetting is direct opgespoord. De monitoringsresultaten van alleandere melkgevende bedrijven in Nederland zijn negatief. Deze casus isdaarmee een op zichzelf staand incident. Er is daarom geen reden omnaar aanleiding van deze casus het Q-koorts-beleid, dat sinds vele jarensuccesvol wordt gevoerd, aan te passen.Afsluitend hecht ik er belang aan om nogmaals te zeggen dat ik oog hebvoor de mensen die zich zorgen maken over Q-koorts, en dat ik hunzorgen en vragen begrijp. Dit incident geeft eens te meer het belang aanvan de vaccinatieverplichting en ik ga ervan uit dat alle houders hunverantwoordelijkheid nemen om deze plicht na te komen, voor deveiligheid van iedereen.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,P. Adema1https://www.nvwa.nl/onderwerpen/q-koorts/inspectieresultatenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 683, nr. 2883