Reactie op de inbreng van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) t.b.v. het commissiedebat Water van 26 maart 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 625Waterbeleid30 015Bodembeleid34 682Nationale OmgevingsvisieNr. 712 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2025De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft verzocht omeen reactie op de brief van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG),die zij aan de commissie stuurde voorafgaande aan het commissiedebatWater van 26 maart 2025. Via deze brief ontvangt u de gevraagde reactie.Inmiddels heb ik in het Bestuurlijk Overleg Water van 10 april ook met deVNG gesproken over de gestelde vragen.Kaderrichtlijn Water (KRW)Naar aanleiding van tussenevaluatie van de KRW die in december 2024naar de Kamer is gestuurd1 stelt de VNG de vraag of het kabinet erkentdat zij vooral aan zet is om het halen van de KRW-doelen te halen enwelke veranderingen het kabinet in het stoffenbeleid, gewasbescher-mings-middelenbeleid en mestbeleid hiertoe gaat doorvoeren.Het halen van de KRW-doelen is een verantwoordelijkheid van alleoverheden samen, en dus uiteraard ook van het kabinet. Vanuit hetKRW-impulsprogramma werkt het Ministerie van IenW samen met hetMinisterie van LVVN en regionale overheden aan aanvullende maatre-gelen voor stoffen, gewasbeschermings-middelen en nutriënten. Voorstoffen (inclusief gewasbeschermingsmiddelen) is met LVVN en regionalepartners een uitvoeringsprogramma opgesteld, met diverse maatregelenvoor Rijk en regio. Voor mest bereidt de Minister van LVVN nieuwemaatregelen voor vanuit het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn.Een toekomst voor het landelijk gebiedTen aanzien van het landelijk gebied vraagt de VNG of de Nota Ruimteinzicht gaat bieden voor welke land- en tuinbouwgebieden impact te1Kamerstukken 27 625, nr. 696 kst-27625-712ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7121 verwachten is als gevolg van fysieke veranderingen van het water- enbodemsysteem.De Nota Ruimte gaat in op de impact voor de land- en tuinbouw in eenaantal type gebieden. Het gaat om de veenweidegebieden, de beekdalen,de zones rondom kwetsbare Natura2000-gebieden en de grondwaterbe-schermingsgebieden. Deze gebieden staan benoemd in de Kamerbrief van29 november 2024 over de aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur2. Opdit moment lopen de gesprekken met medeoverheden over de benodigdetransities en hoe die zijn te realiseren.Ook vraagt de VNG of de Nota Ruimte voortbouwt op het voorontwerpNota Ruimte over de balans natuur–landbouw met gebiedsgericht beleiden met water en bodem als basis.Het water- en bodemsysteem vormt nog steeds de basis voor de NotaRuimte. In de aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur worden hetgebiedsgerichte beleid en de ruimtelijke keuzes voor landbouw en natuurvoorbereid onder verantwoordelijkheid van de Minister van LVVN. Hierbijwordt rekening gehouden met het water- en bodemsysteem. De ruimte-lijke keuzes uit de aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur landen in deNota Ruimte. Naast nationale sturing zijn ook gebiedsgerichte keuzes opregionaal niveau nodig.Tenslotte pleit de VNG in het kader van het landelijk gebied voor deintroductie van een nadeelcompensatiefonds om gebieden waarnoodgedwongen functiewijziging zal moeten plaatsvinden te onder-steunen en om gemeenten financieel in staat te stellen om meer actief testuren op grondgebruik.Regels die leiden tot functiewijziging kunnen leiden tot een recht opnadeelcompensatie. Als die functiewijziging het gevolg is van instructie-regels die het rijk heeft gesteld kunnen de daarmee gemoeide kostenworden verhaald bij het Rijk, op basis van de Omgevingswet. Of daar eenapart fonds voor nodig is, hangt af van de inhoud van de regels.Rekening houden met water en bodem bij de woningbouwopgaveOver de woningbouwopgave vraagt de VNG aandacht voor gemeentendie in een lastige financiële positie zouden kunnen komen te zittenwanneer geen rekening wordt gehouden met het water en bodemsysteem bij woningbouw of in het geval dat kosten van extra maatregelenom toekomstbestendig te bouwen vooral bij de gemeenten wordengelegd.Ik herken de zorg dat gemeenten in een lastige positie kunnen komen tezitten als ze geconfronteerd worden met hogere kosten door maatregelen,of als er schade hersteld moet worden wanneer niet toekomstbestendigwordt gebouwd. Daarom blijft het belangrijk om zo vroeg mogelijkrekening te houden met het water- en bodemsysteem en zo toekomstbe-stendig te investeren. Het gaat hierbij zowel om het maken van een zogoed mogelijke locatiekeuze, als hoe er uiteindelijk gebouwd wordt.Mijn collega van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en ik onder-steunen gemeenten hierbij met instrumenten zoals het ruimtelijkafwegingskader voor de locatiekeuze van nieuwe ontwikkelingen en delandelijke maatlat klimaatadaptatie, wat definieert hoe klimaatadaptief teontwikkelen.2Kamerstukken 36 600 XIV, nr. 66Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7122 Er zijn veel oplossingen mogelijk die bijdragen aan meerdere doelen, denkaan het creëren van extra groen dat fijn is voor de leefomgeving, maarook waterberging kan zijn bij een heftige regenbui. In het BestuurlijkOverleg van 10 april, waar ook de Minister van VRO aanwezig was,hebben alle partijen uitgesproken samen te blijven optrekken om hetbelang van het aan de voorkant rekening houden met water en bodem tebehartigen. Tevens heb ik in dit overleg aangegeven de gemeenten graagte ondersteunen bij de vraagstukken die in dit licht bij de woningbouw-opgave naar voren komen.Het kabinet werkt voor woningbouw aan nieuwe financiële regelingen,zoals de Realisatiestimulans en de Woningbouwimpuls om woningbouwmogelijk te maken. Daarmee wordt bijgedragen aan publieke tekort vangemeenten. Voor de zomer wordt de Kamer geïnformeerd over deprecieze uitwerking van deze regelingen.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. MadlenerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 7123