Rapport Toolbox passende beoordeling emissiearme stalsystemen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 383Regelgeving Ruimtelijke Ordening en Milieu28 973Toekomst veehouderijNr. 414 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 juni 2024Met deze brief informeer ik de Kamer over de voortgang op dehandreiking passende beoordeling voor emissiearme stalsystemen entechnieken, zoals toegezegd in mijn brief van 25 november 20221 en overde wijze waarop invulling wordt gegeven aan de motie Van Campen(VVD), Krul (CDA) en Grinwis (CU) waarmee de regering verzocht wordtde handreiking passende beoordeling voor emissiearme stalsystemen aande Kamer te doen toekomen.2AchtergrondDe kwaliteit van veel Natura 2000-gebieden staat onder druk. Dit komtdoor overbelasting door stikstof op natuur die daar gevoelig voor is.Daardoor is het ook moeilijk om veel maatschappelijke en economischeontwikkelingen, die leiden tot stikstofneerslag op Natura 2000-gebieden,te kunnen vergunnen.Het kabinet werkt aan verschillende opgaven in de samenleving om destikstofdepositie op stikstofgevoelige natuur onontkoombaar te vermin-deren. Deze opgave treft alle sectoren, waarin ieder zijn rol en verantwoor-delijkheid moet nemen. Om te komen tot minder stikstofuitstoot enstikstofdepositie in de veehouderij is het van belang dat er wordt ingezetop verduurzaming waarbij innovatie een essentieel onderdeel is.Uit uitspraken van de Raad van State3 is gebleken dat emissiefactoren uitbijlage 1 van de toenmalige Regeling ammoniak en veehouderij (Rav)(huidige bijlage 5 van de Omgevingsregeling) onvoldoende zekerheidbieden over de werkelijke ammoniakemissie op bedrijfsniveau om deomgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit te beoordelen.Zoals aangegeven in mijn brief van 25 november 2022 moeten agrarische1Kamerstuk 34 682, nr. 1082Kamerstuk 35 334, nr. 2663Uitspraken van de Raad van State op 7 september en 12 oktober 2022 (202106900/1/R2,202106908/1/R2 en 202106915/1/R2, 202106903/1/R2) kst-29383-414ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 383, nr. 4141 ondernemers, die van plan zijn om een nieuw emissiearm stalsysteem ofemissiearme techniek toe te gaan passen, een natuurvergunningaanvragen en daarbij een passende beoordeling uitvoeren.Daarin moeten ondernemers aantonen dat hun activiteit of project geensignificant negatieve effecten heeft op de instandhoudingsdoelstellingenvan een of meer Natura 2000-gebieden. Om de agrarische ondernemerszo goed mogelijk te ondersteunen bij het opstellen van zo’n passendebeoordeling, heb ik samen met de provincies en de sector stappen gezetom te kunnen komen tot een handreiking passende beoordeling vooremissiearme stalsystemen. Ik heb een onderzoeksbureau gevraagd omeen handreiking daarvoor op te stellen. Daarnaast werk ik samen met deMinister van LNV, de provincies en de sectoren aan een concreetstappenplan dat wordt uitgewerkt op basis van de huidige stand van dekennis.Onderzoek en beleidsreactieIk heb een onderzoeksbureau gevraagd een handreiking op te stellenwaarmee de ondernemer met het doorlopen van beschreven stappen zijnaanvraag voor een natuurvergunning op een juridisch houdbare wijze kanonderbouwen. Het onderzoek gaat overigens niet in op het formulerenvan een ecologische onderbouwing om significant negatieve effecten, diede activiteit of het project veroorzaakt, uit te kunnen sluiten. Het resultaatvan het onderzoek is weergegeven in het rapport «Toolbox passendebeoordeling emissiearme stalsystemen»4. Dit ontvangt de Kamer bij deze,vergezeld van mijn beleidsreactie hierop. Het rapport benoemt de eisenwaar een passende beoordeling aan moet voldoen om juridisch houdbaarte kunnen zijn.Daarnaast omvat het een wetenschappelijk kader en technische aspectenvan de uitvoeringspraktijk. Er wordt een opsomming gegeven vanfactoren die onzekerheden in emissiefactoren kunnen verklaren. Dit is metname relevant op individueel bedrijfsniveau voor natuurvergunningver-lening. Daarbij wordt ingegaan op diverse aspecten in de bedrijfsvoeringdie van invloed kunnen zijn op de daadwerkelijke emissie, te weten hetgewicht van de dieren, de voeding, het vloeroppervlak, weidegang/uitloopen isolatie/ventilatie. De in het rapport genoemde opsomming vanonzekerheidsfactoren van de emissiefactoren biedt een duidelijk overzichtwaar een verdere aanpak op gericht kan worden.In het rapport worden vijf oplossingsrichtingen genoemd die ingezetkunnen worden voor natuurvergunningverlening voor emissiearmestalsystemen:1.Complete leaflets, opleiding en coaching.2.Specifieke voorschriften over de technische werking.3.Identieke inrichting stalsystemen met brongerichte maatregelen.4.Effecten van afwijkende inrichting kwantificeren.5.Meten feitelijke emissie.De oplossingsrichtingen 1, 2 en 5 beschrijven een aanpak die door mijreeds is toegezegd in de Kamerbrief van 25 november 20225 en waar ikuiteraard mee gestart ben. De oplossingsrichting 3 en 4 zullen naderuitgewerkt moeten worden om duidelijk te krijgen in hoeverre dezebijdragen aan het verkrijgen van zekerheid om natuurvergunningen tekunnen verlenen. Ook het overige opgeleverde resultaat in het rapport zieik als een vertrekpunt om verder uit te kunnen werken.4«Toolbox passende beoordeling emissiearme stalsystemen», d.d. 18 maart 2024, Lysias Advies,CLM Onderzoek & Advies en Element Advocaten5Kamerstuk 34 682, nr. 108.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 383, nr. 4142 Vervolgens is in het rapport een toolbox opgesteld met maatregelen dieeen ondernemer bij het opstellen van een passende beoordeling zoukunnen benutten om onzekerheden in emissiefactoren te kunnenverminderen. Deze maatregelen zien, aanvullend op de emissiefactor, opde goede werking van het systeem, het bieden van voldoende zekerheidop individueel bedrijfsniveau en het meten en bijsturen van de feitelijkestikstofemissie. De nadere uitwerking van de oplosssingsrichtingen en ofde voorgestelde maatregelen ingezet kunnen worden, zodat zij (metwetenschappelijke zekerheid) een inperking van de stikstofemissieopleveren, wordt overgelaten aan de bewindspersonen in het volgendkabinet om u daar later over te informeren.Voor de onderzoekers bleek dat het op dit moment helaas niet mogelijk isom een handreiking te schrijven waarin concrete stappen wordenbeschreven die de agrarische ondernemer kan helpen bij het opstellenvan een aanvraag van een natuurvergunning voor zijn gewensteemissiearm stalsysteem of techniek. Er zijn veel factoren die ervoorzorgen dat een emissiearm stalsysteem niet doet wat het belooft. Dezefactoren zijn niet met zekerheid in cijfers uit te drukken. Dit geldt ook voorde maatregelen die genoemd worden in de toolbox. Het is momenteel ergingewikkeld om de emissie en depositie bij de aanvraag van eennatuurvergunning inzichtelijk te maken. Wel biedt het rapport aangrij-pingspunten om samen met de Minister van LNV, de provincies en desectoren, verder uit te kunnen werken.VervolgstappenIk begrijp dat de ondernemers en de bevoegde gezagen al lang wachtenop een generieke handreiking met een concreet stappenplan dat henperspectief biedt op een natuurvergunningverlening voor alle typeemissiearme stalsystemen.Daarom beraad ik mij nu over de wijze waarop ik een concreetstappenplan voor een passende beoordeling kan opstellen. Ik bendaarover in gesprek met de Minister van LNV, de provincies en desectoren over welke concrete stappen wij wel kunnen zetten om (in elkgeval) een deel van de sectoren (die bijvoorbeeld gebruik maken van eenluchtwassysteem6) een handreiking voor een passende beoordeling tekunnen bieden. De inzet daarbij is dat dit vertrouwen en perspectief biedten ook als vliegwiel kan fungeren om innovatieve oplossingen uit desector te stimuleren, zodat de natuurvergunningverlening weer staps-gewijs op gang kan komen. Ik streef ernaar dat de concrete stappen rondde zomer inzichtelijk zijn gemaakt. Ook voor vleeskuikenhouders dieomschakelen naar Beter Leven keurmerk 1 ster wordt een apartehandreiking passende beoordeling opgesteld.Additioneel wetenschappelijk onderzoek – om te verklaren waarom erzulke grote verschillen in emissie zijn tussen bedrijven onderling – isnodig om op de middellange termijn in veel meer gevallen de benodigdeonderbouwing voor het aanvragen van natuurvergunning eenvoudigerkunnen maken. Ook de verschillende praktijkpilots, waaronder de pilotsdie enkele provincies samen met de veehouderijsectoren uitvoeren,dragen bij aan het verkrijgen van inzichten die gebruikt kunnen wordenvoor de natuurvergunningverlening7. Zo wordt er in verschillende pilots6Het rapport «Toolbox passende beoordeling emissiearme stalsystemen» de recente uitspraakvan de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ECLI:N:RVS:2024:371, d.d.31 januari 2024), bieden daarvoor concrete aangrijpingspunten.7Zie daarvoor ook de Kamerbrief van 23 januari 2024, Kamerstuk 28 973, nr. 254.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 383, nr. 4143 met bedrijfsspecifiek continu meten met sensoren momenteel veel kennisen ervaring opgedaan en is dit volop in ontwikkeling.Ik hecht eraan om nogmaals te benadrukken dat ondernemers enbevoegde gezagen ook nu al met een passende beoordeling aan de slagkunnen en niet hoeven te wachten op de in deze brief genoemdehandreiking. Tegelijkertijd is het ook logisch dat veehouders en hetbevoegd gezag behoefte hebben aan een zo concreet mogelijkstappenplan. Het bijgevoegde rapport «Toolbox passende beoordelingemissiearme stalsystemen» is daarom, ondanks dat het nog geenconcreet stappenplan is, wel degelijk van meerwaarde voor het weer opgang krijgen van de natuurvergunningverlening. Ik ben blij dat ookprovincies en techniekleveranciers nadenken over hoe een passendebeoordeling vormgegeven kan worden. Daarover ben ik dan ook met henin gesprek.Openstelling Sbv-investeringsmoduleDe vervolgstappen om tot een handreiking passende beoordeling tekunnen komen, zijn ook relevant voor de eerder aangekondigdeopenstelling van de Sbv-investeringsmodule binnen de aanpak piekbe-lasting. Met de Sbv-investeringsmodule kunnen veehouders die tot dedoelgroep behoren subsidie krijgen voor investeringen in emissiearmestalsystemen en -technieken. Zoals ik aangaf in de Kamerbrief «voortgangaanpak piekbelasting» van 23 januari 20248, wil ik, als er voldoendevertrouwen is dat het verlenen van natuurvergunningen vooremissiearme stalsystemen en technieken weer op gang gaat komen, eenopenstelling van de Sbv-investeringsmodule publiceren.Ik heb over het bijgevoegde rapport en de hierboven beschrevenvervolgstappen gesproken met vertegenwoordigers van de provincies ende veehouderijsector. Uit dat gesprek blijkt dat men wel positief gestemdis over de inzichten uit het bijgevoegde rapport en de voorgesteldevervolgstappen. De Minister van LNV en ik hechten zeer aan het zospoedig mogelijk openstellen van de innovatieregeling, in lijn met demotie van het lid Van Campen c.s.9 om alle regelingen uit het trappetjeRemkes gelijktijdig open te hebben staan.Op basis van bovengenoemd gesprek en de recente jurisprudentie rondluchtwassers10 heb ik besloten verder te gaan met de voorbereidingen omde Sbv-investeringsmodule komend najaar open te kunnen stellen.Daarmee geeft ik ook verdere invulling aan de genoemde motie van hetlid Van Campen c.s. Ook het feit dat in de Sbv-investeringsmodule de eisgaat gelden dat dieraantallen niet uit mogen breiden, vergemakkelijkt hetverlenen van natuurvergunningen. Op basis van de huidige inzichten,zoals hierboven uiteengezet, is de verwachting dat met name voorluchtwassystemen de natuurvergunningverlening weer mogelijk moetworden. Ik zorg samen met de Minister van LNV dat dit zoveel alsmogelijk wordt voorbereid, zodat de verantwoordelijke bewindspersoonvan het nieuwe kabinet snel kan beslissen over de definitieve invullingvan de openstelling en de regeling daartoe kan ondertekenen.De Minister voor Natuur en Stikstof,Ch. van der Wal-Zeggelink8Kamerstuk 30 252, nr. 149.9Kamerstuk 34 682, nr. 13410ECLI:NL:RVS:2024:371, d.d. 31 januari 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 383, nr. 4144